Przejdź do treści
Moja Matura

Maj 2020 · Formuła 2015

Język kaszubski 2020 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

Pracuj we własnym tempie. Sprawdź oficjalne odpowiedzi i dostępne objaśnienia. Wyjaśnienia pozostające w opracowaniu są oznaczone przy zadaniach.

Przejdź do zadań ↓Materiały CKE
Zadania / części
12
Punkty na stronie
63
Poziom
Rozszerzony

Zachowany status źródłowy: ten arkusz nie ma jeszcze zatwierdzenia redakcyjnego całego zestawu. Dostępne odpowiedzi i opracowania pozostają oznaczone przy zadaniach.

Pracuj z arkuszem

Zadania, odpowiedzi i opracowania

Zadanie 1

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Elżbiéta Bùgajnô
Wëchòwanié bez kùńszt

Rozmajité òblicza kùlturë mają wiôldżi cësk na sztôłtowanié młodégò człowieka, jegò pòstawë i zachòwania, mëslë i wëbiérë, òsoblëwie w kònteksce żëcowëch wëbiérów. Nieòdewstałim dzélëkã kùlturë są kùńszt i wëchòwanié. […]

Zdrzącë na sparłãczenia na zetkanim kùlturë […] mëslimë ò sztôłtowanim człowieczeństwa na brzadze kùlturë i sedzącëch w ni wôrtnotach. Niebiwałi w òstatnym trzëdzescelatim rozwij cywilizacji nôùkòwò-techniczny zabrzadowôł scygnienim swiata do symbòliczny globalny wiosczi. Rolô mass-mediów (z cyfrową telewizją na przódkù) i hipermediów (z infòrmaticzną sécą tipù Internet i wideòtelefòniô) wpłiwô na spòsób widzeniô swiata. To òne przede wszëtczim doprowadzëłë do pankùlturowëch zmianów i ùsôdzałë wëprzédnieniową kùlturã pòpùlarną (zwóną zamanówszë masową).

W pòłowie XX stalata anielsczi estetik Herbert Read pisôł, że „Kùńszt je jedną z tëch spraw, jaczé – jak lëft czë zemia – są wszãdze wkół nas, leno nad jaczima rzôdkò sã namëszliwómë”. Jakno spòdlowi i nieòdewstałi dzélëk kùlturë, chtërna je nosnikã wôrtnotów, kùńszt przedstôwiô òbrëmié swiądny lëdzczi aktiwnoscë. Ùkazywô òdpòwiédz twórcë na zastóną jawernotã – parłãczi sã tak tej z prôwdzëwima przeżëcama. Ji wërobinë zbògacywają skôrb lëdzczégò dzejaniô. […]

Niepòslédną rolã kùńszt spełniwô w edukacji. […] Wëchòwanié do kùńsztu nót tej rozmiôc jakò przërëchtowanié człowieka do òdbiéru dokazów kùńsztu, sztôłtowanié jegò wrazlëwòtë, systemù normów i esteticznëch wôrtnotów, za to wëchòwanié bez kùńszt – jakò przekłôdanié z pòmòcą kùńsztu wôrtnotów na bënową zamkłosc i pòstawë człowieka. […]

Człowiek twòrzi kùńszt, chtëren je dzélã szerok rozmióny kùlturë, ale i kùltura twòrzi człowieka, dlôte pòtrzébné je równoczasno wëchòwanié do kùńsztu i bez kùńszt. Temù to człowiek òdróżniwô sã òd jinëch stwòrzeniów i stôwô sã człowiekã.

Na spòdlim: E. Bùgajnô, Wëchòwanié bez kùńszt, „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka. Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2014, s. 84–88.

Wëbierzë kòmpòzycyjną fùnkcjã cytatu Herberta Reada w trzecym akapice.

Pokaż odpowiedź i omówienie

C — je pòcwierdzenim tezë z drëdżégò akapitu.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    W drugim akapicie sztuka została pokazana jako stały składnik kultury i sposób kształtowania człowieka. Cytat Reada porównuje jej powszechną obecność do powietrza i ziemi.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Przytoczenie nie zaprzecza wcześniejszej myśli ani nie dowodzi tezy z kolejnego akapitu. Wzmacnia wcześniejsze twierdzenie, dlatego poprawny jest wariant C.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie wybieraj D tylko dlatego, że cytat stoi przed czwartym akapitem. Funkcję ustala się wobec treści, którą cytat bezpośrednio potwierdza, a nie wobec samego położenia w tekście. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie wybieraj D tylko dlatego, że cytat stoi przed czwartym akapitem. Funkcję ustala się wobec treści, którą cytat bezpośrednio potwierdza, a nie wobec samego położenia w tekście.

Punktowanie i źródło

1 pkt za odpowiedź C; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 2

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 2

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Elżbiéta Bùgajnô
Wëchòwanié bez kùńszt

Rozmajité òblicza kùlturë mają wiôldżi cësk na sztôłtowanié młodégò człowieka, jegò pòstawë i zachòwania, mëslë i wëbiérë, òsoblëwie w kònteksce żëcowëch wëbiérów. Nieòdewstałim dzélëkã kùlturë są kùńszt i wëchòwanié. […]

Zdrzącë na sparłãczenia na zetkanim kùlturë […] mëslimë ò sztôłtowanim człowieczeństwa na brzadze kùlturë i sedzącëch w ni wôrtnotach. Niebiwałi w òstatnym trzëdzescelatim rozwij cywilizacji nôùkòwò-techniczny zabrzadowôł scygnienim swiata do symbòliczny globalny wiosczi. Rolô mass-mediów (z cyfrową telewizją na przódkù) i hipermediów (z infòrmaticzną sécą tipù Internet i wideòtelefòniô) wpłiwô na spòsób widzeniô swiata. To òne przede wszëtczim doprowadzëłë do pankùlturowëch zmianów i ùsôdzałë wëprzédnieniową kùlturã pòpùlarną (zwóną zamanówszë masową).

W pòłowie XX stalata anielsczi estetik Herbert Read pisôł, że „Kùńszt je jedną z tëch spraw, jaczé – jak lëft czë zemia – są wszãdze wkół nas, leno nad jaczima rzôdkò sã namëszliwómë”. Jakno spòdlowi i nieòdewstałi dzélëk kùlturë, chtërna je nosnikã wôrtnotów, kùńszt przedstôwiô òbrëmié swiądny lëdzczi aktiwnoscë. Ùkazywô òdpòwiédz twórcë na zastóną jawernotã – parłãczi sã tak tej z prôwdzëwima przeżëcama. Ji wërobinë zbògacywają skôrb lëdzczégò dzejaniô. […]

Niepòslédną rolã kùńszt spełniwô w edukacji. […] Wëchòwanié do kùńsztu nót tej rozmiôc jakò przërëchtowanié człowieka do òdbiéru dokazów kùńsztu, sztôłtowanié jegò wrazlëwòtë, systemù normów i esteticznëch wôrtnotów, za to wëchòwanié bez kùńszt – jakò przekłôdanié z pòmòcą kùńsztu wôrtnotów na bënową zamkłosc i pòstawë człowieka. […]

Człowiek twòrzi kùńszt, chtëren je dzélã szerok rozmióny kùlturë, ale i kùltura twòrzi człowieka, dlôte pòtrzébné je równoczasno wëchòwanié do kùńsztu i bez kùńszt. Temù to człowiek òdróżniwô sã òd jinëch stwòrzeniów i stôwô sã człowiekã.

Na spòdlim: E. Bùgajnô, Wëchòwanié bez kùńszt, „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka. Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2014, s. 84–88.

Na spòdlim czwôrtégò akapitu zapiszë gwôsnyma słowama, na czim pòlégô wëchòwanié przez kùńszt.

Pokaż odpowiedź i omówienie

Kùńszta są wôżnym dzélã sztôłtowaniô kòżdégò człowieka, a òsoblëwie człowieka młodégò. Temù baro wôżné je, żebë òd nômłodszich lat wëchòwëwac przez kóntakt z kùńsztama. Tak prowadzoné wëchòwanié mòże brzadowac wikszą bënową wrazlëwòtą człowieka, co pózni bãdze sã przekłôdało na jego pòstawë i pòzdrzatczi.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Czwarty akapit odróżnia przygotowanie do odbioru sztuki od wychowania przez sztukę. To drugie przenosi wartości sztuki do wewnętrznego świata i postaw człowieka.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Odpowiedź powinna wskazać kontakt ze sztuką, rozwój wrażliwości oraz późniejszy wpływ na postawy i sposób patrzenia, zamiast jedynie powtarzać tytuł artykułu.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie utożsamiaj wychowania przez sztukę z samą nauką rozpoznawania dzieł. Klucz wymaga skutku wewnętrznego: wrażliwości, wartości i postaw kształtowanych przez kontakt ze sztuką. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie utożsamiaj wychowania przez sztukę z samą nauką rozpoznawania dzieł. Klucz wymaga skutku wewnętrznego: wrażliwości, wartości i postaw kształtowanych przez kontakt ze sztuką.

Punktowanie i źródło

1 pkt za poprawne wyjaśnienie własnymi słowami; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 3

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 3

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Elżbiéta Bùgajnô
Wëchòwanié bez kùńszt

Rozmajité òblicza kùlturë mają wiôldżi cësk na sztôłtowanié młodégò człowieka, jegò pòstawë i zachòwania, mëslë i wëbiérë, òsoblëwie w kònteksce żëcowëch wëbiérów. Nieòdewstałim dzélëkã kùlturë są kùńszt i wëchòwanié. […]

Zdrzącë na sparłãczenia na zetkanim kùlturë […] mëslimë ò sztôłtowanim człowieczeństwa na brzadze kùlturë i sedzącëch w ni wôrtnotach. Niebiwałi w òstatnym trzëdzescelatim rozwij cywilizacji nôùkòwò-techniczny zabrzadowôł scygnienim swiata do symbòliczny globalny wiosczi. Rolô mass-mediów (z cyfrową telewizją na przódkù) i hipermediów (z infòrmaticzną sécą tipù Internet i wideòtelefòniô) wpłiwô na spòsób widzeniô swiata. To òne przede wszëtczim doprowadzëłë do pankùlturowëch zmianów i ùsôdzałë wëprzédnieniową kùlturã pòpùlarną (zwóną zamanówszë masową).

W pòłowie XX stalata anielsczi estetik Herbert Read pisôł, że „Kùńszt je jedną z tëch spraw, jaczé – jak lëft czë zemia – są wszãdze wkół nas, leno nad jaczima rzôdkò sã namëszliwómë”. Jakno spòdlowi i nieòdewstałi dzélëk kùlturë, chtërna je nosnikã wôrtnotów, kùńszt przedstôwiô òbrëmié swiądny lëdzczi aktiwnoscë. Ùkazywô òdpòwiédz twórcë na zastóną jawernotã – parłãczi sã tak tej z prôwdzëwima przeżëcama. Ji wërobinë zbògacywają skôrb lëdzczégò dzejaniô. […]

Niepòslédną rolã kùńszt spełniwô w edukacji. […] Wëchòwanié do kùńsztu nót tej rozmiôc jakò przërëchtowanié człowieka do òdbiéru dokazów kùńsztu, sztôłtowanié jegò wrazlëwòtë, systemù normów i esteticznëch wôrtnotów, za to wëchòwanié bez kùńszt – jakò przekłôdanié z pòmòcą kùńsztu wôrtnotów na bënową zamkłosc i pòstawë człowieka. […]

Człowiek twòrzi kùńszt, chtëren je dzélã szerok rozmióny kùlturë, ale i kùltura twòrzi człowieka, dlôte pòtrzébné je równoczasno wëchòwanié do kùńsztu i bez kùńszt. Temù to człowiek òdróżniwô sã òd jinëch stwòrzeniów i stôwô sã człowiekã.

Na spòdlim: E. Bùgajnô, Wëchòwanié bez kùńszt, „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka. Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2014, s. 84–88.

Wëbierzë pòlsczé znaczenié słowa «zabrzadowôł» w zdanim z drëdżégò akapitu.

Pokaż odpowiedź i omówienie

B — zaowocował.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    W zdaniu rozwój cywilizacji naukowo-technicznej przyniósł skutek w postaci symbolicznej globalnej wioski. Kontekst wskazuje więc rezultat procesu.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Kaszubskie «zabrzadowôł» wiąże się z wydaniem owocu, czyli z polskim «zaowocował». Wybierz B i sprawdź, czy zdanie zachowuje logiczny sens.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie kieruj się wyłącznie podobieństwem brzmienia do polskiego czasownika. Wstaw każdy wariant w zdanie: tylko «zaowocował» poprawnie łączy rozwój z jego następstwem. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie kieruj się wyłącznie podobieństwem brzmienia do polskiego czasownika. Wstaw każdy wariant w zdanie: tylko «zaowocował» poprawnie łączy rozwój z jego następstwem.

Punktowanie i źródło

1 pkt za odpowiedź B; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 3

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 4

2 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Elżbiéta Bùgajnô
Wëchòwanié bez kùńszt

Rozmajité òblicza kùlturë mają wiôldżi cësk na sztôłtowanié młodégò człowieka, jegò pòstawë i zachòwania, mëslë i wëbiérë, òsoblëwie w kònteksce żëcowëch wëbiérów. Nieòdewstałim dzélëkã kùlturë są kùńszt i wëchòwanié. […]

Zdrzącë na sparłãczenia na zetkanim kùlturë […] mëslimë ò sztôłtowanim człowieczeństwa na brzadze kùlturë i sedzącëch w ni wôrtnotach. Niebiwałi w òstatnym trzëdzescelatim rozwij cywilizacji nôùkòwò-techniczny zabrzadowôł scygnienim swiata do symbòliczny globalny wiosczi. Rolô mass-mediów (z cyfrową telewizją na przódkù) i hipermediów (z infòrmaticzną sécą tipù Internet i wideòtelefòniô) wpłiwô na spòsób widzeniô swiata. To òne przede wszëtczim doprowadzëłë do pankùlturowëch zmianów i ùsôdzałë wëprzédnieniową kùlturã pòpùlarną (zwóną zamanówszë masową).

W pòłowie XX stalata anielsczi estetik Herbert Read pisôł, że „Kùńszt je jedną z tëch spraw, jaczé – jak lëft czë zemia – są wszãdze wkół nas, leno nad jaczima rzôdkò sã namëszliwómë”. Jakno spòdlowi i nieòdewstałi dzélëk kùlturë, chtërna je nosnikã wôrtnotów, kùńszt przedstôwiô òbrëmié swiądny lëdzczi aktiwnoscë. Ùkazywô òdpòwiédz twórcë na zastóną jawernotã – parłãczi sã tak tej z prôwdzëwima przeżëcama. Ji wërobinë zbògacywają skôrb lëdzczégò dzejaniô. […]

Niepòslédną rolã kùńszt spełniwô w edukacji. […] Wëchòwanié do kùńsztu nót tej rozmiôc jakò przërëchtowanié człowieka do òdbiéru dokazów kùńsztu, sztôłtowanié jegò wrazlëwòtë, systemù normów i esteticznëch wôrtnotów, za to wëchòwanié bez kùńszt – jakò przekłôdanié z pòmòcą kùńsztu wôrtnotów na bënową zamkłosc i pòstawë człowieka. […]

Człowiek twòrzi kùńszt, chtëren je dzélã szerok rozmióny kùlturë, ale i kùltura twòrzi człowieka, dlôte pòtrzébné je równoczasno wëchòwanié do kùńsztu i bez kùńszt. Temù to człowiek òdróżniwô sã òd jinëch stwòrzeniów i stôwô sã człowiekã.

Na spòdlim: E. Bùgajnô, Wëchòwanié bez kùńszt, „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka. Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2014, s. 84–88.

Dopiszë pò jednym synonimie do słowów: rozmajiti, globalny, nieòdewstałi, wiôldżi.

Pokaż odpowiedź i omówienie

rozmajiti — rozmajitoôrtny; globalny — òglowi; nieòdewstałi — nieòdrzeszny; wiôldżi — zachtny.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Oficjalny przykład dobiera odpowiedniki zachowujące znaczenie oraz kaszubską formę: różnorodny, ogólny, nierozłączny i wielki lub znaczny.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Uzupełnij wszystkie cztery pary w kolejności z polecenia. Pełne 2 punkty wymagają czterech trafnych synonimów, a trzy poprawne dają 1 punkt.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie wpisuj polskich tłumaczeń zamiast kaszubskich synonimów i nie zmieniaj części mowy. Każdy wyraz ma pozostać przymiotnikiem o znaczeniu zgodnym z kontekstem artykułu. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie wpisuj polskich tłumaczeń zamiast kaszubskich synonimów i nie zmieniaj części mowy. Każdy wyraz ma pozostać przymiotnikiem o znaczeniu zgodnym z kontekstem artykułu.

Punktowanie i źródło

2 pkt za cztery poprawne synonimy, 1 pkt za trzy, 0 pkt za odpowiedź bardziej niepełną, błędną albo brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 3

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 5

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Elżbiéta Bùgajnô
Wëchòwanié bez kùńszt

Rozmajité òblicza kùlturë mają wiôldżi cësk na sztôłtowanié młodégò człowieka, jegò pòstawë i zachòwania, mëslë i wëbiérë, òsoblëwie w kònteksce żëcowëch wëbiérów. Nieòdewstałim dzélëkã kùlturë są kùńszt i wëchòwanié. […]

Zdrzącë na sparłãczenia na zetkanim kùlturë […] mëslimë ò sztôłtowanim człowieczeństwa na brzadze kùlturë i sedzącëch w ni wôrtnotach. Niebiwałi w òstatnym trzëdzescelatim rozwij cywilizacji nôùkòwò-techniczny zabrzadowôł scygnienim swiata do symbòliczny globalny wiosczi. Rolô mass-mediów (z cyfrową telewizją na przódkù) i hipermediów (z infòrmaticzną sécą tipù Internet i wideòtelefòniô) wpłiwô na spòsób widzeniô swiata. To òne przede wszëtczim doprowadzëłë do pankùlturowëch zmianów i ùsôdzałë wëprzédnieniową kùlturã pòpùlarną (zwóną zamanówszë masową).

W pòłowie XX stalata anielsczi estetik Herbert Read pisôł, że „Kùńszt je jedną z tëch spraw, jaczé – jak lëft czë zemia – są wszãdze wkół nas, leno nad jaczima rzôdkò sã namëszliwómë”. Jakno spòdlowi i nieòdewstałi dzélëk kùlturë, chtërna je nosnikã wôrtnotów, kùńszt przedstôwiô òbrëmié swiądny lëdzczi aktiwnoscë. Ùkazywô òdpòwiédz twórcë na zastóną jawernotã – parłãczi sã tak tej z prôwdzëwima przeżëcama. Ji wërobinë zbògacywają skôrb lëdzczégò dzejaniô. […]

Niepòslédną rolã kùńszt spełniwô w edukacji. […] Wëchòwanié do kùńsztu nót tej rozmiôc jakò przërëchtowanié człowieka do òdbiéru dokazów kùńsztu, sztôłtowanié jegò wrazlëwòtë, systemù normów i esteticznëch wôrtnotów, za to wëchòwanié bez kùńszt – jakò przekłôdanié z pòmòcą kùńsztu wôrtnotów na bënową zamkłosc i pòstawë człowieka. […]

Człowiek twòrzi kùńszt, chtëren je dzélã szerok rozmióny kùlturë, ale i kùltura twòrzi człowieka, dlôte pòtrzébné je równoczasno wëchòwanié do kùńsztu i bez kùńszt. Temù to człowiek òdróżniwô sã òd jinëch stwòrzeniów i stôwô sã człowiekã.

Na spòdlim: E. Bùgajnô, Wëchòwanié bez kùńszt, „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka. Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2014, s. 84–88.

Wëbierzë, czim w teksce są słowa «mass-media», «hipermedia» i «wideòtelefòniô».

Pokaż odpowiedź i omówienie

B — zapòżëczenia.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Wskazane nazwy nowych środków komunikacji zostały przejęte z innych języków. Ich funkcja nie ma związku z wulgaryzmem ani środowiskowym żargonem.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Rozpoznaj mechanizm pochodzenia wyrazów, a nie ich temat. Ponieważ są przejęte do kaszubszczyzny, należą do zapożyczeń i poprawna jest odpowiedź B.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie wybieraj żargonizmów tylko dlatego, że wyrazy są techniczne. Termin używany szeroko w opisie mediów może być zapożyczeniem bez ograniczenia do jednej grupy zawodowej. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie wybieraj żargonizmów tylko dlatego, że wyrazy są techniczne. Termin używany szeroko w opisie mediów może być zapożyczeniem bez ograniczenia do jednej grupy zawodowej.

Punktowanie i źródło

1 pkt za odpowiedź B; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 3

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 6

2 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Dariusz Majkòwsczi
Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë

Ksążka ò miedzwiôdkù, chtëren ni miôł za wiele rozëmkù, je dobrze znónô nié le dzecóm
na całim swiece. Ju òd 90 lat jidze jã czëtac w rozmajitëch jãzëkach. Kùreszce jesmë sã ji
dożdelë téż pò kaszëbskù. Jak przëznôwô aùtorka tłómaczeniô B. Ùgòwskô przédnym sprôwcą
béł Tomôsz Wicherkewicz, dzysdnia profesor Ùniwersytetu Adama Mickewicza w Pòznaniu,
priwatno wiôldżi lubòtnik Pùfôtka, chtëren zbiérô dokôz Milnégò w jãzëkach nôrodnëch
miészëznów i etnicznëch karnów.
– Je to lëteratura ò ùniwersalnëch wôrtnotach: miłoce do nôblëższich, drëszbie, nawzôjnym
pòmôganim, wdzãcznoscë, ùmiejãtnoscë dzãkòwaniô, proszeniô, przeprôszaniô, co tak
rodzëcë, jak i szkólny mògą wëzwëskac nié le do kwestii edukacyjnëch, ale téż
wëchòwawczich. Mómë téż taczé bògactwò bòhaterów, chtërny nie są ideałama, a równak
wszëtcë są lëdóny i pòzytiwno òdbiéróny, że kòżdi mòże nié le òdnalezc sebie w nich, ale téż
na spòdlim nëch zwierzãcëch antropòmòrficznëch pòstacjów sztôłtowac swój charakter,
wrazlëwòsc i òsobòwòsc, kò dorazu wiémë, jaczé jich słabòscë nama nie pasëją, a co czëni
z nich prôwdzëwëch bòhaterów – gôdô tłómaczka.
– Jednym z nôwiãkszich tôklów òb czas robòtë nad kaszëbienim Pùfôtka bëło wëmëszlenié
mionów i pòzwów môlów. Mùszałë òne nie òdchadac za baro òd anielsczégò òriginału,
a z drëdżi stronë bëc zrozmiałé dlô najich czëtińców.
Niejedné miona, wezmë na to òsła, są ònomatopejiczné, zwãkòszlachòwné, stądka mómë
Ijaòsła. Jiné, jak chòcbë przédnégò bòhatera, mają barżi złożoné pòchòdzenié. Mùszimë
wiedzec, że A.A. Milne napisôł swój dokôz na spòdlim pòwiôstków òpòwiôdónëch swémù
synkòwi Krësztofòwi. Ten, co widzec téż w ksążce, béł nié le słëchińcã, ale i wespółùtwórcą
òpisywónëch przigòdów i przëtrôfków. Téż miedzwiôdk swòje miono jemù prawie
zawdzãcziwô. W môlecznym zoòlogicznym ògrodze bëła miedzwiedzëca ò mionie Winnipeg,
òd kanadijsczégò miasta, a syn Milnégò nazéwôł jã Winnie i tak òjc zapisôł w ksążce, co jô
zmieniła na barżi swójsczé Winia. Drëdżi dzél swégò miona nasz miedzwiôdk zawdzãcziwô
łabądzowi z miesczégò parkù, chtërnégò Krziszk zwôł The Pooh, bò pôrzkôł. Nen Łabądz je
w teksce zakamùflowóny pòd pòzwą Pùfąc, ale że miedzwiôdk ni mô zwëków i manérów
łabądza, tej na pòdobã słowa miedzwiôdk pòwstôł Pùfôtk.
– Blós jedna pòzwa nie òstała skaszëbionô. Jidze ò nôzwëskò, pòd jaczim mieszkôł Pùfôtk
– Sanders. B. Ùgòwskô nalazła infòrmacjã, że pòjawiło sã òno w ksążce na tczã wëdôwcë, co
prawie tak sã zwôł.
– Ùzna jem tej, że ni móm prawa tegò zmieniewac, nadto na Kaszëbach mómë taką plejadã
rozmajitëch nôzwësków, że ta kwestia dzecóm jiwrów wierã nie narobi – gôdô tłómaczka.
E. Majkòwsczi, Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë, „Pomerania”, dod. „Stegna”, nr1/2016, s. 2–3.

Dofùluj zestôwk definicjów i terminów lëteracczich.

Pokaż odpowiedź i omówienie

1. lëteratura; 2. Zwãkòszlachòwné słowò — ònomatopejô; 3. bòhater; 4. Tłómaczenié dokazu z jednégò jãzëka na drëdżi — przełożënk.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Definicje odpowiadają kolejno zbiorowi tekstów epickich, lirycznych i dramatycznych, wyrazowi dźwiękonaśladowczemu, postaci utworu oraz przekładowi między językami.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Dopasuj pojęcia w obu kierunkach: w wierszach 1 i 3 podaj termin, a w wierszach 2 i 4 definicję. Zachowaj znaczenie, nawet jeśli sformułowanie jest własne.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie pomyl «przełożënk» z omówieniem lub streszczeniem. To tłumaczenie utworu z jednego języka na drugi; przy onomatopei konieczne jest znaczenie dźwiękonaśladowcze. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie pomyl «przełożënk» z omówieniem lub streszczeniem. To tłumaczenie utworu z jednego języka na drugi; przy onomatopei konieczne jest znaczenie dźwiękonaśladowcze.

Punktowanie i źródło

2 pkt za cztery poprawne uzupełnienia, 1 pkt za trzy, 0 pkt za odpowiedź bardziej niepełną, błędną albo brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 5

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 7

2 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Dariusz Majkòwsczi
Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë

Ksążka ò miedzwiôdkù, chtëren ni miôł za wiele rozëmkù, je dobrze znónô nié le dzecóm
na całim swiece. Ju òd 90 lat jidze jã czëtac w rozmajitëch jãzëkach. Kùreszce jesmë sã ji
dożdelë téż pò kaszëbskù. Jak przëznôwô aùtorka tłómaczeniô B. Ùgòwskô przédnym sprôwcą
béł Tomôsz Wicherkewicz, dzysdnia profesor Ùniwersytetu Adama Mickewicza w Pòznaniu,
priwatno wiôldżi lubòtnik Pùfôtka, chtëren zbiérô dokôz Milnégò w jãzëkach nôrodnëch
miészëznów i etnicznëch karnów.
– Je to lëteratura ò ùniwersalnëch wôrtnotach: miłoce do nôblëższich, drëszbie, nawzôjnym
pòmôganim, wdzãcznoscë, ùmiejãtnoscë dzãkòwaniô, proszeniô, przeprôszaniô, co tak
rodzëcë, jak i szkólny mògą wëzwëskac nié le do kwestii edukacyjnëch, ale téż
wëchòwawczich. Mómë téż taczé bògactwò bòhaterów, chtërny nie są ideałama, a równak
wszëtcë są lëdóny i pòzytiwno òdbiéróny, że kòżdi mòże nié le òdnalezc sebie w nich, ale téż
na spòdlim nëch zwierzãcëch antropòmòrficznëch pòstacjów sztôłtowac swój charakter,
wrazlëwòsc i òsobòwòsc, kò dorazu wiémë, jaczé jich słabòscë nama nie pasëją, a co czëni
z nich prôwdzëwëch bòhaterów – gôdô tłómaczka.
– Jednym z nôwiãkszich tôklów òb czas robòtë nad kaszëbienim Pùfôtka bëło wëmëszlenié
mionów i pòzwów môlów. Mùszałë òne nie òdchadac za baro òd anielsczégò òriginału,
a z drëdżi stronë bëc zrozmiałé dlô najich czëtińców.
Niejedné miona, wezmë na to òsła, są ònomatopejiczné, zwãkòszlachòwné, stądka mómë
Ijaòsła. Jiné, jak chòcbë przédnégò bòhatera, mają barżi złożoné pòchòdzenié. Mùszimë
wiedzec, że A.A. Milne napisôł swój dokôz na spòdlim pòwiôstków òpòwiôdónëch swémù
synkòwi Krësztofòwi. Ten, co widzec téż w ksążce, béł nié le słëchińcã, ale i wespółùtwórcą
òpisywónëch przigòdów i przëtrôfków. Téż miedzwiôdk swòje miono jemù prawie
zawdzãcziwô. W môlecznym zoòlogicznym ògrodze bëła miedzwiedzëca ò mionie Winnipeg,
òd kanadijsczégò miasta, a syn Milnégò nazéwôł jã Winnie i tak òjc zapisôł w ksążce, co jô
zmieniła na barżi swójsczé Winia. Drëdżi dzél swégò miona nasz miedzwiôdk zawdzãcziwô
łabądzowi z miesczégò parkù, chtërnégò Krziszk zwôł The Pooh, bò pôrzkôł. Nen Łabądz je
w teksce zakamùflowóny pòd pòzwą Pùfąc, ale że miedzwiôdk ni mô zwëków i manérów
łabądza, tej na pòdobã słowa miedzwiôdk pòwstôł Pùfôtk.
– Blós jedna pòzwa nie òstała skaszëbionô. Jidze ò nôzwëskò, pòd jaczim mieszkôł Pùfôtk
– Sanders. B. Ùgòwskô nalazła infòrmacjã, że pòjawiło sã òno w ksążce na tczã wëdôwcë, co
prawie tak sã zwôł.
– Ùzna jem tej, że ni móm prawa tegò zmieniewac, nadto na Kaszëbach mómë taką plejadã
rozmajitëch nôzwësków, że ta kwestia dzecóm jiwrów wierã nie narobi – gôdô tłómaczka.
E. Majkòwsczi, Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë, „Pomerania”, dod. „Stegna”, nr1/2016, s. 2–3.

Òszacuj cztery zdania ò kaszëbsczim tłómaczenim «Miedwiédzka Pùfôtka» jakno P abò F.

Pokaż odpowiedź i omówienie

1. P; 2. F; 3. P; 4. F.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Tekst potwierdza wiele wersji językowych i trudność w kaszubieniu imion. Tłumaczką jest B. Ugowska, a syn Milne’a współtworzył historie, więc zdania 2 i 4 są fałszywe.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Oceń każde zdanie osobno i zapisz kolejność P, F, P, F. Nie przenoś informacji o inicjatorze przekładu na autorstwo samego tłumaczenia.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Tomôsz Wicherkewicz był ważnym inicjatorem, ale nie autorem kaszubskiego przekładu. Również ostatnie zdanie odwraca informację z tekstu o udziale syna Milne’a. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Tomôsz Wicherkewicz był ważnym inicjatorem, ale nie autorem kaszubskiego przekładu. Również ostatnie zdanie odwraca informację z tekstu o udziale syna Milne’a.

Punktowanie i źródło

2 pkt za cztery poprawne rozstrzygnięcia, 1 pkt za trzy, 0 pkt za odpowiedź bardziej niepełną, błędną albo brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 5

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 8

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Dariusz Majkòwsczi
Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë

Ksążka ò miedzwiôdkù, chtëren ni miôł za wiele rozëmkù, je dobrze znónô nié le dzecóm
na całim swiece. Ju òd 90 lat jidze jã czëtac w rozmajitëch jãzëkach. Kùreszce jesmë sã ji
dożdelë téż pò kaszëbskù. Jak przëznôwô aùtorka tłómaczeniô B. Ùgòwskô przédnym sprôwcą
béł Tomôsz Wicherkewicz, dzysdnia profesor Ùniwersytetu Adama Mickewicza w Pòznaniu,
priwatno wiôldżi lubòtnik Pùfôtka, chtëren zbiérô dokôz Milnégò w jãzëkach nôrodnëch
miészëznów i etnicznëch karnów.
– Je to lëteratura ò ùniwersalnëch wôrtnotach: miłoce do nôblëższich, drëszbie, nawzôjnym
pòmôganim, wdzãcznoscë, ùmiejãtnoscë dzãkòwaniô, proszeniô, przeprôszaniô, co tak
rodzëcë, jak i szkólny mògą wëzwëskac nié le do kwestii edukacyjnëch, ale téż
wëchòwawczich. Mómë téż taczé bògactwò bòhaterów, chtërny nie są ideałama, a równak
wszëtcë są lëdóny i pòzytiwno òdbiéróny, że kòżdi mòże nié le òdnalezc sebie w nich, ale téż
na spòdlim nëch zwierzãcëch antropòmòrficznëch pòstacjów sztôłtowac swój charakter,
wrazlëwòsc i òsobòwòsc, kò dorazu wiémë, jaczé jich słabòscë nama nie pasëją, a co czëni
z nich prôwdzëwëch bòhaterów – gôdô tłómaczka.
– Jednym z nôwiãkszich tôklów òb czas robòtë nad kaszëbienim Pùfôtka bëło wëmëszlenié
mionów i pòzwów môlów. Mùszałë òne nie òdchadac za baro òd anielsczégò òriginału,
a z drëdżi stronë bëc zrozmiałé dlô najich czëtińców.
Niejedné miona, wezmë na to òsła, są ònomatopejiczné, zwãkòszlachòwné, stądka mómë
Ijaòsła. Jiné, jak chòcbë przédnégò bòhatera, mają barżi złożoné pòchòdzenié. Mùszimë
wiedzec, że A.A. Milne napisôł swój dokôz na spòdlim pòwiôstków òpòwiôdónëch swémù
synkòwi Krësztofòwi. Ten, co widzec téż w ksążce, béł nié le słëchińcã, ale i wespółùtwórcą
òpisywónëch przigòdów i przëtrôfków. Téż miedzwiôdk swòje miono jemù prawie
zawdzãcziwô. W môlecznym zoòlogicznym ògrodze bëła miedzwiedzëca ò mionie Winnipeg,
òd kanadijsczégò miasta, a syn Milnégò nazéwôł jã Winnie i tak òjc zapisôł w ksążce, co jô
zmieniła na barżi swójsczé Winia. Drëdżi dzél swégò miona nasz miedzwiôdk zawdzãcziwô
łabądzowi z miesczégò parkù, chtërnégò Krziszk zwôł The Pooh, bò pôrzkôł. Nen Łabądz je
w teksce zakamùflowóny pòd pòzwą Pùfąc, ale że miedzwiôdk ni mô zwëków i manérów
łabądza, tej na pòdobã słowa miedzwiôdk pòwstôł Pùfôtk.
– Blós jedna pòzwa nie òstała skaszëbionô. Jidze ò nôzwëskò, pòd jaczim mieszkôł Pùfôtk
– Sanders. B. Ùgòwskô nalazła infòrmacjã, że pòjawiło sã òno w ksążce na tczã wëdôwcë, co
prawie tak sã zwôł.
– Ùzna jem tej, że ni móm prawa tegò zmieniewac, nadto na Kaszëbach mómë taką plejadã
rozmajitëch nôzwësków, że ta kwestia dzecóm jiwrów wierã nie narobi – gôdô tłómaczka.
E. Majkòwsczi, Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë, „Pomerania”, dod. „Stegna”, nr1/2016, s. 2–3.

W kónteksce drëdżégò akapitu wëjasnij znaczenié wërażeniégò «ùniwersalné wôrtnotë».

Pokaż odpowiedź i omówienie

Wôrtnotë ùniwersalné to taczé, chtërne są gwôsné wszëtczim lëdzóm na całim swiece. Wedle aùtorczi tłómaczeniô tekstu nôleżą do nich: miłota, drëszba i wdzãcznosc, a téż ùmiejãtnosc wzôjny pòmòcë. Midzë nima nalazłë sã téż taczé znanczi dobrégò wëchòwaniô jak: ùmiejãtnosc dzãkòwaniô, proszeniô i przeprôszaniô.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Drugi akapit wymienia miłość, przyjaźń, wdzięczność, wzajemną pomoc i dobre zachowanie jako wartości zrozumiałe niezależnie od miejsca i wspólnoty.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Najpierw zdefiniuj uniwersalność jako wspólność dla ludzi na całym świecie, a potem poprzyj definicję co najmniej kilkoma przykładami z artykułu.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie ograniczaj odpowiedzi do samej listy cech bohaterów. Polecenie wymaga objaśnienia pojęcia, więc trzeba wskazać powszechny zasięg tych wartości oraz ich przykłady. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie ograniczaj odpowiedzi do samej listy cech bohaterów. Polecenie wymaga objaśnienia pojęcia, więc trzeba wskazać powszechny zasięg tych wartości oraz ich przykłady.

Punktowanie i źródło

1 pkt za poprawne objaśnienie pojęcia w kontekście drugiego akapitu; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 5

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 9

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Dariusz Majkòwsczi
Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë

Ksążka ò miedzwiôdkù, chtëren ni miôł za wiele rozëmkù, je dobrze znónô nié le dzecóm
na całim swiece. Ju òd 90 lat jidze jã czëtac w rozmajitëch jãzëkach. Kùreszce jesmë sã ji
dożdelë téż pò kaszëbskù. Jak przëznôwô aùtorka tłómaczeniô B. Ùgòwskô przédnym sprôwcą
béł Tomôsz Wicherkewicz, dzysdnia profesor Ùniwersytetu Adama Mickewicza w Pòznaniu,
priwatno wiôldżi lubòtnik Pùfôtka, chtëren zbiérô dokôz Milnégò w jãzëkach nôrodnëch
miészëznów i etnicznëch karnów.
– Je to lëteratura ò ùniwersalnëch wôrtnotach: miłoce do nôblëższich, drëszbie, nawzôjnym
pòmôganim, wdzãcznoscë, ùmiejãtnoscë dzãkòwaniô, proszeniô, przeprôszaniô, co tak
rodzëcë, jak i szkólny mògą wëzwëskac nié le do kwestii edukacyjnëch, ale téż
wëchòwawczich. Mómë téż taczé bògactwò bòhaterów, chtërny nie są ideałama, a równak
wszëtcë są lëdóny i pòzytiwno òdbiéróny, że kòżdi mòże nié le òdnalezc sebie w nich, ale téż
na spòdlim nëch zwierzãcëch antropòmòrficznëch pòstacjów sztôłtowac swój charakter,
wrazlëwòsc i òsobòwòsc, kò dorazu wiémë, jaczé jich słabòscë nama nie pasëją, a co czëni
z nich prôwdzëwëch bòhaterów – gôdô tłómaczka.
– Jednym z nôwiãkszich tôklów òb czas robòtë nad kaszëbienim Pùfôtka bëło wëmëszlenié
mionów i pòzwów môlów. Mùszałë òne nie òdchadac za baro òd anielsczégò òriginału,
a z drëdżi stronë bëc zrozmiałé dlô najich czëtińców.
Niejedné miona, wezmë na to òsła, są ònomatopejiczné, zwãkòszlachòwné, stądka mómë
Ijaòsła. Jiné, jak chòcbë przédnégò bòhatera, mają barżi złożoné pòchòdzenié. Mùszimë
wiedzec, że A.A. Milne napisôł swój dokôz na spòdlim pòwiôstków òpòwiôdónëch swémù
synkòwi Krësztofòwi. Ten, co widzec téż w ksążce, béł nié le słëchińcã, ale i wespółùtwórcą
òpisywónëch przigòdów i przëtrôfków. Téż miedzwiôdk swòje miono jemù prawie
zawdzãcziwô. W môlecznym zoòlogicznym ògrodze bëła miedzwiedzëca ò mionie Winnipeg,
òd kanadijsczégò miasta, a syn Milnégò nazéwôł jã Winnie i tak òjc zapisôł w ksążce, co jô
zmieniła na barżi swójsczé Winia. Drëdżi dzél swégò miona nasz miedzwiôdk zawdzãcziwô
łabądzowi z miesczégò parkù, chtërnégò Krziszk zwôł The Pooh, bò pôrzkôł. Nen Łabądz je
w teksce zakamùflowóny pòd pòzwą Pùfąc, ale że miedzwiôdk ni mô zwëków i manérów
łabądza, tej na pòdobã słowa miedzwiôdk pòwstôł Pùfôtk.
– Blós jedna pòzwa nie òstała skaszëbionô. Jidze ò nôzwëskò, pòd jaczim mieszkôł Pùfôtk
– Sanders. B. Ùgòwskô nalazła infòrmacjã, że pòjawiło sã òno w ksążce na tczã wëdôwcë, co
prawie tak sã zwôł.
– Ùzna jem tej, że ni móm prawa tegò zmieniewac, nadto na Kaszëbach mómë taką plejadã
rozmajitëch nôzwësków, że ta kwestia dzecóm jiwrów wierã nie narobi – gôdô tłómaczka.
E. Majkòwsczi, Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë, „Pomerania”, dod. „Stegna”, nr1/2016, s. 2–3.

Wëbierzë synonim słowa «plejada» w slédnym akapice tekstu.

Pokaż odpowiedź i omówienie

B — gromada.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Zdanie mówi o dużej liczbie rozmaitych kaszubskich nazwisk. W tym kontekście «plejada» oznacza zbiór lub gromadę, a nie płachtę, pokonanie czy dokładność.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Wstaw «gromada» w miejsce badanego słowa i sprawdź sens całego zdania. Znaczenie pozostaje zgodne, dlatego właściwy jest wariant B.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie wybieraj odpowiedzi na podstawie luźnego podobieństwa brzmienia. «Plejada» ma tu znaczenie przenośne: liczna grupa nazwisk, a nie nazwa przedmiotu lub czynności. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie wybieraj odpowiedzi na podstawie luźnego podobieństwa brzmienia. «Plejada» ma tu znaczenie przenośne: liczna grupa nazwisk, a nie nazwa przedmiotu lub czynności.

Punktowanie i źródło

1 pkt za odpowiedź B; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 6

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 10

1 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Dariusz Majkòwsczi
Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë

Ksążka ò miedzwiôdkù, chtëren ni miôł za wiele rozëmkù, je dobrze znónô nié le dzecóm
na całim swiece. Ju òd 90 lat jidze jã czëtac w rozmajitëch jãzëkach. Kùreszce jesmë sã ji
dożdelë téż pò kaszëbskù. Jak przëznôwô aùtorka tłómaczeniô B. Ùgòwskô przédnym sprôwcą
béł Tomôsz Wicherkewicz, dzysdnia profesor Ùniwersytetu Adama Mickewicza w Pòznaniu,
priwatno wiôldżi lubòtnik Pùfôtka, chtëren zbiérô dokôz Milnégò w jãzëkach nôrodnëch
miészëznów i etnicznëch karnów.
– Je to lëteratura ò ùniwersalnëch wôrtnotach: miłoce do nôblëższich, drëszbie, nawzôjnym
pòmôganim, wdzãcznoscë, ùmiejãtnoscë dzãkòwaniô, proszeniô, przeprôszaniô, co tak
rodzëcë, jak i szkólny mògą wëzwëskac nié le do kwestii edukacyjnëch, ale téż
wëchòwawczich. Mómë téż taczé bògactwò bòhaterów, chtërny nie są ideałama, a równak
wszëtcë są lëdóny i pòzytiwno òdbiéróny, że kòżdi mòże nié le òdnalezc sebie w nich, ale téż
na spòdlim nëch zwierzãcëch antropòmòrficznëch pòstacjów sztôłtowac swój charakter,
wrazlëwòsc i òsobòwòsc, kò dorazu wiémë, jaczé jich słabòscë nama nie pasëją, a co czëni
z nich prôwdzëwëch bòhaterów – gôdô tłómaczka.
– Jednym z nôwiãkszich tôklów òb czas robòtë nad kaszëbienim Pùfôtka bëło wëmëszlenié
mionów i pòzwów môlów. Mùszałë òne nie òdchadac za baro òd anielsczégò òriginału,
a z drëdżi stronë bëc zrozmiałé dlô najich czëtińców.
Niejedné miona, wezmë na to òsła, są ònomatopejiczné, zwãkòszlachòwné, stądka mómë
Ijaòsła. Jiné, jak chòcbë przédnégò bòhatera, mają barżi złożoné pòchòdzenié. Mùszimë
wiedzec, że A.A. Milne napisôł swój dokôz na spòdlim pòwiôstków òpòwiôdónëch swémù
synkòwi Krësztofòwi. Ten, co widzec téż w ksążce, béł nié le słëchińcã, ale i wespółùtwórcą
òpisywónëch przigòdów i przëtrôfków. Téż miedzwiôdk swòje miono jemù prawie
zawdzãcziwô. W môlecznym zoòlogicznym ògrodze bëła miedzwiedzëca ò mionie Winnipeg,
òd kanadijsczégò miasta, a syn Milnégò nazéwôł jã Winnie i tak òjc zapisôł w ksążce, co jô
zmieniła na barżi swójsczé Winia. Drëdżi dzél swégò miona nasz miedzwiôdk zawdzãcziwô
łabądzowi z miesczégò parkù, chtërnégò Krziszk zwôł The Pooh, bò pôrzkôł. Nen Łabądz je
w teksce zakamùflowóny pòd pòzwą Pùfąc, ale że miedzwiôdk ni mô zwëków i manérów
łabądza, tej na pòdobã słowa miedzwiôdk pòwstôł Pùfôtk.
– Blós jedna pòzwa nie òstała skaszëbionô. Jidze ò nôzwëskò, pòd jaczim mieszkôł Pùfôtk
– Sanders. B. Ùgòwskô nalazła infòrmacjã, że pòjawiło sã òno w ksążce na tczã wëdôwcë, co
prawie tak sã zwôł.
– Ùzna jem tej, że ni móm prawa tegò zmieniewac, nadto na Kaszëbach mómë taką plejadã
rozmajitëch nôzwësków, że ta kwestia dzecóm jiwrów wierã nie narobi – gôdô tłómaczka.
E. Majkòwsczi, Zbògacenié kaszëbsczi lëteraturë, „Pomerania”, dod. „Stegna”, nr1/2016, s. 2–3.

Wëbierzë fùnkcjã czwiôrtégò akapitu tekstu ò kaszëbsczim «Miedwiédzkù Pùfôtkù».

Pokaż odpowiedź i omówienie

C — wëjasniwô, skądka wzãłë sã miona bòhaterów tekstu.

Pierwsza redakcja zgodna z zachowanym pełnym tekstem i zasadami CKE; wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Znajdź podstawę w tekście

    Akapit przedstawia pochodzenie imion Ijaòsła, Wini i Pùfôtka, odwołując je do dźwięków, niedźwiedzicy Winnipeg oraz łabędzia nazywanego Pooh.

  2. Wyprowadź odpowiedź

    Wspólną funkcją wszystkich przykładów jest wyjaśnienie genezy nazw bohaterów. Akapit nie streszcza książki i nie opisuje całej pracy tłumacza, więc wybierz C.

  3. Sprawdź pułapkę i klucz

    Nie wybieraj D tylko dlatego, że w akapicie pojawia się tłumaczka. Opisany problem jest węższy: chodzi konkretnie o pochodzenie i kaszubienie imion postaci. Wynik porównano z zachowanym rozwiązaniem albo przykładem CKE.

Nie wybieraj D tylko dlatego, że w akapicie pojawia się tłumaczka. Opisany problem jest węższy: chodzi konkretnie o pochodzenie i kaszubienie imion postaci.

Punktowanie i źródło

1 pkt za odpowiedź C; odpowiedź błędna albo brak odpowiedzi — 0 pkt.

Strona arkusza: 6

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 11

20 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Tekst do przekładu

Zachowane polecenie i oryginał z arkusza CKE.

Oryginał

Zadanié 11. (0–20)
Przetłómaczë na pòlsczi jãzëk.

„Pò pierszé mùszi scwierdzëc, że w całoscë pòmòcą dlô ùtwórców kaszëbsczich je
normalizacjô kaszëbsczégò pisënkù […]. To je gwës, że lepi je, jak w jednym jãzëkù je jeden
pisënk i wszëtcë piszą tak samò. […] Są jasné wskôzë, ni mùszi sã zastanawiac, jak pisac, leno
sygnie wskôzów sã naùczëc i pisac.
Pò drëdżé wiôlgą pòmòcą je ùstalenié słowiznë we wiele òbrëmieniach, a nôbarżi w tëch
specjalisticznëch. Je wiele słów, jaczich Kaszëbi na co dzéń nie ùżiwają. Takô terminologiô je
pò kąsynkù òpracowiwónô i pùblikòwónô.
Mòżno bë rzec, że to samò tikô sã wszëtczich jinëch jãzëkòwëch strzódków […] – ùstalenié
jasnëch i jednëch dlô wszëtczich normów je ùłatwienim dlô piszącëch […]. To téż mòże ùłatwic
òdbiéranié jich dokazów czëtającym, jeżlë znają òni ten sóm znormalizowóny jãzëk. […] Baro
przëdatnym brzadã normalizacji są téż dlô piszącëch słowarze, a téż wszëtczé pùblikacje
kòdifikùjącé jãzëk”.

J. Mamelsczi, Standarizacjô jãzëka kaszëbsczégò òczama pòetë, „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka.
Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2015, s. 193.

Przetłómaczë na pòlsczi jãzëk tekst J. Mamelsczégò ò normalizacji kaszëbsczégò jãzëka. Pełny tekst je niżi.

Pokaż przekład i omówienie

Przykładowa realizacja według zasad CKE:

Po pierwsze należy stwierdzić, iż z całą pewnością pomocą dla kaszubskich twórców jest normalizacja kaszubskiej pisowni. Lepiej zapewne, gdy w jakimś języku obowiązuje jedna pisownia i wszyscy piszą tak samo. Są jasne zasady, nie trzeba zastanawiać się, jak pisać, wystarczy jedynie nauczyć się zasad i pisać.

Po drugie dużą pomocą jest ustalenie słownictwa w wielu obszarach, zwłaszcza tych specjalistycznych. Istnieje sporo słów, których Kaszubi nie używają na co dzień. Taka terminologia jest stopniowo opracowywana i publikowana.

Można by powiedzieć, że to samo dotyczy wszystkich innych środków językowych – ustalenie jasnych i identycznych dla wszystkich norm jest ułatwieniem dla piszących. To również może ułatwić odbiór dzieł czytelnikom, jeśli znają oni ten sam znormalizowany język. Bardzo przydatnym skutkiem normalizacji języka są też dla piszących słowniki, a także wszelkie publikacje kodyfikujące język.

Model przekładu pochodzi z zachowanych zasad CKE. Dydaktyczne objaśnienie jest pierwszą redakcją i wymaga niezależnej recenzji kaszubskiej oraz polskiej.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Przełóż rolę pisowni

    «Pisënkù» oznacza pisownię. Pierwsza cząstka stwierdza, że normalizacja kaszubskiej pisowni jest realną pomocą dla kaszubskich twórców; daje do 2 pkt.

  2. Zachowaj stopień pewności

    Zwrot «to je gwës» oddaj jako «to jest pewne» albo «zapewne». Jedna obowiązująca pisownia sprawia, że wszyscy mogą pisać tak samo; ta cząstka daje 2 pkt.

  3. Wyjaśnij jasne zasady

    «Wskôzë» to zasady lub wskazówki, «leno» — tylko, a «sygnie» — wystarczy. Trzeba zachować sens uczenia się reguł zamiast ciągłego zastanawiania się; 4 pkt.

  4. Przełóż ustalanie słownictwa

    «Słowizna» oznacza słownictwo, a «òbrëmienia» — obszary lub dziedziny. Szczególnie ważne są zakresy specjalistyczne; czwarta cząstka daje 3 pkt.

  5. Pokaż stopniowe opracowanie

    Kaszubi nie używają części słów na co dzień, dlatego terminologia jest «pò kąsynkù», czyli stopniowo lub po kawałku, opracowywana i publikowana; 2 pkt.

  6. Rozszerz zasadę na język

    Zwrot «tikô sã» znaczy «dotyczy». Te same korzyści obejmują inne środki językowe, a wspólne i jasne normy ułatwiają pracę piszącym; 2 pkt.

  7. Uwzględnij odbiorców dzieł

    «Dokazów» oznacza dzieł lub utworów. Znormalizowany język pomaga czytelnikom odbierać teksty, jeśli znają oni tę samą normę; siódma część daje 2 pkt.

  8. Zakończ skutkami normalizacji

    «Brzadã» to skutek lub owoc, a «słowarze» — słowniki. Przydatnymi rezultatami są słowniki i publikacje kodyfikujące język; ostatnia cząstka daje 3 pkt.

Nie tłumacz pojedynczych słów w oderwaniu od zdań. Klucz rozdziela punkty między terminy i zrozumienie całej cząstki, dlatego poprawne hasła bez zachowania sensu nie dają pełnego wyniku.

Punktowanie i źródło

20 pkt za osiem cząstek semantycznych: kolejno 2, 2, 4, 3, 2, 2, 2 i 3 pkt. W każdej części oceniane są wskazane wyrazy lub zwroty oraz sens całości.

Strona arkusza: 7

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 12

30 pkt

Język kaszubski — odpowiedź według zasad CKE

Dwa alternatywne tematy

Zachowano oba tematy i wszystkie teksty źródłowe z arkusza CKE.

Polecenia i teksty

Zadanié 12. (0–30)
Wëbierzë jeden témat i napiszë wëprôcowanié.

Témat 1. Jaczé znaczenié mają dôwné kaszëbsczé ledowé przekaze w sztôłtowanim
tożsamòscë terôczasnëch Kaszëbów? Rozważë problem na spòdlim pòdónégò
tekstu i jinëch tekstów kùlturë. Twòja robòta miałabë miec co nômni 300
słowów.

Bòżena Ùgòwskô
Midzë prôwdą a legendą – w òpòwiescë zarzekłé pamiątczi materialny kùlturë Kaszëb

Wieleż biédniészi bë béł swiat dzecynnégò pòstrzeganiô swiata i sztôłtowaniô tak
charakteru, jak i wôrtnotów, czejbë jegò wëòbrazni nie rozskôcałë wësłëchiwóné na kòlanach
starczi abò starka òpòwiescë ò dôwnëch czasach, pòstacjach i stwòrach nié do pòjãcégò,
dzywnëch przigòdach i placach, nierôz z nôblëższégò òkòlégò, jaczé pózni zjimałë strachã na
wspòmink ò dramaticznëch przëtrôfkach z ùszłëch stalatów. […]
Niepòliczoné w swòji wielënie kaszëbsczé grzëpë i górczi, łësé czë lasama òbrosłé, łagódné
czë rzmisté, bëlë bë dobrze wëapartniwałë sã w krôjmalënkù, wiedno rozbùdzałë wëòbrazniã
i czarzëłë krëjamnotą. Temù bëłë téż bëlnym spòdlim do pòwstôwaniô legendów ò swójnëch
dlô pòmòrsczi zemi tématach: zarzekłëch (przeklãtëch) i zapadłëch do jich bëna zómków, bez
co zwëskiwałë pòzwã zómkòwëch górów. […]
Zaklãté królewiónczi. W wielnëch legendach jich tragiczny kawel je mòcno sparłãczony
z zapadłima zómkòwiskama. Są colemało samą snôżotą i niezgòdą na całą niebëlnotã, jakô
dzeje sã wkół nich, czasã są nieszczestlëwie zakòchóné. Rzôdkò same biwają òrãdzą
nieszczescégò, ju to bez swòje lëché prowadzenié sã abò przeniewiérnotã miłoscë przërzekłi
biédnémù pasturkòwi czë rëbôkòwi. […]
Zdrzącë na pòlëcë w ksãgarniach mòże duńc do swiądë, że legendë są gatënkã, jaczi je
wcyg lëdóny, a nawetka dałobë sã rzec, że przeżiwô swój renesans. Czim chłoscą, jaczé
wseczëca wëwòłiwają, że przedërchałë òd strzédnowiecznëch czasów. Bez wątpieniô
zainteresowanié nima je ju wdrëkòwóné w kòd geneticzny tëlé pòkòleniów prastarków
przechòwùjącëch ne òpòwiôstczi w nórcëkach pamiãcë, żebë w pasownym czasu mòżno bëło
je przekazac dzecóm i wnukóm.
B. Ùgòwskô, Midzë prôwdą a legendą – w òpòwiescë zarzekłé pamiątczi materialny kùlturë Kaszëb, „Biuletin
Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka. Biuletyn Rady Języka Kaszubskiego” 2013, s. 188–197.

Témat 2. Dokònôj przërównawczi interpretacji pòdónëch dokazów. Twòja robòta
miałabë miec co nômni 300 słowów.

Hieronim Jarosz Derdowski
Ò Panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł – wëjimk

Żużu, żużu, córulenkò,
Zabilë cë òjca w rënkù,
Zabilë gò ze drëdżimi
Topòrama żelaznymi.
A w Reduni krwawò wòda,
Szkòda òjca, żëcô szkòda! […]

Matka płacze, të spij sobie,
Òj nié tobie płacz, nié tobie
Tobie aniół cacka strugô,
W gaju żôłti ptôszek frugô.
A w Reduni krwawò wòda,
Szkòda òjca, żëcô szkòda! […]

Matka płacze bez ùstankù,
Të spij sobie na pòsłankù.
Tobie pluszcze ribka w stawie,
Gąska gãgô na mùrawie.
A w Reduni krwawò wòda,
Szkòda òjca, żëcô szkòda! […]

Cebie matka wëpiastuje,
A stróż aniół ce pilnuje;
Wëprowôdzô ce na łączkã,
Wianek daje dzeckù w rączkã.
A w Reduni krwawò wòda,
Szkòda òjca, żëcô szkòda! […]

Wianek bierzesz do dóm sobie,
Kładzesz gò na tatczi grobie,
Klãcząc mòdlisz sã za òjca,
Co go zabił krzëżôk zbójca.
A w Reduni krwawò wòda,
Szkòda òjca, żëcô szkòda!

H.J. Derdowski, Ò Panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò séce jachôł, Gdańsk 1990, 36–37.
(Pisownia standaryzowana)

Jan Karnowski
Na pamiątkã 14 lëstopada 1308 r. w Gduńskù

Z Katarzënë biją zwònë,
Pògrzebòwi chùr.
Jak zwón jãknie – serce pãknie –
Jidze, jidze mór!
Jidze blëżi, tëli krziżów,
Bòże, sądny dzéń!
Czôrné kònie, nadżé bronie,
Slôdë smiercë céń.
Z stronë mòrzô płënie zorzô,
Liże strëgã krwi –
Na tim grobie kòżdi głowie
Takô swiéca skrzi!
Na tim pòlu łzów i bólu
Chto tam jeszcze żiw?
Kòmù w dôlë piers sã żôli
W piorënowi spiéw?
Na tim grobie w swòji mòwie

Spiéwô Kaszëb Grif
Swòjim sënóm, co tu dżiną
„Pùsti nocë” spiéw.
Niosłë zwónë piesni tónë
Tam, dze Pòlskô je.
Biôłi Òrzeł ùcził, òżił,
Grifù wtórëje!
Nad te zwónë, nad te tónë,
Czëjesz z Pòlsczi głos?
„Pòd Płowcama, Chònicama,
Bracô, wspòmnã was!”

J. Karnowski, Nowòtné spiéwë i wiersze, Banino 2010, s. 22.

Wëbierzë jeden z dwùch tématów i napiszë pò kaszëbskù co nômni 300 słowów. Pełné pòlecenia i tekstë są niżi.

Pokaż dwa autorskie modele i omówienie

TEMAT 1 — AUTORSKI MODEL WYPOWIEDZI ARGUMENTACYJNEJ (nie jest pracą CKE):

Legenda jakno żëwô pamiãc i kòmpas tożsamòscë

Dôwné kaszëbsczé ledowé przekaze nié są blós òpòwiôstkami do ùspiôwaniô dzecy. Na mòjim zdanim òne parłãczą człowieka z môłą tatczëzną, ùczą jãzëka i wôrtnotów, a téż pòkazëją, że znóny krôj mô swòjã historiã. Legenda nié zastãpi dokùmentu ani nôùkòwi wiédzë, równak bùdëje emocjonalną pamiãc spòlëznë. Dlôte mô wôżné znaczenié w sztôłtowanim terôczasny kaszëbsczi tożsamòscë, jeżlë je czëtónô, òpòwiôdónô i kriticzno rozëmiónô.

Bòżena Ùgòwskô pòkazëje, że pierszim môlã pòznôwaniô legendë bëwa kòlanò starka abò starczi. Dzeckò słëchô ò dôwnëch czasach, dzywnëch pòstacach i blësczich placach. Bez to swiat wëòbrażni nié je òddzelony òd dëcht prôwdzëwégò òkòlégò. Góra, las czë jezoro dostôwają miono i znaczenié. Człowiek zaczënô zdrzec na krôjmalënk nié jakno na pùsti plac, le jakno na pòle pamiãcë pòkòleniów.

W teksce Ùgòwsczi wôżné są zómkòwé górë, zapadłé zómczi i zaklãté królewiónczi. Në òbrôzczi wëjasniwają krëjamné fòrmë krôjmalënkù i dôwają jim mòralny sens. Tragiczny kawel królewiónczi gôdô ò niesprôwiedlëwòscë, miłoce, wiérnoce i winie. Òpòwiôstka nie mùszi bëc historiczno prôwdzëwô, bë pòmagac w rozmòwie ò dobri i złi pòstawie. To prawie rozmajitosc midzë faktã a legendą ùczi, że wspólnô pamiãc mô téż pòeticczną i symbòliczną pòstac.

Pasownym jinym tekstã kùlturë je „Żëcé i przigòdë Remùsa” Aleksandra Majkòwsczégò. W tim dokazë zapadłi zómk i zaklãtô królewiónka dostôwają szerszé znaczenié. Mògą bëc òdczëtóné jakno òbrôz ùspiony kaszëbsczi kùlturë i mòwë, chtërne nót je òbùdzëc. Remùs nié mô blós wëbawic pòstacë z bëlny bôjczi. Jegò wanoga stôwô sã służbą dlô spòlëznë i próbą òcaleniô ji dëcha. Strach, Trud i Niewôrto są nôzwama przeszkòdów, chtërne mògą òdbierac człowiekòwi mòc dzejaniô. Tak Majkòwsczi sparłãcziwô ledowi mòtiw z nowòczasnym pitaniém ò òdpòwiedzalnosc za kaszëbiznã.

Legenda ùtrzimëje téż jãzëk. Czej młodi człowiek słëchô pò kaszëbskù mionów stwòrów, môlów i zwëków, dostôwô słowiznã razã z òbrôzkã swiata. To je jinszé doswiôdczenié jak samo naùczenié sã lëstë słów. Jãzëk dzejô w òpòwiescë, a bez to mòże bëc uznóny za swójsczi i pòtrzébny. Renesans legendów, ò jaczim pisze Ùgòwskô, pòkazëje, że terôczasny czëtińcë dali szëkają taczégò sparłãczeniô.

Równak samò pòwtôrzanié dôwnëch òpòwiesców nie sygnie. Nót je wiedzec, co je historicznym faktã, a co lëdową wëòbraznią. Nót téż pòkazëwac, jak dôwné mòtiwë gôdają do dzysdniowëch sprawów. Szkòła, dodóm, lëteratura, teater i nowé media mògą przekazywac legendë w nowi fòrmie, ale ni mògą zgùbic jãzëka i lokalnégò kòntekstu.

Tak tej dôwné przekaze sztôłtëją tożsamòsc, bò zamieniwają krôj w mòralną i kùlturową mapã, parłãczą pòkòleniô i dôwają wspólnocë swòje symbòle. Nie zamëkają Kaszëbów w przeszłoscë. Jeżlë są òdczëtiwóné swiądno, pòmagają jim rozmiôc, skądka przëszlë i za co dzysdnia òdpòwiôdają.

TEMAT 2 — AUTORSKI MODEL INTERPRETACJI PORÓWNAWCZEJ (nie jest pracą CKE):

Dwie skale żôlu: familiowô pamiãc i nôrodnô żałoba

Wëjimk z dokazë Hieronima Jarosza Derdowsczégò i wiérzta Jana Karnowsczégò gôdają ò przemòcë, smiercë i òbòwiązkù pamiãtaniô. Òba tekstë wiążą krziżacczi mord z kaszëbską pamiãcą, ale robią to w jinszi skalë. Derdowsczi pòkazëje tragediã przez los jedny familii i mòwã ùspiôwczi, a Karnowsczi twòrzi pògrzebòwi òbrôz całi spòlëznë. Pierszi dokaz chroni pamiãc ò zabitim òjcu w dëszë dzecka, drëdżi zmieniwô smiercë mieszkańców Gduńska w pòspólny kaszëbsczi i pòlsczi znak historii.

Ù Derdowsczégò sytuacjô je baro blëskô i domôcô. Matka gôdô do „córulenczi”, próbùje jã ùspòkòjic, chòc sama płacze. Zwëk „żużu” i òbrôzczi anioła, ptôszka, ribczi i gąsczi przënôlégają do swiata dzecëcy bezpiecznotë. Równak w kòżdi sztrofie wrôcô refren ò krwawi wòdze w Reduni i szkòdze òjca. Nen kòntrast sprawiô, że przemoc nie je abstrakcją: wchôdô do dodóm i rozbiwô rodzinã.

Pòwtórzenié „A w Reduni krwawò wòda, / Szkòda òjca, żëcô szkòda!” mô dwie fùnkcje. Przëbôcziwô mord i je jakno skarga, ale téż ùtrzimëje słowa, chtërne mòżna pòwtôrzac z pòkòleniô na pòkòlenié. Dzeckò rosce, bierze wianek, kładze gò na tatczi grobie i mòdlë sã za niegò. Tak pòeticczi czas przechôdô òd ùspiôwaniô do swiądégò ùczceniô zabitégò. Matczin głos robi z priwatnégò bólu pierwszą ùczbã historie.

Karnowsczi zaczënô òd zwònów z Katarzënë. Jich pògrzebòwi tón òbezdrziwô całé gardo, a nie jeden dodóm. Krziże, czôrné kònie, nadżé bronie, krew, mór i céń smiercë twòrzą wiôldżi, apòkalipticzny òbrôz. W Derdowsczégò wiérszu krwawô je Redunia; ù Karnowsczégò strëga krwi płënie bez pòle łzów i bólu. Òbaji ùżiwają naturë, bë pòkazac, że nieszczescé òznacziło całi krôj.

W drëdżim dokazë pòjôwiô sã Kaszëb Grif, chtëren nad grobã spiéwô swòjim sënóm „Pùsti nocë”. Lëdowi òbrzãd stôwô sã mòwą zbiorowi żałobë. Do Grifa przëłącziwô sã Biôłi Òrzeł. Piesni zwònów dochôdają tam, dze je Pòlskô, a głos przëbôcziwô Płowce i Chòjnice. Karnowsczi w ten ôrt wpisëje gduńską tragediã w szerszą pamiãc ò wspólnym òpòrze i ò nôrodowi solidarnoce. Kaszëbskô tożsamòsc nie je tu òsobno, le zachòwiwô swój znak w dialogù z pòlską pamiãcą.

Fòrma dokazów je równak rozmôjitô. Derdowsczi ùżiwô prostégò ritmu, zdrabnień i refrenu ùspiôwczi. Cëchi, czësto dzecynny tón je w kòntrasce z brutalnyma słowama ò topòrach i krziżôkù. Bez to czëtińc czuje, jak wiôlgô historia wchôdô w nômniészé lëdzczé żëcé. Karnowsczi bùdëje pòchód z mòcnëch zwãków, wëkrzëkników i pòwtórzeniô „jidze”. Jegò wiérzta mô pòspólny, ceremònialny charakter i zamieniwô plac zbrodni w symbòliczny grób.

Òba tekstë téż gôdają ò przëszłoscë. Ù Derdowsczégò je nią dzeckò, chtërne bãdze pamiãtało ò òjcu i ùczczi jegò grób. Ù Karnowsczégò pamiãc niesą Grif, Òrzeł, zwònë i piesni. W pierszim dokazë tradicjô rodzy sã w rodzinie, w drëdżim stôwô sã òficjalnym głosã wspólnotë.

Przërównanié pòkazëje, że żałoba mô priwatną i zbiorową pòstac, ale w òbù je òdpòwiedzą na próbã wëmazaniô lëdzy z historie. Derdowsczi broni miona òjca przez matcziną piesniã i dzeckò, Karnowsczi — pamiãc Gduńska przez zwònë i wspólné symbòle. Òba dokazë ùczą, że smierc ni mòże miec slédnégò słowa, jeżlë òstôwają mòwa, rituał i pamiãc.

Oba modele są pierwszą redakcją do niezależnej recenzji kaszubskiej, literackiej i punktowej. Nie są oficjalnymi pracami CKE ani gwarancją maksymalnej oceny.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku
  1. Wybierz temat i właściwą rubrykę

    Temat 1 wymaga rozważenia znaczenia legend dla współczesnej tożsamości oraz odwołania do innego tekstu kultury. Temat 2 wymaga jednej koncepcji łączącej oba wiersze, a nie dwóch osobnych streszczeń.

  2. W temacie 1 postaw tezę

    Model uznaje legendy za żywą pamięć, mapę małej ojczyzny i nośnik języka oraz wartości, ale odróżnia ich prawdę symboliczną od faktu historycznego.

  3. Połącz tekst Ùgòwsczi z «Remùsã»

    Zamkowe góry i zaklęte królewianki pokazują lokalne motywy, a zapadły zamek i królewianka u Majkowskiego rozwijają je w symbol uśpionej kultury oraz języka wymagających odrodzenia.

  4. W temacie 2 ustal wspólną oś

    Oba utwory chronią pamięć o ofiarach przemocy krzyżackiej. Derdowski pokazuje żałobę jednej rodziny, a Karnowski — publiczną pamięć miasta i wspólnoty.

  5. Porównaj formę i symbole

    Kołysanka, matka, dziecko, grób i refren o Reduni tworzą pamięć intymną. Dzwony, pochód, Gryf, Biały Orzeł i «Pùsti nocë» rozszerzają żałobę na wymiar kaszubski i polski.

  6. Zbuduj wniosek zamiast katalogu

    W obu tematach każdy przykład powinien wspierać tezę. Zakończenie ma wyjaśnić, co wynika z zestawienia, a nie tylko powtórzyć wcześniejsze opisy.

  7. Sprawdź limit i status modeli

    Model tematu 1 ma 421 słów, a tematu 2 — 491; oba przekraczają minimum 300. Nadal wymagają niezależnej recenzji językowej i egzaminatorskiej.

Nie traktuj legendy jak dosłownego źródła historycznego i nie opisuj wierszy osobno bez wspólnej koncepcji. W obu tematach trzeba sfunkcjonalizować przykłady, zachować minimum 300 słów oraz unikać błędu kardynalnego.

Punktowanie i źródło

Do 30 pkt. Temat 1: problem 0–6, stanowisko 0–6, rzeczowość 0–2, kompozycja 0–4, spójność 0–2, styl 0–3, język 0–4, zapis 0–3. Temat 2: koncepcja porównania 0–4, uzasadnienie 0–9, rzeczowość 0–2, kompozycja 0–3, spójność 0–2, styl 0–3, język 0–4, zapis 0–3. Poniżej 300 słów oceniane są tylko kategorie A–C; błąd kardynalny może wyzerować pracę.

Strona arkusza: 8

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Oficjalne dokumenty

Materiały CKE

Dokumenty otwierają się na żądanie.

MOK-R1_1P-202