Wszystkie podpunkty mają opracowanie w lekkiej wersji internetowej z podpowiedziami i rozwiązaniami. Część materiałów do czytania jest autorskim streszczeniem. Strona pozostaje poza indeksem do czasu końcowej recenzji merytorycznej.
Te zadania przeszły pierwszy przegląd treści i rozwiązania, ale cały arkusz pozostaje poza indeksem do czasu pełnej recenzji merytorycznej.
Zadanie 12 punktyWariant ACywilizacje starożytne i odkrycia archeologiczne
Uzupełnij tabelę: przyporządkuj opisom odkryć archeologicznych właściwe cywilizacje starożytne oraz numery ich obszarów na mapie.
Fragment A opisuje odkrycie kamienia z Rosetty, a fragment B — odkrycie terakotowej armii cesarskiej.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 3 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Fragment A: cywilizacja egipska — numer 1. Fragment B: cywilizacja chińska — numer 4.
Należy poprawnie podać zarówno nazwę cywilizacji, jak i numer na mapie.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 2.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Cywilizacje starożytne i odkrycia archeologiczne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Należy poprawnie podać zarówno nazwę cywilizacji, jak i numer na mapie.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Fragment A: cywilizacja egipska — numer 1. Fragment B: cywilizacja chińska — numer 4.
4
Sprawdź kompletność
2 pkt za obie kompletne pary; 1 pkt za jedną kompletną parę albo za obie poprawne nazwy cywilizacji bez poprawnych numerów.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Cywilizacje starożytne i odkrycia archeologiczne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 2 pkt za obie kompletne pary; 1 pkt za jedną kompletną parę albo za obie poprawne nazwy cywilizacji bez poprawnych numerów.
Zadanie 21 punktWariant AFilozofia starożytnej Grecji
Oceń zdania: (1) tekst przedstawia działalność Platona; (2) opisana postać należała do stoickiej szkoły filozoficznej.
Opis dotyczy filozofa, który prowadził rozmowę przez zadawanie pytań, wskazywał sprzeczności w rozumowaniu i został skazany na śmierć.
Pokaż odpowiedź
F, F.
Opis przedstawia Sokratesa, który nie był stoikiem.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 3.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Filozofia starożytnej Grecji”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Opis przedstawia Sokratesa, który nie był stoikiem.
3
Zbuduj model odpowiedzi
F, F.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Filozofia starożytnej Grecji” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Zadanie 3.11 punktWariant AWojny domowe w starożytnym Rzymie
Rozstrzygnij, czy bitwa z planu była decydującą bitwą wojny opisanej w tekście. Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do obu źródeł.
Plan przedstawia starcie flot Oktawiana i Marka Antoniusza pod Akcjum. Tekst opisuje wojnę rozpoczętą przekroczeniem Rubikonu oraz walkę Cezara z Pompejuszem.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 4 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. Plan pokazuje bitwę pod Akcjum między Oktawianem a Markiem Antoniuszem, natomiast tekst opisuje wojnę Cezara z Pompejuszem, której decydująca bitwa rozegrała się pod Farsalos w Tracji.
W uzasadnieniu trzeba rozpoznać oba różne konflikty.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 4.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Wojny domowe w starożytnym Rzymie”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
W uzasadnieniu trzeba rozpoznać oba różne konflikty.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Plan pokazuje bitwę pod Akcjum między Oktawianem a Markiem Antoniuszem, natomiast tekst opisuje wojnę Cezara z Pompejuszem, której decydująca bitwa rozegrała się pod Farsalos w Tracji.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Wojny domowe w starożytnym Rzymie” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 3.21 punktWariant AChronologia republiki rzymskiej
Wybierz wydarzenie, przed którym rozegrały się wydarzenia opisane w tekście.
A. zburzenie Kartaginy
B. reforma braci Grakchów
C. powstanie Spartakusa
D. ustanowienie pryncypatu
Pokaż odpowiedź
D. Ustanowienie pryncypatu.
Wojna Cezara z Pompejuszem poprzedzała ustanowienie pryncypatu przez Oktawiana Augusta.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 5.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Chronologia republiki rzymskiej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wojna Cezara z Pompejuszem poprzedzała ustanowienie pryncypatu przez Oktawiana Augusta.
3
Zbuduj model odpowiedzi
D. Ustanowienie pryncypatu.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za odpowiedź D.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Chronologia republiki rzymskiej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 4.11 punktWariant AKrucjaty i ekspansja osmańska
Rozstrzygnij, czy kronika opisuje zdobycie miasta przedstawionego na planie. Uzasadnij odpowiedź informacjami z obu źródeł.
Kronika opisuje zdobycie Konstantynopola przez Mehmeda II i przekształcenie Hagii Sophii w meczet. Plan przedstawia Akkę w Palestynie z dzielnicami zakonów i republik kupieckich.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 6 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. Relacja dotyczy zdobycia Konstantynopola przez Turków osmańskich, a plan przedstawia Akkę w Palestynie.
Rozpoznanie Akki potwierdzają m.in. dzielnice zakonów krzyżowych i położenie w Palestynie.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 6.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Krucjaty i ekspansja osmańska”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Rozpoznanie Akki potwierdzają m.in. dzielnice zakonów krzyżowych i położenie w Palestynie.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Relacja dotyczy zdobycia Konstantynopola przez Turków osmańskich, a plan przedstawia Akkę w Palestynie.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Krucjaty i ekspansja osmańska” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 4.21 punktWariant AHandel lewantyński w średniowieczu
Uzasadnij na podstawie planu, że przedstawione miasto uczestniczyło w handlu lewantyńskim.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 6 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Na planie zaznaczono port oraz dzielnice kupców z Genui, Pizy i Wenecji — włoskich republik prowadzących handel ze wschodnią częścią basenu Morza Śródziemnego.
Wystarczy poprawnie wykorzystać informacje o obecności włoskich republik kupieckich lub portu.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 7.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Handel lewantyński w średniowieczu”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wystarczy poprawnie wykorzystać informacje o obecności włoskich republik kupieckich lub portu.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Na planie zaznaczono port oraz dzielnice kupców z Genui, Pizy i Wenecji — włoskich republik prowadzących handel ze wschodnią częścią basenu Morza Śródziemnego.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne uzasadnienie oparte na planie.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Handel lewantyński w średniowieczu” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie oparte na planie.
Zadanie 5.11 punktWariant ALokacja wsi na prawie niemieckim
Podaj imię wystawcy dokumentu lokacyjnego oraz imię zasadźcy.
Dokument dotyczy lokacji Radlina. Komes przekazał dziedzictwo osobie odpowiedzialnej za organizację lokacji.
Pokaż odpowiedź
Wystawca: Jan. Zasadźca: Marcin.
Oba imiona wynikają bezpośrednio z dokumentu lokacyjnego.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 8.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Lokacja wsi na prawie niemieckim”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Oba imiona wynikają bezpośrednio z dokumentu lokacyjnego.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Wystawca: Jan. Zasadźca: Marcin.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za podanie obu poprawnych imion.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Lokacja wsi na prawie niemieckim” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za podanie obu poprawnych imion.
Zadanie 5.21 punktWariant APowinności ludności wiejskiej
Wymień obowiązki mieszkańców Radlina w zakresie uiszczania renty naturalnej przywołane w dokumencie.
Dokument wymienia coroczne świadczenia z każdego łanu małego.
Pokaż odpowiedź
Mieszkańcy mieli oddawać 2 miary pszenicy, 4 miary żyta i 6 miar owsa.
Renta naturalna obejmuje świadczenia w zbożu, a nie wymienioną osobno opłatę w srebrze.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 9.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Powinności ludności wiejskiej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Renta naturalna obejmuje świadczenia w zbożu, a nie wymienioną osobno opłatę w srebrze.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Mieszkańcy mieli oddawać 2 miary pszenicy, 4 miary żyta i 6 miar owsa.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne wskazanie obowiązków w zakresie renty naturalnej.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Powinności ludności wiejskiej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne wskazanie obowiązków w zakresie renty naturalnej.
Zadanie 6.11 punktWariant ADynastie średniowiecznej Europy
Podaj nazwy dynastii opisanych we fragmentach A i B.
Fragment A opisuje dynastię normańskiego pochodzenia rządzącą Rusią. Fragment B — dynastię wywodzącą nazwę od hrabiów z zachodniej Francji, której przedstawicielem był Karol Robert.
Pokaż odpowiedź
Fragment A: Rurykowicze. Fragment B: Andegawenowie (dynastia Andegawenów/Anjou).
Należy rozpoznać obie dynastie.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 10.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Dynastie średniowiecznej Europy”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Należy rozpoznać obie dynastie.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Fragment A: Rurykowicze. Fragment B: Andegawenowie (dynastia Andegawenów/Anjou).
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za dwie poprawne nazwy.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Dynastie średniowiecznej Europy” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 6.21 punktWariant ASukcesja Andegawenów w Polsce
Wskaż fragment dotyczący dynastii zasiadającej w XIV wieku na polskim tronie i wyjaśnij okoliczności objęcia przez nią władzy w Polsce.
Pokaż odpowiedź
Fragment B. Karol Robert zawarł z Kazimierzem Wielkim układ sukcesyjny; po bezpotomnej śmierci Kazimierza tron polski objął Ludwik Andegaweński.
Kluczowe jest połączenie dynastii Andegawenów z sukcesją po ostatnim Piaście.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 11.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Sukcesja Andegawenów w Polsce”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Kluczowe jest połączenie dynastii Andegawenów z sukcesją po ostatnim Piaście.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Fragment B. Karol Robert zawarł z Kazimierzem Wielkim układ sukcesyjny; po bezpotomnej śmierci Kazimierza tron polski objął Ludwik Andegaweński.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za wskazanie fragmentu B i poprawne wyjaśnienie sukcesji.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Sukcesja Andegawenów w Polsce” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za wskazanie fragmentu B i poprawne wyjaśnienie sukcesji.
Zadanie 71 punktWariant ARekonkwista na Półwyspie Iberyjskim
Podaj nazwę procesu zilustrowanego na mapie i wyjaśnij, na czym polegał.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 8 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Rekonkwista. Był to trwający wiele stuleci proces odzyskiwania przez chrześcijan ziem Półwyspu Iberyjskiego pozostających pod panowaniem muzułmańskim.
Dopuszczalne jest również odwołanie do krucjat na Półwyspie Iberyjskim.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 12.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Rekonkwista na Półwyspie Iberyjskim”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Dopuszczalne jest również odwołanie do krucjat na Półwyspie Iberyjskim.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Rekonkwista. Był to trwający wiele stuleci proces odzyskiwania przez chrześcijan ziem Półwyspu Iberyjskiego pozostających pod panowaniem muzułmańskim.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawną nazwę i wyjaśnienie istoty procesu.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Rekonkwista na Półwyspie Iberyjskim” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę i wyjaśnienie istoty procesu.
Zadanie 81 punktWariant AZróżnicowanie stanu szlacheckiego
Wskaż fragment charakteryzujący szlachtę zaściankową i uzasadnij wybór informacjami z tekstu.
Fragment A opisuje drobną szlachtę posiadającą niewielkie gospodarstwa i prawa polityczne. Fragment B dotyczy szlachty bez ziemi i bez pełni praw politycznych.
Pokaż odpowiedź
Fragment A. Szlachta zaściankowa posiadała małe gospodarstwa, sama pracowała na roli i zachowywała prawa polityczne stanu szlacheckiego.
Fragment B opisuje szlachtę gołotę.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 13.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Zróżnicowanie stanu szlacheckiego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Fragment B opisuje szlachtę gołotę.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Fragment A. Szlachta zaściankowa posiadała małe gospodarstwa, sama pracowała na roli i zachowywała prawa polityczne stanu szlacheckiego.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za wskazanie fragmentu A i poprawne uzasadnienie.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Zróżnicowanie stanu szlacheckiego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za wskazanie fragmentu A i poprawne uzasadnienie.
Zadanie 92 punktyWariant AReformacja i sztuka sakralna
Porównaj poglądy Lutra i Kalwina na sztukę sakralną. Podaj jedno podobieństwo i jedną różnicę.
Tekst omawia stosunek obu reformatorów do obrazów, ich kultu i miejsca przedstawień w przestrzeni sakralnej.
Pokaż odpowiedź
Podobieństwo: obaj odrzucali kult obrazów i przyznawali pierwszeństwo Słowu. Różnica: Luter akceptował narracyjne obrazy jako pomoc w rozumieniu Biblii, natomiast Kalwin w praktyce usuwał wszelkie obrazy z przestrzeni sakralnej.
CKE dopuszcza inne merytorycznie poprawne sformułowania podobieństwa i różnicy wynikające z tekstu.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 14.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Reformacja i sztuka sakralna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
CKE dopuszcza inne merytorycznie poprawne sformułowania podobieństwa i różnicy wynikające z tekstu.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Podobieństwo: obaj odrzucali kult obrazów i przyznawali pierwszeństwo Słowu. Różnica: Luter akceptował narracyjne obrazy jako pomoc w rozumieniu Biblii, natomiast Kalwin w praktyce usuwał wszelkie obrazy z przestrzeni sakralnej.
4
Sprawdź kompletność
2 pkt za poprawne podobieństwo i różnicę; 1 pkt za jeden z tych elementów.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Reformacja i sztuka sakralna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 2 pkt za poprawne podobieństwo i różnicę; 1 pkt za jeden z tych elementów.
Zadanie 10.11 punktWariant AAkty tolerancji religijnej i unie kościelne
Wskaż akt prawny, który nie dotyczył Kościołów reformowanych.
Dokumenty odnoszą się kolejno do konfederacji warszawskiej, pokoju augsburskiego, unii brzeskiej i edyktu nantejskiego.
A. dokument 1
B. dokument 2
C. dokument 3
D. dokument 4
Pokaż odpowiedź
C. Dokument 3.
Dokument 3 dotyczy unii Kościoła prawosławnego z Kościołem katolickim, a nie Kościołów reformowanych.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 15.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Akty tolerancji religijnej i unie kościelne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Dokument 3 dotyczy unii Kościoła prawosławnego z Kościołem katolickim, a nie Kościołów reformowanych.
3
Zbuduj model odpowiedzi
C. Dokument 3.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za odpowiedź C.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Akty tolerancji religijnej i unie kościelne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 10.21 punktWariant APokój augsburski i konfederacja warszawska
Oceń zdania: (1) dokument 1 wprowadzał równouprawnienie wyznawców judaizmu w Rzeczypospolitej; (2) dokument 2 regulował stosunki katolików i luteranów.
Pokaż odpowiedź
F, P.
Konfederacja warszawska dotyczyła pokoju między wyznaniami chrześcijańskimi, a pokój augsburski regulował relacje katolików i luteranów.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 16.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Pokój augsburski i konfederacja warszawska”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Konfederacja warszawska dotyczyła pokoju między wyznaniami chrześcijańskimi, a pokój augsburski regulował relacje katolików i luteranów.
3
Zbuduj model odpowiedzi
F, P.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Pokój augsburski i konfederacja warszawska” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Zadanie 111 punktWariant ADualizm gospodarczy Europy
Uzasadnij, że tabela struktury handlu morskiego Gdańska i Elbląga ilustruje dualizm gospodarczy Europy w XVI–XVII wieku.
W eksporcie dominowały zboże, drewno i przetwory drzewne, natomiast w imporcie — tkaniny oraz inne wyroby i towary konsumpcyjne.
Pokaż odpowiedź
Porty Europy Środkowo-Wschodniej eksportowały przede wszystkim surowce i produkty rolne, a importowały wyroby rzemieślnicze, zwłaszcza tkaniny. Odzwierciedla to rolniczy charakter wschodu i przewagę produkcji oraz handlu na zachodzie Europy.
Uzasadnienie powinno łączyć dane tabeli z podziałem gospodarczym kontynentu.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 17.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Dualizm gospodarczy Europy”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Uzasadnienie powinno łączyć dane tabeli z podziałem gospodarczym kontynentu.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Porty Europy Środkowo-Wschodniej eksportowały przede wszystkim surowce i produkty rolne, a importowały wyroby rzemieślnicze, zwłaszcza tkaniny. Odzwierciedla to rolniczy charakter wschodu i przewagę produkcji oraz handlu na zachodzie Europy.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne uzasadnienie odwołujące się do eksportu i importu.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Dualizm gospodarczy Europy” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie odwołujące się do eksportu i importu.
Zadanie 12.11 punktWariant AOdsiecz wiedeńska i tradycja antyczna
Podaj imię i nazwisko starożytnego wodza, którego słowa sparafrazował autor listu: „Venimus, vidimus, Deus vicit”.
Autor listu zmodyfikował formułę „Veni, vidi, vici”.
Pokaż odpowiedź
Juliusz Cezar.
Dopuszczalna jest forma Gajusz Juliusz Cezar.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 18.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Odsiecz wiedeńska i tradycja antyczna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Dopuszczalna jest forma Gajusz Juliusz Cezar.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Juliusz Cezar.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawną odpowiedź.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Odsiecz wiedeńska i tradycja antyczna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 12.21 punktWariant AWojny polsko-tureckie w XVII wieku
Rozstrzygnij, czy list i plan dotyczą tej samej bitwy. Uzasadnij odpowiedź informacjami z obu źródeł.
List Jana III Sobieskiego z 13 września 1683 roku opisuje zwycięstwo pod Wiedniem. Plan pokazuje walki przy Dniestrze z udziałem wojsk Sobieskiego, Jabłonowskiego, Bidzińskiego i Wiśniowieckiego.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 13 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. List dotyczy odsieczy wiedeńskiej z 1683 roku, a plan przedstawia bitwę pod Chocimiem nad Dniestrem.
W uzasadnieniu należy rozpoznać różne miejsca obu bitew.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 20.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Wojny polsko-tureckie w XVII wieku”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
W uzasadnieniu należy rozpoznać różne miejsca obu bitew.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. List dotyczy odsieczy wiedeńskiej z 1683 roku, a plan przedstawia bitwę pod Chocimiem nad Dniestrem.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Wojny polsko-tureckie w XVII wieku” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 132 punktyWariant AWojna o niepodległość USA i wojna secesyjna
Przyporządkuj opisom właściwe znaczki A–C: (1) wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych; (2) wojna secesyjna. Uzasadnij wybór elementami graficznymi lub napisami.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 14 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
1. Znaczek C — przedstawia żołnierzy w mundurach z epoki wojny o niepodległość i upamiętnia wydarzenie z 1776 roku. 2. Znaczek A — zawiera napis „Gettysburg 1863” i scenę walki żołnierzy wojny secesyjnej.
Każde przyporządkowanie musi mieć uzasadnienie oparte na elemencie znaczka.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 21.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Wojna o niepodległość USA i wojna secesyjna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Każde przyporządkowanie musi mieć uzasadnienie oparte na elemencie znaczka.
3
Zbuduj model odpowiedzi
1. Znaczek C — przedstawia żołnierzy w mundurach z epoki wojny o niepodległość i upamiętnia wydarzenie z 1776 roku. 2. Znaczek A — zawiera napis „Gettysburg 1863” i scenę walki żołnierzy wojny secesyjnej.
4
Sprawdź kompletność
2 pkt za oba poprawne przyporządkowania z uzasadnieniami; 1 pkt za jedno.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Wojna o niepodległość USA i wojna secesyjna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 2 pkt za oba poprawne przyporządkowania z uzasadnieniami; 1 pkt za jedno.
Zadanie 14.11 punktWariant AKrólestwo Polskie po powstaniu listopadowym
Podaj nazwę dokumentu zastąpionego przez cara Statutem organicznym dla Królestwa Polskiego.
Źródło opisuje ograniczenie odrębności Królestwa Polskiego za rządów Mikołaja I.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 15 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Konstytucja Królestwa Polskiego.
Chodzi o konstytucję nadaną Królestwu Polskiemu w 1815 roku.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 22.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Królestwo Polskie po powstaniu listopadowym”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Chodzi o konstytucję nadaną Królestwu Polskiemu w 1815 roku.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Konstytucja Królestwa Polskiego.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawną nazwę dokumentu.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Królestwo Polskie po powstaniu listopadowym” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 14.21 punktWariant ASkutki powstania listopadowego
Rozstrzygnij, czy moneta i tekst przedstawiają skutki tego samego wydarzenia historycznego. Uzasadnij odpowiedź informacjami z obu źródeł.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 15 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Tak. Oba źródła pokazują skutki klęski powstania listopadowego: Statut organiczny ograniczył autonomię Królestwa, a moneta z rosyjskim orłem i napisami po rosyjsku świadczy o nasilonej integracji i rusyfikacji.
Należy połączyć oba źródła z represjami po powstaniu listopadowym.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 23.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Skutki powstania listopadowego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Należy połączyć oba źródła z represjami po powstaniu listopadowym.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Tak. Oba źródła pokazują skutki klęski powstania listopadowego: Statut organiczny ograniczył autonomię Królestwa, a moneta z rosyjskim orłem i napisami po rosyjsku świadczy o nasilonej integracji i rusyfikacji.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Skutki powstania listopadowego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 14.31 punktWariant AChronologia Królestwa Polskiego
Oceń zdania: (1) car Mikołaj I sprawował władzę podczas kongresu wiedeńskiego; (2) Królestwo Polskie powstało na mocy pokoju w Tylży.
Pokaż odpowiedź
F, F.
W czasie kongresu wiedeńskiego carem był Aleksander I, a Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 24.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Chronologia Królestwa Polskiego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
W czasie kongresu wiedeńskiego carem był Aleksander I, a Królestwo Polskie powstało na mocy postanowień kongresu wiedeńskiego.
3
Zbuduj model odpowiedzi
F, F.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Chronologia Królestwa Polskiego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Zadanie 15.11 punktWariant AWojna francusko-pruska i depesza emska
Rozstrzygnij, czy rysunek nawiązuje do wydarzenia będącego skutkiem publikacji dokumentu. Uzasadnij odpowiedź informacjami z obu źródeł.
Dokument opisuje żądania ambasadora francuskiego wobec króla Prus w Ems. Rysunek „Chrzest bojowy” przedstawia Prusaka uderzającego Napoleona III.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 16 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Tak. Publikacja depeszy emskiej doprowadziła do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, a rysunek przedstawia militarną klęskę Francji i Napoleona III w starciu z Prusami.
Trzeba powiązać dokument z depeszą emską, a rysunek z wojną francusko-pruską.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 25.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Wojna francusko-pruska i depesza emska”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Trzeba powiązać dokument z depeszą emską, a rysunek z wojną francusko-pruską.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Tak. Publikacja depeszy emskiej doprowadziła do wojny francusko-pruskiej w 1870 roku, a rysunek przedstawia militarną klęskę Francji i Napoleona III w starciu z Prusami.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Wojna francusko-pruska i depesza emska” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Wskaż przedział chronologiczny, w którym rozegrały się wydarzenia przedstawione w źródłach.
A. między bitwą pod Austerlitz a kongresem wiedeńskim
B. między kongresem wiedeńskim a początkiem Wiosny Ludów
C. między początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I na cesarza
D. między koronacją Wilhelma I na cesarza a wybuchem I wojny światowej
Pokaż odpowiedź
C. Między początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I na cesarza.
Depesza emska i wojna francusko-pruska przypadają na 1870 rok.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 26.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Chronologia XIX wieku”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Depesza emska i wojna francusko-pruska przypadają na 1870 rok.
3
Zbuduj model odpowiedzi
C. Między początkiem Wiosny Ludów a koronacją Wilhelma I na cesarza.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za odpowiedź C.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Chronologia XIX wieku” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 16.11 punktWariant AIndustrializacja i warunki życia robotników
Uzasadnij, że plan kompleksu fabrycznego świadczy o trosce właściciela o pracowników.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 17 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Właściciel zapewnił robotnikom mieszkania w famułach oraz zaplecze publiczne i socjalne: szkołę, stołówkę ze sklepem, szpital i remizę.
Wystarczy odwołać się do co najmniej jednego elementu poprawiającego warunki życia pracowników.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 27.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Industrializacja i warunki życia robotników”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wystarczy odwołać się do co najmniej jednego elementu poprawiającego warunki życia pracowników.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Właściciel zapewnił robotnikom mieszkania w famułach oraz zaplecze publiczne i socjalne: szkołę, stołówkę ze sklepem, szpital i remizę.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne uzasadnienie na podstawie planu.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Industrializacja i warunki życia robotników” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie na podstawie planu.
Zadanie 16.21 punktWariant AOkręgi przemysłowe Królestwa Polskiego
Podaj miasto Kongresówki będące głównym ośrodkiem gałęzi przemysłu, w której specjalizowała się przedstawiona fabryka.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 17 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Łódź.
Przędzalnia wskazuje na przemysł włókienniczy, którego głównym ośrodkiem w Kongresówce była Łódź.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 28.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Okręgi przemysłowe Królestwa Polskiego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Przędzalnia wskazuje na przemysł włókienniczy, którego głównym ośrodkiem w Kongresówce była Łódź.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Łódź.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawną odpowiedź.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Okręgi przemysłowe Królestwa Polskiego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 171 punktWariant APolityka zaborców wobec języka polskiego
Rozstrzygnij, czy rozporządzenie o używaniu języka polskiego i relacja ze strajku szkolnego dotyczą tego samego zaboru. Uzasadnij odpowiedź odwołaniem do obu źródeł.
Źródło 1 mówi o używaniu języka polskiego przez c.k. urzędy i Krajową Radę Szkolną. Źródło 2 opisuje narzucanie niemieckich katechizmów i kary za sprzeciw w 1901 roku.
Pokaż odpowiedź
Nie. Źródło 1 dotyczy autonomii galicyjskiej w zaborze austriackim, a źródło 2 — germanizacji szkolnictwa w zaborze pruskim.
Skrót „c.k.” wskazuje monarchię austro-węgierską, a niemieckie katechizmy — zabór pruski.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 29.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Polityka zaborców wobec języka polskiego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Skrót „c.k.” wskazuje monarchię austro-węgierską, a niemieckie katechizmy — zabór pruski.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Źródło 1 dotyczy autonomii galicyjskiej w zaborze austriackim, a źródło 2 — germanizacji szkolnictwa w zaborze pruskim.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Polityka zaborców wobec języka polskiego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 18.11 punktWariant APolska delegacja na konferencji pokojowej w Paryżu
Podaj nazwisko jednego z dwóch delegatów Polski upamiętnionych na znaczku.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 19 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Ignacy Jan Paderewski lub Roman Dmowski.
Wystarczy jedno z dwóch nazwisk.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 30.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Polska delegacja na konferencji pokojowej w Paryżu”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wystarczy jedno z dwóch nazwisk.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Ignacy Jan Paderewski lub Roman Dmowski.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawną odpowiedź.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Polska delegacja na konferencji pokojowej w Paryżu” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 18.21 punktWariant AKonferencje pokojowe po wojnach światowych
Rozstrzygnij, czy dokument o polskiej administracji na ziemiach na wschód od Odry jest częścią traktatu, do którego odnosi się znaczek. Uzasadnij odpowiedź informacjami z obu źródeł.
Znaczek upamiętnia traktat wersalski. Dokument wyznacza powojenną linię Odry i Nysy oraz administrację Polski na dawnych ziemiach niemieckich.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 19 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. Znaczek dotyczy traktatu wersalskiego po I wojnie światowej, natomiast dokument pochodzi z konferencji poczdamskiej po II wojnie światowej i odnosi się do granicy na Odrze i Nysie.
Należy odróżnić traktat wersalski od ustaleń poczdamskich.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 31.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Konferencje pokojowe po wojnach światowych”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Należy odróżnić traktat wersalski od ustaleń poczdamskich.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Znaczek dotyczy traktatu wersalskiego po I wojnie światowej, natomiast dokument pochodzi z konferencji poczdamskiej po II wojnie światowej i odnosi się do granicy na Odrze i Nysie.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Konferencje pokojowe po wojnach światowych” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 19.11 punktWariant AKryzysy polityczne II Rzeczypospolitej
Rozstrzygnij, czy sytuacja polityczna przedstawiona na stronie „Robotnika” była przyczyną wydarzeń związanych z zaprzysiężeniem prezydenta. Uzasadnij odpowiedź informacjami z obu źródeł.
Strona „Robotnika” z 14 maja 1926 roku informuje o zdobyciu Belwederu podczas przewrotu majowego. Tekst opisuje zamieszki towarzyszące zaprzysiężeniu Gabriela Narutowicza w 1922 roku.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 20 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. Źródło 1 dotyczy przewrotu majowego z 1926 roku, a źródło 2 — wcześniejszego zaprzysiężenia Gabriela Narutowicza w 1922 roku.
Wydarzenie z 1926 roku nie mogło być przyczyną wydarzeń z 1922 roku.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 32.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Kryzysy polityczne II Rzeczypospolitej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wydarzenie z 1926 roku nie mogło być przyczyną wydarzeń z 1922 roku.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Źródło 1 dotyczy przewrotu majowego z 1926 roku, a źródło 2 — wcześniejszego zaprzysiężenia Gabriela Narutowicza w 1922 roku.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Kryzysy polityczne II Rzeczypospolitej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 19.21 punktWariant AUstrój i partie II Rzeczypospolitej
Oceń zdania: (1) prezydent opisany w źródle 2 został wybrany w wyborach powszechnych; (2) Ignacy Daszyński był działaczem partii, której organem był „Robotnik”.
Pokaż odpowiedź
F, P.
Prezydenta wybierało Zgromadzenie Narodowe, a „Robotnik” był organem Polskiej Partii Socjalistycznej.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 33.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Ustrój i partie II Rzeczypospolitej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Prezydenta wybierało Zgromadzenie Narodowe, a „Robotnik” był organem Polskiej Partii Socjalistycznej.
3
Zbuduj model odpowiedzi
F, P.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Ustrój i partie II Rzeczypospolitej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.
Zadanie 202 punktyWariant ASystemy totalitarne i kryzys ładu wersalskiego
Rozstrzygnij, czy karykatura komentuje rzeczywistość polityczną lat 20. czy 30. XX wieku. Uzasadnij odpowiedź dwoma argumentami.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 21 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Lata 30. XX wieku. Przykładowe argumenty: karykatura pokazuje generała Franco i wojnę domową w Hiszpanii, Hitlera przeprowadzającego Anschluss Austrii oraz Stalina prowadzącego wielką czystkę.
Należy podać dwa poprawne argumenty wynikające z elementów karykatury.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 34.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Systemy totalitarne i kryzys ładu wersalskiego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Należy podać dwa poprawne argumenty wynikające z elementów karykatury.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Lata 30. XX wieku. Przykładowe argumenty: karykatura pokazuje generała Franco i wojnę domową w Hiszpanii, Hitlera przeprowadzającego Anschluss Austrii oraz Stalina prowadzącego wielką czystkę.
4
Sprawdź kompletność
2 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i dwa argumenty; 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i jeden argument.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Systemy totalitarne i kryzys ładu wersalskiego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 2 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i dwa argumenty; 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i jeden argument.
Zadanie 212 punktyWariant APrzywódcy alianccy i polska emigracja polityczna
Uzupełnij tabelę nazwiskami postaci: A — przywódca Wolnej Francji; B — premier polskiego rządu na uchodźstwie po śmierci Sikorskiego; C — prezydent USA wybrany na cztery kadencje.
Pokaż odpowiedź
A — Charles de Gaulle. B — Stanisław Mikołajczyk. C — Franklin Delano Roosevelt.
Należy rozpoznać postacie na podstawie fragmentów biografii.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 35.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Przywódcy alianccy i polska emigracja polityczna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Należy rozpoznać postacie na podstawie fragmentów biografii.
3
Zbuduj model odpowiedzi
A — Charles de Gaulle. B — Stanisław Mikołajczyk. C — Franklin Delano Roosevelt.
4
Sprawdź kompletność
2 pkt za trzy poprawne nazwiska; 1 pkt za dwa poprawne nazwiska.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Przywódcy alianccy i polska emigracja polityczna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 2 pkt za trzy poprawne nazwiska; 1 pkt za dwa poprawne nazwiska.
Zadanie 221 punktWariant APowojenna pomoc gospodarcza
Rozstrzygnij, czy pomoc przedstawiona na wykresie została udzielona w ramach planu Marshalla. Uzasadnij odpowiedź informacjami z wykresu i własną wiedzą.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 23 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. Wykres obejmuje państwa bloku wschodniego i kraje pozaeuropejskie, m.in. Polskę, Czechosłowację, Chiny i Filipiny, podczas gdy plan Marshalla był amerykańskim programem odbudowy państw Europy Zachodniej.
Wykres przedstawia inny program pomocy, a nie plan Marshalla.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 37.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Powojenna pomoc gospodarcza”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wykres przedstawia inny program pomocy, a nie plan Marshalla.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Wykres obejmuje państwa bloku wschodniego i kraje pozaeuropejskie, m.in. Polskę, Czechosłowację, Chiny i Filipiny, podczas gdy plan Marshalla był amerykańskim programem odbudowy państw Europy Zachodniej.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie łączące dane wykresu z wiedzą historyczną.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Powojenna pomoc gospodarcza” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie łączące dane wykresu z wiedzą historyczną.
Zadanie 23.11 punktWariant AOrędzie biskupów polskich do niemieckich
Rozstrzygnij, czy ilustracja ze „Szpilek” powstała w kręgu zwolenników orędzia biskupów. Uzasadnij odpowiedź odwołaniem do obu źródeł.
Tekst przedstawia orędzie jako wezwanie do dialogu i pojednania. Okładka „Szpilek” ironizuje z formuły wzajemnego wybaczenia, pokazując historycznych niemieckich najeźdźców.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 24 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Nie. Źródło 1 aprobuje dialog i pojednanie, natomiast ilustracja w sposób ironiczny i propagandowy przedstawia Niemców jako odwiecznych agresorów oraz ośmiesza ideę wzajemnego wybaczenia.
Trzeba wykazać przeciwstawny stosunek obu źródeł do orędzia.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 38.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Orędzie biskupów polskich do niemieckich”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Trzeba wykazać przeciwstawny stosunek obu źródeł do orędzia.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie. Źródło 1 aprobuje dialog i pojednanie, natomiast ilustracja w sposób ironiczny i propagandowy przedstawia Niemców jako odwiecznych agresorów oraz ośmiesza ideę wzajemnego wybaczenia.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Orędzie biskupów polskich do niemieckich” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie odwołujące się do obu źródeł.
Zadanie 23.21 punktWariant AKościół katolicki w PRL
Podaj nazwisko prymasa Polski, który przewodniczył polskim biskupom w chwili powstania orędzia.
Pokaż odpowiedź
Stefan Wyszyński.
Orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich powstało w 1965 roku.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 39.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Kościół katolicki w PRL”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich powstało w 1965 roku.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Stefan Wyszyński.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne nazwisko.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Kościół katolicki w PRL” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Zadanie 243 punktyWariant APraska Wiosna i doktryna Breżniewa
Wyjaśnij wymowę rysunku, interpretując dwa elementy graficzne i uwzględniając kontekst historyczny.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 25 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Rysunek krytykuje stłumienie Praskiej Wiosny przez ZSRR i państwa Układu Warszawskiego w 1968 roku. Breżniew symbolizuje władzę sowiecką, wojskowy hełm — interwencję zbrojną, a gaszony płomień „Czech spirit” — zdławienie czeskich dążeń do liberalizacji i niezależności.
Pełna odpowiedź wymaga wyjaśnienia wymowy, interpretacji dwóch elementów graficznych i podania kontekstu historycznego.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 40.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Praska Wiosna i doktryna Breżniewa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Pełna odpowiedź wymaga wyjaśnienia wymowy, interpretacji dwóch elementów graficznych i podania kontekstu historycznego.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Rysunek krytykuje stłumienie Praskiej Wiosny przez ZSRR i państwa Układu Warszawskiego w 1968 roku. Breżniew symbolizuje władzę sowiecką, wojskowy hełm — interwencję zbrojną, a gaszony płomień „Czech spirit” — zdławienie czeskich dążeń do liberalizacji i niezależności.
4
Sprawdź kompletność
3 pkt za pełną interpretację z dwoma elementami i kontekstem; 2 lub 1 pkt za odpowiedź częściową zgodnie z zasadami CKE.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Praska Wiosna i doktryna Breżniewa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 3 pkt za pełną interpretację z dwoma elementami i kontekstem; 2 lub 1 pkt za odpowiedź częściową zgodnie z zasadami CKE.
Zadanie 251 punktWariant ASolidarność i stan wojenny
Rozstrzygnij, czy ulotka powstała przed wprowadzeniem stanu wojennego, czy po nim. Uzasadnij odpowiedź treścią ulotki.
Materiał źródłowy z arkusza CKE, strona 26 · kliknij, aby powiększyć
Pokaż odpowiedź
Przed wprowadzeniem stanu wojennego. Ulotka upamiętnia pierwszą rocznicę porozumień sierpniowych, czyli sierpień 1981 roku, a stan wojenny wprowadzono 13 grudnia 1981 roku.
Rozstrzygające są daty 1980–1981 i informacja o pierwszej rocznicy.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 42.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Solidarność i stan wojenny”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Rozstrzygające są daty 1980–1981 i informacja o pierwszej rocznicy.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Przed wprowadzeniem stanu wojennego. Ulotka upamiętnia pierwszą rocznicę porozumień sierpniowych, czyli sierpień 1981 roku, a stan wojenny wprowadzono 13 grudnia 1981 roku.
4
Sprawdź kompletność
1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie oparte na treści ulotki.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Solidarność i stan wojenny” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie oparte na treści ulotki.
Zadanie 2615 punktówWariant AWypracowanie historyczne
Wybierz jeden temat i napisz wypowiedź liczącą co najmniej 300 wyrazów: (1) oceń tezę, że unia w Krewie była korzystniejsza dla Litwy niż dla Polski — w aspektach politycznym, społeczno-gospodarczym i kulturowym; (2) oceń tezę, że rewolucja przemysłowa przyniosła społeczeństwom europejskim więcej szkody niż pożytku — w aspektach społecznym, gospodarczym i kulturowym; albo (3) oceń tezę, że klęska Polski w 1939 roku była nieunikniona — w aspektach politycznym, militarnym i społeczno-gospodarczym.
Kryteria oceny CKE
Nie ma jednej wzorcowej odpowiedzi. Ocenie podlega zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem funkcjonalnej wiedzy historycznej w trzech aspektach wskazanych w wybranym temacie.
Wypowiedź musi liczyć minimum 300 wyrazów. CKE ocenia narrację historyczną i argumentację, a oddzielnie spójność wypowiedzi.
Źródło odpowiedzi: zasady oceniania CKE, strona PDF 43.
Rozwiązanie krok po kroku
1
Rozpoznaj wymaganie
Zadanie sprawdza obszar „Wypracowanie historyczne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.
2
Zastosuj kryterium merytoryczne
Wypowiedź musi liczyć minimum 300 wyrazów. CKE ocenia narrację historyczną i argumentację, a oddzielnie spójność wypowiedzi.
3
Zbuduj model odpowiedzi
Nie ma jednej wzorcowej odpowiedzi. Ocenie podlega zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z wykorzystaniem funkcjonalnej wiedzy historycznej w trzech aspektach wskazanych w wybranym temacie.
4
Sprawdź kompletność
Maksymalnie 12 pkt za narrację historyczną i argumentację oraz 3 pkt za spójność. Błędy rzeczowe obniżają wynik części A: 1–2 błędy o 1 pkt, 3–5 o 2 pkt, a więcej niż 5 o 3 pkt. Za tekst krótszy niż 300 wyrazów nie przyznaje się punktów za spójność.
Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Wypracowanie historyczne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.
Punktowanie: Maksymalnie 12 pkt za narrację historyczną i argumentację oraz 3 pkt za spójność. Błędy rzeczowe obniżają wynik części A: 1–2 błędy o 1 pkt, 3–5 o 2 pkt, a więcej niż 5 o 3 pkt. Za tekst krótszy niż 300 wyrazów nie przyznaje się punktów za spójność.
