Zadanie 10.
Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200
do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.
Zaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.
1. W ostatnim czasie pojawiły się restauracje, w których za określoną kwotę zamawiasz tyle
jedzenia, ile chcesz. Jeśli jednak nie zjesz zamówionych potraw do końca, musisz za nie
dodatkowo zapłacić. Czy takie restauracje to dobry pomysł? Napisz rozprawkę na ten
temat, rozważając go z punktu widzenia właściciela restauracji i klienta.
2. Uczestniczyłeś(-aś) w spotkaniu, zorganizowanym w ramach akcji „Nie spal się na starcie”,
na którym zwrócono uwagę na niepokojącą liczbę nastolatków uzależnionych od nikotyny.
Napisz artykuł do gazety, w którym:
• zrelacjonujesz przebieg tego spotkania
• przedstawisz swoją opinię dotyczącą problemu poruszonego na spotkaniu.
Wymagania ogólne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] dłuższe wypowiedzi pisemne, bogate i spójne pod względem treści […].
Wymagania szczegółowe (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1. Zdający opisuje […] miejsca, zjawiska i czynności.
5.2.R.Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub
rozwiązaniu.
5.5. Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.12. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
5.13. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
Wymagania szczegółowe (artykuł)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.4. Zdający relacjonuje wydarzenia z przeszłości.
5.5. Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.9. Zdający opisuje doświadczenia swoje i innych.
5.12. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
5.13. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie przyznaje
się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma 2 1 0
teza zgodna z tematem ORAZ teza nie jest w pełni brak tezy; teza niezgodna
treścią wypowiedzi (teza poprawna, np. jest zgodna z tematem ORAZ treścią
„zapowiada” zawartość z tematem ALBO z treścią wypowiedzi; teza nieczytelna,
R*
treściową oraz typ rozprawki) wypowiedzi; odbiegająca od niejasna, trudna do wskazania;
tematu LUB treści wstęp niekomunikatywny
wypowiedzi
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia;
z tematem ORAZ np. poprawne, np. wprowadzenie wprowadzenie niezgodne
1. ciekawe, oryginalne, zgodne z tematem, ale z tematem, niejasne,
wstęp: zachęcające do czytania, schematyczne ALBO bardziej nieczytelne, trudne do
A*
właściwe w ciekawej formie (np. typowe dla innego typu tekstu wskazania; wprowadzenie
i adekwatne pytanie, cytat) (np. rozprawki) ALBO niekomunikatywne
do tematu ciekawe, oryginalne, ale
rozpoczęcie odbiegające od tematu
wypowiedzi wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni brak wstępu; wstęp niezgodny
i treścią wypowiedzi ORAZ poprawny, np. nie określa celu z tematem, niejasny,
wskazujący cel/powód pisania ALBO określa cel/powód nieczytelny, trudny
listu pisania listu, ale odbiega od do wskazania; wstęp
L* tematu ALBO cel nie jest niekomunikatywny
określony jasno ALBO wstęp
nie jest zgodny z treścią listu
(np. zapowiada poparcie, a
opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/LUB powierzchowna realizacja brak wypowiedzi LUB
2.
pogłębiona realizacja elementu, wypowiedzi brak wypowiedź nie jest
pierwszy
elementu (np. wsparta głębi, np. zdający podaje tylko komunikatywna LUB
element
przykładami, szczegółowo „listę” argumentów/cech/ wypowiedź nie jest związana
tematu R
omówiona) określeń, żadnego nie z tematem / nie realizuje
A
rozwijając/uzasadniając elementu; wypowiedź bardzo
3. L
pobieżnie dotykająca tematu,
drugi
np. zdający podaje tylko jeden
element
argument/cechę/określenie,
tematu
nie rozwijając go
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia LUB
z tematem oraz treścią poprawne, np. jest zgodne zakończenie nie jest
4.
wypowiedzi; jeżeli zdający z tematem ALBO treścią komunikatywne LUB
podsumowa-
powtarza wstęp – czyni to wypowiedzi; odbiega trochę zakończenie jest jedynie luźno
nie: właściwe R
innymi słowami od tematu LUB treści związane z tematem oraz
i adekwatne A
wypowiedzi; zdający stosuje treścią wypowiedzi
do tematu L
zakończenie schematyczne (też jeśli nie jest zgodne)
zakończenie
(sztampowe) LUB powtarza
wypowiedzi
wstęp praktycznie tymi
samymi słowami
5. wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
fragmenty fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
R
odbiegające od tematu i/lub nie na temat fragmenty odbiegające od dla poziomu 1.
A
od tematu tematu i/lub nie na temat
L
i/lub nie na
temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
R teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
1.
wypowiedź nie spełnia
elementy
A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych
charakterystyczne
dla poziomu 1.
dla formy wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L
i kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych warunków określonych
kompozycja
L proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
A warunków określonych
segmentacja na akapity) jest konsekwentny
L dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 180–280 słów warunków określonych
długość pracy
L dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów
treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy Elementy formy
treści 4–3 2–1 0
10–9 5 p. 4 p. 3 p.
8–7 4 p. 3 p. 2 p.
6–5 3 p. 2 p. 1 p.
4–3 2 p. 1 p. 0 p.
2–1 1 p. 0 p. 0 p.
0 0 p. 0 p. 0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono
na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
W ostatnim czasie pojawiły się restauracje, w których za określoną kwotę zamawiasz tyle
jedzenia, ile chcesz. Jeśli jednak nie zjesz zamówionych potraw do końca, musisz za nie
dodatkowo zapłacić. Czy takie restauracje to dobry pomysł? Napisz rozprawkę na ten temat,
rozważając go z punktu widzenia właściciela restauracji i klienta.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Tegoroczny temat rozprawki wymaga od zdającego omówienia go z punktu widzenia
właściciela restauracji (1) i klienta (2). Są to dwa kluczowe elementy polecenia, które będą
oceniane przez egzaminatora.
W temacie rozprawki postawione jest pytanie, które wymaga od zdającego wyrażenia własnej
opinii. Odpowiadając na nie zdający może uznać tego rodzaju restauracje jednoznacznie za
dobry pomysł i konsekwentnie podać argumenty tylko na „tak”. Jeśli we wstępie takie
restauracje uznane przez zdającego za zły pomysł, to argumenty powinny wspierać tę tezę. Jeśli
w pracy pojawiają się argumenty przeciwne do postawionej w rozprawce tezy, to zdający
powinien uznać je za niezasadne. Zdający może również wyrazić opinię bardziej neutralną.
Należy zauważyć, że ten temat rozprawki nie wymaga od zdającego rozpatrywania argumentów
za i przeciw, jest to tylko jedna z możliwych opcji.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem wymagane jest odniesienie się do
restauracji, w których za określoną kwotę można zamówić tyle jedzenia, ile się chce, ale
jeżeli klient nie zje zamówionych potraw do końca, musi za nie dodatkowo zapłacić i opinii
zdającego (zdający jest na „tak” lub na „nie” lub na „tak” i „nie”).
Wymagane jest, aby we wstępie zdający odniósł się do:
− restauracji, w których za wyznaczoną kwotę można zamówić tyle jedzenia ile się chce,
− dodatkowej zapłaty, jeżeli klient nie zje wszystkiego co zamówił
i wyraził swoją opinię, np. В последнее время появились такие рестораны, в которых
за определённую сумму можно заказать столько еды, сколько захочешь. Но если ты
не съешь всё, что взял, тебе придётся дополнительно заплатить. Я думаю, что это
отличная идея. (zdający jest na „tak”)
Teza, w której zdający nie odniósł się do dodatkowej zapłaty za pozostawione jedzenie,
jest kwalifikowana na poziom 0.
Nie jest wymagane uwzględnienie w tezie elementów: punkt widzenia właściciela
restauracji (1) i punkt widzenia klienta (2).
2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w ostatnim czasie
pojawiły się restauracje, w których za określoną kwotę zamawiasz tyle jedzenia, ile chcesz,
ale jeżeli nie zjesz zamówionych potraw do końca, musisz za nie dodatkowo zapłacić, nie
jest tezą.
3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, zdający musi zaprezentować w niej
swoje stanowisko / wyrazić swoją opinię (na „tak” lub na „nie” lub na „tak” i „nie”). Na
przykład: Moim zdaniem,… Uważam, że… Sądzę, że… Zgadzam się z opinią, że… Nie
zgadzam się z opinią, że… Ma to swoje plusy i minusy.
4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, uznaje się ją za
odbiegającą od tematu, np. Czy to dobry pomysł? (1 pkt) ALE teza Jakie są plusy takich
restauracji? jest poprawna (2 pkt).
5. Opis tezy na poziom 1. wymaga zgodności z tematem ALBO treścią pracy. Fakt, że teza nie
zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką w zakresie zgodności z
tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna
z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0.
6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem
wypracowania.
7. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
По-моему, платить дополнительно за то, что мы не съели в teza zgodna
ресторане – это ужасно. Ведь условие было: платишь и ешь z tematem, zapowiada
сколько хочешь. oczekiwaną strukturę
rozprawki
По-моему, платить дополнительно за то, что мы не съели в teza odbiegająca od
ресторане – это хорошее решение. tematu
Можем ли мы остаться довольны после посещения ресторана, teza odbiegająca od
в котором должны заплатить за то, что мы заказали, но не tematu (nie
съели? zapowiada struktury
rozprawki)
Есть рестораны, в которых за определённую сумму можешь teza niezgodna z
взять столько еды, сколько хочешь. По-моему, это не очень tematem
хорошая идея.
Есть рестораны, в которых надо дополнительно заплатить за brak tezy
еду, которую ты заказал, но не съел.
Владельцы ресторанов придумывают разные способы, чтобы teza niezgodna z
привлечь клиентов. Это имеет свои положительные и tematem
отрицательные стороны.
Хотели бы вы открыть или посетить такой ресторан, в teza odbiegająca od
котором за какую-то сумму можешь есть сколько хочешь, а tematu (nie
потом, если на твоей тарелке останется еда, платить? zapowiada struktury
rozprawki)
Я считаю, что открытие таких ресторанов будет выгодно как teza niejasna
для клиентов, так и для хозяина ресторана. Это отличная
идея!
Elementy tematu
1. Elementami są: punkt widzenia właściciela restauracji (1) i punkt widzenia klienta (2).
2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego nie jest związany z żadnym elementem
określonym w poleceniu, nie bierze się tego argumentu pod uwagę oceniając dany element.
Zgodność z tematem
W ostatnim czasie pojawiły się restauracje, w których za określoną kwotę zamawiasz tyle
„główka”
jedzenia, ile chcesz. Jeśli jednak nie zjesz zamówionych potraw do końca, musisz za nie
dodatkowo zapłacić. Czy takie restauracje to dobry pomysł? Napisz rozprawkę na ten
temat, rozważając go z punktu widzenia właściciela restauracji i klienta.
elementy tematu
X
C Y
gg
A D
B
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− z punktu widzenia osób zatrudnionych w takiej restauracji.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− plusy i minusy korzystania z lokali gastronomicznych
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują
w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− relacja z pobytu w restauracji
− plusy i minusy stosowania diet
− problem głodu na świecie
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na
poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie
słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest
akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
Przykłady schematycznego zakończenia rozprawki
Представленные аргументы показывают, что такие рестораны имеют свои плюсы
и минусы.
Конечно, каждый сам должен решать, хорошо это или плохо. Я считаю, что такие
рестораны – хорошая идея.
ARTYKUL PUBLICYSTYCZNY
Temat
Uczestniczyłeś(-aś) w spotkaniu, zorganizowanym w ramach akcji „Nie spal się na starcie”,
na którym zwrócono uwagę na niepokojącą liczbę nastolatków uzależnionych od nikotyny.
Napisz artykuł do gazety, w którym:
• zrelacjonujesz przebieg tego spotkania
• przedstawisz swoją opinię dotyczącą problemu poruszonego na spotkaniu.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę
kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając
barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany
w tekście.
Wstęp
Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający może, ale nie musi odnieść się
do spotkania / do opisu wrażeń, związanych ze spotkaniem / do problemu nikotynowego wśród
nastolatków w sposób zachęcający do dalszej lektury.
Przykłady wstępów zgodnych
Przykłady wstępów schematycznych
z tematem i ciekawych
Курение подростков занимает одно из В рамках акции «Не сгори на старте» я
ведущих позиций среди современных была на встрече, посвящённой проблеме
проблем подрастающего поколения. курения среди молодёжи. Это
Начальный возраст курящих составляет 7- мероприятие имело свои плюсы и
10 лет, но с каждым годом возрастная минусы. (wstęp typowy dla rozprawki)
планка снижается. Как «не прокурить»
своё здоровье на старте жизни?
Как долго ты будешь жить, если куришь с Курение – это важная проблема. В связи с
детства? Ведь одна сигарета сокращает этим проводятся разные встречи. Я был на
жизнь на 15 минут. Поверь, курение одной из них. (schematyczny)
перестаёт быть модным. В моде здоровье,
свежее дыхание и чистая кожа. Но тем не
менее число курильщиков среди
подростков растёт…
Elementy tematu
Elementami są: (1) relacja z przebiegu spotkania zorganizowanego w ramach akcji „Nie spal
się na starcie”, (2) przedstawienie opinii na temat problemu dotyczącego niepokojącej liczby
nastolatków uzależnionych od nikotyny.
(1) relacja z przebiegu spotkania zorganizowanego w ramach akcji „Nie spal się na
starcie”.
Wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający zrelacjonował przebieg spotkania, uwzględniając
elementy takie jak, np.
− rozpoczęcie spotkania – czas, miejsce, organizatorzy
− miejsce spotkania – szkoła, klub, sala
− cel spotkania
− program spotkania
− uczestnicy – przedział wiekowy widowni, zaproszeni goście, osoby występujące
− dyskusja – temat, zachowanie oponentów i publiczności
− atmosfera spotkania
− zakończenie spotkania.
(2) przedstawienie opinii na temat problemu dotyczącego niepokojącej liczby nastolatków
uzależnionych od nikotyny.
Aby uznać drugi element tematu za zrealizowany, wymagane jest zaprezentowanie własnego
stanowiska / własnej opinii na temat problemu dotyczącego niepokojącej liczby nastolatków
uzależnionych od nikotyny.
Zdający może przedstawić:
− pozytywną opinię
− negatywną opinię
− pozytywną i negatywną opinię.
Dobrze sformułowana opinia powinna zawierać przekonujące uzasadnienie danego stanowiska,
świadczące o dogłębnym zrozumieniu omawianego zagadnienia.
W jaki sposób rozpoznać opinię? Jej autor powinien wypowiadać się we własnym imieniu,
zaznaczając subiektywność swojego punktu widzenia. Może to zrobić za pomocą takich
sformułowań jak, np.: я считаю, что…; я думаю, что…; мне кажется, что…; по-
моему…; мне (не) нравится, что…
Mniej bezpośrednim środkiem językowym, ale również akceptowanym w wyrażaniu opinii jest
używanie trybu przypuszczającego, np. это могло бы казаться…; i wyrażeń takich jak:
скорее всего, это положительное явление…; правдоподобно, это негативно влияет на…
Do przedstawiania własnego poglądu często są używane wyrażenia odnoszące się do języka
potocznego, np.: здорово, ужас, кошмар, классно.
Zgodność z tematem
Uczestniczyłeś(-aś) w spotkaniu, zorganizowanym w ramach akcji „Nie spal się na starcie”, „główka”
na którym zwrócono uwagę na niepokojącą liczbę nastolatków uzależnionych od nikotyny.
Napisz artykuł do gazety, w którym:
zrelacjonujesz przebieg tego spotkania
element 1.
przedstawisz swoją opinię dotyczącą problemu poruszonego na spotkaniu.
element 2.
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− przygotowanie spotkania
− dotychczasowe doświadczenie w przeprowadzaniu takiego rodzaju spotkań
− opis innych wydarzeń zorganizowanych w ramach akcji „Nie spal się na starcie”
− opinie innych osób, niż zdający na temat problemu poruszonego na spotkaniu.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− spotkania dotyczące innych uzależnień nastolatków (nie od nikotyny)
− opinia zdającego na temat organizacji takiego rodzaju spotkań (np. По-моему, такие
встречи очень нужны.)
− problem palenia wśród osób dorosłych.
Takie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− zdrowy styl życia
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Przykład schematycznego zakończenia Przykład zakończenia artykułu luźno
artykułu związanego z tematem
В заключении хочу написать, что такие Мы должны бороться с вредными
встречи нам нужны, потому что помогают привычками и заботиться о своём
бороться с проблемами молодёжи. здоровье.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Здравствуйте,
уважаемый редактор / Привет, друзья!
Spójność i logika wypowiedzi
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
2 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
1 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
0 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub
2–3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając
tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/
kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może
w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku
kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne
z zasadami logiki.
6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli
komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy
(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków
leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• szeroki zakres środków językowych
3 p. • w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
2 p.
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• ograniczony zakres środków językowych
1 p.
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
0 p.
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do
wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek
leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli
zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują
fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu
„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia
w stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
liczne LUB bardzo liczne
(leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe 3 p. 2 p.
liczne błędy językowe 2 p. 1 p.
bardzo liczne błędy językowe 1 p. 0 p.
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu sposób oznaczania przykład
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu brakującego
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie słowa kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie.
w jednym słowie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę, bo było
błędy w spójności / logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający od otaczamy nawiasami Fragment odbiegający od
tematu kwadratowymi tematu
Fragment niezgodny
fragment niezgodny z tematem otaczamy chmurką
z tematem
otoczenie zbędnego znaku
Było ciepło , i deszczowo.
kółkiem
błędy interpunkcyjne
znak √ w kółku w miejscu
Zrobiłem to √ ponieważ…
brakującego znaku
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące między akapitami mogą być zaznaczane „pionową
falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie
odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna
z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)
LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje
się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się
0 punktów w każdym kryterium).
2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.
3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie
nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one
otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków
językowych i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres
i poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we
wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we
wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
8. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd
ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd
językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac
zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na
komputerze.
9. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,
pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje się rodzaj usterki. Samo
użycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.
10. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była
komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie
muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie фильм, группа, np. сериал „M jak miłość”,
книга „Świat Dysku”.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy,
np. Я читаю Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane
jest linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe
dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
11. Praca w
napisane Czystopis.
12. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia słów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są słowa oddzielone spacją, np. на озере (2 słowa), в большом городе (3 słowa),
1789 (1 słowo), 10.01.2015 (1 słowo), 10 stycznia 2015 (3 słowa).
2. Jako jeden wyraz liczone są
• słowa łączone dywizem, np. из-за, Санкт-Петербург, по-моему
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. МГУ, СПИД
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 słowo, XX век =
2 słowa.
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie słów symboli graficznych używanych w Internecie
(np. „buźki”).
6. Uwzględnia się w liczbie słów wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Я читаю
Nowe Horyzonty. – 4 słowa.
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MJR-R1_1P-182, zadanie 10. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.