Geografia 2021 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

Sformułuj zależność między szerokością geograficzną a zmianą w długości dnia w ciągu roku.

Na wykresie przedstawiono długość dnia w trzech miastach w ciągu roku. Na podstawie: www.dateandtime.info

Uzupełnij tabelę. Dobierz do każdej informacji odpowiadające jej miasto wybrane spośród przedstawionych na wykresie. Informacja Miasto Miasto, w którym zmiany długości dnia i nocy w ciągu roku są najbardziej zbliżone do zmian notowanych w Warszawie. Miasto położone na równoleżniku, którego punkty poruszają się z mniejszą prędkością liniową w ruchu obrotowym Ziemi niż punkty, na których znajdują się pozostałe dwa miasta. Miasto, w którym maksymalna wysokość Słońca w momencie górowania w ciągu roku jest największa. Miasto, w którym wędrówka Słońca pod horyzontem odbywa się pod takim kątem, że codzienny zmierzch i brzask trwają najdłużej. EGEP-R0_100

Na wykresie przedstawiono długość dnia w trzech miastach w ciągu roku. Na podstawie: www.dateandtime.info

W Kopenhadze i w Reykjavíku w dniu równonocy wiosennej zmierzono wysokość Słońca w momencie górowania. W Kopenhadze uzyskano wynik tego pomiaru wyższy o 8°30ʼ niż w Reykjavíku. Górowanie Słońca w Kopenhadze wystąpiło wcześniej o 2 godziny i 18 minut niż w Reykjavíku. Dla Reykjavíku przyjmij współrzędne geograficzne 64°10ʼN; 21°50ʼW. Oblicz współrzędne geograficzne miejsca pomiaru w Kopenhadze. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Szerokość geograficzna: , długość geograficzna

Na wykresie przedstawiono długość dnia w trzech miastach w ciągu roku. Na podstawie: www.dateandtime.info

Uzupełnij zdania – wpisz zmiany temperatury powietrza i zachmurzenia, jakie wystąpiły w punkcie oznaczonym na mapie literą X podczas przesuwania się z zachodu na wschód frontu atmosferycznego nad południową częścią Europy. Uzasadnij odpowiedzi. Temperatura powietrza (się zwiększyła / się zmniejszyła) Uzasadnienie: Zachmurzenie (się zwiększyło / się zmniejszyło) Uzasadnienie:

Zadanie wykonaj na podstawie mapy synoptycznej Europy obrazującej pogodę w wybranym dniu czerwca (strona I barwnego materiału źródłowego).

Na którym obszarze wiatr wiał z większą prędkością – na wybrzeżu Morza Północnego w Norwegii czy na wybrzeżu Morza Północnego w Niemczech? Wpisz właściwy obszar i uzasadnij odpowiedź na podstawie mapy synoptycznej. Wybrzeże Morza Północnego (w Norwegii / w Niemczech) Uzasadnienie: Nr zadania 1.1. 1.2. 1.3. 2.1. 2.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 2 2 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Zadanie wykonaj na podstawie mapy synoptycznej Europy obrazującej pogodę w wybranym dniu czerwca (strona I barwnego materiału źródłowego).

Kształt wulkanu przedstawionego na rysunku ma związek z materiałem wulkanicznym, który wydobywał się podczas erupcji. Na podstawie: www.pgi.gov.pl Wpisz poprawne dokończenie zdania. Uzasadnij odpowiedź. Na rysunku przedstawiono (stratowulkan / wulkan tarczowy) Uzasadnienie:

Zadanie wykonaj na podstawie mapy przedstawiającej rozmieszczenie naturalnych formacji roślinnych (strona I barwnego materiału źródłowego). Wyjaśnij, dlaczego na wschodnim i zachodnim wybrzeżu Ameryki Południowej na szerokości geograficznej 25ºS występują odmienne formacje roślinne. Uwzględnij wpływ jednego z geograficznych czynników klimatotwórczych. EGEP-R0_100

Na wykresach przedstawiono zróżnicowanie w ciągu roku dopływu wód słodkich do dwóch oceanów, liczonego jako suma przepływu w ujściach najważniejszych rzek głównych, uchodzących do tych oceanów. Na podstawie: www.cgd.ucar.edu Przyporządkuj do każdego z dwóch oceanów nazwę uchodzącej do niego rzeki, wybraną z wymienionych poniżej. Podaj główną przyczynę – inną dla każdej z rzek – maksymalnego wzrostu wielkości dopływu wód odprowadzanych przez te rzeki latem do oceanu. Amu-daria Ganges Jangcy Lena Wołga Rzeka uchodząca do Oceanu Arktycznego: Przyczyna: Rzeka uchodząca do Oceanu Indyjskiego: Przyczyna: Nr zadania 3. 4. 5. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100 Zadania od 6. do 9. wykonaj, korzystając z barwnej mapy szczegółowej fragmentu Pienin (strona II barwnego materiału źródłowego).

Przyporządkuj do każdego obiektu podanego w tabeli miejsce, w którym zaznaczono jego położenie na profilu terenu. Wpisz do tabeli odpowiedni numer z profilu terenu. Położenie na mapie Położenie na profilu terenu Obiekt (pole skorowidzowe) (numer) Góra Zamkowa B1 przełęcz Szopka A1

Na rysunku przedstawiono profil terenu wykonany wzdłuż dwóch pieszych szlaków turystycznych: niebieskiego od Schroniska PTTK Orlica (D1) do przełęczy Szopka (A1) i żółtego od tej przełęczy do Schroniska PTTK Trzy Korony (A2). Na profilu terenu oznaczono numerami 1–4 położenie wybranych obiektów, a literami A–D – cztery odcinki tych szlaków. Na podstawie: www.mapa-turystyczna.pl

Poniżej opisano jeden z czterech odcinków pieszych szlaków turystycznych, położonych pomiędzy Schroniskiem PTTK Orlica (D1) a Schroniskiem PTTK Trzy Korony (A2), oznaczonych na profilu literami A–D. Odcinek trasy rozpoczyna się w dolinie Dunajca. Następnie szlak wznosi się w terenie zalesionym po wschodnich i północno-wschodnich stokach strzelistej góry – urwiska skalnego słynącego z widoku na Dunajec przełamujący się przez pasmo górskie. Uzupełnij zdanie. Wpisz literę, którą oznaczono na profilu odpowiedni odcinek szlaku. Odcinek szlaku oznaczono na profilu terenu literą . EGEP-R0_100

Na rysunku przedstawiono profil terenu wykonany wzdłuż dwóch pieszych szlaków turystycznych: niebieskiego od Schroniska PTTK Orlica (D1) do przełęczy Szopka (A1) i żółtego od tej przełęczy do Schroniska PTTK Trzy Korony (A2). Na profilu terenu oznaczono numerami 1–4 położenie wybranych obiektów, a literami A–D – cztery odcinki tych szlaków. Na podstawie: www.mapa-turystyczna.pl

Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. 1. Fotografię wykonano z (prawego/lewego) brzegu Dunajca. 2. Obiektyw aparatu fotograficznego w momencie wykonywania zdjęcia był skierowany na (północ/zachód) . 3. Wzniesienie wskazane strzałką to (Bańków Gronik w polu A1 / Łysina w polu B2)

Na fotografii wykonanej z brzegu Dunajca po stronie słowackiej przedstawiono most na tej rzece (A3). Na drugim planie znajdują się Trzy Korony (AB2). Strzałką zaznaczono jedno z pozostałych wzniesień widocznych z miejsca, z którego wykonano fotografię. Na podstawie: www.static.panoramio.com

Oblicz długość trasy turysty w terenie między mostem przedstawionym na fotografii a punktem widokowym w pobliżu szczytu Trzy Korony. Przyjmij, że długość tej trasy na barwnej mapie szczegółowej wynosi 16,8 cm. Wynik podaj w metrach. Zapisz obliczenia. Obliczenia: Długość trasy: m Nr zadania 6.1. 6.2. 7.1. 7.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Na fotografii wykonanej z brzegu Dunajca po stronie słowackiej przedstawiono most na tej rzece (A3). Na drugim planie znajdują się Trzy Korony (AB2). Strzałką zaznaczono jedno z pozostałych wzniesień widocznych z miejsca, z którego wykonano fotografię. Na podstawie: www.static.panoramio.com

Most dla pieszych, który przedstawiono na fotografii, oddano do użytku w 2006 roku. Uzasadnij, że wybudowanie mostu mogło zwiększyć lokalny ruch turystyczny. Podaj dwa argumenty odnoszące się do przedstawionych na mapie walorów turystycznych obszaru położonego w polach mapy A2/3 oraz B2/3. 1. 2.

Na fotografii wykonanej z brzegu Dunajca po stronie słowackiej przedstawiono most na tej rzece (A3). Na drugim planie znajdują się Trzy Korony (AB2). Strzałką zaznaczono jedno z pozostałych wzniesień widocznych z miejsca, z którego wykonano fotografię. Na podstawie: www.static.panoramio.com

Uzupełnij zdania dotyczące elementów przedstawionych na mapie geologicznej. Wpisz właściwe określenia wybrane spośród podanych w nawiasach. 1. Skały fliszu karpackiego są (starsze/młodsze) niż intruzje andezytowe. 2. Dunajec w południowej części przedstawionego obszaru rozcina skały (paleozoiczne/ mezozoiczne) . 3. Przełom Dunajca jest (starszy/młodszy) od wapieni jednostek pienińskich.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy geologicznej (strona III barwnego materiału źródłowego), na której przedstawiono budowę geologiczną obszaru objętego barwną mapą szczegółową.

Na mapie geologicznej zaznaczono położenie Trzech Koron oraz innych szczytów, których nazwy podano na barwnej mapie szczegółowej: Bryjarka (E1), Klejowa (B2), Łupiska (B1). Na podstawie mapy geologicznej, barwnej mapy szczegółowej oraz własnej wiedzy uzupełnij tabelę. Wpisz we właściwych miejscach nazwę wzniesienia, które zostało wyrzeźbione w skałach opisanych w tabeli. Lp. Opis skały Nazwa wzniesienia Powstaje jako efekt intruzji magmowych blisko powierzchni Ziemi. Tworzy się w wyniku sedymentacji i diagenezy różnoziarnistych osadów pochodzenia lądowego na dnie głębokiego morza.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy geologicznej (strona III barwnego materiału źródłowego), na której przedstawiono budowę geologiczną obszaru objętego barwną mapą szczegółową.

Na barwnej mapie szczegółowej przedstawiono przełomowy odcinek Dunajca. Podaj dwie cechy rzeźby doliny przełomowej Dunajca, które różnią go od rzeźby doliny tej rzeki poniżej przełomowego odcinka. 1. 2. EGEP-R0_100

Na mapie połączono liniami cztery grupy miejscowości. W tabeli podano wartości danych klimatycznych ‒ pochodzące z wybranego okresu w XX w. ‒ dla trzech miejscowości wchodzących w skład jednej z czterech grup zaznaczonych na mapie. Średnia roczna Roczna amplituda Miejscowość Roczna suma temperatura temperatury (numer na mapie) opadów (w mm) powietrza (w ºC) powietrza (w ºC) 1 8,0 19,0 580 2 7,9 20,8 530 3 6,6 22,3 580 Na podstawie: Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1993−1997. Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. W tabeli przedstawiono dane klimatyczne dla miejscowości, które są położone w przybliżeniu wzdłuż A. południka 15°E. B. południka 22°E. C. równoleżnika 50°N. D. równoleżnika 53°N. Nr zadania 7.3. 8.1. 8.2. 9. 10. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Uzupełnij tabelę odnoszącą się do jezior oznaczonych na mapie literami A–C. Dobierz nazwy jezior z niżej wymienionych i wpisz je w kolejności powstania od najstarszego (I) do najmłodszego (III). Obok nazwy każdego jeziora wpisz literę, którą oznaczono jego położenie na mapie. Łebsko Drawsko Jeziorsko Mamry Kolejność Położenie jeziora na mapie Nazwa jeziora powstawania jezior (wpisz literę) I (najstarsze) II III (najmłodsze) EGEP-R0_100

Na mapie Polski literami A–C oznaczono wybrane jeziora, w tym jedno pochodzenia antropogenicznego. Numerami 1 i 3 oznaczono wybrane odcinki Odry o przebiegu zbliżonym do południkowego, a numerami 2 i 4 – o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego. A B 4 3 C 2 1 Na podstawie: Atlas geograficzny Polski, Warszawa 2012.

Oznaczone na mapie numerami odcinki w środkowym biegu rzeki Odry przedstawiają zróżnicowany bieg tej rzeki. Wyjaśnij wpływ zlodowaceń na przebieg odcinków Odry oznaczonych na mapie numerami 2 i 4.

Na mapie Polski literami A–C oznaczono wybrane jeziora, w tym jedno pochodzenia antropogenicznego. Numerami 1 i 3 oznaczono wybrane odcinki Odry o przebiegu zbliżonym do południkowego, a numerami 2 i 4 – o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego. A B 4 3 C 2 1 Na podstawie: Atlas geograficzny Polski, Warszawa 2012.

Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa. Na kierunek spływu wód Odry na odcinkach oznaczonych numerami 1. P F 1 i 3 ma wpływ nachylenie obszaru Polski. 2. Dorzecze Odry charakteryzuje się asymetrią. P F 3. Na odcinku Odry oznaczonym numerem 4 dominuje erozja wsteczna. P F

Na mapie Polski literami A–C oznaczono wybrane jeziora, w tym jedno pochodzenia antropogenicznego. Numerami 1 i 3 oznaczono wybrane odcinki Odry o przebiegu zbliżonym do południkowego, a numerami 2 i 4 – o przebiegu zbliżonym do równoleżnikowego. A B 4 3 C 2 1 Na podstawie: Atlas geograficzny Polski, Warszawa 2012.

W tabeli przedstawiono warunki naturalne dla rolnictwa w dwóch regionach Polski. Uzupełnij tabelę. Obok każdego opisu wpisz nazwę odpowiedniego regionu wybranego z podanych poniżej. Kotlina Sandomierska Nizina Podlaska Nizina Mazowiecka Pojezierze Wielkopolskie Opis warunków naturalnych dla rolnictwa Nazwa regionu W dużej części regionu występują podmokłe gleby bagienne. Warunki klimatyczne sprzyjają uprawie żyta, owsa, ziemniaków i roślin pastewnych, a także uprawie łąk i utrzymywaniu pastwisk. Przeważają tu gleby, które w większości powstały z utworów polodowcowych ostatniego zlodowacenia. Klimat sprzyja uprawie roślin, takich jak pszenica lub buraki cukrowe. Niekorzystnym zjawiskiem jest deficyt wody spowodowany m.in. niskimi opadami atmosferycznymi. Nr zadania 11.1. 11.2. 11.3. 12. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Dokończ zdanie. Zaznacz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4. Najmniejsze zagrożenie osuwiskami w Polsce występuje na obszarach o krajobrazie nizinnym 1. liczne mogoty, lejki i polja krasowe. A. młodoglacjalnym, zdenudowane formy polodowcowe ponieważ o małych deniwelacjach terenu. występują tam 3. liczne jeziora i moreny czołowe. B. staroglacjalnym, 4. mutony i kary polodowcowe.

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zróżnicowanie obszaru Polski pod względem podatności na powstawanie osuwisk (strona III barwnego materiału źródłowego).

W której grupie parków narodowych występuje największe zagrożenie ruchami osuwiskowymi? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. Ojcowski, Poleski B. Magurski, Gorczański C. Karkonoski, Biebrzański D. Świętokrzyski, Roztoczański

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono zróżnicowanie obszaru Polski pod względem podatności na powstawanie osuwisk (strona III barwnego materiału źródłowego).

Zadanie wykonaj na podstawie fotografii, na której przedstawiono wybrane osuwisko (strona III barwnego materiału źródłowego). Ruchy osuwiskowe mogą być powodowane bezpośrednio lub pośrednio procesami antropogenicznymi. Wymień dwa przykłady działalności człowieka przyczyniającej się do ruchów osuwiskowych. 1. 2. EGEP-R0_100

W centralnej części Grenlandii miąższość lądolodu przekracza 3 km. Uzupełnij zdanie – wpisz właściwe określenie dobrane z podanych w nawiasie. Uzasadnij odpowiedź. Utrzymanie się trendu zmian klimatycznych, do których odnosi się rysunek, przyczyni się do (podnoszenia się / obniżania się) centralnej części Grenlandii. Uzasadnienie:

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku, na którym żółtą linią zaznaczono średni zasięg morskiej pokrywy lodowej w Arktyce we wrześniu w latach 1982–2011, a białym kolorem przedstawiono powierzchnię tej pokrywy we wrześniu w 2012 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Albedo określa zdolność odbijania promieni słonecznych przez daną powierzchnię. Zmiana wartości albeda Oceanu Arktycznego może przyśpieszyć zmiany klimatyczne w Arktyce. Uzupełnij model przyczynowo-skutkowy, odnoszący się do wpływu wieloletniej zmiany powierzchni pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego na przyśpieszenie zmian klimatycznych w Arktyce. Wpisz w wyznaczonych miejscach litery, którymi oznaczono odpowiednie sformułowania, wybrane z podanych poniżej. A. Wzrost temperatury wód Oceanu Arktycznego. B. Obniżenie się wartości albeda powierzchni Oceanu Arktycznego. C. Zmniejszenie się powierzchni pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego. D. Zwiększenie się powierzchni pokrywy lodowej Oceanu Arktycznego. E. Wzrost pochłaniania promieniowania cieplnego Słońca przez Ocean Arktyczny. → → → A Nr zadania 13.1. 13.2. 14. 15.1. 15.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 1 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku, na którym żółtą linią zaznaczono średni zasięg morskiej pokrywy lodowej w Arktyce we wrześniu w latach 1982–2011, a białym kolorem przedstawiono powierzchnię tej pokrywy we wrześniu w 2012 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego).

Na obszarze przedstawionym na poniższej mapie zaplanowano budowę dwóch dróg jezdnych biegnących wzdłuż rzeki, po poziomicy 320 m n.p.m., na dwóch zboczach doliny. Drogi mają być połączone mostem o południkowym przebiegu wzdłuż jednej z linii: A, B albo C. Przejazd mostem będzie odbywał się na wysokości 320 m n.p.m. Wskaż najtańszą pod względem kosztów budowy lokalizację mostu oraz wyjaśnij, podając po jednym argumencie, dlaczego pozostałe lokalizacje mostu wymagałyby większych kosztów. Przyjmij, że wpływ na koszty budowy mają tylko wymiary mostu. Najtańszą lokalizacją mostu jest położenie wzdłuż południka oznaczonego literą . Argument: – wskazujący na większe koszty budowy mostu wzdłuż południka oznaczonego literą – wskazujący na większe koszty budowy mostu wzdłuż południka oznaczonego literą EGEP-R0_100

Na mapie zaznaczono położenie sześciu wybranych aglomeracji świata. Na podstawie: www.johomaps.com Uzupełnij tabelę. Wpisz obok każdej aglomeracji nazwę religii (wyznania) dominującej liczebnie wśród mieszkańców kraju, w którym aglomeracja jest położona, oraz numer oznaczający aglomerację na mapie. Aglomeracja Religia (wyznanie) Oznaczenie na mapie Bogota Kair Manila

Z podanych poniżej faz urbanizacji wybierz tę, która jest współcześnie najbardziej charakterystyczna dla Kolkaty (Kalkuty). Podaj cechę tej fazy urbanizacji. dezurbanizacja reurbanizacja suburbanizacja Faza urbanizacji: Cecha fazy urbanizacji: Nr zadania 16. 17. 18. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Uzupełnij poniższą tabelę. Przyporządkuj każdej fazie przejścia demograficznego literę, którą oznaczono w powyższej tabeli wiersz zawierający charakterystyczne dla danej fazy wartości współczynników przyrostu naturalnego, urodzeń i zgonów. Współczynnik przyrostu naturalnego, Faza przejścia współczynnik urodzeń demograficznego i współczynnik zgonów (wpisz literę) II III IV

W tabeli oznaczono literami przykładowe wartości współczynnika przyrostu naturalnego oraz jego składowych, charakterystyczne dla poszczególnych faz przejścia demograficznego. Współczynnik Współczynnik Współczynnik Oznaczenie przyrostu urodzeń zgonów literowe naturalnego (‰) (‰) (‰) Q -1 9 10 W 2 55 53 E 5 17 12 R 25 55 30 T 20 40 20 Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014.

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. W tabeli literą Q oznaczono dane dla fazy przejścia demograficznego, charakterystycznej w drugiej dekadzie XXI wieku m.in. dla A. Egiptu i Indii. B. Chin i Meksyku. C. Japonii i Włoch. D. Brazylii i Filipin. EGEP-R0_100

W tabeli oznaczono literami przykładowe wartości współczynnika przyrostu naturalnego oraz jego składowych, charakterystyczne dla poszczególnych faz przejścia demograficznego. Współczynnik Współczynnik Współczynnik Oznaczenie przyrostu urodzeń zgonów literowe naturalnego (‰) (‰) (‰) Q -1 9 10 W 2 55 53 E 5 17 12 R 25 55 30 T 20 40 20 Na podstawie: W. Mizerski, J. Żukowski, Tablice geograficzne, Warszawa 2014.

W którym państwie wartość współczynnika obciążenia demograficznego zawiera się w przedziale 60–80%? Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. A. Boliwia B. Wietnam C. Urugwaj D. Afganistan

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono według państw współczynnik obciążenia demograficznego w 2017 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego). Ten współczynnik służy do wyrażenia stosunku liczby ludności w wieku nieprodukcyjnym do liczby ludności w wieku produkcyjnym na danym obszarze.

Wyjaśnij, z czego wynika wartość współczynnika obciążenia demograficznego w każdej z grup państw wymienionych poniżej. Państwa o wartości współczynnika obciążenia demograficznego powyżej 80%: Państwa oznaczone na mapie literą X: Nr zadania 19.1. 19.2. 20.1. 20.2. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 1 1 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono według państw współczynnik obciążenia demograficznego w 2017 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego). Ten współczynnik służy do wyrażenia stosunku liczby ludności w wieku nieprodukcyjnym do liczby ludności w wieku produkcyjnym na danym obszarze.

Na wykresie przedstawiono zmiany w wielkości urodzeń żywych w tysiącach w Polsce w latach 1950–2016. Na podstawie: Atlas demograficzny Polski, Warszawa 2017. Uzasadnij dwoma argumentami, dlaczego liczba urodzeń w Polsce w latach 2005–2010 była mniejsza od liczby urodzeń podczas echa wyżu powojennego. 1. 2.

Zadanie wykonaj na podstawie rysunku, na którym przedstawiono strukturę gospodarstw rolnych według rocznej wartości ich produkcji rolniczej w wybranych krajach Unii Europejskiej (strona IV barwnego materiału źródłowego). Uzupełnij tabelę. Wpisz w każdym wierszu nazwę państwa będącego członkiem Unii Europejskiej oraz literę, którą oznaczono odpowiadający mu wykres na rysunku. Nazwy państw wybierz z podanych poniżej. Holandia Norwegia Polska Rumunia Udział rolnictwa* Oznaczenie Nazwa państwa na rysunku w PKB (%) w zatrudnieniu (%) (wpisz literę) 2,4 11,5 4,2 28,3 1,6 1,2 * Dane z lat 2015–2017. Na podstawie: www.cia.gov EGEP-R0_100

Uzupełnij tabelę. W każdym wierszu wpisz nazwę państwa o największym udziale lub nazwę państwa o najmniejszym udziale w światowym pogłowiu bydła lub trzody chlewnej oraz literę, którą oznaczono przyczynę takiego udziału. Nazwy państw i przyczyny wybierz z podanych poniżej. Chów bydła: Australia, Brazylia, Republika Środkowoafrykańska. Chów trzody chlewnej: Chiny, Iran, Stany Zjednoczone. A. Uwarunkowania religijne. B. Tradycje uprawy pszenicy. C. Rozległe obszary pastwisk. D. Gorący klimat, występowanie muchy tse-tse. E. Duży udział rozdrobnionych gospodarstw z chowem przyzagrodowym. Przyczyna Chów Udział w światowym pogłowiu Nazwa państwa (wpisz literę) największy bydła najmniejszy (lub brak chowu) największy trzody chlewnej najmniejszy (lub brak chowu)

Tekst odnosi się do współczesnych problemów gospodarowania lasami. Przykładem przekształcania lasów na skutek dużego pozyskiwania drewna jest Finlandia, kraj o największej lesistości w Europie. Finlandia zajmuje wysokie miejsce w produkcji papieru na świecie. Jednak powierzchnia lasów w Finlandii się nie zmniejsza, ponieważ na uprzednio wylesionych obszarach tworzy się nowe nasadzenia i jednocześnie przeznacza się na zalesienia masowo osuszane torfowiska. Na podstawie: B. Bożętka, Lasy, globalny system ekologiczny i współczesne oblicza eksploatacji, „Geografia w Szkole”, 4/2013. Wyjaśnij, dlaczego niektóre metody zwiększania zalesień w Finlandii mogą być niekorzystne dla środowiska przyrodniczego. Nr zadania 21. 22. 23. 24. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 2 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Na rozwój gospodarki niewielkich wyspiarskich państw, takich jak Seszele, Malediwy czy Bahamy, znaczący wpływ mają dochody z zagranicznej turystyki przyjazdowej. Podaj dwie korzyści i dwa zagrożenia dla środowiska geograficznego takich państw jak Seszele, Malediwy czy Bahamy, wynikające z intensywnej zagranicznej turystyki przyjazdowej. Korzyści: 1. 2. Zagrożenia: 1. 2.

W tabeli przedstawiono wybrane państwa wyróżniające się pod względem wykorzystywania energii geotermalnej. Lp. Państwo Moc elektrowni w MW (2019 r.) 1. Indonezja 2 133 2. Filipiny 1 918 3. Meksyk 963 4. Islandia 755 5. Japonia 601 Na podstawie: www.thinkgeoenergy.com Przedstaw – odwołując się do tektoniki płyt litosfery – odmienne warunki tektoniczne sprzyjające energetyce geotermalnej na Islandii i na obszarach pozostałych państw. Wyjaśnij, dlaczego te warunki sprzyjają lokalizowaniu elektrowni geotermalnych. Islandia: Pozostałe państwa: Wyjaśnienie: EGEP-R0_100

Na mapie przedstawiono lokalizację wybranych okręgów i ośrodków przemysłowych na świecie. Na podstawie: www.johomaps.com Wpisz obok każdego opisu uwarunkowań lokalizacji okręgu lub ośrodka przemysłowego odpowiadający mu numer, którym oznaczono okręg lub ośrodek na mapie. Położenie na Opis mapie Baza surowcowa jest głównym czynnikiem lokalizacji tego okręgu. Pochodzi z niego około 40% złota wydobytego dotychczas na świecie. Ponadto eksploatuje się tam m.in. diamenty, platynę, węgiel kamienny i rudy chromu. Okręg w XX w. specjalizował się w przemyśle samochodowym. Jego lokalizacja była uwarunkowana m.in. bliskością hutnictwa żelaza i metali nieżelaznych, zasobami siły roboczej i rynkiem zbytu. W ostatnich dekadach zachodzi deindustrializacja, a liczebność mieszkańców głównego miasta znacznie się zmniejszyła. Jest jednym z najdynamiczniej rozwijających się ośrodków high-tech na świecie. Napływ inwestycji zagranicznych do okręgu jest związany z niższymi kosztami pracy niż w krajach wysoko rozwiniętych oraz dużą liczbą młodych, wykwalifikowanych pracowników. Nr zadania 25. 26. 27. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 2 2 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100

Na mapie numerami 1–6 oznaczono wybrane województwa. Poniżej przedstawiono opisy trzech spośród województw Polski oznaczonych na mapie, odnoszące się do ich gospodarki surowcowej. A. W województwie są wydobywane rudy metali kolorowych, które są przerabiane w okręgu przemysłowym położonym w tym samym województwie. Wydobywany jest tam również węgiel brunatny. B. W województwie znajdują się liczne kamieniołomy, w których eksploatowane są surowce skalne. To województwo w przeszłości było jednym z pierwszych regionów wytopu rud żelaza, a w drugiej dekadzie XXI w. funkcjonowała w nim tylko jedna huta żelaza. C. W województwie znajdują się rozproszone odwierty kenozoicznej ropy naftowej o niezbyt dużej wydajności, co dało w przeszłości podstawę do zbudowania na tym obszarze niewielkich rafinerii ropy naftowej. Uzupełnij tabelę. Podaj obok opisów (A–C) nazwy właściwych województw oraz numery, którymi województwa oznaczono na mapie. Opis Numer województwa Nazwa województwa województwa na mapie A B C EGEP-R0_100

Zadanie wykonaj na podstawie mapy, na której przedstawiono produkcję i zużycie energii elektrycznej w województwach Polski w 2016 roku (strona IV barwnego materiału źródłowego). Wskaż dwa czynniki wywierające wpływ na wielkość produkcji energii elektrycznej w trzech województwach o największych wartościach tego wskaźnika. Odpowiedź uzasadnij z odwołaniem się do właściwych województw. Czynnik: Uzasadnienie: Czynnik: Uzasadnienie:

W Polsce w ostatnich latach drugiej dekady XXI wieku produkcja przemysłowa rosła. Od początku 2017 roku ponad połowa nowych miejsc pracy w przemyśle krajów UE powstała w Polsce. Stawia to nasz kraj w czołówce europejskich liderów reindustrializacji. Na podstawie: www.obserwatorfinansowy.pl Uzasadnij dwoma argumentami, dlaczego reindustrializacja rozwijająca się w XXI w. może być korzystna dla rozwoju społeczno-gospodarczego. 1. 2. Nr zadania 28. 29. 30. Wypełnia Maks. liczba pkt 2 2 1 egzaminator Uzyskana liczba pkt EGEP-R0_100 EGEP-R0_100