Geografia 2017 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

Na rysunku przedstawiono położenie na nocnym niebie Gwiazdy Polarnej (GP) obserwowanej z jednego z miejsc oznaczonych na mapie numerami od 1 do 4. Na podstawie przedstawionego na rysunku położenia Gwiazdy Polarnej nad horyzontem podaj numer, którym oznaczono na mapie miejsce obserwacji tego ciała niebieskiego. Strona 2 z 27 MGE_1R

Na mapie oznaczono numerami od 1 do 4 wybrane miejsca na Ziemi, w tym miejsce, z którego obserwowano położenie Gwiazdy Polarnej (GP) nad horyzontem. Literą X oznaczono miejsce, z którego obserwowano położenie Słońca nad horyzontem w momencie górowania. Na podstawie: Atlas świata dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.

Na rysunku przedstawiono położenie Słońca nad horyzontem w momencie górowania w jednym z pierwszych dni astronomicznych pór roku, obserwowane z miejsca oznaczonego na mapie literą X. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Słońce góruje na wysokości przedstawionej na rysunku w miejscu oznaczonym na mapie literą X w dniu A. 21 marca. B. 22 czerwca. C. 23 września. D. 22 grudnia.

Na mapie oznaczono numerami od 1 do 4 wybrane miejsca na Ziemi, w tym miejsce, z którego obserwowano położenie Gwiazdy Polarnej (GP) nad horyzontem. Literą X oznaczono miejsce, z którego obserwowano położenie Słońca nad horyzontem w momencie górowania. Na podstawie: Atlas świata dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.

Na rysunku numerami oznaczono cztery wybrane miejsca na powierzchni Ziemi. Na podstawie: www.astronomia.pl Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Całkowite zaćmienie Słońca widoczne jest na Ziemi z miejsca oznaczonego numerem A. 1. B. 2. C. 3. D. 4. Nr zadania 1.1. 1.2. 2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 3 z 27 Zadania od 3. do 6. wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej fragmentu Gór Sowich (strona I barwnego materiału źródłowego).

Na zdjęciu lotniczym przedstawiono obiekty infrastruktury położone w pobliżu szczytu Wielkiej Sowy (F6). Literą X oznaczono odcinek szlaków turystycznych. Strzałką oznaczono kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową w momencie wykonania fotografii. X www.sdmswidnica.pl Fotograf podczas wykonywania zdjęcia skierował obiektyw w stronę góry Kokot (F4). Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F ‒ jeśli jest fałszywa. Podczas wykonywania zdjęcia fotograf skierował obiektyw na północny 1. P F zachód. Kierunek cienia rzucanego przez wieżę widokową świadczy o tym, że 2. P F zdjęcie wykonano między wschodem Słońca a momentem jego górowania. Literą X oznaczono na zdjęciu odcinek pieszych szlaków turystycznych − 3. P F niebieskiego i żółtego − oraz szlaku rowerowego.

Na stoku Wielkiej Sowy zlokalizowano wyciąg narciarski. Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4. Stok Wielkiej Sowy położony w polu F5, w porównaniu ze stokiem w polu E6, ma warunki do funkcjonowania wyciągu narciarskiego bardziej 1. południową ekspozycją. A. korzystne, 2. położeniem w piętrze hal. gdyż charakteryzuje się 3. obecnością bazy noclegowej. mniej B. korzystne, 4. dłuższym zaleganiem pokrywy śnieżnej. Strona 4 z 27 MGE_1R

Oblicz średni spadek terenu wzdłuż wyciągu narciarskiego na Wielką Sowę. Przyjmij, że długość w terenie tego wyciągu wynosi 1465 m, a górna stacja jest położona na wysokości 1010 m n.p.m. Wynik podaj w %. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Średni spadek terenu %

Podaj dwie przyrodnicze cechy doliny Młynówki na odcinku od gospodarstwa agroturystycznego Biała Sowa (C3) do ujścia tej rzeki do Jeziora Bystrzyckiego (B2). 1. 2.

Uzasadnij, podając po dwa argumenty, że obszar przedstawiony na mapie w polu F7 różni się od obszaru przedstawionego w polu D7 pod względem cech środowiska przyrodniczego i zagospodarowania. Różnice w środowisku przyrodniczym: 1. 2. Różnice w zagospodarowaniu: 1. 2. Nr zadania 3.1. 3.2. 3.3. 4. 5. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 5 z 27

Podaj nazwy własne dwóch obiektów, które reprezentują różne formy ochrony przyrody i znajdują się na obszarze położonym na północ od równoleżnika 50º43′N. 1. 2.

Poniżej przedstawiono fragment mapy geologicznej Sudetów i Przedgórza Sudeckiego. W obrębie pasm zaznaczono przeważające skały. Ukośnie zakreskowano wybrane obszary obniżeń terenu. Na podstawie: Atlas form i typów rzeźby terenu Polski, Warszawa 1960. Spośród wymienionych poniżej pasm górskich wybierz pasmo, które zostało wyrzeźbione w skałach najstarszych, i pasmo, które zostało wyrzeźbione w skałach najmłodszych. Wpisz we właściwe miejsca litery, którymi te pasma oznaczono. A. Góry Sowie B. Góry Krucze C. Góry Stołowe D. Góry Bardzkie E. Góry Kamienne Pasmo górskie o skałach najstarszych , pasmo górskie o skałach najmłodszych Strona 6 z 27 MGE_1R

Na fotografiach przedstawiono trzy skały spośród wymienionych: glina, granit, łupek krystaliczny, piaskowiec i wapień (kolejność nazw skał nie ma związku z kolejnością fotografii). Skały poddano działaniu kwasu solnego, co zaprezentowano na fotografiach. Rozpoznaj skały przedstawione opisem i uzupełnij tabelę. Wpisz obok opisów skał ich nazwy oraz numery fotografii, na których te skały zostały przedstawione. Nazwa skały Fotografia Opis skały (dobierz z podanych) (wpisz literę) Skała przeobrażona o łuskowej budowie i dość jednolitej barwie. Nie reaguje z kwasem solnym. Ten rodzaj skały występuje m.in. w Sudetach i w podłożu północno-wschodniej części Polski. Skała osadowa, pochodzenia organicznego, dla której charakterystyczna jest wyraźna reakcja z kwasem solnym. Ten rodzaj skały występuje m.in. na niektórych obszarach położonych w pasie wyżyn Polski.

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii przedstawiających trzy skały (strona II barwnego materiału źródłowego).

Skała magmowa przedstawiona na jednej z fotografii, występująca m.in. w Sudetach, ma strukturę świadczącą o jej genezie. Wpisz nazwę właściwego rodzaju struktury tej skały. Wyjaśnij powstawanie skały magmowej o strukturze widocznej na fotografii. Struktura (jawnokrystaliczna / skrytokrystaliczna) Wyjaśnienie: Nr zadania 6. 7. 8.1. 8.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 7 z 27

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii przedstawiających trzy skały (strona II barwnego materiału źródłowego).

Na mapie 1. przedstawiono przebieg głównych dolin podczwartorzędowych w Polsce na tle współczesnej sieci rzecznej, a na mapie 2. − zasięgi najważniejszych zlodowaceń plejstoceńskich. Literą X wskazano wybrany obszar w Polsce, wyznaczony zasięgami dwóch zlodowaceń. Na podstawie: J. Kondracki, Geografia fizyczna Polski, Warszawa 1967. X Na podstawie: A. Richling, K. Ostaszewska, Geografia fizyczna Polski, Warszawa 2005. W północno-wschodniej Polsce grubość osadów plejstoceńskich miejscami przekracza 200 m i jest dużo większa niż na wielu innych obszarach Polski. Uzasadnij, dlaczego w południowo-wschodniej Polsce na obszarze oznaczonym literą X grubość osadów plejstoceńskich jest mniejsza niż w północno-wschodniej Polsce. Strona 8 z 27 MGE_1R

Przyporządkuj każdemu opisowi właściwą nazwę formy rzeźby i nazwę regionu Polski, dla którego ta forma rzeźby jest charakterystyczna. Wpisz do tabeli nazwy wybrane spośród podanych poniżej. Formy rzeźby: barchan, cyrk lodowcowy, misa deflacyjna, pradolina, rynna polodowcowa. Regiony: Bieszczady, Karkonosze, Mierzeja Wiślana, Nizina Mazowiecka, Pojezierze Suwalskie. Opis formy rzeźby Nazwa formy rzeźby Nazwa regionu Forma rzeźby o nieckowatym kształcie i stromych zboczach, która powstała na skutek erozji podłoża w polu firnowym. Wydłużone zagłębienie, które zostało utworzone głównie przez wody płynące pod lądolodem, występujące na obszarach wysoczyzn morenowych lub sandrów. Wydłużone zagłębienie, równoległe do czoła lądolodu, które powstało na skutek erozyjnej działalności rzeki odprowadzającej wody roztopowe oraz wody rzek płynących ku czołu lądolodu.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zróżnicowanie wieku geologicznego skał budujących dno basenów oceanicznych (strona II barwnego materiału źródłowego). Sformułuj prawidłowość dotyczącą zróżnicowania wieku skał budujących dno basenu oceanicznego Atlantyku na przykładzie tej części oceanu, przez którą przechodzi równoleżnik 30ºS. Nr zadania 9.1. 9.2. 10. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 9 z 27

W tekście i na rysunkach przedstawiono powstawanie Hawajów. Hawaje są dziełem plamy gorąca usytuowanej w płaszczu ziemskim i jednoczesnego ruchu płyt litosfery. Gdy płyta przemieszcza się ponad plamą gorąca, litosfera pęka, a na powierzchni tworzą się wulkany. Łańcuch wulkanów tworzy się równolegle do kierunku ruchu płyty, a rozciągnięte wyspy wulkaniczne są świadectwem przesuwania się płyty. Na podstawie: T. H. van Andel, Najnowsze spojrzenie na naszą planetę, Warszawa 1977. Na poniższych rysunkach literą X oznaczono najmłodszy − spośród przedstawionych − wulkan powstający nad plamą gorąca. Na rysunku 2. podano wiek wulkanów w milionach lat. Na każdym z rysunków tylko jedna strzałka (1−4) wskazuje poprawny kierunek przemieszczania się płyty litosfery. 1. 2. Na podstawie: T. H. van Andel, Najnowsze spojrzenie na naszą planetę, Warszawa 1977. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Na rysunkach kierunek przemieszczania się płyty, na której położony jest łańcuch wulkanów na Hawajach, wyznaczają strzałki oznaczone numerami A. 1 i 4. B. 1 i 3. C. 2 i 3. D. 2 i 4.

Zadanie wykonaj na podstawie zdjęcia satelitarnego, na którym przedstawiono fragment północnej Europy, oraz fotografii dwóch typów wybrzeży. Literą X oznaczono wybrany obszar (strona II barwnego materiału źródłowego). Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4. Dla obszaru oznaczonego literą X charakterystyczne jest wybrzeże abrazji u podnóża klifu i działalności akumulacyjnej prądu morskiego. A. fiordowe, ponieważ pasma górskiego rozdzielonego dolinami powstaniu 2. rzecznymi uchodzącymi do morza. wybrzeża sprzyjało nizinnego ukształtowania terenu występowanie i mutonów polodowcowych. B. szkierowe, wysokiej amplitudy pływów i działalności erozyjnej prądu morskiego. Strona 10 z 27 MGE_1R

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F ‒ jeśli jest fałszywa. W sytuacji przedstawionej na rysunku 1. opady atmosferyczne powstają 1. z chmury utworzonej w wyniku wzmożonej konwekcji powietrza P F atmosferycznego. W sytuacji przedstawionej na rysunku 2. opad atmosferyczny powstaje 2. P F na froncie chłodnym. Dla obu sytuacji przedstawionych na rysunkach 1. i 2. charakterystyczne 3. P F jest powstawanie raptownych, nawalnych i krótkotrwałych opadów.

Na rysunkach oznaczonych numerami od 1. do 3. przedstawiono sytuacje, w których powstają różne typy opadów atmosferycznych. 1. 2. 3. Na podstawie: A. Dylikowa, D. Makowska, T. Olszewski, Ziemia i człowiek, Warszawa 1993.

Na podstawie rysunku 3. i własnej wiedzy wyjaśnij powstawanie chmur tworzących opady orograficzne. Nr zadania 11. 12. 13.1. 13.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 11 z 27

Na rysunkach oznaczonych numerami od 1. do 3. przedstawiono sytuacje, w których powstają różne typy opadów atmosferycznych. 1. 2. 3. Na podstawie: A. Dylikowa, D. Makowska, T. Olszewski, Ziemia i człowiek, Warszawa 1993.

Na mapie Australii przedstawiono położenie wybranych stacji meteorologicznych, dla których wykonano klimatogramy oznaczone literami A−D. Na podstawie: Atlas świata dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013. A B C D Na podstawie: www.klimadiagramme.de Podanym stacjom meteorologicznym przyporządkuj klimatogramy, wybrane spośród oznaczonych literami A−D. Alice Springs Gove Sydney Strona 12 z 27 MGE_1R

Na rysunku przedstawiono wartości średniej rocznej temperatury powietrza, sumy opadów rocznych i średniego czasu trwania okresu wegetacyjnego w Azji wzdłuż odcinka wybranego południka. Na podstawie: A. Dylikowa, D. Makowska, J. Makowski, T. Olszewski, Ziemia i człowiek, Warszawa 1994. Uzupełnij rysunek. Wpisz w wykropkowanych miejscach nazwy czterech formacji roślinnych, wybrane z podanych poniżej, tak aby rysunek poprawnie przedstawiał zależność formacji roślinnych od warunków klimatycznych. las mieszany lasotundra makia tajga tundra

Utwórz model przyczynowo-skutkowy, przedstawiający powstawanie u wybrzeży Peru zjawiska El Niño i jego skutek. Wpisz w wyznaczonych miejscach litery, którymi oznaczono odpowiednie sformułowania, wybrane z podanych poniżej. A. Zahamowanie upwellingu u wybrzeży Peru. B. Wzrost temperatury wód oceanu na wybrzeżu Peru. C. Intensywne, często katastrofalne opady w Andach Peruwiańskich. D. Zwiększenie oddziaływania siły Coriolisa na półkuli południowej. E. Osłabienie pasatów na Pacyfiku u wybrzeży Ameryki Południowej. C Nr zadania 14. 15. 16. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 13 z 27

Uzasadnij, dlaczego obszary położone w południowej Polsce są bardziej zagrożone występowaniem wezbrań opadowych niż Pojezierze Pomorskie i Pojezierze Mazurskie. Podaj dwa argumenty. 1. 2.

Zadanie wykonaj na podstawie map, na których przedstawiono główne typy wezbrań wód w rzekach oraz obszary zagrożone deficytem wody w Polsce (strona III barwnego materiału źródłowego).

Podaj po jednej głównej przyrodniczej przyczynie występowania deficytu wody na obszarach poniżej wymienionych regionów geograficznych. Kujawy: Wyżyna Śląska:

Zadanie wykonaj na podstawie map, na których przedstawiono główne typy wezbrań wód w rzekach oraz obszary zagrożone deficytem wody w Polsce (strona III barwnego materiału źródłowego).

Na mapie strzałkami wskazano wybrane państwa, w tym − Czarnogórę i Timor Wschodni. Na podstawie: Atlas geograficzny. Polska, kontynenty, świat, Wrocław 2012. Strona 14 z 27 MGE_1R Czarnogóra i Timor Wschodni powstały na początku XXI wieku. Pierwsze z tych państw wyodrębniło się na skutek rozpadu federacji, a drugie z nich uzyskało niepodległość po wieloletnim okresie okupacji przez państwo o przewadze liczebnej ludności wyznającej islam. Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. Czarnogóra przed uzyskaniem niepodległości stanowiła federację z (Albanią / Rumunią / Serbią / Turcją) . Timor Wschodni oddzielił się od (Australii / Filipin / Indii / Indonezji) .

Na wykresie przedstawiono zmiany liczby ludności w latach 1950−2010 wybranych miast świata. mln Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014. Wyjaśnij, dlaczego przedstawiony na wykresie rozwój demograficzny miast w krajach wysoko rozwiniętych przebiega odmiennie niż rozwój takich miast jak Bombaj i Meksyk. Nr zadania 17.1. 17.2. 18. 19. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 15 z 27

W tabeli przedstawiono cechy demograficzne w 2014 r. wybranych województw w Polsce oznaczonych literami A−D. Współczynnik Liczba Liczba ludności przyrostu salda migracji Województwo ludności kobiet mieszkającej naturalnego (wewn. i zewn.) na wsi (w %) (w ‰) (w ‰) A 2 908 457 1 509 903 30,7 −0,9 0,2 B 2 504 136 1 310 718 36,8 −2,8 −0,8 C 2 129 187 1 086 504 58,7 0,7 −1,1 D 1 443 967 736 979 40,9 0,6 −2,5 Na podstawie: Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym, Warszawa 2015. Na podstawie danych z tabeli przyporządkuj każdemu opisowi literę, którą oznaczono województwo. Województwo o: Brudnopis (miejsce na obliczenia) − najniższym współczynniku maskulinizacji: ....... − najwyższym współczynniku urbanizacji: ....... − najwyższym współczynniku przyrostu rzeczywistego: .......

Na wykresie przedstawiono prognozę osób na lata 2020−2050 współczynnika obciążenia demograficznego ludności Polski osobami starszymi oraz dziećmi w podziale na miasta i wieś. Na podstawie: Prognoza ludności Polski na lata 2014−2050, Warszawa 2015. Całkowity współczynnik obciążenia demograficznego oznacza liczbę dzieci ( lat) i osób starszych (65 lat i więcej) przypadającą na 100 osób w wieku produkcyjnym. Na podstawie wykresu sformułuj wniosek dotyczący tendencji prognozowanego na lata 2020−2050 całkowitego obciążenia demograficznego ludności Polski, w odniesieniu łącznie do miast i wsi. Strona 16 z 27 MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie map gęstości zaludnienia Ameryki Północnej i Ameryki Południowej (strona III barwnego materiału źródłowego). Podaj dwa podobieństwa w rozmieszczeniu ludności w Ameryce Północnej i Ameryce Południowej. 1. 2.

Na mapie wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 5. Na podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Wrocław 2004. Wzrost w ostatnich kilkudziesięciu latach udziału ludności hiszpańskojęzycznej w społeczeństwie Stanów Zjednoczonych jest spowodowany napływem imigrantów głównie z państw, w których większość ludności posługuje się językiem hiszpańskim. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Państwa, które charakteryzują się używaniem języka hiszpańskiego jako języka ojczystego przez większość mieszkańców i emigracją do Stanów Zjednoczonych, oznaczono na mapie numerami A. 1 i 2. B. 2 i 3. C. 3 i 4. D. 1 i 5. Nr zadania 20. 21. 22. 23. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 17 z 27

W tabeli przedstawiono udział w 2010 r. wyznawców wybranych religii w ogólnej liczbie ludności dwóch państw spośród czterech zaznaczonych na mapie. Uzupełnij tabelę. W każdym wierszu wpisz nazwę państwa, dla którego przedstawiono strukturę wyznaniową ludności, oraz numer, którym oznaczono to państwo na mapie. Udział wyznawców (%) Numer Nazwa państwa katolicy protestanci muzułmanie pozostali na mapie 12,6 37,7 48,8 0,9 0,2 0,4 94,9 4,5 Na podstawie: www.pewforum.org

Na mapie Afryki wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 4. Na podstawie: Atlas świata dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.

Na wykresie przedstawiono strukturę wykorzystania w 2013 r. źródeł energii dla jednego z krajów zaznaczonych na mapie Afryki. Na podstawie: U.S. Energy Information 2013. Podaj numer i nazwę państwa, dla którego charakterystyczna jest przedstawiona na wykresie struktura wykorzystania źródeł energii. Numer na mapie , nazwa państwa Strona 18 z 27 MGE_1R

Na mapie Afryki wybrane państwa oznaczono numerami od 1 do 4. Na podstawie: Atlas świata dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2013.

Podaj główny czynnik lokalizacji elektrowni oznaczonej na mapie literą A.

Na mapie oznaczono literami A−F wybrane elektrownie w Polsce. Na podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Warszawa 2004.

Uzupełnij tabelę. Wpisz obok nazwy elektrowni odpowiednią literę z mapy (A−F). Dla elektrowni wymienionych w tabeli podaj główne źródło energii wykorzystywane do wytwarzania energii elektrycznej, inne dla każdej z nich. Litera, którą oznaczono Elektrownia Źródło energii elektrownię na mapie Bogatynia (Turów) Rybnik Solina Nr zadania 24.1. 24.2. 25.1. 25.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 19 z 27

Na mapie oznaczono literami A−F wybrane elektrownie w Polsce. Na podstawie: Atlas geograficzny. Świat. Polska, Warszawa 2004.

W tabeli zamieszczono informacje o głównych partnerach Polski w 2014 r. w imporcie i eksporcie gazu ziemnego, ropy naftowej, węgla brunatnego i węgla kamiennego, oznaczonych literami A−D (kolejność nazw surowców energetycznych nie ma związku z kolejnością w tabeli). Wyszcze- Udział w % głównych partnerów handlowych Polski w obrotach surowcem gólnienie A B C D 1. Rosja 53,1 1. Niemcy 57,6 1. Rosja 90,2 1. Rosja 50,0 import 2. Australia 17,2 2. Czechy 42,2 2. Kazachstan 7,0 2. Kazachstan 24,9 3. Czechy 15,4 3. Norwegia 2,1 3. Białoruś 10,9 1. Czechy 30,2 1. Czechy 98,7 1. Niemcy 100,0 1. Niemcy 38,3 eksport 2. Niemcy 27,0 2. Czechy 23,7 3. Austria 11,4 3. Serbia 12,3 Na podstawie: Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2015, Warszawa 2015. Uzupełnij poniższą tabelę. Wpisz nazwy surowców energetycznych, wybrane spośród wymienionych we wstępie do zadania, oraz litery, którymi oznaczono je w tabeli zawierającej informacje o głównych partnerach Polski w handlu tymi surowcami. Wydobycie Import Eksport Główni partnerzy Surowiec energetyczny w 2010 r. w 2014 r. w 2014 r. w 2014 r. (wpisz (wpisz nazwę) mln ton mln ton A, B, C, albo D) 56,5 63,9 0,2 0,3 76,7 73,3 10,4 8,9 Na podstawie: Energia 2016, Warszawa 2016.

W Świnoujściu zlokalizowano jedną z największych inwestycji w Polsce − gazoport, który służy do odbioru gazu ziemnego. Uzasadnij, że funkcjonowanie gazoportu w Świnoujściu sprzyja dywersyfikacji dostaw gazu ziemnego do Polski. Strona 20 z 27 MGE_1R

Zaznacz dwa państwa, w których w okresie podanym w tabeli zaznaczył się podobny jak w Polsce trend w produkcji stali surowej. A. Chiny B. Francja C. Indie D. Korea Południowa E. Stany Zjednoczone

W tabeli zamieszczono dane informujące o produkcji stali surowej i srebra w Polsce w wybranych latach. Wielkość produkcji Produkt 1980 r. 1990 r. 2000 r. 2014 r. stal surowa (w mln ton) 19,5 13,6 10,5 8,8 srebro (w tonach) 766 832 1148 1256 Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014; Rocznik Statystyczny Przemysłu 2015, Warszawa 2015.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F ‒ jeśli jest fałszywa. 1. Srebro występuje w łupkach miedzionośnych na Dolnym Śląsku. P F Jedną z przyczyn zmiany wielkości produkcji srebra w Polsce jest 2. popyt zagraniczny na surowce dla przemysłu elektrotechnicznego P F i elektronicznego. Do zmiany wielkości produkcji stali w Polsce przyczynił się spadek 3. P F importu boksytów.

W tabeli zamieszczono dane informujące o produkcji stali surowej i srebra w Polsce w wybranych latach. Wielkość produkcji Produkt 1980 r. 1990 r. 2000 r. 2014 r. stal surowa (w mln ton) 19,5 13,6 10,5 8,8 srebro (w tonach) 766 832 1148 1256 Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014; Rocznik Statystyczny Przemysłu 2015, Warszawa 2015.

Podaj dla każdego z regionów oznaczonych na mapie literami A−C jedną cechę środowiska przyrodniczego − inną niż temperatura powietrza − która zadecydowała o wysokiej lub niskiej obsadzie bydła. Dla każdego z regionów podaj inną, charakterystyczną dla niego cechę. Region A: Region B: Region C: Nr zadania 26. 27. 28.1. 28.2. 29.1. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 21 z 27

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono obsadę bydła (w sztukach na km2) w Afryce, a literami A−C oznaczono wybrane regiony (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Przyporządkuj każdemu z regionów oznaczonych na mapie literami A i B po jednej z roślin, której uprawa jest charakterystyczna ze względu na korzystne warunki przyrodnicze do ich wegetacji w podanych regionach. Wpisz nazwę właściwej rośliny dla każdego z regionów. bawełna maniok palma daktylowa słonecznik Region A: Region B:

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono obsadę bydła (w sztukach na km2) w Afryce, a literami A−C oznaczono wybrane regiony (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na wykresie przedstawiono zmienność wraz z rozwojem gospodarczym wybranych wskaźników dotyczących rolnictwa, oznaczonych w legendzie numerami od 1 do 4. 1 2 3 4 Na podstawie: W. Skrzypczak, Geografia społeczno-ekonomiczna świata i Polski, Warszawa 2005. Zaznacz odpowiedź, w której poprawnie przyporządkowano wskaźniki numerom w legendzie wykresu. A. 1. produkcja roślinna, 2. produkcja zwierzęca, 3. towarowość rolnictwa, 4. udział rolnictwa w tworzeniu PKB B. 1. produkcja roślinna, 2. produkcja zwierzęca, 3. udział rolnictwa w tworzeniu PKB, 4. towarowość rolnictwa C. 1. produkcja zwierzęca, 2. produkcja roślinna, 3. udział rolnictwa w tworzeniu PKB, 4. towarowość rolnictwa D. 1. produkcja zwierzęca, 2. produkcja roślinna, 3. towarowość rolnictwa, 4. udział rolnictwa w tworzeniu PKB Strona 22 z 27 MGE_1R

W tabeli przedstawiono informacje odnoszące się do rolnictwa wybranych państw. Zużycie nawozów Powierzchnia Zbiory zbóż Plony zbóż sztucznych zasiewów zbóż Państwo w tys. ton w dt na 1 ha w kg na 1 ha użytków w tys. ha (2013 r.) (2013 r.) rolnych (2013/14 r.) (2013 r.) Kanada 62,1 15 917 66 372 41,7 Holandia 129,9 209 1 811 86,5 Niemcy 144,7 6 526 47 757 73,2 Polska 132,9 7 479 28 455 38,0 Na podstawie: Rocznik Statystyczny Rolnictwa 2015, Warszawa 2015. Na podstawie tabeli uzasadnij, z czego wynika różnica w wielkości zużycia nawozów sztucznych (w kg na 1 ha użytków rolnych) w Kanadzie w porównaniu z wymienionymi państwami Europy.

Zadanie wykonaj na podstawie map, na których przedstawiono udział procentowy pszenicy i żyta w ogólnej powierzchni zasiewów według powiatów w Polsce (strona IV barwnego materiału źródłowego). Uzupełnij tabelę. Wskaż zboże, które ma wyższy udział w ogólnej powierzchni zasiewów na obszarach wymienionych w tabeli. Wpisz znak X w odpowiednie komórki tabeli. Obszar Pszenica Żyto Równina Tucholska, Równina Kurpiowska oraz inne tereny sandrowe. Obszar o największej w północnej Polsce powierzchni gleb wytworzonych z osadów akumulacji rzecznej. Obszary charakteryzujące się obecnością gleb, które powstały na lessach. Nr zadania 29.2. 30. 31. 32. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 23 z 27

Na rysunku przedstawiono fragment doliny rzecznej z terasami. W planie zagospodarowania tego terenu wyznaczono trzy lokalizacje osiedla domów jednorodzinnych i oznaczono je numerami od 1 do 3, ale tylko jedna z nich będzie przeznaczona pod zabudowę. Lokalizacja dwóch pozostałych została uznana za niekorzystną dla budownictwa mieszkalnego. Podłoże tego terenu ma budowę fliszową, co ma znaczenie dla jego zagospodarowania. Podaj dwa numery, którymi oznaczono niekorzystne lokalizacje dla osiedli, oraz uzasadnij, dlaczego warunki środowiska przyrodniczego nie sprzyjają zabudowie mieszkaniowej w każdej z niekorzystnych lokalizacji. Numer: Uzasadnienie: Numer: Uzasadnienie: Strona 24 z 27 MGE_1R

Na wykresie przedstawiono przewozy ładunków w miliardach tonokilometrów w 2009 r. w wybranych państwach. Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2012, Warszawa 2012. Uzasadnij, dlaczego w wysoko rozwiniętych państwach Europy towarowy transport samochodowy odgrywa większą rolę niż transport towarów koleją. Podaj argument, inny niż wysoki współczynnik motoryzacji i duża gęstość dróg, odnoszący się do struktury gospodarki tych państw.

Obecnie trwa modernizacja Kanału Panamskiego i Kanału Sueskiego. Zaznacz dwie podobne cechy Kanału Panamskiego i Kanału Sueskiego. A. Specjalizują się w obsłudze promowej żeglugi kabotażowej. B. Przewozy pasażerskie, w tym turystyczne, dominują nad przewozami ładunków. C. Są szlakami transportu surowców energetycznych i drobnicowych ładunków kontenerowych. D. Opłaty za przepływ stanowią źródło dochodów budżetów − odpowiednio − Panamy i Egiptu. E. Infrastruktura kanałów została zniszczona podczas konfliktów zbrojnych w pierwszej dekadzie XXI wieku. Nr zadania 33. 34. 35. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Strona 25 z 27

Na mapie politycznej Europy oznaczono numerami od 1 do 4 wybrane państwa. Na podstawie: www.d-maps.com Poniżej opisano główne cele dwóch organizacji międzynarodowych mających swoje siedziby w Brukseli. Do tych organizacji należą niektóre z państw zaznaczonych na mapie. A. Ta organizacja zrzesza państwa europejskie, a jej celem jest rozwój ekonomiczny i społeczny państw członkowskich poprzez współpracę gospodarczą, likwidowanie barier w obrocie handlowym, swobodę przepływu osób oraz wprowadzenie jednolitych norm prawnych. B. Celem tej organizacji jest zapewnienie wolności i bezpieczeństwa swoim członkom poprzez wzajemne wsparcie militarne w sytuacji zagrożenia ze strony państw spoza sojuszu. Do tej organizacji należą również państwa pozaeuropejskie. Wpisz numer i nazwę państwa wybranego spośród oznaczonych na mapie numerami od 1 do 4 i należącego do obu organizacji międzynarodowych, których główne cele opisano powyżej. Numer na mapie , nazwa państwa Nr zadania 36. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt Strona 26 z 27 MGE_1R MGE_1R Strona 27 z 27