Filozofia 2025 — poziom rozszerzony

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   • Dyscyplina filozoficzna: ontologia (metafizyka, ogólna teoria bytu); teologia naturalna;
   filozofia religii.

3. Przeprowadź etap 2

   Przykładowe zagadnienie: Problem natury rzeczywistości (dualizm metafizyczny):
   wyróżnienie bytów dwojakiego rodzaju: byty, które zawsze trwają i nie znają urodzin, oraz
   byty, które zawsze się rodzą i nigdy nie trwają (nie istnieją realnie)
   ALBO
   kwestia początku świata (przyczyn bytów zrodzonych): czy świat, w którym żyjemy (bytów
   zrodzonych), istniał od zawsze, czy został stworzony?
   • Dyscyplina filozoficzna: epistemologia (teoria poznania, gnoseologia)
   Przykładowe zagadnienie: Kwestia przedmiotu poznania – co jest przedmiotem poznania
   czysto intelektualnego (wiedzy), a co przedmiotem poznania zmysłowego (opinii,
   mniemania)
   ALBO
   kwestia źródeł wiedzy: o bytach, które zawsze trwają i nie znają urodzin wiedzę uzyskuje
   się dzięki intelektowi (aprioryzm); o bytach zrodzonych informują zmysły w powiązaniu z
   intelektem.

4. Przeprowadź etap 3

   (aposterioryzm).

   Wymagane elementy toku według CKE:
   1 pkt – podanie jednej dyscypliny filozoficznej oraz przywołanie konkretnego zagadnienia
   spośród przedstawionych w tekście.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

5. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: 1. F
   2. P
   3. F

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – zaznaczenie trzech poprawnych odpowiedzi.
   1 pkt – zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Byty, które zawsze trwają i nie znają urodzin: A i C.

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne przyporządkowanie dwóch bytów.
   1 pkt – poprawne przyporządkowanie jednego bytu.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Ponieważ to, co się rodzi i umiera jest zmienne, a przedmiotem wiedzy (episteme) może być
   tylko to, co niezmienne (to, co istnieje zawsze jako to samo).

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Znaczenie terminu: Termin ten stosuje się do platońskiej koncepcji poznania, wedle której
   poznanie ludzkie polega na przypominaniu sobie rzeczywistości ponadempirycznej /
   transcendentnej, w szczególności idei, których dusza doświadczyła przed połączeniem
   z ciałem.
   Rozstrzygnięcie: Nie wynika logicznie.

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne wyjaśnienie terminu oraz poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.
   1 pkt – poprawne wyjaśnienie terminu.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: B1

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Przyczyna sprawcza: demiurg / Bóg / Stwórca
   Przyczyna wzorcza: idee / wieczny model
   Przyczyna materialna: odwieczna materia

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   rozwiązań zadań
   1) przedstawia główne starożytne
   koncepcje absolutu (Boga): demiurg oraz
   idea dobra (Platon) […].
   II. Elementy historii filozofii.
   1. Filozofia starożytna. Zdający opanowuje
   wszystkie treści nauczania – wymagania
   szczegółowe zawarte w podstawie
   programowej w zakresie przedmiotu
   filozofia w zakresie podstawowym.
   Zasady oceniania
   2 pkt – podanie trzech poprawnych odpowiedzi.
   1 pkt – podanie dwóch poprawnych odpowiedzi.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: 1. T
   2. T
   3. T

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – zaznaczenie trzech poprawnych odpowiedzi.
   1 pkt – zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Przesłanka pierwsza: Jeśli świat jest piękny i Stwórca świata był dobry, to Stwórca świata
   stworzył świat, patrząc na jego wieczny model.
   Przesłanka druga: Świat jest piękny i Stwórca świata był dobry.

3. Przeprowadź etap 2

   Wniosek: Stwórca świata stworzył świat, patrząc na jego wieczny model.
   ALBO
   Przesłanka pierwsza: Świat jest piękny i Stwórca świata był dobry.
   Przesłanka druga: Jeśli świat jest piękny i Stwórca świata był dobry, to Stwórca świata
   stworzył świat, patrząc na jego wieczny model.

   Wniosek: Stwórca świata stworzył świat, patrząc na jego wieczny model.

4. Przeprowadź etap 3

   Wymagane elementy toku według CKE:
   1 pkt – podanie poprawnego rozumowania (przesłanki pierwszej, przesłanki drugiej
   i wniosku).
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

5. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Wyjaśnienie poprawności materialnej rozumowania: Rozumowanie jest poprawne materialnie
   wtedy, gdy wszystkie jego przesłanki są prawdziwe lub gdy przesłanki uznaje się za
   poprawnie uzasadnione.
   Rozstrzygnięcie: Rozumowanie zawiera inny błąd – ekwiwokację.

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – podanie poprawnego wyjaśnienia oraz trafnego rozstrzygnięcia wraz
   z uzasadnieniem.
   1 pkt – podanie poprawnego wyjaśnienia ALBO trafne rozstrzygnięcie wraz
   z uzasadnieniem.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Wyjaśnienie: Definicja klasyczna polega na podaniu rodzaju najbliższego i różnicy
   gatunkowej. W podanym przykładzie rodzajem najbliższym jest „mówienie”, a różnicą
   gatunkową „nieprawdy”.
   Ocena: Podana definicja jest nieadekwatna (jest za szeroka i za wąska).

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne wyjaśnienie oraz trafna ocena wraz z poprawnym uzasadnieniem.
   1 pkt – poprawne wyjaśnienie ALBO trafna ocena wraz z poprawnym uzasadnieniem.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   • etyka arystotelesowska
   Ocena: Na gruncie etyki Arystotelesa kłamstwo uznaje się za moralnie niesłuszne. Uzasadnienie: Arystoteles uważa, że istnieją pewne namiętności oraz działania, które są złe
   zawsze (są złe same w sobie). Kłamstwo uznaje za takie właśnie działanie. W kontekście
   aretologii, kłamstwo uznaje Arystoteles za wadę (zarówno jako nadmiar, jak i niedostatek
   w komunikowaniu).

3. Przeprowadź etap 2

   Zatem również kłamstwo, które prezentuje Dworkin, należy uznać za
   moralnie niewłaściwe.
   • etyka epikurejska
   Ocena: W podanym przypadku zwolennik etyki Epikura uzna opisane kłamstwo za moralnie
   niesłuszne. Uzasadnienie: Miarą dobra i zła moralnego w epikureizmie jest przyjemność
   katastematyczna. Epikur zaleca umiar oraz przestrzega przed zabieganieniem
   o przyjemności niekonieczne i nienaturalne.

4. Przeprowadź etap 3

   Można uznać, że okłamanie sprzedawcy –
   nawet jeśli przysporzy to kupującemu przyjemności – będzie skutkowała niepokojem duszy;
   nadto, przyjemności płynącej z nabycia w opisany sposób samochodu, nie można uznać za
   konieczną i naturalną.
   • etyka utylitarystyczna
   Ocena: Zaprezentowane kłamstwo może być uznane za moralnie dopuszczalne (dobre lub
   słuszne moralnie). Uzasadnienie: To konkretne kłamstwo może być słuszne moralnie, o ile konsekwencją
   okłamania sprzedawcy będzie maksymalizacja szczęścia w świecie.

5. Przeprowadź etap 4

   Utylitarystyczna zasada
   użyteczności wymaga, aby mieć wzgląd na szczęście wszystkich, których oceniane działanie
   – a właściwie jego skutki – dotyczy. Jeśli zatem kupująca osoba przeznaczy
   „zaoszczędzone” pieniądze na wsparcie kilku innych osób znajdujących się w potrzebie, to
   tym samym „zmaksymalizuje” szczęście w świecie.

6. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Rozstrzygnięcie: Tak

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: C

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Nazwa: kolektywizm
   Teza: Wspólnota (tworzące ją grupy społeczne) i jej dobro jest nadrzędna względem
   jednostek i ich celów; dobro jednostek jest wtórne wobec dobra wspólnoty.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Rozstrzygnięcie: naturalizm / redukcjonizm biologiczny

   Wymagane elementy toku według CKE:
   rozwiązań zadań
   Zasady oceniania
   1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie wraz z trafnym uzasadnieniem.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Formuła imperatywu: Postępuj tak, abyś człowieczeństwa, zarówno w osobie własnej, jak też
   w każdej innej, używał zawsze zarazem jako celu, nigdy jako środka.
   Ocena: Przedstawione w tekście źródłowym praktyki należy uznać – w świetle teorii etycznej
   I. Kanta – za moralnie niesłuszne (nieakceptowalne).

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – właściwe podanie formuły imperatywu oraz sformułowanie poprawnej oceny wraz
   z uzasadnieniem.
   1 pkt – właściwe podanie formuły imperatywu.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Należy wybrać jeden z dwóch tematów i napisać samodzielne wypracowanie filozoficzne. Nie istnieje jedna odpowiedź wzorcowa; praca jest oceniana według oficjalnych kryteriów formalnych, kompetencji filozoficznych i kulturowych, kompozycji oraz języka.

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   rozwiązań zadań
   Zasady oceniania
   1. Spełnienie formalnych warunków polecenia (maksymalnie 1 punkt)
   • W wypracowaniu znajduje się co najmniej jeden z dwóch kluczowych
   elementów stanowiska zdającego: wyjaśnienie tematu wypracowania lub teza
   zdającego. ORAZ
   • W wypracowaniu przedstawiona jest myśl filozoficzna przynajmniej jednego
   1 pkt
   filozofa wymienionego w podstawie programowej filozofii, która odnosi się do
   tematu wypracowania. ORAZ
   • Wypracowanie zawiera przynajmniej jeden argument na rzecz stanowiska
   zdającego.
   • Wypracowanie nie spełnia dowolnego z warunków wymaganych do otrzymania
   1 punktu. 0 pkt
   ALBO
   • Wypracowanie jest napisane w formie planu albo w punktach. Uwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt,
   we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt. Wyjaśnienia (Kryterium 1. – Spełnienie formalnych warunków polecenia)
   1. Na stanowisko zdającego składają się wyjaśnienie tematu wypracowania oraz teza
   zdającego powiązana z tematem pracy.
   a) Wyjaśnienie tematu polega na rzetelnym objaśnieniu kluczowych terminów lub
   twierdzeń niezbędnych do zrozumienia tematu oraz rzetelnym objaśnieniu
   zagadnienia (lub zagadnień) filozoficznego wskazanego w poleceniu (problemu lub
   sporu filozoficznego, cytatu, stanowiska wymienionego filozofia)
   b) Teza wypracowania, to zdanie (lub ciąg zdań) wyrażające określone przekonanie
   zdającego, które odnosi się do przynajmniej jednego zagadnienia mieszczącego
   się w tematyce wypracowania. Swoje stanowisko zdający może również wyrazić
   w postaci hipotezy.
   c) Formułując swoje stanowisko zdający nie musi opowiadać się za określonym
   rozwiązaniem zagadnienia omawianego w wypracowaniu, jest jednak wówczas
   zobowiązany jednoznacznie ten fakt zakomunikować, wyjaśniając przyjętą przez
   siebie koncepcję wypracowania
   d) Jeżeli zdający nie podejmie próby wyjaśnienia tematu wypracowania lub
   występujące w wypracowaniu sformułowania świadczą o niezrozumieniu tematu
   (o nieuprawnionej jego interpretacji), a zarazem wypracowanie nie zawiera tezy
   dotyczącej tematu wypracowania, to wówczas uznaje się, że zdający nie spełnił
   formalnego warunku polecenia. 2. W wypracowaniu zdający powinien przedstawić myśl filozoficzną jednego z filozofów
   wymienionych w podstawie programowej – myśl ta musi dotyczyć tematu
   wypracowania. 3. W wypracowaniu zdający powinien przedstawić przynajmniej jeden argument na rzecz
   tezy dotyczącej tematu wypracowania. Przez argument rozumie się zdanie (lub ich
   układ) uprawniające do przyjęcia innego zdania (wniosku, tezy). 4. Teza zdającego lub przedstawiony przez niego pogląd filozoficzny (w tym pogląd
   określonego filozofia) dotyczy tematu wypracowania, gdy bezpośrednio odnosi się do
   jednego z zagadnień zawartych w poleceniu lub gdy mieści się w ramach
   przedstawionej przez zdającego, uprawnionej interpretacji tematu wypracowania. 2. Kompetencje filozoficzne i kulturowe (maksymalnie 23 punkty)
   Uwaga: Jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w ramach kryterium głównego
   Kompetencje filozoficzne i kulturowe wynosi 0 pkt, wówczas zdający nie uzyskuje punktu za
   kompozycję wypracowania (Kompozycja wypowiedzi). 2.1. Sformułowanie stanowiska
   Zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz jasno
   3 pkt
   sformułowana teza. Zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz nie w pełni
   jasno sformułowana teza. ALBO 2 pkt
   Jasno sformułowana teza, lecz nie w pełni zadowalające wyjaśnienie
   tematu wypracowania. Nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania
   (przy braku tezy dotyczącej tematu pracy lub gdy teza jest
   niezrozumiała). 1 pkt
   ALBO
   Nie w pełni jasno sformułowana teza (przy braku wyjaśnienia lub
   gdy wyjaśnienie jest niepoprawne).

4. Przeprowadź etap 3

   Brak wyjaśnienia tematu (lub wyjaśnienie niepoprawne) i brak tezy
   (lub gdy teza nie dotyczy tematu pracy, albo została sformułowana 0 pkt
   w sposób niezrozumiały). Wyjaśnienia (Kryterium 2.1. – Sformułowanie stanowiska )
   1. Przez sformułowanie stanowiska zdającego rozumie się wyjaśnienie tematu
   wypracowania (jego interpretację) oraz sformułowanie tezy dotyczącej tematu
   wypracowania. 2. Wyjaśnienie tematu:
   a) wyjaśnienie tematu jest zadowalające, gdy zdający wyjaśnił rzetelnie kluczowe
   terminy lub twierdzenia niezbędne do zrozumienia tematu oraz rzetelnie wyjaśnił
   zagadnienie (lub zagadnienia) filozoficzne wskazane w poleceniu (problem lub spór
   filozoficzny, cytat, stanowisko wymienionego filozofia)
   b) wyjaśnienie jest nie w pełni zadowalające, gdy zdający nie objaśnił rzetelnie
   wszystkich istotnych dla zrozumienia tematu wyrażeń występujących w poleceniu
   (terminów lub twierdzeń). Warunkiem uzyskania jednego punktu za wyjaśnienie
   tematu jest poprawne objaśnienie przynajmniej jednego wyrażenia (występującego
   w temacie) istotnego dla zrozumienia tematu oraz poprawne objaśnienie
   przynajmniej jednego zagadnienia wskazanego w poleceniu.
   c) jeżeli zdający nie wyjaśnił tematu wypracowania lub gdy podejmując tę próbę
   uczynił to w sposób nierzetelny, wówczas nie uzyskuje punktu za ten aspekt
   stanowiska. 3. Sformułowanie tezy:
   a) teza zdającego jest jasno sformułowana, gdy łącznie spełnia następujące warunki:
   – dotyczy tematu wypracowania
   – zdający wyjaśnił sposób jej rozumienia stosując poprawnie terminologię
   filozoficzną
   – nie uległa zmianie lub jej ewentualna zmiana jest uzasadniona tokiem wywodu
   zdającego, a fakt tej zmiany jest zakomunikowany przez zdającego.
   b) teza zdającego nie jest w pełni jasno sformułowana, gdy jest zdaniem sensownym
   i dotyczy tematu pracy, lecz nie została przez zdającego wyjaśniona w sposób
   umożliwiający jej jednoznaczne rozumienie.
   c) Jeżeli teza nie występuje lub gdy jest sformułowana w sposób niezrozumiały albo
   gdy w wypracowaniu występują różne i trudne do uzgodnienia wersje tezy
   zdającego, to wówczas zdający nie uzyskuje punktu za ten aspekt stanowiska. 2.2. Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii
   Funkcjonalne, rzetelne i pogłębione przywołanie myśli filozoficznej co najmniej
   6 pkt
   dwóch filozofów; brak błędów rzeczowych. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch
   5 pkt
   filozofów, w tym jedno przywołanie pogłębione; brak błędów rzeczowych. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch
   filozofów, w tym jedno przywołanie pogłębione; najwyżej jeden błąd rzeczowy. ALBO
   Funkcjonalne, rzetelne i pogłębione przywołanie myśli filozoficznej
   4 pkt
   jednego filozofa; brak błędów rzeczowych. ALBO
   Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch
   filozofów; brak błędów rzeczowych. Funkcjonalne, rzetelne i pogłębione przywołanie myśli filozoficznej jednego
   3 pkt
   filozofa; najwyżej jeden błąd rzeczowy. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch
   2 pkt
   filozofów; najwyżej dwa błędy rzeczowe. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej jednego
   1 pkt
   filozofa; najwyżej trzy błędy rzeczowe. Brak przywołania myśli filozoficznej przynajmniej jednego filozofa. ALBO
   Przywołanie myśli filozoficznej niespełniające warunku funkcjonalności
   0 pkt
   lub rzetelności. ALBO
   Cztery (lub więcej) błędy rzeczowe. Wyjaśnienia (Kryterium 2.2. – Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii)
   1. Przywołanie określonego poglądu filozoficznego ocenia się w aspekcie funkcjonalności
   i rzetelności.

5. Przeprowadź etap 4

   Przywołanie to może być pogłębione lub niepogłębione:
   a) przywołanie poglądu filozoficznego jest funkcjonalne wówczas, gdy stanowi
   element wywodu zdającego i dotyczy tematu wypracowania
   b) przywołanie poglądu filozoficznego jest rzetelne wówczas, gdy rozumienie tego
   poglądu jest zgodne z obecnym stanem wiedzy filozoficznej oraz nie zawiera błędu
   rzeczowego świadczącego o niewłaściwym rozumieniu zaprezentowanego poglądu
   c) przywołanie poglądu filozoficznego jest pogłębione wówczas, gdy zdający
   przedstawia stosowną myśl w sposób funkcjonalny i rzetelny posługując się
   swobodnie poprawną terminologią filozoficzną. Wyznacznikami pogłębionej
   prezentacji myśli filozoficznej są, np.: wyjaśnianie kluczowych dla niej pojęć lub
   twierdzeń, krytyczna rekonstrukcja zawartej w niej argumentacji, funkcjonalne
   odwołanie się do tekstu filozoficznego, adekwatne przywołanie myśli innego
   filozofia (w szczególności porównanie), efektem czego jest lepsze zrozumienie
   poglądu prezentowanego przez zdającego
   d) przez wywód zdającego rozumie się ciąg sformułowań, w ramach którego zdający
   formułuje stanowisko dotyczące tematu wypracowania oraz krytycznie je
   uzasadnienia. 2. Błąd rzeczowy – to błąd świadczący o:
   a) nieznajomości przywołanej myśli (co do jego treści lub autorstwa)
   b) nieznajomości przywołanego tekstu (filozoficznego lub pozafilozoficznego), do
   którego odwołuje się zdający
   c) nieuprawnionej interpretacji przywołanego tekstu (filozoficznego lub
   pozafilozoficznego)
   d) niepoprawnym rozumieniu lub niepoprawnym zastosowaniu terminów lub twierdzeń
   filozoficznych. 3. Jeżeli zdający przytacza pogląd filozofa w funkcji argumentu (np. jako tzw. argument
   z autorytetu), ale przywołanie to zawiera istotny błąd rzeczowy, wówczas wpływa to na
   ocenę jego wypracowania zarówno w ramach omawianego kryterium szczegółowego
   (2.2.), jak też w ramach oceny uzasadnienia (w ramach kryterium szczegółowego 2.3.). 4. Jeżeli zdający prezentuje w swoim wypracowaniu pogląd filozofa, którego tekst (tekst
   źródłowy stanowiący podstawę do zadań w części testowej arkusza maturalnego)
   zamieszczono w pierwszej części arkusza maturalnego a prezentacja tego poglądu nie
   wykracza poza treści zawarte w tekście źródłowym, to za tego typu przywołanie zdający
   nie otrzyma punktów. 5. Zdający, który przytacza pogląd określonego filozofa w funkcji argumentu (np. jako tzw.
   argument z autorytetu), może otrzymać za to przywołanie punkty zarówno za
   argumentację, jak też za znajomość poglądów filozoficznych (w ramach omawianego
   kryterium szczegółowego 2.2.). Jeżeli jednak zdający oprze swoją argumentację jedynie
   na przywołanych przez siebie poglądach dwóch filozofów i nie rozbuduje tej argumentacji
   w sposób, który uprawnia do uznania tej argumentacji za pogłębioną, to nie może
   uzyskać maksymalnej liczby punktów zarówno za argumentację, jak i za znajomość
   poglądów filozoficznych. 2.3. a) Uzasadnienie – argumentacja na rzecz stanowiska
   W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne, funkcjonalne
   6 pkt
   i pogłębione argumenty; brak błędów logicznych w argumentacji. W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne
   argumenty, co najmniej jeden z nich jest pogłębiony; brak błędów logicznych 5 pkt
   w argumentacji. W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne
   argumenty; brak błędów logicznych w argumentacji
   ALBO
   W ramach uzasadnienia występuje jeden poprawny, funkcjonalny
   i pogłębiony argument; brak błędów logicznych w argumentacji. 4 pkt
   ALBO
   W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne
   argumenty, w tym jeden pogłębiony; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd
   logiczny w argumentacji.

6. Przeprowadź etap 5

   W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa poprawne i funkcjonalne
   3 pkt
   argumenty; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji. W ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden poprawny i funkcjonalny
   2 pkt
   argument; uzasadnienie zawiera najwyżej dwa błędy logiczne w argumentacji. W ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden poprawny i funkcjonalny
   1 pkt
   argument; uzasadnienie zawiera najwyżej trzy błędy logiczne w argumentacji. Brak uzasadnienia. ALBO
   W ramach uzasadnienia nie występuje żaden poprawny lub funkcjonalny argument. 0 pkt
   ALBO
   Uzasadnienie zawiera cztery (lub więcej) błędów logicznych w argumentacji. 2.3. b) Uzasadnienie – kontrargumentacja (zarzuty)
   Dwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, brak błędów
   3 pkt
   logicznych w kontrargumentacji. Dwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, najwyżej jeden
   2 pkt
   błąd logiczny w kontrargumentacji. Jeden zarzut funkcjonalny; najwyżej jeden błąd logiczny w kontrargumentacji. 1 pkt
   Brak kontrargumentacji (brak przynajmniej jednego zarzutu). ALBO
   Żaden kontrargument nie spełnia warunku funkcjonalności. 0 pkt
   ALBO
   Dwa (lub więcej) błędy logiczne w kontrargumentacji. 2.3. c) Uzasadnienie – odpowiedź na zarzuty
   Funkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź
   3 pkt
   na jeden zarzut; brak błędów logicznych w odpowiedzi na zarzut. Funkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź
   2 pkt
   na jeden zarzut; najwyżej jeden błąd logiczny w odpowiedzi na zarzut
   Funkcjonalna odpowiedź na jeden zarzut, najwyżej jeden błąd logiczny
   1 pkt
   w odpowiedzi na zarzut. Brak odpowiedzi na zarzut (zarzuty). ALBO
   Żadna z odpowiedzi na zarzut (zarzuty) nie spełnia warunku funkcjonalności. 0 pkt
   ALBO
   Dwa (lub więcej) błędy logiczne w ramach odpowiedzi na zarzut (zarzuty). Wyjaśnienia (Kryterium 2.3. – Uzasadnienie)
   1. Uzasadnienie stanowiska zdającego to zabieg polegający na podaniu racji (w postaci
   zdań) na rzecz prezentowanej tezy. W kontekście charakterystyki wymagań
   maturalnych uzasadnienie tezy zdającego utożsamia się z argumentacją na rzecz tej
   tezy. 2. Argumentacja zdającego może mieć strukturę prostą lub złożoną. W ramach wywodu
   zdającego mogą występować argumenty i kontrargumenty (o różnej postaci). Argumentacja składająca się z więcej niż jednego wnioskowania prostego to
   argumentacja złożona (o strukturze złożonej). Tego typu argumentacja jest jedną
   z postaci argumentacji pogłębionej. 3. Formułowanie zarzutu (kontrargumentu) polega na:
   – argumentowaniu na rzecz tezy przeciwnej
   – wykazaniu wadliwości określonego argumentu (w aspekcie jego materialnej lub
   formalnej poprawności). 4. Ocena argumentacji (argumentów i kontrargumentów lub odpowiedzi na zarzuty)
   wymaga rozstrzygnięcia trzech kwestii:
   a) czy argumentacja jest funkcjonalna
   b) czy argumentacja jest pogłębiona
   c) czy argumentacja jest poprawna logicznie (poprawność materialna i formalna). 5. Argumentacja jest:
   a) funkcjonalna, gdy stanowi część wywodu zdającego
   b) pogłębiona, gdy ma postać poprawnego wnioskowania powiązanego z analizą
   historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej jednego elementu tego
   wnioskowania.
   c) poprawna logicznie, gdy nie występują w niej błędy logiczne, w szczególności tj.:
   błąd materialny, błąd formalny, błędne koło w rozumowaniu, ekwiwokacja. 5. Jeżeli argument zdającego oparty jest na myśli filozofa, którego tekst zamieszczono
   w pierwszej części arkusza maturalnego, a równocześnie argument ten nie zawiera
   istotnego elementu, wykraczającego poza treści zawarte w tekście źródłowym, to za
   tego typu argument zdający nie otrzyma punktów. 6.

   Brak funkcjonalnego i poprawnego argumentu w wypracowaniu skutkuje przyznaniem 0
   punktów w pozostałych aspektach oceny uzasadnienia (kontrargumentacja i odpowiedź
   na zarzut). 2.4. Nawiązania kulturowe
   Funkcjonalne, rzetelne oraz pogłębione przywołanie jednego kontekstu
   pozafilozoficznego. ALBO 2 pkt
   Funkcjonalne i rzetelne przywołanie co najmniej dwóch kontekstów
   pozafilozoficznych. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie jednego kontekstu pozafilozoficznego. 1 pkt
   Brak przywołania kontekstu pozafilozoficznego. ALBO
   0 pkt
   Przywołanie kontekstu pozafilozoficznego niespełniające warunku funkcjonalności
   lub rzetelności. Wyjaśnienia (Kryterium 2.4. – Nawiązania kulturowe)
   Przywołanie przez zdającego kontekstu pozafilozoficznego polega na odwołaniu się do
   wiedzy z innych dziedzin kultury (np. tekstu kultury, badań naukowych, wydarzeń
   historycznych):
   a) przywołanie jest funkcjonalne, gdy stanowi element wywodu zdającego
   b) przywołanie jest rzetelne, gdy nie zawiera błędów rzeczowych lub logiczno-
   -językowych uniemożliwiających zrozumienie przedstawionej myśli
   c) przywołanie jest pogłębione, gdy stanowi część wywodu zdającego i jest
   powiązane z analizą historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej
   jednego elementu tego przywołania. 3. Kompozycja wypowiedzi (maksymalnie 1 punkt)
   Poprawna kompozycja wypracowania (właściwa struktura). 1 pkt
   Niepoprawna kompozycja wypracowania (niewłaściwa struktura). 0 pkt
   Wyjaśnienia (Kryterium 3. – Kompozycja wypowiedzi)
   1. Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, gdy zawiera wyraźnie wyodrębnione
   i poprawnie napisane części strukturalne: wstęp, rozwinięcie i zakończenie. 2. Poprawnie napisany wstęp zawiera przynajmniej jeden z dwóch istotnych elementów:
   1. wyjaśnienie tematu wypracowania
   2. sformułowanie tezy zdającego odnoszącej się do tematu wypracowania. 3. Rozwinięcie jest poprawnie napisane, gdy składa się z uporządkowanych części
   składowych (zdań, akapitów), tworzących sensowny i spójny wywód zdającego. Poprawnie napisane rozwinięcie zawiera przynajmniej dwa zasadnie wydzielone
   akapity. 4. Poprawnie napisane zakończenie zawiera rzetelne podsumowanie wywodu
   przeprowadzonego przez zdającego. Podsumowanie wywodu jest nierzetelne, jeżeli
   pojawiają się w nim twierdzenia sprzeczne z twierdzeniami zaprezentowanymi we
   wstępie lub rozwinięciu albo gdy pojawiają się w nim twierdzenia istotne dla wywodu
   zdającego, które nie pojawiły się w rozwinięciu. 5. Wypracowanie jest niepoprawnie skomponowane, gdy:
   a) nie zawiera wstępu lub wstęp został napisany niepoprawnie ALBO
   b) nie zawiera rozwinięcia lub rozwinięcie zostało napisane niepoprawnie ALBO
   c) nie zawiera zakończenia lub zakończenie zostało napisane niepoprawnie. Uwagi
   1. Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni
   ją na 0 pkt. 2. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
   egzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium. 3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 400 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:
   Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje filozoficzne i kulturowe. W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów. 4. Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone
   z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym
   internetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z filozofii,
   w przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony. 5. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących
   postępowanie niezgodne z prawem.

   W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta
   indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za język
   lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocen.

7. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 25 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.