Filozofia 2024 — poziom rozszerzony

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Oba teksty podejmują problem człowieka, lecz nie zawierają jednocześnie rozważań etycznych, dlatego zdanie 1 jest fałszywe. Tekst 1 nie przedstawia człowieka jako istoty wyposażonej w nieśmiertelną duszę, więc fałszywe jest także zdanie 2.

   Wynik: 1. F
   2. F

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Giovanni Pico della Mirandola: Człowiek zajmuje miejsce pośrednie między światem aniołów
   a światem przyrody ożywionej i nieożywionej.
   Blaise Pascal: Człowiek zajmuje miejsce pośrednie między nieskończonością a nicością
   (między tym, co nieskończenie wielkie, a tym, co nieskończenie małe).

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   rozwiązań zadań
   Zasady oceniania
   2 pkt – poprawna odpowiedź w odniesieniu do G. Mirandoli i B. Pascala.
   1 pkt – poprawna odpowiedź w odniesieniu do G. Mirandoli ALBO do B. Pascala.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Rozstrzygnięcie jest przeczące. Pico della Mirandola wyprowadza godność człowieka z jego radykalnej wolności i możliwości samokształtowania, natomiast Pascal widzi jej podstawę w myśleniu i samoświadomości człowieka mimo jego fizycznej kruchości.

   Wynik: Rozstrzygnięcie: Pico della Mirandola i Blaise Pascal rozumieją istotę godności odmiennie.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Przykładowe podobieństwa:
   − Obaj autorzy przypisują człowiekowi radykalną wolność.
   − Obaj autorzy twierdzą, że człowiek jest twórcą swojej natury.
   Przykładowa różnica: Według Pico della Mirandoli człowiek jest dziełem Boga, natomiast
   według Sartre’a Bóg nie istnieje, zatem nie może być stwórcą człowieka.

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne wskazanie jednego podobieństwa i jednej różnicy.
   1 pkt – poprawne wskazanie jednego podobieństwa ALBO jednej różnicy.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Stanowisko, np.:
   − Wiedza pewna jest osiągalna.
   − Prawda – przynajmniej niekiedy – jest rozpoznawalna.
   Ocena: Pascala można uznać za zwolennika dogmatyzmu epistemologicznego.

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – podanie poprawnego stanowiska dogmatyzmu oraz poprawna ocena wraz
   z uzasadnieniem.
   1 pkt – podanie poprawnego stanowiska dogmatyzmu ALBO poprawna ocena wraz
   z uzasadnieniem.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Przesłanka: D

   Wniosek: B

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne wybranie właściwej przesłanki i właściwego wniosku.
   1 pkt – poprawne wybranie właściwej przesłanki ALBO właściwego wniosku.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Przykład
   Przedmiot realny A, D, E, F
   Przedmiot czysto intencjonalny B, C, E

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne przyporządkowanie sześciu przykładów.
   1 pkt – poprawne przyporządkowanie czterech – pięciu przykładów.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Nazwa stanowiska: skrajny realizm pojęciowy / platonizm
   Teza: Uniwersalia istnieją niezależnie od ich materialnych konkretyzacji.

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – podanie poprawnej nazwy stanowiska oraz jego tezy.
   1 pkt – podanie poprawnej nazwy stanowiska ALBO podanie poprawnej tezy (o ile nie jest
   ona niezgodna z podaną nazwą stanowiska).
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Demokryt uznawał za odwieczne atomy i próżnię, a Platon nie przyjmował stworzenia całej rzeczywistości materialnej z nicości — demiurg porządkował zastany składnik materialny. Wspólną odpowiedzią jest więc materia.

   Wynik: Materia

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: : Spór dotyczy tego, czy człowiek jest istotą śmiertelną. Mortaliści
   utrzymują, że człowiek jest śmiertelny; immortaliści (antymortaliści) twierdzą przeciwnie.
   Stanowisko Kartezjusza: Kartezjusz był immortalistą (antymortalistą).

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne wyjaśnienie sporu oraz trafne określenie stanowiska Kartezjusza.
   1 pkt – poprawne wyjaśnienie sporu ALBO trafne określenie stanowiska Kartezjusza
   (o ile nie jest ono niezgodne z zaprezentowanym wyjaśnieniem sporu).
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Definicja ostensywna ustala znaczenie wyrazu przez bezpośrednie wskazanie jego desygnatu. Warunek ten spełnia wskazanie konkretnej osoby połączone ze słowami „To jest człowiek”, czyli odpowiedź D.

   Wynik: D

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Wypowiedź 1 schlebia rozmówcy i odwołuje się do jego próżności — ad vanitatem (D). Wypowiedź 2 podpiera tezę autorytetem autora Sherlocka Holmesa — ad verecundiam (E). Wypowiedź 3 uzasadnia stanowisko zgodą większości — ad populum (B).

   Wynik: 1. D
   2. E
   3. B

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Rozstrzygnięcie: Tak
   Przykładowe wyjaśnienia:
   − Rozumowanie jest dedukcyjne, gdy wniosek logicznie wynika z przesłanek.
   − Rozumowanie jest dedukcyjne wtedy, gdy zachodzi związek formalny między
   przesłankami a wnioskiem: taki, że prawdziwość przesłanek pociąga za sobą
   prawdziwość wniosku (nie jest możliwe, aby wszystkie przesłanki były prawdziwe,
   a wniosek fałszywy).

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   John Locke bronił teorii umowy społecznej oraz empiryzmu, czyli aposterioryzmu: wiedza pochodzi z doświadczenia. Poprawne połączenie to B1; pozostałe rozwinięcia nie tworzą zgodnych par z podanymi filozofami.

   Wynik: B1

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Autor: August Comte
   Nazwa kierunku filozoficznego: pozytywizm

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – poprawne podanie autora tekstu oraz nazwy kierunku filozoficznego.
   1 pkt – poprawne podanie autora tekstu ALBO nazwy kierunku filozoficznego.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Błędy:
   1. heurystyka reprezentatywności
   2. efekt zakotwiczenia
   Ocena: Nie dowodzi.

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   3 pkt – podanie dwóch trafnych nazw błędów oraz właściwa ocena wraz z poprawnym
   uzasadnieniem.
   2 pkt – podanie jednej poprawnej nazwy błędu oraz właściwa ocena wraz z poprawnym
   uzasadnieniem
   ALBO
   podanie dwóch poprawnych nazw błędów oraz właściwa ocena.
   1 pkt – podanie dwóch poprawnych nazw błędów
   ALBO
   podanie jednej poprawnej nazwy błędu oraz właściwa ocena.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 3 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Przykładowe tropy sceptyckie:
   • fakt występowania złudzeń zmysłowych (względność spostrzeżeń)
   • błędne koło w dowodzeniu
   • przyjmowania nieuzasadnionych przesłanek
   • rozbieżność ocen występująca pomiędzy różnymi istotami żywymi doznającymi tych
   samych wrażeń w aspekcie przyjemności czy pożytku.
   Przedstawiciel, np.: Pirron / Pyrron z Elidy

3. Przeprowadź etap 2

   Wymagane elementy toku według CKE:
   2 pkt – podanie dwóch tropów sceptyckich oraz wskazanie starożytnego przedstawiciela
   sceptycyzmu.
   1 pkt – podanie dwóch tropów sceptyckich
   ALBO
   podanie jednego tropu sceptyckiego i wskazanie starożytnego przedstawiciela
   sceptycyzmu.
   0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.

4. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź rozwiązanie

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

   Wynik: Rozstrzygnięcie: Samo bycie nawykiem nie jest wystarczającym warunkiem bycia cnotą
   w sensie Arystotelesowskim.

   Wymagane elementy toku według CKE:
   rozwiązań zadań
   Zasady oceniania
   1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie wraz z poprawnym uzasadnieniem.
   0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

3. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.

1. Zrekonstruuj stanowisko i argument

   Najpierw nazwij problem filozoficzny i tezę autora. Następnie odtwórz przesłanki oraz wniosek, porównując stanowiska według tego samego kryterium i odwołując się do podanego fragmentu.

2. Przeprowadź etap 1

   Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

3. Przeprowadź etap 2

   1. Spełnienie formalnych warunków polecenia
   • W wypracowaniu znajduje się co najmniej jeden z dwóch kluczowych
   elementów stanowiska zdającego: wyjaśnienie tematu wypracowania lub teza
   zdającego. ORAZ
   1 pkt
   • W wypracowaniu przedstawiony jest pogląd przynajmniej jednego filozofa lub
   znajduje się w nim odwołanie do co najmniej jednego tekstu filozoficznego. ORAZ
   • Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną.
   • Wypracowanie nie spełnia dowolnego z warunków wymaganych do
   otrzymania 1 punktu. 0 pkt
   ALBO
   • Wypracowanie jest napisane w formie planu albo w punktach. Uwaga: jeżeli w kryterium Spełnienie formalnych warunków polecenia przyznano 0 pkt,
   we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 pkt. Wyjaśnienia (Kryterium 1. – Spełnienie formalnych warunków polecenia)
   1. Na stanowisko zdającego składają się wyjaśnienie tematu wypracowania oraz teza
   zdającego powiązana z tematem pracy.
   a) Wyjaśnienie tematu polega na podaniu stosownych znaczeń kluczowych terminów
   lub twierdzeń zawartych w poleceniu oraz na wskazaniu na ewentualne związki
   między nimi.
   b) Teza wypracowania, to zdanie wyrażające określone przekonanie zdającego (jego
   opinię), odniesione do zagadnienia wskazanego w poleceniu. Teza zdającego nie
   musi być oryginalna – wystarczy, że zdający opowie się za określonym poglądem
   filozoficznym, powiązanym z tematyką pracy. Teza może również mieć postać
   hipotezy, której poprawność zdający ocenia w swojej pracy. Teza wypracowania
   w każdej swej postaci wymaga stosownego uzasadnienia.
   c) Zdający nie musi opowiadać się za określonym rozwiązaniem zagadnienia
   omawianego w wypracowaniu, jest jednak wówczas zobowiązany jednoznacznie
   ten fakt zakomunikować, podając racje na rzecz takiej koncepcji wypracowania. 2. W wypracowaniu zdający powinien omówić co najmniej jeden z poglądów filozoficznych,
   jednego z filozofów wymienionych w podstawie programowej lub odwołać się do co
   najmniej jednego tekstu filozoficznego wskazanego w podstawie programowej. 3. Wypracowanie przynajmniej częściowo jest wypowiedzią argumentacyjną, jeżeli zawiera
   co najmniej jeden akapit argumentacyjny, czyli taki, w którym znajduje się co najmniej
   jeden argument powiązany z tematyką pracy. 2. Kompetencje filozoficzne i kulturowe
   Uwaga: jeżeli ostateczna liczba punktów przyznana w kryterium Kompetencje filozoficzne
   i kulturowe, wynosi 0 pkt, wówczas w pozostałych kryteriach (Kompozycja wypowiedzi oraz
   Język wypowiedzi) przyznaje się 0 pkt. 2.1. Sformułowanie stanowiska
   Zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz jasno sformułowana teza. 4 pkt
   Zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz nie w pełni jasno
   sformułowana teza
   ALBO 3 pkt
   jasno sformułowana teza, lecz nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu
   wypracowania. Jasno sformułowana teza, lecz brak (zadowalającego) wyjaśnienia tematu
   wypracowania
   ALBO
   zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania, lecz brak (jasno) sformułowanej
   tezy 2 pkt
   ALBO
   nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania oraz nie w pełni jasno
   sformułowana teza. Nie w pełni zadowalające wyjaśnienie tematu wypracowania
   (i brak sformułowanej tezy)
   ALBO 1 pkt
   nie w pełni jasno sformułowana teza (i brak wyjaśnienia tematu). Brak wyjaśnienia tematu (lub wyjaśnienie niepoprawne) i brak tezy (lub teza
   0 pkt
   sformułowana w sposób niezrozumiały). Wyjaśnienia (Kryterium 2.1. – Sformułowanie stanowiska )
   1.

4. Przeprowadź etap 3

   Przez sformułowanie stanowiska zdającego rozumie się wyjaśnienie tematu
   wypracowania oraz sformułowanie powiązanej z tematem tezy. 2. Wyjaśnienie tematu:
   a) wyjaśnienie tematu jest zadowalające, gdy zdający wyjaśnił rzetelnie kluczowe
   terminy lub twierdzenia występujące w poleceniu oraz poprawnie wyjaśnił
   ewentualne związki między nimi
   b) wyjaśnienie jest nie w pełni zadowalające, gdy zdający nie wyjaśnił rzetelnie
   wszystkich istotnych dla jasnego zrozumienia tematu terminów lub twierdzeń
   występujących w sformułowaniu polecenia lub gdy nie wyjaśnił (albo gdy uczynił
   to w sposób nierzetelny) istotnych dla zrozumienia tematu związków między
   występującymi w sformułowaniu tematu twierdzeniami. 3. Sformułowanie tezy:
   a) teza zdającego jest jasno sformułowana, gdy łącznie spełnia następujące
   warunki:
   – zdający rzetelnie wyjaśnił występujące w niej kluczowe terminy
   – teza ta dotyczy tematu wypracowania
   – teza nie ulega zmianie w trakcie wywodu lub jej zmiana ma swoje uzasadnienie
   b) teza zdającego nie jest w pełni jasno sformułowana, gdy nie zostaje spełniony co
   najmniej jeden z warunków wymienionych wyżej. 2.2. Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii
   Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów,
   w tym jedno przywołanie pogłębione
   ORAZ 5 pkt
   funkcjonalne i rzetelne odwołanie do przynajmniej jednego tekstu filozoficznego;
   brak błędów rzeczowych. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów,
   4 pkt
   w tym jedno przywołanie pogłębione; brak błędów rzeczowych. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej co najmniej dwóch filozofów;
   3 pkt
   dopuszczalny jeden błąd rzeczowy. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej jednego filozofa;
   2 pkt
   dopuszczalne dwa błędy rzeczowe. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie myśli filozoficznej jednego filozofa;
   1 pkt
   dopuszczalne trzy błędy rzeczowe. Brak przywołania myśli filozoficznej przynajmniej jednego filozofa
   ALBO
   przywołanie myśli filozoficznej niespełniające warunku funkcjonalności
   0 pkt
   lub rzetelności
   ALBO
   cztery i więcej błędy rzeczowe. Wyjaśnienia (Kryterium 2.2. – Wykorzystanie wiedzy z zakresu historii filozofii)
   1. Przywołanie określonego poglądu filozoficznego i odwołanie się do tekstu filozoficznego
   ocenia się w aspekcie ich funkcjonalności i rzetelności. Przywołanie to może być
   pogłębione lub niepogłębione:
   a) przywołanie poglądu filozoficznego lub odwołanie do tekstu filozoficznego jest
   funkcjonalne wówczas, gdy stanowi element wywodu zdającego i mieści się
   w tematyce pracy
   b) przywołanie poglądu filozoficznego lub odwołanie do tekstu filozoficznego jest
   rzetelne wówczas, gdy rozumienie tego poglądu lub tekstu jest zgodne z obecnym
   stanem wiedzy filozoficznej
   c) przywołanie poglądu filozoficznego jest pogłębione wówczas, gdy zdający nie tylko
   przedstawia stosowną myśl w sposób funkcjonalny i rzetelny, ale również gdy
   przeprowadza analizę filozoficzną prezentowanego poglądu (np. przez wyjaśnianie
   występujących w nim pojęć)
   d) przez wywód zdającego rozumie się sformułowane przez niego stanowisko wraz
   z jego uzasadnieniem.

5. Przeprowadź etap 4

   W ramach wywodu występują względnie autonomiczne
   elementy strukturalne i treściowe, pomiędzy którymi zachodzą stosowne związki –
   w tym przede wszystkim związki logiczne – umożliwiające zrozumienie
   przedstawianych przez zdającego zagadnień filozoficznych w ich powiązaniu
   z wyrażonym przez zdającego stanowiskiem i jego uzasadnieniem. 5. Błąd rzeczowy – to błąd świadczący o:
   a) nieznajomości przywołanej myśli, zarówno co do jego treści, jak i co do autorstwa
   b) nieznajomości zawartości przywołanego tekstu (filozoficznego lub
   pozafilozoficznego), do którego odwołuje się zdający
   c) nieuprawnionej interpretacji fragmentu lub fragmentów przywołanych tekstów
   filozoficznych lub pozafilozoficznych
   d) niepoprawnym rozumieniu lub niepoprawnym zastosowaniu terminów lub twierdzeń
   filozoficznych. 2.3. a) Uzasadnienie – argumentacja na rzecz stanowiska
   W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty, w tym
   jeden pogłębiony; co najmniej jeden z argumentów ma postać poprawnego 6 pkt
   wnioskowania; brak błędów logicznych w argumentacji. W ramach uzasadnienia występują dwa funkcjonalne argumenty lub jeden
   funkcjonalny argument pogłębiony; co najmniej jeden argument ma postać 5 pkt
   poprawnego wnioskowania; brak błędów logicznych w argumentacji. W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty, w tym
   jeden pogłębiony; uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny 4 pkt
   w argumentacji. W ramach uzasadnienia występują co najmniej dwa funkcjonalne argumenty;
   3 pkt
   uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji. W ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden funkcjonalny argument;
   2 pkt
   uzasadnienie zawiera najwyżej jeden błąd logiczny w argumentacji. W ramach uzasadnienia występuje co najmniej jeden funkcjonalny argument;
   1 pkt
   uzasadnienie zawiera najwyżej dwa błędy logiczne w argumentacji. Brak uzasadnienia
   ALBO
   w ramach uzasadnienia nie występuje żaden funkcjonalny argument 0 pkt
   ALBO
   trzy (lub więcej) błędów logicznych w argumentacji. 2.3. b) Uzasadnienie – kontrargumentacja (zarzuty)
   Dwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, brak błędów
   3 pkt
   logicznych w kontrargumentacji. Dwa zarzuty funkcjonalne lub jeden zarzut funkcjonalny i pogłębiony, najwyżej jeden
   2 pkt
   błąd logiczny w kontrargumentacji. Jeden zarzut funkcjonalny; najwyżej jeden błąd logiczny w kontrargumentacji. 1 pkt
   Brak kontrargumentacji (brak przynajmniej jednego zarzutu)
   ALBO
   żaden kontrargument nie spełnia warunku funkcjonalności 0 pkt
   ALBO
   dwa (lub więcej) błędy logiczne w kontrargumentacji. 2.3. c) Uzasadnienie – odpowiedź na zarzuty
   Funkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź
   3 pkt
   na jeden zarzut; brak błędów logicznych w odpowiedzi. Funkcjonalna odpowiedź na dwa zarzuty albo funkcjonalna i pogłębiona odpowiedź
   2 pkt
   na jeden zarzut; najwyżej jeden błąd logiczny w odpowiedzi. Funkcjonalna odpowiedź na jeden zarzut, najwyżej jeden błąd logiczny
   1 pkt
   w odpowiedzi. Brak odpowiedzi na zarzut (zarzuty)
   ALBO
   żadna z odpowiedzi na zarzut (zarzuty) nie spełnia warunku funkcjonalności 0 pkt
   ALBO
   dwa (lub więcej) błędy logiczne w ramach odpowiedzi na zarzut. Wyjaśnienia (Kryterium 2.3. – Uzasadnienie)
   1. Uzasadnienie stanowiska zdającego to zabieg polegający na podaniu racji (przede
   wszystkim racji logicznych) na rzecz prezentowanej tezy. Te racje mogą implikować tę
   tezę lub ją uprawdopodabniać.

6. Przeprowadź etap 5

   Sformułowanie tezy wraz z jej uzasadnieniem stanowi
   kluczową część wywodu zdającego. 2. Uzasadnienie tezy to inaczej argumentacja na rzecz tej tezy. Argumentacja zdającego
   może mieć strukturę prostą lub złożoną. W ramach wywodu zdającego mogą
   występować argumenty i kontrargumenty (o różnej postaci):
   a) argumentacja logiczna o strukturze prostej to inaczej wnioskowanie, na które
   składa się zestaw przesłanek, z których logicznie wynika wniosek (lub które
   uprawdopodabniają wniosek)
   b) argumentacja składająca się z więcej niż jednego wnioskowania prostego to
   argumentacja złożona (o strukturze złożonej). Tego typu argumentacja jest jedną
   z postaci argumentacji pogłębionej
   c) termin „kontrargument” („zarzut”) należy rozumieć dwojako:
   • jako twierdzenie (lub twierdzenia) osłabiające lub obalające uzasadnienie
   określonej tezy
   • jako wnioskowanie na rzecz tezy przeciwnej. 3. Ocena argumentacji (argumentów i kontrargumentów lub odpowiedzi na zarzuty) polega
   na rozstrzygnięciu trzech kwestii:
   a) czy argumentacja ma charakter funkcjonalny
   b) czy argumentacja ma charakter pogłębiony
   c) czy argumentacja jest poprawna logicznie, zatem czy między przesłankami
   a wnioskiem (tezą uzasadnianą), zachodzi związek uprawniający do uznania tego
   wniosku (poprawność formalna wnioskowania). 4. Argumentacja zdającego (argument, kontrargument lub odpowiedź na zarzut) jest:
   a) funkcjonalna, gdy stanowi część wywodu zdającego
   b) jest pogłębiona, gdy ma postać poprawnej argumentacji o strukturze złożonej lub
   gdy ma postać poprawnego wnioskowania prostego, powiązanego z analizą
   historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej jednego elementu
   tego wnioskowania. 5. Rozumowanie zdającego jest oceniane pod względem poprawności logicznej
   w kontekście wystąpienia błędów logicznych, w tym takich jak: błąd formalny, błędne
   koło w rozumowaniu, wieloznaczność. 6. Brak funkcjonalnego argumentu w wypracowaniu skutkuje przyznaniem 0 punktów
   w pozostałych aspektach oceny uzasadnienia (kontrargumentacja i odpowiedź na
   zarzuty). 2.4. Nawiązania kulturowe
   Funkcjonalne, rzetelne oraz pogłębione przywołanie jednego kontekstu
   pozafilozoficznego
   ALBO 2 pkt
   funkcjonalne i rzetelne przywołanie co najmniej dwóch kontekstów
   pozafilozoficznych. Funkcjonalne i rzetelne przywołanie jednego kontekstu pozafilozoficznego. 1 pkt
   Brak przywołania kontekstu pozafilozoficznego
   ALBO
   0 pkt
   przywołanie kontekstu pozafilozoficznego niespełniające warunku funkcjonalności
   i rzetelności. Wyjaśnienia (Kryterium 2.4. – Nawiązania kulturowe)
   Przywołanie przez zdającego kontekstu pozafilozoficznego polega na odwołaniu się do
   wiedzy z innych dziedzin kultury (np. tekstu kultury, badań naukowych, wydarzeń
   historycznych):
   a) przywołanie jest funkcjonalne, gdy stanowi element wywodu zdającego
   b) przywołanie jest rzetelne, gdy nie zawiera błędów rzeczowych lub logiczno-
   -językowych utrudniających lub uniemożliwiających zrozumienie przedstawionej
   myśli
   c) przywołanie jest pogłębione, gdy stanowi część wywodu zdającego i jest
   powiązane z analizą historyczno-filozoficzną, logiczną lub pojęciową przynajmniej
   jednego elementu tego wywodu. 3. Kompozycja i spójność wypowiedzi
   Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, a wywód zdającego – spójny. 4 pkt
   Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, lecz zawiera jedno zaburzenie
   spójności
   3 pkt
   ALBO
   wypracowanie jest spójne, lecz zawiera jedno zaburzenie kompozycji.

   Wypracowanie zawiera jedno zaburzenie kompozycji oraz jedno lub dwa
   2 pkt
   zaburzenia spójności. Wypracowanie zawiera więcej niż jedno zaburzenie kompozycji oraz najwyżej dwa
   zaburzenia spójności
   ALBO 1 pkt
   wypracowanie zawiera najwyżej jedno zaburzenie kompozycji oraz więcej niż dwa
   zaburzenia spójności. Wypracowanie zawiera więcej niż jedno zaburzenie kompozycji oraz więcej niż dwa
   0 pkt
   zaburzenia spójności. Wyjaśnienia (Kryterium 3. – Kompozycja i spójność wypowiedzi)
   1. Wypracowanie jest poprawnie skomponowane, gdy zawiera wyraźnie wyodrębnione
   i poprawnie napisane części strukturalne: wstęp, rozwinięcie i zakończenie. 2. Poprawnie napisane wypracowanie nie zawiera żadnego z wymienionych poniżej
   zaburzeń, które uznaje się za istotne zaburzenia kompozycji:
   a) brak wstępu lub brak we wstępie jednego z dwóch istotnych jego elementów
   b) brak rozwinięcia lub brak podziału na akapity (co najmniej trzy)
   c) brak zakończenia lub pojawienie się w zakończeniu nowego i istotnego dla wywodu
   zdającego wątku (np. nowego argumentu). 3. Poprawnie napisany wstęp zawiera:
   a) wyjaśnienie tematu wypracowania
   b) sformułowanie tezy zdającego. 4. Rozwinięcie jest poprawnie napisane, gdy składa się z logicznie uporządkowanych
   części składowych (zdań, akapitów), tworzących wywód zdającego. 5. Poprawnie napisane zakończenie zawiera rzetelne podsumowanie wywodu
   przeprowadzonego przez zdającego. 6. Wypracowanie jest spójne, gdy między jego równorzędnymi logicznie członami
   (pojedynczymi zdaniami lub akapitami) – wziętymi w pełnym ich kontekście – nie
   zachodzą sprzeczności, a między jego członami logicznie nierównorzędnymi zachodzą
   związki wynikania logicznego lub związki pokrewne. 7. Gdy w wypracowaniu występuje ewidentna sprzeczność (między zdaniami lub akapitami)
   lub ewidentny błąd non sequitur lub ignoratio elenchi, to mamy do czynienia z istotnymi
   zaburzeniami spójności. 4. Język wypowiedzi
   Wypracowanie jest napisane językiem w pełni komunikatywnym; dopuszczalne
   2 pkt
   3 błędy językowe. Wypracowanie jest napisane językiem w większości komunikatywnym;
   1 pkt
   dopuszczalne od 4 do 8 błędów językowych. Wypracowanie jest napisane językiem niekomunikatywnym lub zawiera więcej niż 8
   0 pkt
   błędów językowych. Informacje o błędach uznawanych za ortograficzne w pracach zdających ze specyficznymi
   trudnościami w uczeniu się (z dysleksją lub dysortografią)
   Wypracowanie jest napisane językiem w większości komunikatywnym;
   2 pkt
   dopuszczalne 6 błędów językowych. Wypracowanie jest napisane językiem w większości komunikatywnym;
   1 pkt
   dopuszczalne od 7 do 11 błędów językowych. Wypracowanie jest napisane językiem niekomunikatywnym lub zawiera więcej niż 11
   0 pkt
   błędów językowych. Uwagi
   1. Jeżeli wypowiedź jest nieczytelna (w rozumieniu czytelności zapisu), egzaminator oceni
   ją na 0 pkt. 2. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
   egzaminator przyzna 0 pkt w każdym kryterium. 3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 300 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryteriach:
   Spełnienie formalnych warunków polecenia oraz Kompetencje filozoficzne i kulturowe. W pozostałych kryteriach egzaminator przyzna 0 punktów. 4.

   Jeżeli wypowiedź jest napisana niesamodzielnie, np. zawiera fragmenty odtworzone
   z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym
   internetowego, lub jest przepisana od innego zdającego, wówczas egzamin z filozofii,
   w przypadku takiego zdającego, zostanie unieważniony. 5. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących
   postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta
   indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za język
   lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.

7. Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania

   Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik zgadza się z odsłoniętą odpowiedzią właściwego wariantu, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 30 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Luźna opinia zamiast rekonstrukcji argumentu albo przypisanie autorowi tezy, której nie da się uzasadnić tekstem.