Geografia 2019 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

Oceń, czy poniższe informacje dotyczące skutków ruchów Ziemi, obserwowanych 22 czerwca w miejscach oznaczonych na mapie literami, są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F ‒ jeśli jest fałszywa. We wszystkich miejscach oznaczonych na mapie literami A−D 1. Słońce w swojej widomej dobowej wędrówce po sferze niebieskiej P F znajduje się przynajmniej przez chwilę ponad horyzontem. We wszystkich miejscach oznaczonych na mapie literami A−D dzień 2. P F trwa dłużej niż noc. Spośród miejsc oznaczonych na mapie literami w miejscu, któremu 3. odpowiada litera A dzień jest najdłuższy, a w miejscu oznaczonym P F literą D − najkrótszy.

Na mapie oznaczono literami A−D położenie wybranych miejsc na Ziemi. Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2013.

Oblicz, która jest godzina według czasu słonecznego (miejscowego) w Warszawie (52°N; 21°E) w chwili, gdy Słońce góruje w miejscu oznaczonym na mapie literą C. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Godzina: MGE_1R

Na mapie oznaczono literami A−D położenie wybranych miejsc na Ziemi. Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2013.

Na rysunkach oznaczonych numerami 1–3 przedstawiono gnomony i rzucane przez nie cienie w momencie górowania Słońca w dniu 22 czerwca w trzech spośród czterech miejsc oznaczonych na mapie literami. Wszystkie gnomony mają wysokość 1 metra. Okręgi mają promień równy wysokości gnomona. Na każdym rysunku podpisano kierunek północny. Wpisz pod rysunkami litery oznaczające miejsca na mapie, w których umieszczono gnomony. 1. 2. 3.

Na mapie oznaczono literami A−D położenie wybranych miejsc na Ziemi. Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2013.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zasolenie powierzchniowych wód oceanu światowego (strona I barwnego materiału źródłowego). Przedstaw trzy prawidłowości odnoszące się do zróżnicowania zasolenia powierzchniowych wód oceanicznych na świecie. 1. 2. 3. Nr zadania 1.1. 1.2. 1.3. 2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na rysunkach oznaczonych numerami 1−3 przedstawiono schematy cyrkulacji powietrza atmosferycznego, charakterystycznej dla wybranych szerokości geograficznych w dniach, w których rozpoczynają się astronomiczne pory roku. Literami X i Y oznaczono położenie stacji meteorologicznych, dla których wykonano klimatogramy. MGE_1R Podaj nazwę układu barycznego, dla którego są charakterystyczne niskie opady atmosferyczne w stacjach meteorologicznych X i Y. Wyjaśnij, dlaczego ten układ baryczny nie sprzyja występowaniu opadów. Układ baryczny: Wyjaśnienie:

Klimatogramy dla wybranych stacji meteorologicznych oznaczono literami X i Y. X Y Na podstawie: www.klimadiagramme.de

Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A, B albo C oraz jedną z odpowiedzi 1−3. Na klimatogramach dla stacji X i Y przedstawiono roczny rozkład temperatury powietrza i opadów atmosferycznych charakterystyczny dla klimatu lasów liściastych i mieszanych umiarkowanego z dużym udziałem buka, dębu A. 1. morskiego, i klonu, rosnących przeważnie na glebach brunatnych. w którego zasięgu lasów piniowych oraz zarośli oddziaływania umiarkowanego twardolistnych i kolczastych, B. warunki termiczne 2. kontynentalnego, rosnących na glebach i wilgotnościowe cynamonowych lub terra rosa. sprzyjają rozwojowi traw, wśród których dominują podzwrotnikowego C. 3. ostnice, turzyce i kostrzewy, morskiego, rosnące na czarnoziemach. Nr zadania 3.1. 3.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Klimatogramy dla wybranych stacji meteorologicznych oznaczono literami X i Y. X Y Na podstawie: www.klimadiagramme.de

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii oznaczonych numerami 1−3, przedstawiających wybrane rodzaje chmur (strona I barwnego materiału źródłowego). Do każdego opisu w tabeli przyporządkuj nazwę rodzaju chmury, wybraną z podanych poniżej, oraz numer fotografii, na której przedstawiono ten rodzaj chmury. altocumulus altostratus cirrostratus cirrus cumulus stratus Numer Opis chmury Nazwa rodzaju chmury fotografii Powstaje w wyniku konwekcyjnych ruchów mas powietrza. Pod wpływem silnej i wielogodzinnej konwekcji może przekształcić się w chmurę burzową. Jest chmurą piętra wysokiego zbudowaną tylko z kryształków lodu. Z tej chmury nie powstają opady atmosferyczne, ale może ona zwiastować zmianę pogody wynikającą z nadejścia frontu atmosferycznego.

Para wodna, zawarta w powietrzu, w określonych warunkach ulega kondensacji, w wyniku czego tworzy chmury, mgły i osady. Utwórz model przyczynowo-skutkowy, przedstawiający powstawanie chmury typu konwekcyjnego. Wpisz w wyznaczonych miejscach litery, którymi oznaczono odpowiednie sformułowania, wybrane z podanych poniżej. A. Adiabatyczne rozprężanie powietrza podczas konwekcji. B. Osiągnięcie temperatury punktu rosy przez powietrze. C. Spadek wilgotności względnej powietrza. D. Powstanie chmury typu konwekcyjnego. E. Spadek temperatury powietrza. F. Kondensacja pary wodnej. → → → → D MGE_1R

Zadanie wykonaj, korzystając z mapy, na której barwami zaznaczono dorzecze wybranej rzeki (strona I barwnego materiału źródłowego). Zaznacz literę, którą oznaczono opis ustroju rzeki przedstawionej na mapie. A. Rzeka nie zamarza w okresie zimowym. W jej zasilaniu największe znaczenie mają opady równomiernie rozłożone w ciągu roku. B. Podczas surowych zim rzeka zamarza, a w czasie łagodnych zim zlodzenie nie występuje. Dla rzeki są charakterystyczne zarówno wezbrania wiosenne, jak i jesienne niżówki. C. Rzeka jest zasilana głównie latem i wtedy przepływy wspomagane dopływami osiągają wartości maksymalne. W pozostałych porach roku, zwłaszcza zimą, przepływy są niewielkie. D. Rzeka jest najsilniej zasilana w okresach późnojesiennym i zimowym, w których występują: pora opadowa oraz największe wezbrania. Stany wód są najniższe podczas lata.

Na mapie przedstawiono przestrzenne zróżnicowanie rodzajów wezbrań rzek wraz z okresami ich występowania w Polsce. Na podstawie: L. Starkel, Geografia Polski. Środowisko przyrodnicze, Warszawa 1999. Uzupełnij zdanie − wpisz w wyznaczonym miejscu jedno z określeń podanych w nawiasie. Uzasadnij odpowiedź. Wisła charakteryzuje się ustrojem (prostym / złożonym) . Uzasadnienie: Nr zadania 4. 5. 6. 7. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R Zadania od 8. do 13. wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej okolic Jeziora Pilchowickiego w Sudetach (strona II barwnego materiału źródłowego).

Na obszarze przedstawionym na barwnej mapie szczegółowej zlokalizowano kilka niewielkich elektrowni, np. w polach D3 i G7. Zaznacz poprawne dokończenie zdania. Elektrownie przedstawione na mapie wykorzystują takie samo źródło energii jak elektrownie A. Konin i Pątnów. B. Jaworzno i Opole. C. Solina i Żarnowiec. D. Rybnik i Kozienice.

Na zdjęciu wykonanym z parkingu (C5) w stronę przeciwległego brzegu Jeziora Pilchowickiego przedstawiono pociąg jadący po moście kolejowym (D5) ze stacji Wleń (E2) w kierunku stacji Jeżów Sudecki (I7). Na podstawie: photos.wikimapia.org Uzupełnij zdania. Wpisz w wyznaczonych miejscach jedno z określeń podanych w nawiasach, tak aby zdania prawidłowo opisywały przedstawioną na fotografii sytuację. 1. Podczas wykonywania zdjęcia obiektyw aparatu fotograficznego skierowano na azymut (60°/ 95°) . 2. Odległość w terenie między miejscem wykonania zdjęcia a przedstawionym na nim mostem kolejowym jest (mniejsza / większa) niż 500 m. 3. Pociąg poruszał się w kierunku oznaczonym literą (A / B) . MGE_1R

Na barwnej mapie szczegółowej zaznaczono odcinek łączący szczyty wybranych wzniesień położonych w polach B5 i D3. Poniżej przedstawiono przewyższony profil terenu wykonany wzdłuż tego odcinka. Przyporządkuj trzy z wymienionych obiektów geograficznych do wskazanych miejsc na profilu terenu. Wpisz nazwy tych obiektów w odpowiednie miejsca. rzeka Bóbr Dwory Dziki Wąwóz Iwanica potok Strzyżówka

Oblicz średni spadek strumienia, który wypływa z miejsca położonego pomiędzy górami Brożyna (A4) a Korzec (A5). Przyjmij, że długość w terenie tego strumienia wynosi 2900 m, a jego ujście do rzeki Bóbr jest położone na wysokości 255 m n.p.m. Wynik podaj w %. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Średni spadek strumienia % Nr zadania 8. 9. 10. 11. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na barwnej mapie szczegółowej zaznaczono czerwony szlak rowerowy z Wlenia (F1) do Radomic (A3). W tabeli opisano trzy charakterystyczne obiekty położone w polach mapy, przez które przebiega ten szlak. Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z opisów oznaczenie właściwego pola mapy, w którym znajduje się dany obiekt. Pole mapy (wpisz Lp. Opis literę i numer) Na zboczu doliny Bobru eksponowanym w kierunku SE 1. występują wychodnie skały magmowej. W pobliżu znajduje się obiekt infrastruktury kolejowej. Pomnik przyrody świadczący o występowaniu zjawisk 2. wulkanicznych w przeszłości. W skale pochodzenia wulkanicznego są zatopione fragmenty skały osadowej. Pozostałość po obiekcie służącym do produkcji materiałów 3. budowlanych. Dawniej do ich wytwarzania wykorzystywano surowiec eksploatowany tuż obok. Na podstawie: 1. R. Girulski, P. Rachwał, Ł. Tekiela, Przewodnik mineralogiczny po powiecie lubańskim i lwóweckim, Lubań 2015. 2. Albertiana 2015. Biuletyn XII Dnia Geomorfologa, Wrocław 2015. 3. www.polska-org.pl

Na barwnej mapie szczegółowej zaznaczono przebieg przekroju geologicznego, przecinającego szczyt góry Gniazdo (C2) i Górę Zamkową (D1), zamieszczonego na stronie III barwnego materiału źródłowego. Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4. Inwersją rzeźby terenu w stosunku do budowy geologicznej charakteryzuje się 1. antykliny. A. góra Gniazdo, ponieważ wypukłej formie 2. płyty. terenu odpowiada geologiczna struktura 3. synkliny. B. Góra Zamkowa, 4. zrębu.

Zadanie wykonaj na podstawie przekroju geologicznego (strona III barwnego materiału źródłowego), przecinającego szczyt góry Gniazdo (C2) i Górę Zamkową (D1). Skała oznaczona na przekroju geologicznym numerem 10 charakteryzuje się strukturą świadczącą o jej genezie. MGE_1R Podaj, czy skała oznaczona numerem 10 jest skałą o strukturze jawnokrystalicznej czy skrytokrystalicznej. Wyjaśnij, jak powstaje skała o takiej strukturze. Struktura Wyjaśnienie:

Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdego z podanych opisów procesów geologicznych nazwę formy ukształtowania powierzchni terenu powstałą w wyniku tego procesu oraz literę oznaczającą fotografię, na której ta forma została przedstawiona. Nazwy form ukształtowania powierzchni wybierz z podanych poniżej. kocioł polodowcowy kem oz rynna jeziorna Fotografia Nazwa formy ukształtowania Opis procesu geologicznego (wpisz powierzchni terenu literę) Akumulacja piasków lub żwirów niesionych przez wody fluwioglacjalne płynące w szczelinach lub tunelach lodowcowych. Akumulacja materiału skalnego, głównie piasków i mułków, dokonująca się między bryłami martwego lodu, w strefie zaniku lądolodu. Wyorywanie bloków skalnych i szorowanie podłoża materiałem skalnym przymarzniętym do spągu lodowca w polu firnowym. Nr zadania 12. 13. 14. 15.1. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Zadanie wykonaj, korzystając z fotografii A−D przedstawiających obszary o rzeźbie polodowcowej (strona III barwnego materiału źródłowego).

Podaj przykład elementu środowiska przyrodniczego sprzyjającego rozwojowi gospodarczemu regionu, którego fragment przedstawiono na fotografii B, oraz przykład elementu środowiska przyrodniczego, który może utrudniać jego rozwój gospodarczy. Wyjaśnij, dlaczego dany element środowiska przyrodniczego sprzyja rozwojowi gospodarczemu lub może utrudniać rozwój. Element środowiska przyrodniczego sprzyjający rozwojowi gospodarczemu: Wyjaśnienie: Element środowiska przyrodniczego utrudniający rozwój gospodarczy: Wyjaśnienie:

Zadanie wykonaj, korzystając z fotografii A−D przedstawiających obszary o rzeźbie polodowcowej (strona III barwnego materiału źródłowego).

Fotografie A i B zostały wykonane na obszarach dwóch parków narodowych. Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy parków narodowych, w których wykonano fotografie. Nazwy parków dobierz z podanych. Bieszczadzki Gór Stołowych Karkonoski Wigierski Ujścia Warty Fotografia Park narodowy A B MGE_1R

Zadanie wykonaj, korzystając z fotografii A−D przedstawiających obszary o rzeźbie polodowcowej (strona III barwnego materiału źródłowego).

W Polsce najwięcej osuwisk występuje w Karpatach (około 95%). Osuwiska były częstym zjawiskiem w 2010 roku. W okresie od maja do czerwca to zjawisko wystąpiło w ponad stu gminach województw: małopolskiego, podkarpackiego i śląskiego. Całkowitemu zniszczeniu uległo ponad 500 budynków. Na podstawie: www.ekologia.pl Jedną z przyczyn częstego występowania osuwisk w Karpatach jest duże nachylenie stoków, sprzyjające niestabilności gruntu i − w konsekwencji − ruchowi skał w dół stoku. Przedstaw dwie − inne niż podane powyżej − przyrodnicze przyczyny występowania osuwisk w Karpatach. 1. 2.

Oceń, czy poniższe informacje dotyczące formacji roślinnych lub gleb występujących w wielu dolinach rzecznych i na wysoczyznach w Polsce są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F ‒ jeśli jest fałszywa. Lasy iglaste rosną zwykle na glebach o niskiej jakości bonitacyjnej, 1. P F zakwaszonych, z mocno rozwiniętym poziomem wymywania. W lesie łęgowym dominują rośliny kserotermiczne, a wśród drzew 2. P F najbardziej charakterystycznym gatunkiem jest sosna. Rośliny o najmniejszych wymaganiach glebowych najczęściej 3. P F uprawia się na obszarach, które dawniej były porośnięte przez grądy. Nr zadania 15.2. 15.3. 16. 17.1. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku przedstawiającego środowisko geograficzne doliny rzecznej i wysoczyzny w Polsce (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Wybierz spośród przedstawionych na rysunku dwie gleby o różnej wartości użytkowej i zapisz ich nazwy. Przedstaw związek między wartością użytkową tych gleb a ich rolniczym zagospodarowaniem.

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku przedstawiającego środowisko geograficzne doliny rzecznej i wysoczyzny w Polsce (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na mapie przedstawiono epicentra trzęsień ziemi zarejestrowanych w latach 1963–1998. Na podstawie: www.fuw.edu.pl Zaznacz dwie prawidłowości odnoszące się do występowania zjawisk sejsmicznych na Ziemi. A. Obszarami o wysokiej aktywności sejsmicznej są strefy występowania ruchów izostatycznych o genezie związanej z narastaniem i zanikiem pokryw glacjalnych. B. Na środkowym Atlantyku najwięcej trzęsień ziemi występuje w strefach zderzania się płyt litosfery. C. Obszar fałdowań alpejskich charakteryzuje się wyższą aktywnością sejsmiczną niż obszary wcześniejszych fałdowań. D. Zasięg obszarów pensejsmicznych na Ziemi pokrywa się z zasięgiem obszarów subdukcji i obszarów występowania ryftów. E. Platformy prekambryjskie są obszarami wolnymi od trzęsień ziemi lub o sporadycznym występowaniu tych zjawisk. MGE_1R

Spory o dostęp do wody toczą się m.in. o zasoby wód takich rzek jak Ganges, Tygrys i Eufrat oraz Nil. W sporach uczestniczą państwa położone w dorzeczach tych rzek. Przyporządkuj rzekom po dwa państwa, które toczą spory o zasoby wodne tych rzek. Państwa dobierz z podanych poniżej i wpisz ich nazwy do tabeli. Bangladesz Egipt Indie Irak Jemen Mozambik Pakistan Sudan Turcja Rzeka Państwa uczestniczące w sporach o zasoby wód Ganges Nil Tygrys i Eufrat

W tabeli przedstawiono udział (w %) pięciu kontynentów o największej liczbie ludności w rozmieszczeniu wyznawców wybranych religii (wyznań) w 2011 r. Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy właściwych kontynentów. Religia (wyznanie) prawosławie katolicyzm protestantyzm Wyszczególnienie islam judaizm sikhizm (w tym koptyzm) świat (w mln) 1184,4 426,1 275,8 1560,4 14,9 24,3 w tym: Ameryka Południowa 27,1 11,6 0,3 0,1 6,0 0,0 w % ogółu wyznawców 15,4 33,7 16,3 27,4 0,7 0,4 21,4 16,3 2,8 0,4 38,3 2,5 23,5 15,9 73,6 2,6 12,8 2,1 11,8 20,7 6,6 69,5 41,6 94,7 Na podstawie: Britannica Book of the Year 2012, Chicago 2012. Nr zadania 17.2. 18. 19. 20. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na mapie oznaczono literami A−D wybrane państwa. Na podstawie: Atlas geograficzny, Warszawa 2013. Uzupełnij tabelę. Wpisz obok opisu państwa jego nazwę oraz literę, którą to państwo oznaczono na mapie. Położenie Opis państwa Nazwa państwa (wpisz literę) Państwo, dla którego jest charakterystyczna najwyższa wartość HDI spośród państw wskazanych na mapie. Państwo, w którym na przełomie XX i XXI w. występował proces depopulacji spowodowany niską dzietnością oraz krótką średnią długością życia, zwłaszcza mężczyzn. Państwo, które znajduje się w okresie przejściowym między II a III fazą cyklu demograficznego. MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie wykresu, na którym przedstawiono średnie roczne zmiany (w %) w liczebności ludności miejskiej i wiejskiej w wybranych państwach, prognozowane dla okresu od 2014 r. do 2050 r. (strona IV barwnego materiału źródłowego). Zaznacz dwa poprawne wnioski odnoszące się do prognozowanych dla lat 2014−2050 i przedstawionych na wykresie zmian w liczebności ludności miejskiej i wiejskiej. A. Największy średni roczny przyrost liczby ludności miejskiej i wiejskiej nastąpi do 2050 r. w krajach Azji. B. W Chinach i Indiach jest przewidywany do 2050 r. wzrost udziału ludności miejskiej i spadek udziału ludności wiejskiej. C. W większości krajów Europy i Ameryki Północnej wystąpi do 2050 r. wzrost liczby mieszkańców wsi i niewielki spadek liczby mieszkańców miast. D. Spadek liczby ludności zarówno miejskiej, jak i wiejskiej jest prognozowany do 2050 r. w nielicznych krajach świata. E. Do 2050 r. w krajach Afryki liczących powyżej 50 mln ludności średni roczny przyrost liczby ludności miejskiej będzie mniejszy od wzrostu liczby ludności wiejskiej.

W tabeli przedstawiono strukturę pracujących (w %) według sektorów gospodarki w wybranych krajach. Uzupełnij tabelę. Wpisz nazwy krajów wybrane z podanych poniżej. Czechy Grecja Holandia Turcja Wielka Brytania 2000 r. 2015 r. rolnictwo, przemysł rolnictwo, przemysł Kraj leśnictwo usługi leśnictwo usługi i budownictwo i budownictwo i rybactwo i rybactwo w % pracujących ogółem Polska 18,8 30,8 50,4 11,5 30,5 57,9 36,0 24,0 40,0 20,4 27,2 52,4 5,1 39,5 55,4 2,9 38,0 59,1 17,4 22,6 60,0 12,9 14,9 72,2 Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2018, Warszawa 2018. Nr zadania 21. 22. 23. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Podaj główną przyczynę odczytanych wartości współczynnika maskulinizacji ogółem w Polsce w 2017 r. w każdym z poniżej podanych przedziałów wieku spośród zaznaczonych na wykresie. Najmłodszy przedział wieku: Najstarszy przedział wieku:

Na wykresie przedstawiono wartości współczynnika maskulinizacji dla poszczególnych grup wiekowych w Polsce w 2017 r. Na podstawie: Rocznik Demograficzny 2017, Warszawa 2017.

Podaj główną przyczynę niskich wartości współczynnika maskulinizacji w miastach w Polsce w 2017 r. MGE_1R

Na wykresie przedstawiono wartości współczynnika maskulinizacji dla poszczególnych grup wiekowych w Polsce w 2017 r. Na podstawie: Rocznik Demograficzny 2017, Warszawa 2017.

Na rysunku oznaczono literą A obszar nasadzeń lasu, a literą B − obszar, na którym zlokalizowano osiedle mieszkaniowe. Ulokowanie nasadzeń lasu i osiedla mieszkaniowego jest zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju. A B piaski rzeczne piaski polodowcowe glina zwałowa Uzasadnij, podając po jednym − różnym dla obu obszarów A i B − argumencie, dlaczego najkorzystniej jest przeprowadzić nasadzenie lasu na obszarze oznaczonym literą A, a osiedle mieszkaniowe zlokalizować na obszarze oznaczonym literą B. Las: Osiedle mieszkaniowe: Nr zadania 24.1. 24.2. 25. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Do każdego z opisów przyporządkuj odpowiedni surowiec eksploatowany w Polsce. Wpisz jego nazwę do tabeli. Opis Surowiec Wydobycie krajowe prowadzone jest na Niżu Polskim i Podkarpaciu. Pokrywa ono około 20% zapotrzebowania krajowego. Surowiec wydobywa się głównie na Niżu Polskim oraz z szelfu Morza Bałtyckiego. Krajowe wydobycie wystarcza jedynie na pokrycie kilku procent zapotrzebowania. Krajowe wydobycie koncentruje się w Sudetach i na Niżu Polskim. Niska kaloryczność surowca powoduje, że jest on przedmiotem handlu międzynarodowego w marginalnym stopniu. MGE_1R

W tabeli przedstawiono informacje o bilansie wybranych surowców energetycznych w Polsce w latach: 2000, 2005, 2010, 2016. Rok Wyszczególnienie 2000 2005 2010 2016 WĘGIEL KAMIENNY (w tys. ton) przychód 106 616 101 276 94 753 83 816 ze źródeł krajowych 105 164 97 904 81 150 75 516 WĘGIEL BRUNATNY (w tys. ton) przychód 59 497 61 637 56 708 60 602 ze źródeł krajowych 59 497 61 637 56 684 60 313 ROPA NAFTOWA (w tys. ton) przychód 18 655 18 760 23 374 26 000 ze źródeł krajowych 653 848 686 1 427 GAZ ZIEMNY (w hm3) przychód 10 548 13 182 14 054 16 878 ze źródeł krajowych 2 872 3 263 3 726 2 962 Na podstawie: Rocznik Statystyczny Przemysłu 2017, Warszawa 2017.

Produkcja jednego z surowców energetycznych w 2016 r. zmalała − w porównaniu z początkiem okresu przedstawionego w tabeli − ze względu na zmniejszającą się opłacalność jego wydobycia. Podaj nazwę tego surowca energetycznego oraz przedstaw przyczynę rosnących kosztów jego wydobycia w Polsce. Surowiec: Przyczyna:

W tabeli przedstawiono informacje o bilansie wybranych surowców energetycznych w Polsce w latach: 2000, 2005, 2010, 2016. Rok Wyszczególnienie 2000 2005 2010 2016 WĘGIEL KAMIENNY (w tys. ton) przychód 106 616 101 276 94 753 83 816 ze źródeł krajowych 105 164 97 904 81 150 75 516 WĘGIEL BRUNATNY (w tys. ton) przychód 59 497 61 637 56 708 60 602 ze źródeł krajowych 59 497 61 637 56 684 60 313 ROPA NAFTOWA (w tys. ton) przychód 18 655 18 760 23 374 26 000 ze źródeł krajowych 653 848 686 1 427 GAZ ZIEMNY (w hm3) przychód 10 548 13 182 14 054 16 878 ze źródeł krajowych 2 872 3 263 3 726 2 962 Na podstawie: Rocznik Statystyczny Przemysłu 2017, Warszawa 2017.

Wybierz spośród surowców, których bilans przedstawiono w tabeli, dwa surowce o największym udziale w strukturze produkcji energii elektrycznej w Polsce i zapisz ich nazwy. Przedstaw jedną korzyść i jedno zagrożenie, jakie dla Polski wynikają z wysokiego udziału tych surowców w strukturze produkcji energii elektrycznej w naszym kraju. Surowce: , Korzyść: Zagrożenie: Nr zadania 26.1. 26.2. 26.3. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

W tabeli przedstawiono informacje o bilansie wybranych surowców energetycznych w Polsce w latach: 2000, 2005, 2010, 2016. Rok Wyszczególnienie 2000 2005 2010 2016 WĘGIEL KAMIENNY (w tys. ton) przychód 106 616 101 276 94 753 83 816 ze źródeł krajowych 105 164 97 904 81 150 75 516 WĘGIEL BRUNATNY (w tys. ton) przychód 59 497 61 637 56 708 60 602 ze źródeł krajowych 59 497 61 637 56 684 60 313 ROPA NAFTOWA (w tys. ton) przychód 18 655 18 760 23 374 26 000 ze źródeł krajowych 653 848 686 1 427 GAZ ZIEMNY (w hm3) przychód 10 548 13 182 14 054 16 878 ze źródeł krajowych 2 872 3 263 3 726 2 962 Na podstawie: Rocznik Statystyczny Przemysłu 2017, Warszawa 2017.

Na rysunkach A−D zaznaczono po cztery państwa zaliczane do głównych producentów oliwek, pszenicy, rzepaku i żyta w Europie. Kolejność wymienionych roślin nie odpowiada kolejności rysunków. A B C D Na podstawie: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2015, Warszawa 2016. Uzupełnij tabelę. Wpisz obok opisu nazwę odpowiedniej rośliny uprawnej oraz literę oznaczającą rysunek przedstawiający położenie głównych producentów tej rośliny w Europie. Nazwa rośliny Rysunek Opis rośliny uprawnej uprawnej (wpisz literę) Europa jest światowym liderem w zbiorach tego zboża (ponad 90% światowego udziału), a Polska należy do ścisłej czołówki jego producentów. Jest to roślina oleista, której około 2/3 światowej produkcji koncentruje się w Europie w strefie podzwrotnikowej. Jest główną rośliną oleistą strefy umiarkowanej w Europie. W Polsce jest wykorzystywana także do produkcji biopaliw. MGE_1R

W tabeli przedstawiono informacje o rolnictwie wybranych państw X, Y i Z. Udział łąk i pastwisk Powierzchnia użytków Pogłowie bydła Państwo w powierzchni rolnych w mln ha w tys. sztuk użytków rolnych w % X 149,2 51 095 72,7 Y 28,8 19 096 34,0 Z 96,8 14 000 86,7 Na podstawie: www.stat.gov.pl Dokończ zdanie – wybierz i zaznacz odpowiedź X, Y albo Z oraz jedną z odpowiedzi 1−3. Największą intensywnością chowu bydła wykazuje się kraj oznaczony literą X, 1. najwyższym pogłowiem bydła (w tys. sztuk). ponieważ największym udziałem łąk i pastwisk w powierzchni Y, charakteryzuje 2. użytków rolnych (w %). się najwyższą obsadą bydła na 100 ha użytków rolnych Z, 3. (w sztukach).

Sformułuj zależność między powierzchnią gospodarstw rolnych w Polsce a udziałem zbóż i ziemniaków w strukturze zasiewów tych gospodarstw. Nr zadania 27. 28. 29.1. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Zadanie wykonaj na podstawie wykresu, na którym przedstawiono strukturę zasiewów według wielkości gospodarstw indywidualnych w Polsce w 2016 r. (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Uzasadnij, dlaczego rośliny przemysłowe mają mniejszy udział w strukturze zasiewów w gospodarstwach o powierzchni 1,01−4,99 ha niż w gospodarstwach o powierzchni przekraczającej 50 ha.

Zadanie wykonaj na podstawie wykresu, na którym przedstawiono strukturę zasiewów według wielkości gospodarstw indywidualnych w Polsce w 2016 r. (strona IV barwnego materiału źródłowego).

W tabeli podano wartość importu i eksportu w miliardach złotych wybranych grup towarów w Polsce w 2016 r. Uzupełnij tabelę. Wpisz w odpowiednich komórkach: − określenia eksport i import − wartości 30,3 i 41,8 tak, aby tabela poprawnie obrazowała obroty handlu zagranicznego w mld zł materiałami i artykułami włókienniczymi. Wartość obrotów handlu zagranicznego w mld złotych Grupy towarów maszyny i urządzenia, sprzęt elektryczny 198,2 196,5 i elektroniczny przetwory spożywcze 30,2 51,0 produkty przemysłu chemicznego 79,6 55,8 materiały i artykuły włókiennicze ……… ……… drewno i artykuły z drewna 6,2 17,0 artykuły przemysłowe różne, w tym meble 21,9 58,9 i prefabrykaty budynków Na podstawie: Rocznik Statystyczny Handlu Zagranicznego 2017, Warszawa 2017. MGE_1R

Na mapie numerami od 1. do 5. oznaczono wybrane województwa Polski. Poniżej przedstawiono opisy czterech województw spośród oznaczonych numerami na mapie. Dobierz do opisów właściwe województwa. Wpisz nazwy województw oraz numery, którymi oznaczono województwa na mapie. A. To województwo ma dość niski na tle kraju wskaźnik urbanizacji. Faza urbanizacji wstępnej stolicy regionu przypadła na okres renesansu. W województwie rozwinął się przemysł cementowy, a w uprawach przeważają rośliny o dużych wymaganiach glebowych. Jest to jeden z nielicznych obszarów upraw chmielu w Polsce. nr na mapie B. W tym województwie gęstość zaludnienia jest wyraźnie niższa od średniej w Polsce. W ośrodku wojewódzkim znajduje się ważny zakład produkcji włókien chemicznych. W rolnictwie dominują uprawy o niewielkich wymaganiach glebowych, a rozległe kompleksy drzewostanów sosnowych sprzyjają gospodarce leśnej. nr na mapie C. To województwo ma charakter przemysłowo-rolniczy. Znajdują się tu ośrodki przemysłowe, które wchodziły w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego, a po 1989 r. uległy restrukturyzacji. Rozwinięte było hutnictwo żelaza, przemysł metalowy, maszynowy i środków transportu, a obecnie ważną rolę odgrywa eksploatacja surowców skalnych. nr na mapie D. W tym województwie mieszka duża grupa przedstawicieli mniejszości niemieckiej. W strukturze przemysłu ważną rolę odgrywa przemysł cementowy. Gleby są żyzne i zapewniają wysokie plony pszenicy i buraków cukrowych. To województwo sąsiaduje od wschodu i zachodu z dobrze uprzemysłowionymi regionami. nr na mapie Nr zadania 29.2. 30. 31. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R

Na mapie wskazano strzałkami cztery wybrane państwa. Wartość indeksu globalizacji jest wprost proporcjonalna do poziomu integracji gospodarczej, społecznej i politycznej państw. W tabeli przedstawiono wartość indeksu globalizacji w 2015 r. dla Meksyku oraz dwóch państw spośród czterech wskazanych strzałkami na powyższej mapie. Uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych wierszach nazwy państw charakteryzujących się podanymi wartościami indeksu globalizacji. Dobierz państwa spośród wskazanych na mapie. Lp. Państwo Indeks globalizacji 1. Meksyk 70,46 2. 69,89 3. 56,39 Na podstawie: www.kof.ethz.ch MGE_1R

Przedstaw dwie przyczyny dominacji transportu morskiego w obrocie towarowym Unii Europejskiej z partnerami zewnętrznymi. 1. 2.

W tabeli przedstawiono procentowy udział wybranych rodzajów transportu w przewozach podczas wymiany handlowej Unii Europejskiej z partnerami zewnętrznymi (według wagi przewożonych towarów). Rodzaj transportu Eksport w % Import w % morski 79,0 73,9 przesyłowy 0,5 13,7 Na podstawie: www.ec.europa.eu

Wyjaśnij, dlaczego występuje zróżnicowanie udziału transportu przesyłowego między importem a eksportem Unii Europejskiej. Nr zadania 32. 33.1. 33.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt MGE_1R MGE_1R

W tabeli przedstawiono procentowy udział wybranych rodzajów transportu w przewozach podczas wymiany handlowej Unii Europejskiej z partnerami zewnętrznymi (według wagi przewożonych towarów). Rodzaj transportu Eksport w % Import w % morski 79,0 73,9 przesyłowy 0,5 13,7 Na podstawie: www.ec.europa.eu