Zadanie 1
30 pktŁacina F2015 — przekład, składnia i kultura antyczna
Hyginus, De astronomia II 14
Oryginalny tekst łaciński z zachowanego draftu EJLP-R0-100-2305; model przekładu nie jest jedynym dopuszczalnym brzmieniem.
Jak wąż stał się atrybutem boga medycyny?
Nonnulli Glaucum, Minois filium, opera Aesculapii revixisse dixerunt; quamobrem Iovem domum Aesculapii fulmine incendisse, ipsum autem, propter artificium et propter Apollinem eius patrem, inter sidera anguem tenentem constituisse. De hac causa Aesculapius anguem dicitur tenere: cum cogeretur Glaucum sanare, conclusus quodam loco secreto, bacillum tenens manu, cum cogitaret, quid ageret, dicitur anguis ad bacillum eius arrepsisse. Aesculapius mente commotus eum interfecit, fugientem bacillo feriens saepius. Postea fertur alter anguis in eundem locum venisse, ore ferens herbam, quam in caput mortui imposuisse; quo facto ambo fugerunt. Quare Aesculapius eadem herba usus est et Glaucus revixit. Itaque anguis et in Aesculapii tutela esse et in astris dicitur collocatus (esse). Qua consuetudine ducti posteri eius tradiderunt reliquis, ut medici anguibus uterentur.
Przetłumacz na język polski tekst Hyginusa wyjaśniający, jak wąż stał się atrybutem boga medycyny.
Pokaż model przekładu i analizę krok po kroku
Niektórzy mówili, że Glaukos, syn Minosa, odżył dzięki działaniom Eskulapa. Z tego powodu Jowisz spalił piorunem dom Eskulapa, jego samego zaś — ze względu na biegłość w sztuce oraz na jego ojca Apollina — umieścił wśród gwiazd jako postać trzymającą węża.
Mówi się, że Eskulap trzyma węża z następującej przyczyny. Gdy został zmuszony do uzdrowienia Glaukosa i zamknięty w pewnym odosobnionym miejscu, trzymał w ręce laskę i zastanawiał się, co ma zrobić. Podobno wtedy wąż wpełznął na jego laskę. Wytrącony z równowagi Eskulap zabił go, wielokrotnie uderzając laską uciekające zwierzę.
Opowiada się, że później do tego samego miejsca przybył drugi wąż. Niósł w paszczy ziele, które położył na głowie martwego węża. Gdy to uczynił, oba węże uciekły. Dlatego Eskulap użył tego samego ziela i Glaukos odżył. Tak więc mówi się, że wąż znajduje się pod opieką Eskulapa i został umieszczony pośród gwiazd. Jego następcy, kierując się tym przykładem, przekazali innym, aby lekarze posługiwali się wężami.
Autorsko zredagowany przekład EJLP-R0-100-2305 porównany z ośmioma segmentami i przykładem CKE. Pierwsza redakcja do niezależnej kontroli filologicznej.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
- 1. Rozpoznaj trzy ACI pierwszego zdania
Dixerunt wprowadza Glaucum … revixisse, a dalszy opis dwa bezokoliczniki zależne od przekazanej opowieści: Iovem incendisse i ipsum constituisse. Tenentem odnosi się do Asklepiosa umieszczonego wśród gwiazd z wężem.
- 2. Oddaj nominativus cum infinitivo
Aesculapius … dicitur tenere znaczy „mówi się, że Eskulap trzyma”. W polszczyźnie naturalniej rozwinąć konstrukcję osobową niż zachowywać łaciński szyk.
- 3. Uporządkuj okoliczności zamknięcia
Cum cogeretur wyraża czas i przymus uzdrowienia Glaukosa. Conclusus, bacillum tenens oraz cum cogitaret, quid ageret opisują zamkniętego Asklepiosa, trzymającego laskę i rozważającego pytanie zależne „co ma zrobić”.
- 4. Zachowaj podmioty przy zabiciu węża
Eum oznacza pierwszego węża. Asklepios zabija go, a fugientem i feriens opisują odpowiednio uciekającego węża oraz wielokrotnie uderzającego lekarza.
- 5. Przetłumacz opowieść o drugim wężu
Fertur … venisse to kolejne NCI. Drugi wąż niesie w paszczy ziele i nakłada je na głowę martwego; quo facto jest ablativus absolutus: gdy to uczyniono, oba węże uciekły.
- 6. Rozpoznaj verbum deponens utor
Eadem herba usus est wymaga ablativus i znaczy „użył tego samego ziela”. Revixit ma podmiot Glaucus, więc to Glaukos, nie zabity wąż, odżywa w tym zdaniu.
- 7. Połącz dwie informacje o symbolu
Anguis dicitur et in tutela esse et in astris collocatus esse: mówi się zarówno o opiece Asklepiosa nad wężem, jak i o umieszczeniu zwierzęcia wśród gwiazd.
- 8. Domknij przekaz następców
Qua consuetudine ducti oznacza „kierowani tym przykładem”. Tradiderunt reliquis, ut medici anguibus uterentur przekazuje zalecenie, aby lekarze posługiwali się wężami; uterentur również łączy się z ablativus.
Nie gub podmiotów w konstrukcjach ACI/NCI i imiesłowach: drugi wąż przynosi ziele, Glaukos odżywa, a następcy Asklepiosa przekazują zalecenie lekarzom. Utor wymaga ablativus.
Punktowanie i źródło
30 pkt: osiem segmentów ocenianych odpowiednio 5 + 1 + 6 + 3 + 6 + 2 + 2 + 4 pkt oraz 1 pkt za poprawność językową i stylistyczną całego przekładu.
Strona arkusza: 4
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.