Geografia 2018 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

Na mapie oznaczono numerami od I do V strefy klimatyczne na Ziemi. Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012. Zaznacz dwie prawidłowości klimatyczne występujące na Ziemi. A. Najwyższe wartości temperatury powietrza, które odnotowano na Ziemi, wystąpiły na niektórych obszarach lądowych w strefie klimatycznej oznaczonej numerem I. B. Region o najniższych opadach w Ameryce Południowej jest położony w strefie klimatycznej oznaczonej numerem I. C. W ciągu roku w Afryce na obszarach położonych w strefie klimatycznej oznaczonej numerem I zachmurzenie nieba jest większe niż na obszarach położonych na tym kontynencie w strefie klimatycznej oznaczonej numerem II. D. W strefie klimatycznej oznaczonej numerem IV na obszarach położonych w głębi kontynentów roczne amplitudy temperatury powietrza są mniejsze niż na obszarach nadmorskich. E. Obszary nadmorskie położone w strefie klimatycznej oznaczonej numerem V charakteryzują się mniejszymi rocznymi sumami opadów atmosferycznych niż obszary nadmorskie położone w strefie klimatycznej oznaczonej numerem IV. MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono fragment pustyni Namib (strona I barwnego materiału źródłowego). Zaznacz poprawne dokończenie zdania. W momencie wykonywania fotografii na pustyni Namib obiektyw aparatu skierowano na A. północ. B. wschód. C. południe. D. zachód.

Wpisz w wyznaczonych miejscach właściwe określenia dobrane z podanych w nawiasach, odnoszące się do procesów związanych z powstaniem pustyni Namib. Masy powietrza napływające nad pustynię znad Atlantyku przemieszczają się nad prądem morskim (zimnym / ciepłym) . Kiedy te masy przedostaną się nad ląd, często tworzą się nad nim (chmury konwekcyjne / mgły) Suchość klimatu pustyni Namib jest potęgowana przez stałe oddziaływanie w tych szerokościach geograficznych (wstępujących / zstępujących) mas powietrza.

Zadanie wykonaj na podstawie własnej wiedzy i rysunku, na którym przedstawiono schemat występowania wód artezyjskich i subartezyjskich (strona I barwnego materiału źródłowego). Podaj wspólną cechę hydrogeologiczną wód artezyjskich i subartezyjskich. Wyjaśnij, dlaczego wody w studni artezyjskiej są dogodniejsze w pozyskiwaniu niż wody w studni subartezyjskiej. Cecha: Wyjaśnienie: Nr zadania 1. 2.1. 2.2. 3. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Na obszarze występowania wieloletniej zmarzliny o charakterze ciągłym są położone A. dokładnie trzy miejscowości: Dikson, Krasnojarsk, Wierchojańsk. B. dokładnie trzy miejscowości: Bergen, Dikson, Wierchojańsk. C. dokładnie dwie miejscowości: Dikson, Wierchojańsk. D. dokładnie dwie miejscowości: Bergen, Dikson.

Na rysunku przedstawiono przekrój przez wieloletnią zmarzlinę, której występowanie na dużym obszarze ma charakter ciągły. Na podstawie: E. Bajkiewicz-Grabowska, Z. Mikulski, Hydrologia ogólna, Warszawa 2008. Na Ziemi wieloletnia zmarzlina zajmuje powierzchnię około 10 mln km2. Występuje w sposób ciągły na obszarach, na których średnia roczna temperatura powietrza jest niższa niż −5 °C, a miejscowo, gdy średnia roczna temperatura powietrza wynosi od −4 °C do −1 °C. Pomimo występowania wieloletniej zmarzliny jest prowadzona eksploatacja surowców mineralnych, istnieją osadnictwo, przemysł przetwórczy i transport. Na podstawie: Z. Podgórski, W. Marszelewski, K. Becmer, Geografia. Część 1. Zarys wiedzy o Ziemi, Warszawa 2002. Na mapie zaznaczono położenie pięciu wybranych stacji meteorologicznych. Bergen Wierchojańsk Dikson Saratów Krasnojarsk Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012. MGE_1R

Poniższe klimatogramy wykonano dla czterech spośród pięciu stacji meteorologicznych zaznaczonych na mapie. A B °C mm °C mm C D °C mm °C mm Na podstawie: klimadiagramme.de Podanym stacjom meteorologicznym przyporządkuj klimatogramy, wybrane spośród oznaczonych literami A−D. Dikson Saratów Wierchojańsk Nr zadania 4.1. 4.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na rysunku przedstawiono przekrój przez wieloletnią zmarzlinę, której występowanie na dużym obszarze ma charakter ciągły. Na podstawie: E. Bajkiewicz-Grabowska, Z. Mikulski, Hydrologia ogólna, Warszawa 2008. Na Ziemi wieloletnia zmarzlina zajmuje powierzchnię około 10 mln km2. Występuje w sposób ciągły na obszarach, na których średnia roczna temperatura powietrza jest niższa niż −5 °C, a miejscowo, gdy średnia roczna temperatura powietrza wynosi od −4 °C do −1 °C. Pomimo występowania wieloletniej zmarzliny jest prowadzona eksploatacja surowców mineralnych, istnieją osadnictwo, przemysł przetwórczy i transport. Na podstawie: Z. Podgórski, W. Marszelewski, K. Becmer, Geografia. Część 1. Zarys wiedzy o Ziemi, Warszawa 2002. Na mapie zaznaczono położenie pięciu wybranych stacji meteorologicznych. Bergen Wierchojańsk Dikson Saratów Krasnojarsk Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012. MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku, na którym przedstawiono tzw. pacyficzny pierścień ognia – strefę występowania czynnych wulkanów na obrzeżach Oceanu Spokojnego (strona I barwnego materiału źródłowego). Wyjaśnij, uwzględniając mechanizm ruchu płyt litosfery, dlaczego na obrzeżach Oceanu Spokojnego występuje czynny wulkanizm.

Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Misa jeziora przedstawionego na rysunku powstała w wyniku A. erozyjnej działalności wód płynących pod lądolodem. B. zatarasowania odpływu wód przez materiał morenowy. C. działalności lodu lodowcowego w cyrku lodowcowym. D. wytopienia się bryły martwego lodu pozostawionego przez lodowiec.

Na rysunku przedstawiono plan batymetryczny północnego fragmentu jeziora Narie położonego w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego. Izobaty poprowadzono co 5 metrów. Na podstawie: www.wkretowinach.pl

Zaznacz nazwę jeziora, którego misa ma genezę podobną do genezy misy jeziora przedstawionego na rysunku. A. Druzno B. Gopło C. Łebsko D. Włocławskie MGE_1R

Na rysunku przedstawiono plan batymetryczny północnego fragmentu jeziora Narie położonego w zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego. Izobaty poprowadzono co 5 metrów. Na podstawie: www.wkretowinach.pl

Który z punktów ‒ 1 czy 2 ‒ porusza się z większą prędkością liniową wynikającą z ruchu obrotowego Ziemi? Uzasadnij odpowiedź. Z większą prędkością liniową porusza się punkt . Uzasadnienie:

Na rysunku przedstawiono położenie geograficzne dwóch wybranych punktów.

W którym punkcie ‒ 1 czy 2 ‒ wysokość, na której góruje Słońce 22 czerwca, jest większa? Uzasadnij odpowiedź. Wysokość Słońca w momencie górowania jest większa w punkcie . Uzasadnienie: Nr zadania 5. 6.1. 6.2. 7.1. 7.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Zadania od 8. do 14. wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej fragmentu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej (strona II barwnego materiału źródłowego).

Na rysunku przedstawiono położenie geograficzne dwóch wybranych punktów.

W jednym z punktów, znajdującym się na obszarze przedstawionym na mapie, Słońce góruje w dniu równonocy na wysokości 39°55′ oraz o 78 minut i 40 sekund wcześniej niż nad południkiem Greenwich. Wykonaj obliczenia i podaj współrzędne geograficzne tego punktu. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Szerokość geograficzna , długość geograficzna

Podaj trzy walory przyrodnicze rezerwatu krajobrazowego Dolina Mnikowska (F2/3). 1. 2. 3.

Przedstawiony na mapie odcinek autostrady A4 przebiega przez Tenczyński Park Krajobrazowy. Wymień dwa przykłady przekształceń środowiska przyrodniczego dokonanych w wyniku budowy autostrady A4 na obszarze Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego w polu CD1. 1. 2. MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie poniższego tekstu o ostańcach skalnych występujących na obszarze przedstawionym na barwnej mapie szczegółowej. Wśród geomorfologów istniały dwa poglądy na powstanie ostańców skalnych na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Według pierwszego ostańce to mogoty powstałe w warunkach gorącego i wilgotnego klimatu, a zgodnie z drugim − twardziele, będące efektem różnej odporności na procesy wietrzeniowe i erozyjne wapieni budujących jej obszar. Nowe badania geologiczne pozwalają na stwierdzenie, iż geneza ostańców skalnych na tej wyżynie jest bardziej złożona. W świetle tych danych współczesna morfologia wapiennych ostańców jest efektem zróżnicowania osadów węglanowych w górnojurajskim zbiorniku morskim oraz występowania późniejszych procesów: ruchów tektonicznych, krasowienia, wietrzenia mechanicznego i ruchów masowych. Na podstawie: A. Tyc, Relikty krasu podziemnego we współczesnej morfologii ostańców Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Kraków 2005. Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–3. Do powstania ostańców skalnych, których występowaniem charakteryzuje się działanie wód na skały wynurzone dolina rzeczna A. 1. z morza i późniejsze procesy w polu G2, denudacyjne. północne zbocze erozja i wietrzenie skał osadowych przyczyniły B. Góry Opatrzności 2. okruchowych łatwo ulegających się w polu DE2, niszczeniu. nagromadzenie skał magmowych Wąwóz Półrzeczki C. 3. przez lądolód i ich wietrzenie w polu F2, mrozowe.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy geologicznej okolic Krakowa (strona III barwnego materiału źródłowego), na której zaznaczono zieloną linią zasięg obszaru przedstawionego na barwnej mapie szczegółowej. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. Obszar, którego zasięg zaznaczono zieloną linią na mapie 1. geologicznej, charakteryzuje się występowaniem skał P F paleozoicznych, mezozoicznych i kenozoicznych. Na powierzchni obszaru zaznaczonego zieloną linią na mapie 2. geologicznej przeważają skały, w których skamieniałościami P F przewodnimi są graptolity i trylobity. Wśród skał wieku permskiego, które wymieniono w legendzie 3. P F mapy geologicznej, znajdują się skały przeobrażone. Nr zadania 8. 9. 10. 11. 12. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie barwnej mapy szczegółowej oraz fotografii (zamieszczonej na stronie III barwnego materiału źródłowego), na której przedstawiono panoramę czynnej kopalni porfiru „Zalas”, położonej w polu B1 tej mapy. Zaznacz dwie prawdziwe informacje odnoszące się do funkcjonowania kopalni „Zalas”. A. Większość urwisk skalnych wyrobiska widocznych na fotografii ma ekspozycję SSE. B. W kopalni „Zalas” podczas eksploatacji surowca stosuje się metodę głębinową. C. Terasowanie zbocza wyrobiska stosuje się m.in. w celu ograniczenia procesów stokowych oraz aby umożliwić transport wydobytego surowca. D. Układ sieci komunikacyjnej w polu B1 mapy świadczy o tym, że do przewozu wydobytego surowca wykorzystuje się transport samochodowy oraz transport kolejowy. E. Porfir z kopalni „Zalas” jest najważniejszym surowcem dla zakładów przemysłu ceramicznego i cementowo-wapienniczego, zlokalizowanych w południowej Polsce.

Kopalnia porfiru „Zalas” zajmuje w terenie powierzchnię 0,75 km2. Oblicz powierzchnię, którą kopalnia zajmuje na mapie. Wynik podaj w cm2. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Odpowiedź: cm2

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii (strona III barwnego materiału źródłowego), na której przedstawiono strukturę porfiru z widocznymi prakryształami w cieście skalnym. Wyjaśnij, jak doszło do wytworzenia kryształów widocznych w budowie wewnętrznej porfiru oraz do powstania ciasta skalnego otaczającego kryształy. MGE_1R

Uzupełnij schemat, tak aby ilustrował w kolejności od najstarszego do najmłodszego wydarzenia geologiczne, które zaszły na obszarze przedstawionym na rysunku. Wpisz we właściwe miejsca odpowiednie litery. A. Utworzenie się płaszczowiny. B. Sedymentacja wapieni i piaskowców. C. Sedymentacja ewaporatów w warunkach morskich. D. Nagromadzenie osadów polodowcowych i ich denudacja. E. Powstanie przedczwartorzędowej powierzchni zrównania. F. Wciśnięcie warstw solonośnych w młodsze warstwy skalne. wydarzenie wydarzenie najstarsze najmłodsze C

Permska formacja solonośna jest głównym źródłem pozyskiwania soli kamiennej w Polsce. Poniżej przedstawiono przekrój geologiczny przez kujawski wysad solny. Na podstawie: R. Domachowski, E. Szulc-Dąbrowiecka, M. Wilczyńska-Wołoszyn, Geografia. Zmienność środowiska geograficznego w czasie i przestrzeni, Warszawa 2002.

Uzasadnij, odnosząc się do przekroju geologicznego, dlaczego podjęto wydobycie soli kamiennej na Kujawach. Nr zadania 13. 14. 15. 16.1. 16.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Permska formacja solonośna jest głównym źródłem pozyskiwania soli kamiennej w Polsce. Poniżej przedstawiono przekrój geologiczny przez kujawski wysad solny. Na podstawie: R. Domachowski, E. Szulc-Dąbrowiecka, M. Wilczyńska-Wołoszyn, Geografia. Zmienność środowiska geograficznego w czasie i przestrzeni, Warszawa 2002.

Poniżej przedstawiono opisy (A−C) wybranych parków narodowych Polski, w tym odnoszące się do parków narodowych oznaczonych na mapie literami X i Y. A. Park narodowy chroni fragment rozległego, wyraźnie wyodrębnionego pasma górskiego zbudowanego z piaskowców wieku kredowego. Najwyższe wzniesienie tego pasma nie przekracza 1000 m n.p.m. Na uwagę zasługują urozmaicone formy wietrzeniowe. B. Park narodowy obejmuje pasmo górskie zbudowane z fliszu, wypiętrzone podczas orogenezy alpejskiej. Najwyższy szczyt pasma wznosi się na wysokość 1725 m n.p.m. Stoki północnej części chronionego masywu są bardziej strome niż południowe. C. Park narodowy obejmuje pasmo górskie o trzonie zbudowanym z karbońskich granitów. Masyw jest podzielony licznymi uskokami i spękaniami. W rezerwatach przyrody znajdują się m.in. kotły polodowcowe i granitowe skałki. Uzupełnij tabelę: − dobierz właściwe opisy (A, B lub C) do parków narodowych oznaczonych na mapie literami X i Y; − podaj nazwy obu parków narodowych. Opis parku narodowego Park narodowy Nazwa parku narodowego (wpisz literę A, B lub C) X Y MGE_1R

Na mapie zaznaczono literami X i Y wybrane parki narodowe Polski, a linią zasięg jednego ze zlodowaceń. X Y Na podstawie: A. Richling, K. Ostaszewska, Geografia fizyczna Polski, Warszawa 2009.

Poniżej numerami 1 i 2 oznaczono opisy krajobrazów nizinnych, charakterystycznych dla obszaru Polski objętego zlodowaceniem, które miało zasięg przedstawiony na mapie. 1. Rzeźba terenu jest urozmaicona. Pomiędzy wzniesieniami o różnej wysokości, zbudowanymi z glin lodowcowych, występują liczne zagłębienia wypełnione wodami jezior lub torfowiskami. Charakterystycznym zbiorowiskiem roślinnym są grądy. 2. W krajobrazie występują równiny sandrowe, zbudowane z warstwowanych piasków i żwirów, niekiedy urozmaicone przez zagłębienia wytopiskowe. Wody gruntowe występują tu głęboko. Charakterystycznym zbiorowiskiem roślinnym są bory. Na podstawie: A. Richling, K. Ostaszewska, Geografia fizyczna Polski, Warszawa 2009. Warunki przyrodnicze opisanych krajobrazów sprzyjały wytworzeniu się odmiennych typów gleb. Zaznacz odpowiedź, w której poprawnie przyporządkowano opisanym krajobrazom charakterystyczne typy gleb. A. Krajobraz 1. ‒ brunatne i czarne ziemie, krajobraz 2. ‒ czarnoziemy. B. Krajobraz 1. ‒ brunatne i czarne ziemie, krajobraz 2. ‒ bielicowe. C. Krajobraz 1. ‒ bielicowe i czarne ziemie, krajobraz 2. ‒ czarnoziemy. D. Krajobraz 1. ‒ bielicowe i czarne ziemie, krajobraz 2. ‒ bielicowe.

Na mapie zaznaczono literami X i Y wybrane parki narodowe Polski, a linią zasięg jednego ze zlodowaceń. X Y Na podstawie: A. Richling, K. Ostaszewska, Geografia fizyczna Polski, Warszawa 2009.

Na rysunkach oznaczonych numerami od 1 do 4 przedstawiono piętrowy układ roślinności na czterech największych wyspach Japonii. Na podstawie: A.S. Kostrowicki, Geografia biosfery, Warszawa 1999. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Piętrowy układ roślinności na wyspie wysuniętej najbardziej na północ przedstawiono na rysunku oznaczonym numerem A. 1. B. 2. C. 3. D. 4. Nr zadania 17.1. 17.2. 18. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Podaj numer, którym oznaczono na mapie obszar występowania gleby o zawartości próchnicy większej niż w glebach występujących na pozostałych zaznaczonych obszarach.

Na mapie oznaczono numerami od 1 do 4 obszary występowania czterech wybranych typów gleb.

Poniżej przedstawiono profil jednego z typów gleb strefowych. Podaj numer oznaczający na mapie obszar występowania typu gleby, której profil przedstawiono na rysunku. MGE_1R

Na mapie oznaczono numerami od 1 do 4 obszary występowania czterech wybranych typów gleb.

Poniższe informacje odnoszą się do wybranych terytoriów na świecie o nieustalonym statusie politycznym w 2017 roku. A. Była kolonia hiszpańska. Nie rozstrzygnięto sporów o przynależność tego terytorium. Jedno z sąsiednich państw bezprawnie wcieliło obszar do swego terytorium, ale społeczność międzynarodowa nie uznała tej decyzji. B. Na terytorium trwa wojna między klanami od ponad 20 lat. Wskutek wojny domowej, chaosu, długotrwałej suszy oraz zaniku władzy centralnej występuje klęska głodu. Region zasłynął niechlubnie terroryzmem i piractwem morskim. C. Terytorium, na którym jedno z państw należących do Unii Europejskiej nie może sprawować władzy z powodu okupacji przez inne państwo ‒ członka NATO. Społeczność międzynarodowa ‒ oprócz jednego państwa ‒ nie uznała deklaracji niepodległości tego terytorium. D. Terytorium położone na obszarze państwa o liczebnej przewadze ludności wyznającej islam, ale zamieszkiwane głównie przez chrześcijan domagających się włączenia terytorium w obszar sąsiedniego państwa, z którym się utożsamiają. E. Terytorium położone w Europie na obszarze jednego z państw, które należy do Wspólnoty Niepodległych Państw i graniczy m.in. z jednym z członków Unii Europejskiej. Deklaracja niepodległości tego terytorium jest uznawana tylko przez dwie inne republiki nieuznawane przez społeczność międzynarodową ‒ Abchazję i Osetię Południową. Uzupełnij tabelę. Dobierz do terytoriów wymienionych w tabeli odpowiadające im informacje wybrane z podanych powyżej. Terytorium o nieustalonym Państwo, do którego należy terytorium Informacja statusie lub sprawujące faktyczną kontrolę (wpisz literę) Górski Karabach Azerbejdżan Północny Cypr Cypr; faktyczną kontrolę sprawuje Turcja Sahara Zachodnia Maroko Nr zadania 19.1. 19.2. 20. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Przyporządkuj każdemu z obszarów zaznaczonych na mapie literami A i B po jednym czynniku, który miał istotny wpływ na gęstość zaludnienia tego obszaru. 1. Trudne warunki rozwoju rolnictwa wynikające z dużej wysokości n.p.m. 2. Klimat umiarkowany chłodny i okresowy deficyt światła słonecznego. 3. Złoża węgla kamiennego, soli kamiennej oraz rud cynku i ołowiu. 4. Średnia roczna suma opadów atmosferycznych poniżej 200 mm. 5. Gleby aluwialne i równinne ukształtowanie terenu. 6. Wysoka lesistość i jeziorność. A. B.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której literami A−C oznaczono wybrane obszary Europy różniące się gęstością zaludnienia (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na wykresie przedstawiono wybrane fazy urbanizacji, które zachodzą w miastach w miarę rozwoju społeczno-gospodarczego. Literą X oznaczono fazę urbanizacji wstępnej, a literą Y ‒ fazę dezurbanizacji. Na podstawie: Z. Zaniewicz, Ciekawi świata, Gdynia 2012. Dezurbanizacja jest charakterystyczna dla miast obszarów oznaczonych na mapie literą C. Wyjaśnij, podając dwa argumenty społeczno-ekonomiczne, dlaczego w miastach znajdujących się w fazie dezurbanizacji nastąpiła zmiana gęstości zaludnienia w porównaniu z fazą urbanizacji wstępnej. 1. 2. MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której literami A−C oznaczono wybrane obszary Europy różniące się gęstością zaludnienia (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na mapie oznaczono literami A−F wybrane państwa oraz jedno z terytoriów niesamodzielnych. A B C F D E Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012. Poniższe informacje odnoszą się do wybranych obszarów spośród oznaczonych literami na mapie, charakteryzujących się stosowaniem języka angielskiego jako języka urzędowego. Uzupełnij tabelę. Obok każdej informacji wpisz nazwę państwa lub terytorium niesamodzielnego oraz literę, którą ten obszar oznaczono na mapie. Nazwa państwa lub terytorium Litera na Informacja niesamodzielnego mapie Brytyjskie terytorium zamorskie, o małym znaczeniu gospodarczym, w którym język angielski jest językiem urzędowym. Państwo, w którym są stosowane dwa języki urzędowe − angielski oraz jeden z języków należących do grupy języków romańskich. Państwo, będące do 1966 r. kolonią brytyjską, w którym język angielski jest językiem urzędowym. Nr zadania 21.1. 21.2. 22. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Zaznacz poprawne dokończenie zdania. W powyższej tabeli literami X i Y oznaczono odpowiednio A. Stany Zjednoczone i Kanadę. B. Koreę Południową i Czad. C. Polskę i Niemcy. D. Niger i Somalię.

W tabeli przedstawiono wartości współczynnika dzietności w latach 1970 i 2013 w wybranych państwach. Państwo Współczynnik dzietności (oznaczenie literowe) 1970 r. 2013 r. X 4,5 1,2 Y 6,5 6,6 Na podstawie: www.prb.org

Podaj dwie społeczno-ekonomiczne przyczyny, które w większości państw świata w znacznym stopniu przyczyniły się do spadku wartości współczynnika dzietności od drugiej połowy XX w. 1. 2.

W tabeli przedstawiono wartości współczynnika dzietności w latach 1970 i 2013 w wybranych państwach. Państwo Współczynnik dzietności (oznaczenie literowe) 1970 r. 2013 r. X 4,5 1,2 Y 6,5 6,6 Na podstawie: www.prb.org

W tabeli przedstawiono aktywność zawodową ludności Polski w wieku 15 lat i więcej w 2016 r. Współczynnik aktywności Grupa ludności zawodowej w % ogółem 56,2 kobiety 48,3 mężczyźni 64,8 Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2017, www.stat.gov.pl MGE_1R Wyjaśnij, podając trzy argumenty, z czego wynika większa w Polsce aktywność zawodowa mężczyzn w porównaniu z aktywnością zawodową kobiet. 1. 2. 3.

W tabeli przedstawiono informacje o migracjach wewnętrznych ludności na pobyt stały w 2014 roku dla wybranych województw Polski. Województwo Napływ ludności Odpływ ludności dolnośląskie 35 287 32 861 lubelskie 19 806 24 931 małopolskie 31 390 27 818 podlaskie 11 294 13 206 Na podstawie: Rocznik Demograficzny 2015, Warszawa 2015. Na podstawie tabeli wymień dwa województwa o ujemnym saldzie migracji wewnętrznych. Podaj dwie podobne cechy społeczno-gospodarcze tych województw wpływające na ujemną wartość salda migracji wewnętrznych w tych województwach. Województwa: , Cechy społeczno-gospodarcze: 1. 2. Nr zadania 23.1. 23.2. 24. 25. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

W tabeli przedstawiono udział głównych źródeł energii pierwotnej na świecie w wybranych latach. Biomasa Ropa Gaz Energia Energia Rok (w tym Węgiel naftowa ziemny jądrowa wodna drewno) 6,1 27,7 31,7 22,8 5,0 6,2 5,9 30,8 33,9 18,9 4,8 5,3 23,0 64,0 9,0 2,0 - 1,5 10,0 53,0 24,0 8,5 - 4,2 Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014. Wpisz do tabeli w odpowiedniej kolejności lata wybrane z podanych poniżej, tak aby odpowiadała im charakterystyczna struktura produkcji energii pierwotnej na świecie w danym roku. 1850 1920 1950 1990 2010

Zadanie wykonaj na podstawie zdjęć satelitarnych obszaru, na którym zlokalizowano Zaporę Trzech Przełomów na rzece Jangcy (strona IV barwnego materiału źródłowego), oraz własnej wiedzy. Zapora Trzech Przełomów stała się obiektem krytyki wielu środowisk naukowych i społecznych, w tym ekologów, geologów, archeologów i ekonomistów. Wymień dwie społeczno-ekonomiczne przyczyny budowy Zapory Trzech Przełomów i elektrowni oraz dwa negatywne następstwa dla środowiska geograficznego regionu, wynikające z realizacji tej inwestycji. Przyczyny: 1. 2. Negatywne następstwa dla środowiska geograficznego: 1. 2. MGE_1R

Na mapie zaznaczono wybrane miejsca eksploatacji czterech surowców mineralnych. W legendzie mapy surowce oznaczono symbolami i literami A−D. Surowce Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012. Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy surowców mineralnych, których wybrane miejsca eksploatacji oznaczono na mapie symbolami, oraz miejsca wydobycia tych surowców. Nazwy surowców wybierz spośród podanych poniżej. ropa naftowa rudy cynku i ołowiu rudy miedzi siarka węgiel brunatny węgiel kamienny Miejsce Wielkość wydobycia Udział wydobycia (mln ton) w produkcji Surowiec (wpisz literę na świecie (%) wybraną spośród w 2005 r. w 2014 r. w 2014 r. A, B, C lub D) 98,3 73,0 1,0 61,6 63,9 7,8 0,8 0,9 0,03 34,0 34,5 2,6 Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2006, 2016, 2017, www.stat.gov.pl Nr zadania 26. 27. 28. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na mapie Polski przedstawiono rozmieszczenie wybranych elektrowni cieplnych (bez elektrociepłowni) według mocy w nich zainstalowanej. Na podstawie: www.rynek-energii-elektrycznej.cire.pl Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. Lokalizacja surowcowa jest wspólną cechą elektrowni cieplnych 1. o mocy powyżej 1 GW położonych w województwach P F dolnośląskim, łódzkim i wielkopolskim. Brak elektrowni cieplnych o mocy powyżej 1 GW w województwach pomorskim i warmińsko-mazurskim wynika 2. P F z nadwyżek energii elektrycznej produkowanej w hydroelektrowniach położonych w tych województwach. Wspólną cechą elektrowni cieplnych w województwach opolskim i wielkopolskim jest ich modernizacja w drugiej 3. P F dekadzie XXI w., polegająca na uruchomieniu nowych bloków energetycznych opalanych węglem brunatnym. MGE_1R

Informacje w tabeli odnoszą się do rolnictwa wybranych krajów, dla których podano udział w zbiorach wybranych upraw i w pogłowiu trzody chlewnej na świecie w 2013 roku. Udział w zbiorach i w pogłowiu na świecie w % Nazwa kraju trzcina trzoda ryż herbata kawa cukrowa chlewna 27,5 6,7 36,0 1,3 48,7 9,6 1,8 2,8 7,8 0,8 5,9 1,1 4,0 16,4 2,7 21,5 17,9 22,6 3,6 1,0 Na podstawie: Rocznik Statystyczny RP 2015, Warszawa 2015. Przyporządkuj cztery z wymienionych poniżej krajów do informacji podanych w tabeli. Chiny Indie Indonezja Iran Wietnam

W tabeli przedstawiono udział ziemniaków, owsa i pszenicy w ogólnej powierzchni zasiewów w Polsce w podanych latach (kolejność nazw roślin uprawnych nie ma związku z ich kolejnością w tabeli). Roślina % ogólnej powierzchni zasiewów uprawna 1990 r. 2000 r. 2010 r. 2015 r. I 16,0 21,2 20,5 22,3 II 12,9 10,1 3,6 2,7 III 5,2 4,6 5,5 4,3 Na podstawie: Mały Rocznik Statystyczny Polski 2001, 2016, www.stat.gov.pl Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–3. Zmiany udziału ziemniaków w strukturze zasiewów, przedstawione w wierszu wzrostem popytu wynikającym z zastosowania A. I, 1. jako surowca do produkcji biopaliw. były spadkiem znaczenia uprawy jako paszy dla trzody B. II, spowodowane 2. chlewnej i surowca dla przemysłu spirytusowego. m.in. degradacją gleb bielicowych oraz spadkiem C. III, 3. znaczenia uprawy jako paszy dla bydła mlecznego. Nr zadania 29. 30. 31. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na wykresie przedstawiono strukturę indywidualnych gospodarstw w Polsce (w %) pod względem zajmowanej powierzchni użytków rolnych w ha w 2014 roku. Na podstawie: Rocznik Statystyczny RP 2015, Warszawa 2015. Na podstawie informacji przedstawionych na wykresie i własnej wiedzy uzasadnij, że struktura wielkościowa indywidualnych gospodarstw w Polsce może być niekorzystna dla rozwoju rolnictwa.

Poniżej podano udział wybranych grup towarów w eksporcie pięciu państw. A. kawa – 31%, sezam – 15%, żywe zwierzęta – 6% B. miedź i rudy miedzi – 55%, owoce – 5%, ryby – 5% C. odzież – 88%, juta i jej wyroby – 2%, krewetki i ryby – 2% D. ropa naftowa i jej produkty – 90%, ryby i skorupiaki – 3%, kawa – 1% E. rudy metali (głównie żelaza) – 26%, węgiel kamienny ‒ 17%, wełna ‒ 1% Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014; www.informatorekonomiczny.msz.gov.pl Dobierz do podanych państw właściwą strukturę eksportu. Wpisz właściwą literę obok danego państwa. Australia Bangladesz Chile MGE_1R

Na mapie zaznaczono ciemną barwą cztery wybrane państwa Europy. Na podstawie: Atlas geograficzny dla szkół ponadgimnazjalnych, Warszawa 2012. W tabeli przedstawiono strukturę PKB według sektorów gospodarki w 2016 r. w Polsce oraz w dwóch państwach spośród czterech zaznaczonych na mapie. Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach państwa, które charakteryzują się podaną strukturą PKB. Dobierz państwa z zaznaczonych na mapie. Rolnictwo, Przemysł leśnictwo Usługi Lp. Państwo i budownictwo i rybołówstwo (%) (%) (%) 1. Polska 2,4 33,4 64,2 2. 4,3 32,4 63,3 3. 23,1 24,3 52,6 Na podstawie: www.ec.europa.eu Nr zadania 32. 33. 34. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Początek planowanej drogi wyznaczono w miejscowości A, natomiast jej koniec – w miejscowości B. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. Fragmenty planowanych dróg oznaczonych numerami 1 i 2 1. P F biegną przez przełęcze. Pierwsze 200-metrowe odcinki trzech wariantów planowanej 2. drogi z miejscowości A do miejscowości B będą generalnie P F przebiegały coraz niżej n.p.m. Planowana droga, w każdym z trzech wariantów, w przynajmniej 3. jednym miejscu wznosi się na wysokość przekraczającą P F 825 m n.p.m. MGE_1R

Na mapie przedstawiono fragment obszaru, na którym położone są dwie miejscowości oznaczone literami A i B. Planuje się budowę drogi jezdnej łączącej te miejscowości. Trzy warianty przebiegu planowanej drogi oznaczono na mapie numerami 1−3.

Wybierz najkorzystniejszy wariant przebiegu planowanej drogi z miejscowości A do miejscowości B. Podaj dwie cechy wybranego wariantu przebiegu drogi, które zadecydowały o jego wyborze. Uzasadnij, że podane cechy decydują o przewadze tego wariantu nad pozostałymi wariantami przebiegu dróg. Najkorzystniejszy przebieg drogi zawiera się w wariancie nr: Cecha drogi: Uzasadnienie: Cecha drogi: Uzasadnienie:

Na mapie przedstawiono fragment obszaru, na którym położone są dwie miejscowości oznaczone literami A i B. Planuje się budowę drogi jezdnej łączącej te miejscowości. Trzy warianty przebiegu planowanej drogi oznaczono na mapie numerami 1−3.

Poniżej wymieniono wybrane rurociągi ropy naftowej lub gazu ziemnego oraz podano obszary, przez które te rurociągi przebiegają. 1. „Przyjaźń”: Rosja (Powołże) – Białoruś – Polska – Niemcy. 2. „Jamał”: Rosja (Półwysep Jamał) – Białoruś – Polska – Niemcy. 3. „Nord Stream”: Rosja – Morze Bałtyckie – Niemcy. 4. „Trans-Alaska”: Stany Zjednoczone (Prudhoe Bay – port Valdez). Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Do przesyłania gazu ziemnego wykorzystywane są rurociągi oznaczone numerami A. 1 i 2. B. 2 i 3. C. 3 i 4. D. 1 i 4. Nr zadania 35.1. 35.2. 36. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R MGE_1R