Zapoznaj się z tekstami źródłowymi dwóch wybitnych teologów średniowiecza:
Bernarda z Clairvaux oraz opata kościoła Saint Denis – Sugeriusza, a następnie
wykonaj polecenia.
Bernard z Clairvaux:
Pomijam nadmierną wysokość świątyń, przesadną ich długość, zbyt wielką szerokość,
wspaniałe lśniące okładziny, niezwykłe wyobrażenia, które, pociągając wzrok modlących się,
rozpraszają ich uczucie […]. Jako zakonnik pytam jednak zakonników […]: „kapłani, co
w sanktuarium robi złoto?” […]. Bo inne mają racje biskupi niż zakonnicy. Wiadomo
bowiem, że mając zobowiązania zarówno wobec wykształconych, jak i niedouczonych, a nie
mogąc duchową krasą wzbudzić pobożności u ludzi oddanych sprawom ciała, czynią to przy
pomocy piękna cielesnego. […] Wystawia się na pokaz bardzo piękny obraz jakiegoś
świętego lub świętej i wierzy się, że tym większy święty, im bardziej kolorowy. Biegną ludzie
i całują, wzywa się ich do składania darów i bardziej podziwiają piękno niż czczą świętość.
Wiesza się w kościele nie wieńce już, lecz koła całe z lampami dokoła, ale nie mniej [niż
lampami] lśnią one osadzonymi w nich drogimi kamieniami. Widzi się także świeczniki,
stojące jak drzewa z masywnego brązu, cudną sztuką uformowane, i one nie mniej błyszczące
lśnieniem gemm niż świateł, które są na nich osadzone. […] Ściany kościoła błyszczą złotem,
a biedacy w nich gołym ciałem.[…] Cóż warte będą piękne kształty, na których zaraz
nieustanny kurz osiądzie? A wreszcie po cóż to wam, wy biedacy, zakonnicy, ludzie oddani
sprawom duchowym? […]. Krótko mówiąc, tak obfita i tak zadziwiająca wielu form
różnorodność jawi się wszędzie, że łacniej w marmurze czytać się pragnie, niźli w księgach
i chętniej spędza się dzień, wpatrując się w te rzeczy, niż o boskich rozmyślając prawach.
Sugeriusz:
Tak przeto, gdy rozmiłowany w pięknie domu Bożego odciągany byłem wdziękiem
różnobarwnych gemm od trosk zewnętrznych, a rzetelna medytacja skłaniała do refleksji
o różnorodności świętych cnót, przenosząc [umysł] od rzeczy materialnych do tego, co
niematerialne, wydawało mi się wtedy, że widzę siebie zamieszkującego jakby w dziwnym
obszarze wszechświata, który nie znajduje się ani całkowicie w brudzie ziemi, ani też
w czystości nieba; i że z Bożej łaski mogą się przenosić z tego niższego do wyższego świata,
sposobem anagogicznym. […] Przeciwnicy nasi utrzymują także, że święty Duch, czyste
serce, pełna wiary intencja winny wystarczać do tej świętej funkcji; i my także stwierdzamy
wyraźnie i z naciskiem, że o nie właśnie idzie przede wszystkim. Mniemamy wszelako, że
winniśmy cześć okazywać także przez zewnętrzną ozdobność naczyń sakralnych, a niczym na
świecie w takim stopniu, jak przy służbie związanej ze świętą ofiarą, z całą zewnętrzną
okazałością.
Na podstawie: J. Białostocki (wybór i opracowanie), Myśliciele, kronikarze i artyści o sztuce. Od starożytności
do 1500 r., Warszawa 1978.
17.1. Wskaż, który autor tekstu uważa, że piękno materialne jest odbiciem piękna
boskiego. Podaj dwa argumenty uzasadniające jego poglądy. ()
Strona 12 z 18 MHS_1R
17.2. Podaj dwa argumenty uzasadniające odmienne poglądy drugiego autora. ()
17.3. Określ krótko istotę „sporu” między teologami. ()
17.4. Przyjrzyj się ilustracjom zamieszczonym poniżej i określ, któremu z autorów
odpowiada estetyka ukazanego kościoła.
Podaj nazwę zakonu, który w swojej architekturze realizował te postulaty. ()
Nr zadania 17.
Wypełnia Maks. liczba pkt 9
egzaminator
Uzyskana liczba pkt
MHS_1R Strona 13 z 18
Pokaż oficjalne rozwiązanie i omówienie źródłowe
− Nadmiar bogactwa w kościele rozprasza i odciąga od spraw duchowych.
− Ubogim zakonnikom niepotrzebne jest w kościele złoto.
− Ludzie bardziej podziwiają piękno, niż czczą świętość.
− Kościół lśni złotem, a ubogim brakuje ubrań.
− Ludzie chętniej wpatrują się w ozdoby, niż czytają święte księgi.
17.3. (0–2)
Schemat punktowania
2 p. – za poprawną odpowiedź uwzględniającą stanowiska obu teologów.
1 p. – za poprawną odpowiedź uwzględniającą stanowisko jednego z teologów.
0 p. – za błędne odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
− Bernard z Clairvaux uważał, że kościoły powinny być skromne, podczas gdy Sugeriusz
był zwolennikiem bogato wyposażonego kościoła.
− Bernard z Clairvaux uważał, że przepych w świątyni utrudnia kontemplację duchową,
podczas gdy Sugeriusz był przekonany, że piękno materialne nawiązuje do piękna
boskiego.
17.4. (0–2)
Schemat punktowania
2 p. – za 2 poprawne odpowiedzi.
1 p. – za 1 poprawną odpowiedź.
0 p. – za błędne odpowiedzi albo brak odpowiedzi.
Poprawne odpowiedzi
Bernard z Clairvaux
cystersi
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MHS-R1_1P-162, zadanie 17. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
- Odczytaj wszystkie warunki polecenia
Zapoznaj się z tekstami źródłowymi dwóch wybitnych teologów średniowiecza: Bernarda z Clairvaux oraz opata kościoła Saint Denis – Sugeriusza, a następnie wykonaj polecenia. Bernard z Clairvaux: Pomijam nadmierną wysokość świątyń, przesadną ich długość, zbyt wielką szerokość, wspaniałe lśniące okładziny, niezwykłe wyobrażenia, które,… Przy rozwiązywaniu zachowaj wszystkie wskazane dane, ograniczenia, jednostki i wymaganą formę odpowiedzi.
- Prześledź oficjalne rozwiązanie lub klucz
W polu odpowiedzi zachowano pełny tok rozwiązania albo rubrykę z oficjalnych zasad CKE, bez skracania do samego wyniku. Początek materiału źródłowego: − Nadmiar bogactwa w kościele rozprasza i odciąga od spraw duchowych. − Ubogim zakonnikom niepotrzebne jest w kościele złoto. − Ludzie bardziej podziwiają piękno, niż czczą świętość. − Kościół lśni złotem, a ubogim brakuje ubrań. − Ludzie chętniej wpatrują się w ozdoby, niż czytają święte księgi. 17.3. (0–2) Schemat punktowania 2 p. – za poprawną odpowiedź uwzględniającą stanowiska obu teologów. 1 p. – za poprawną…
- Sprawdź zapis i punktowanie
Zadanie 17: 0–9 pkt. Pełne oficjalne kryteria, warianty akceptowane i przykładowe rozwiązanie zachowano w polu odpowiedzi; należy stosować je łącznie. Przed zakończeniem porównaj odpowiedź z dokładnym poleceniem oraz dopuszczalnymi wariantami wskazanymi w zasadach.
Nie ograniczaj rozwiązania do końcowego wyniku. Zachowaj warunki, jednostki, tok rozumowania i wszystkie elementy wymagane przez kryteria punktowania.
Punktowanie i źródło
Zadanie 17: 0–9 pkt. Pełne oficjalne kryteria, warianty akceptowane i przykładowe rozwiązanie zachowano w polu odpowiedzi; należy stosować je łącznie.
Strona arkusza: 12
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.