Arkusz z języka polskiego 2025 — podstawowy

Zadanie 1 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”.

Pokaż odpowiedź

2 • Nazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrujący”. Dlatego też podróże kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami. • Autor tekstu zauważa, że w naturze człowieka jest wędrowanie i poznawanie nowych miejsc, również kosmosu. Wędrowcami są także planety, które podlegają nieustannemu ruchowi. To zdanie oznacza zatem rozpoczęcie przez człowieka lotów kosmicznych.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
2 • Nazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrujący”. Dlatego też podróże kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami. • Autor tekstu zauważa, że w naturze człowieka jest wędrowanie i poznawanie nowych miejsc, również kosmosu. Wędrowcami są także planety, które podlegają nieustannemu ruchowi. To zdanie oznacza zatem rozpoczęcie przez człowieka lotów kosmicznych.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 6)

Zadanie 2 · 2 punktyJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Pokaż odpowiedź

ocenione na 2 pkt • Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach. • Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie ORAZ podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli w rozwiązaniu zadania wskazano taką samą przyczynę zainteresowania kosmosem (rozstrzygnięcie: tak), jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne z tym rozstrzygnięciem, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
ocenione na 2 pkt • Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach. • Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 6)

Zadanie 3 · 2 punktyJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Wyjaśnij, dlaczego zgodnie z tekstem Carla Sagana nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa. Czy o takim samym ograniczeniu w eksplorowaniu kosmosu jest mowa w tekście Marty Trepczyńskiej? Uzasadnij odpowiedź.

Pokaż odpowiedź

oceniona na 2 pkt Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. ORAZ rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 2. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
oceniona na 2 pkt Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie. Wymagane elementy toku według CKE: 2 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. ORAZ rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 2. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: oceniona na 2 pkt Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 7)

Zadanie 4 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Carla Sagana albo do tekstu Marty Trepczyńskiej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej, obecne w tekście 1. Carla Sagana, służą zmniejszeniu dystansu między autorem P F a czytelnikami. W sformułowaniu z tekstu Marty Trepczyńskiej dzień na Księżycu 2. P F trwa dwa ziemskie tygodnie zastosowano przymiotnik wartościujący.

Pokaż odpowiedź

PF

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawna odpowiedź. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
PF
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: PF

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 7)

Zadanie 5 · 4 punktyJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

– Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie kosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Pokaż odpowiedź

ocenione na 3 punkty za treść • W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów] • Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach. [67 wyrazów]

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 4 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

notatki syntetyzującej Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną. Treść 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt notatka spełnia notatka spełnia notatka kryteria A, B i C kryteria A, B i C spełnia określone dla określone dla kryteria A i C 3 pkt, ALE 2 pkt, ALE określone dla nie została nie została 1 pkt, ALE zachowana zachowana nie została dozwolona liczba dozwolona liczba zachowana wyrazów wyrazów dozwolona liczba wyrazów ALBO ALBO ALBO A. przedstawienie notatka notatka notatka notatka nie stanowiska przedstawia – przedstawia – przedstawia spełnia każdego oparte na oparte na stanowisko żadnego kluczowych dla kluczowych dla każdego autora z kryteriów autora tematu tematu względem określonego informacjach – informacjach – zagadnienia dla 1 pkt stanowisko stanowisko określonego każdego autora każdego autora w temacie notatki, względem względem odtworzone zagadnienia zagadnienia na podstawie określonego określonego informacji w temacie notatki, w temacie notatki, zawartych odtworzone na odtworzone na w tekście podstawie podstawie informacji informacji ALBO zawartych zawartych notatka w tekście, w tekście, ale przedstawia na odpowiednim poziom niepełne poziomie uogólnienia jest stanowisko uogólnienia zaburzony każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście B. zestawienie w notatce w notatce stanowisk obu stanowisk obu zestawiono zestawiono autorów nie autorów stanowiska obu stanowiska obu zestawiono albo autorów; autorów; zestawiono je poprawnie poprawnie niepoprawnie; nie wskazano np. wskazano np. wskazano np. punkty wspólne/ punkty wspólne/ punktów rozbieżne albo rozbieżne albo wspólnych/ różnorodność różnorodność rozbieżnych albo aspektów aspektów różnych aspektów zagadnienia zagadnienia zagadnienia określonego określonego określonego w temacie notatki w temacie notatki w temacie notatki ujętych w tekstach ujętych w tekstach ujętych w tekstach obu autorów obu autorów obu autorów C. spójność notatka stanowi notatka stanowi notatka stanowi logiczną logiczną logiczną i zorganizowaną i zorganizowaną i zorganizowaną całość ALBO całość ALBO całość w notatce w notatce występują usterki występują usterki w spójności w spójności D. długość notatki 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna 1 pkt – poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne). 0 pkt – trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych). Uwaga. Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ NAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ (Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ) Egzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej zgodnie Treść (0–3) z tabelą zamieszczoną na s. 7–8 tego dokumentu. 1 pkt – zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy językowe. 0 pkt – cztery i więcej błędów językowych. Poprawność językowa (0–1) Uwaga. Oceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję lub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia ani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej. Wskazówki dotyczące realizacji tematu notatki 1) Stanowiska autorów tekstów, a) Stanowisko autora 1. tekstu, np. Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka. b) Stanowisko autorki 2. tekstu, np. Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania przez ludzi. 2) Zestawienie stanowisk, np. a) punkty wspólne, np.: • ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu • chęć zbadania warunków w kosmosie • istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu b) punkty rozbieżne, np.: • tekst 1.: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z natury człowieka; tekst 2: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności zapewnienia ludzkości przetrwania • tekst 1.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia w nim śladów innego życia; tekst 2.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia rozwiązań umożliwiających człowiekowi życie w niesprzyjających warunkach • tekst 1.: ograniczenia finansowe dotyczące wysyłania ludzi w kosmos; tekst 2.: niesprzyjające warunki do życia / ograniczenia fizyczne człowieka. Uwagi. 1) Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk autorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich. 2) Nie są błędami językowymi powtórzenia w notatce syntetyzującej terminów naukowych, np. kosmos, planety, wszechświat.

ocenione na 3 punkty za treść • W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów] • Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach. [67 wyrazów]

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 4 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

notatki syntetyzującej Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną. Treść 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt notatka spełnia notatka spełnia notatka kryteria A, B i C kryteria A, B i C spełnia określone dla określone dla kryteria A i C 3 pkt, ALE 2 pkt, ALE określone dla nie została nie została 1 pkt, ALE zachowana zachowana nie została dozwolona liczba dozwolona liczba zachowana wyrazów wyrazów dozwolona liczba wyrazów ALBO ALBO ALBO A. przedstawienie notatka notatka notatka notatka nie stanowiska przedstawia – przedstawia – przedstawia spełnia każdego oparte na oparte na stanowisko żadnego kluczowych dla kluczowych dla każdego autora z kryteriów autora tematu tematu względem określonego informacjach – informacjach – zagadnienia dla 1 pkt stanowisko stanowisko określonego każdego autora każdego autora w temacie notatki, względem względem odtworzone zagadnienia zagadnienia na podstawie określonego określonego informacji w temacie notatki, w temacie notatki, zawartych odtworzone na odtworzone na w tekście podstawie podstawie informacji informacji ALBO zawartych zawartych notatka w tekście, w tekście, ale przedstawia na odpowiednim poziom niepełne poziomie uogólnienia jest stanowisko uogólnienia zaburzony każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście B. zestawienie w notatce w notatce stanowisk obu stanowisk obu zestawiono zestawiono autorów nie autorów stanowiska obu stanowiska obu zestawiono albo autorów; autorów; zestawiono je poprawnie poprawnie niepoprawnie; nie wskazano np. wskazano np. wskazano np. punkty wspólne/ punkty wspólne/ punktów rozbieżne albo rozbieżne albo wspólnych/ różnorodność różnorodność rozbieżnych albo aspektów aspektów różnych aspektów zagadnienia zagadnienia zagadnienia określonego określonego określonego w temacie notatki w temacie notatki w temacie notatki ujętych w tekstach ujętych w tekstach ujętych w tekstach obu autorów obu autorów obu autorów C. spójność notatka stanowi notatka stanowi notatka stanowi logiczną logiczną logiczną i zorganizowaną i zorganizowaną i zorganizowaną całość ALBO całość ALBO całość w notatce w notatce występują usterki występują usterki w spójności w spójności D. długość notatki 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna 1 pkt – poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne). 0 pkt – trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych). Uwaga. Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ NAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ (Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ) Egzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej zgodnie Treść (0–3) z tabelą zamieszczoną na s. 7–8 tego dokumentu. 1 pkt – zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy językowe. 0 pkt – cztery i więcej błędów językowych. Poprawność językowa (0–1) Uwaga. Oceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję lub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia ani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej. Wskazówki dotyczące realizacji tematu notatki 1) Stanowiska autorów tekstów, a) Stanowisko autora 1. tekstu, np. Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka. b) Stanowisko autorki 2. tekstu, np. Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania przez ludzi. 2) Zestawienie stanowisk, np. a) punkty wspólne, np.: • ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu • chęć zbadania warunków w kosmosie • istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu b) punkty rozbieżne, np.: • tekst 1.: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z natury człowieka; tekst 2: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności zapewnienia ludzkości przetrwania • tekst 1.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia w nim śladów innego życia; tekst 2.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia rozwiązań umożliwiających człowiekowi życie w niesprzyjających warunkach • tekst 1.: ograniczenia finansowe dotyczące wysyłania ludzi w kosmos; tekst 2.: niesprzyjające warunki do życia / ograniczenia fizyczne człowieka. Uwagi. 1) Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk autorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich. 2) Nie są błędami językowymi powtórzenia w notatce syntetyzującej terminów naukowych, np. kosmos, planety, wszechświat.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
ocenione na 3 punkty za treść • W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć.
3
Przeprowadź etap 2
Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów] • Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią.
4
Przeprowadź etap 3
Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach. [67 wyrazów]
5
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 4 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 8)

Zadanie 6 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Do których postaci mitologicznych nawiązują przytoczone fragmenty wierszy? Każdemu z fragmentów wierszy A–B przyporządkuj po jednej postaci mitologicznej wybranej spośród 1–4. Wpisz numer wybranej postaci mitologicznej w odpowiednie miejsce w tabeli. Postać Fragment wiersza mitologiczna Jest pracowity, silny i wytrwały, Lwia skóra nagie barki mu pokrywa, A. Lecz wobec pana swojego nieśmiały, Łańcuchów swoich sam kuje ogniwa Adam Asnyk Był taki młody nie rozumiał że skrzydła są tylko przenośnią trochę wosku piór i pogarda dla praw grawitacji B. nie mogą utrzymać ciała na wysokości wielu stóp Zbigniew Herbert Postać mitologiczna 1. Herakles 2. Charon 3. Syzyf 4. Ikar

Pokaż odpowiedź

A1, B4

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
A1, B4
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: A1, B4

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 9)

Zadanie 7.1 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili Uźrzą2 mądrzy tego świata, tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Albo obłudne jimienie7, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra Cośmy się w niem kochali, materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my A swe dusze za nie dali? odejdziemy bez zwłoki. Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, Gdzie się nie skryje żadny, Uźrzą2 mądrzy tego świata, Iż dobra boska odpłata; Chowali tu żywot swoj ciasno3, Alić jich sirca nad słońce jasno4; Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 Albo obłudne jimienie7, Cośmy się w niem kochali, A swe dusze za nie dali? Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich serca są jaśniejsze od słońca. 5 Jidą – idą. 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my odejdziemy bez zwłoki. Dalsza część zadania jest wydrukowana na następnych stronach. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi Otwiera chaty i królewskie progi. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971. 1 W skok – szybko. 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego.

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie „Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza „Wiosna” Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, Gdzie się nie skryje żadny, Uźrzą2 mądrzy tego świata, Iż dobra boska odpłata; Chowali tu żywot swoj ciasno3, Alić jich sirca nad słońce jasno4; Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 Albo obłudne jimienie7, Cośmy się w niem kochali, A swe dusze za nie dali? Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, [w:] „[…] poezja polska świecka”, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Wyjaśnienia wyrazów 1 „Mors dicit” (łac.) – Śmierć mówi. 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich serca są jaśniejsze od słońca. 5 Jidą – idą. 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my odejdziemy bez zwłoki. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn „Wiosna” Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi Otwiera chaty i królewskie progi. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, „Wiosna”, [w:] tegoż, „Utwory zebrane”, Warszawa 1971. Wyjaśnienia wyrazów 1 W skok – szybko. 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego.

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili Uźrzą2 mądrzy tego świata, tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Albo obłudne jimienie7, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra Cośmy się w niem kochali, materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my A swe dusze za nie dali? odejdziemy bez zwłoki. Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Pokaż odpowiedź

• Postawa we fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią to niezwracanie uwagi na dobra doczesne, ponieważ i tak przeminą, natomiast Jan Andrzej Morsztyn w wierszu Wiosna napisał, aby czerpać z życia pełnymi garściami, dopóki jest na to czas. • Wiersz Wiosna nawołuje do cieszenia się życiem, dopóki je mamy, do korzystania z dóbr ziemskich. W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią natomiast zaleca się żyć skromnie, aby zapewnić sobie życie w raju.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie różnicy między postawą życiową zalecaną w tekście 1. a postawą życiową zalecaną w tekście 2. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. W uzasadnieniu zdający musi odnieść się do postawy życiowej.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Postawa we fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią to niezwracanie uwagi na dobra doczesne, ponieważ i tak przeminą, natomiast Jan Andrzej Morsztyn w wierszu Wiosna napisał, aby czerpać z życia pełnymi garściami, dopóki jest na to czas. • Wiersz Wiosna nawołuje do cieszenia się życiem, dopóki je mamy, do korzystania z dóbr ziemskich. W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią natomiast zaleca się żyć skromnie, aby zapewnić sobie życie w raju.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 10)

Zadanie 7.2 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Podaj nazwę epoki, w której powstała Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili Uźrzą2 mądrzy tego świata, tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Albo obłudne jimienie7, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra Cośmy się w niem kochali, materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my A swe dusze za nie dali? odejdziemy bez zwłoki. Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Podaj nazwę epoki, w której powstała Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, Gdzie się nie skryje żadny, Uźrzą2 mądrzy tego świata, Iż dobra boska odpłata; Chowali tu żywot swoj ciasno3, Alić jich sirca nad słońce jasno4; Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 Albo obłudne jimienie7, Cośmy się w niem kochali, A swe dusze za nie dali? Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich serca są jaśniejsze od słońca. 5 Jidą – idą. 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my odejdziemy bez zwłoki. Dalsza część zadania jest wydrukowana na następnych stronach. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi Otwiera chaty i królewskie progi. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971. 1 W skok – szybko. 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego.

Podaj nazwę epoki, w której powstała „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, Gdzie się nie skryje żadny, Uźrzą2 mądrzy tego świata, Iż dobra boska odpłata; Chowali tu żywot swoj ciasno3, Alić jich sirca nad słońce jasno4; Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 Albo obłudne jimienie7, Cośmy się w niem kochali, A swe dusze za nie dali? Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”, [w:] „[…] poezja polska świecka”, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Wyjaśnienia wyrazów 1 „Mors dicit” (łac.) – Śmierć mówi. 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich serca są jaśniejsze od słońca. 5 Jidą – idą. 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my odejdziemy bez zwłoki. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn „Wiosna” Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi Otwiera chaty i królewskie progi. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, „Wiosna”, [w:] tegoż, „Utwory zebrane”, Warszawa 1971. Wyjaśnienia wyrazów 1 W skok – szybko. 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego.

Podaj nazwę epoki, w której powstała Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili Uźrzą2 mądrzy tego świata, tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. Jidą5 w niebieskie radości, A nie w piekielne żałości. Co nam pomogło odzienie6 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Albo obłudne jimienie7, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra Cośmy się w niem kochali, materialne. 8 A my jidzim przez otwłoki – a my A swe dusze za nie dali? odejdziemy bez zwłoki. Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Pokaż odpowiedź

Nazwa epoki: średniowiecze. Postawa zalecana w utworze jest zgodna ze światopoglądem epoki, ponieważ przypomina o śmierci i potrzebie prowadzenia życia podporządkowanego zbawieniu; CKE akceptuje również uzasadnienie odwołujące się do średniowiecznej ascezy i całkowitego oddania Bogu.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne podanie nazwy epoki oraz trafne wykazanie zgodności postawy zalecanej w tekście 1. ze światopoglądem tej epoki. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Motyw tańca śmierci nie jest postawą. 2) Nie uznaje się dowodzenia opartego wyłącznie na odniesieniu do sztuki umierania.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
Nazwa epoki: średniowiecze. Postawa zalecana w utworze jest zgodna ze światopoglądem epoki, ponieważ przypomina o śmierci i potrzebie prowadzenia życia podporządkowanego zbawieniu; CKE akceptuje również uzasadnienie odwołujące się do średniowiecznej ascezy i całkowitego oddania Bogu.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 10)

Zadanie 8.1 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Podaj argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie Pieśni 14 Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa. Argument 1.: Argument 2.:

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Jan Kochanowski Pieśń 14 (Księgi wtóre) 1 Pospolita Rzecz – państwo. Wy, którzy Pospolitą Rzeczą1 władacie, 2 Ludzka sprawiedliwość – tu: A ludzką sprawiedliwość2 w ręku trzymacie, sprawiedliwość wobec ludzi. Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono3 3 Poruczyć – powierzyć wykonanie I zwierzchności nad stadem Bożym zwierzono4, czegoś komuś zaufanemu. Miejcie to przed oczyma zawżdy5 swojemi, 4 Zwierzchności […] zwierzono – Żeście miejsce zasiedli Boże na ziemi, przekazano władzę. 5 Zawżdy – zawsze. Z którego macie nie tak swe własne rzeczy6 6 Rzeczy – sprawy. Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy7. […] 7 Mieć […] na pieczy – troszczyć się. Więc ja podobno8 z mniejszym niebezpieczeństwem 8 Podobno – zapewne. Grzeszę: bo sam sie tracę swym wszeteczeństwem9. 9 Wszeteczeństwo – nieprzyzwoite, gorszące postępowanie. Przełożonych występki miasta zgubiły 10 Carstwa – państwa. I szerokie do gruntu carstwa10 zniszczyły. Jan Kochanowski, Pieśń 14 (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.

Pokaż odpowiedź

Argumenty, np.: • Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty. • Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa. • Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne podanie dwóch argumentów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
Argumenty, np.: • Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty. • Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa. • Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 11)

Zadanie 8.2 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Uzupełnij tabelę. Z przytoczonego fragmentu Pieśni 14 Jana Kochanowskiego wypisz przykład epitetu oraz podaj nazwę środka retorycznego, którego przykład zamieszczono w tabeli. Nazwa środka retorycznego Przykład epitet Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Jan Kochanowski Pieśń 14 (Księgi wtóre) 1 Pospolita Rzecz – państwo. Wy, którzy Pospolitą Rzeczą1 władacie, 2 Ludzka sprawiedliwość – tu: A ludzką sprawiedliwość2 w ręku trzymacie, sprawiedliwość wobec ludzi. Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono3 3 Poruczyć – powierzyć wykonanie I zwierzchności nad stadem Bożym zwierzono4, czegoś komuś zaufanemu. Miejcie to przed oczyma zawżdy5 swojemi, 4 Zwierzchności […] zwierzono – Żeście miejsce zasiedli Boże na ziemi, przekazano władzę. 5 Zawżdy – zawsze. Z którego macie nie tak swe własne rzeczy6 6 Rzeczy – sprawy. Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy7. […] 7 Mieć […] na pieczy – troszczyć się. Więc ja podobno8 z mniejszym niebezpieczeństwem 8 Podobno – zapewne. Grzeszę: bo sam sie tracę swym wszeteczeństwem9. 9 Wszeteczeństwo – nieprzyzwoite, gorszące postępowanie. Przełożonych występki miasta zgubiły 10 Carstwa – państwa. I szerokie do gruntu carstwa10 zniszczyły. Jan Kochanowski, Pieśń 14 (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.

Pokaż odpowiedź

Nazwa środka retoryczny Przykład • ludzką sprawiedliwość • stadem Bożym epitet • miejsce Boże • przełożonych występki • apostrofa / zwrot do adresata • przenośnia/metafora Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono • wtrącenie • inwersja Uwaga. Wystarczy podanie wyrazu określającego jako przykładu epitetu.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
Nazwa środka retoryczny Przykład • ludzką sprawiedliwość • stadem Bożym epitet • miejsce Boże • przełożonych występki • apostrofa / zwrot do adresata • przenośnia/metafora Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono • wtrącenie • inwersja Uwaga. Wystarczy podanie wyrazu określającego jako przykładu epitetu.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 12)

Zadanie 9 · 2 punktyJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Adam Mickiewicz Dziady cz. III P. ROLLISONOWA Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze! Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże! Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje; Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! – Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito. (płacze) […] Siadłam tam na rogu, Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho – Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho, Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie: Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie, Ja głos jego słyszałam uszami własnemi – Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi. I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko; Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko. Słyszałam, męczono go – […] Niema owca pozna głos swojego jagnięcia Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! – Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki, Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął! Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012. Tekst 2. Józef Wittlin Stabat Mater1 1 Stabat Mater (łac.) – Stała Matka. Stała matka boleściwa – na rynku, Przy swym martwym powieszonym synku. Stała w świata przeraźliwej pustce Polska matka w służącowskiej chustce. Nie płakała i nic nie mówiła, Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła. Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty, Niemcy przedtem zabrali mu buty. Będą w butach jej syna chodzili Po tej ziemi, którą pohańbili. Po tej ziemi, która umęczona Stoi – patrzy – i milczy – jak ona. [1942] Józef Wittlin, Stabat Mater, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1978. Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie Dziadów cz. III Adama 9. Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza Stabat Mater Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Argument 1.: Argument 2.:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Adam Mickiewicz Dziady cz. III P. ROLLISONOWA Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze! Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże! Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje; Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! – Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito. (płacze) […] Siadłam tam na rogu, Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho – Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho, Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie: Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie, Ja głos jego słyszałam uszami własnemi – Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi. I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko; Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko. Słyszałam, męczono go – […] Niema owca pozna głos swojego jagnięcia Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! – Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki, Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął! Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012. Dalsza część zadania jest wydrukowana na następnych stronach. Tekst 2. Józef Wittlin Stabat Mater1 Stała matka boleściwa – na rynku, Przy swym martwym powieszonym synku. Stała w świata przeraźliwej pustce Polska matka w służącowskiej chustce. Nie płakała i nic nie mówiła, Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła. Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty, Niemcy przedtem zabrali mu buty. Będą w butach jej syna chodzili Po tej ziemi, którą pohańbili. Po tej ziemi, która umęczona Stoi – patrzy – i milczy – jak ona. [1942] Józef Wittlin, Stabat Mater, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1978. 1 Stabat Mater (łac.) – Stała Matka. Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza Stabat Mater Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Argument 1.: Argument 2.:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Adam Mickiewicz „Dziady” cz. III P. ROLLISONOWA Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze! Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże! Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje; Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! – Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito. (płacze) […] Siadłam tam na rogu, Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho – Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho, Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie: Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie, Ja głos jego słyszałam uszami własnemi – Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi. I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko; Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko. Słyszałam, męczono go – […] Niema owca pozna głos swojego jagnięcia Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! – Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki, Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął! Adam Mickiewicz, „Dziady drezdeńskie” (część III), Wrocław 2012. Tekst 2. Józef Wittlin „Stabat Mater”1 Stała matka boleściwa – na rynku, Przy swym martwym powieszonym synku. Stała w świata przeraźliwej pustce Polska matka w służącowskiej chustce. Nie płakała i nic nie mówiła, Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła. Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty, Niemcy przedtem zabrali mu buty. Będą w butach jej syna chodzili Po tej ziemi, którą pohańbili. Po tej ziemi, która umęczona Stoi – patrzy – i milczy – jak ona. [1942] Józef Wittlin, „Stabat Mater”, [w:] tegoż, „Poezje”, Warszawa 1978. Wyjaśnienie wyrazów 1 „Stabat Mater” (łac.) – „Stała Matka”. Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie „Dziadów” cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza „Stabat Mater” Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Argument 1.: Argument 2.:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Tekst 1. Adam Mickiewicz Dziady cz. III P. ROLLISONOWA Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze! Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże! Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje; Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! – Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito. (płacze) […] Siadłam tam na rogu, Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho – Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho, Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie: Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie, Ja głos jego słyszałam uszami własnemi – Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi. I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko; Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko. Słyszałam, męczono go – […] Niema owca pozna głos swojego jagnięcia Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! – Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki, Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął! Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012. Tekst 2. Józef Wittlin Stabat Mater1 1 Stabat Mater (łac.) – Stała Matka. Stała matka boleściwa – na rynku, Przy swym martwym powieszonym synku. Stała w świata przeraźliwej pustce Polska matka w służącowskiej chustce. Nie płakała i nic nie mówiła, Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła. Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty, Niemcy przedtem zabrali mu buty. Będą w butach jej syna chodzili Po tej ziemi, którą pohańbili. Po tej ziemi, która umęczona Stoi – patrzy – i milczy – jak ona. [1942] Józef Wittlin, Stabat Mater, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1978. Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza Stabat Mater Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Argument 1.: Argument 2.:

Pokaż odpowiedź

ocenione na 2 pkt 1) Rozstrzygnięcie: Jest podobny. Argumenty, np.: • W obu fragmentach przedstawiona jest matka cierpiąca. Rollisonowa cierpi, ponieważ jej syn jest męczony, natomiast matka z wiersza Wittlina cierpi z powodu śmierci syna – w wierszu określa się ją jako „boleściwą”. • W obu tekstach jest przedstawiona matka kochająca, o czym świadczy to, że obie matki starają się być jak najbliżej synów. Rollisonowa nasłuchuje pod murami, a matka z wiersza Wittlina stoi przy zwłokach syna. 2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobny. Argumenty, np.: • Rollisonowa bardzo emocjonalnie opowiada o sytuacji katowanego syna oraz o swoim cierpieniu, zaś bohaterka wiersza Wittlina jest oniemiała z rozpaczy, nie okazuje emocji. • Matka z Dziadów cz. III ma nadzieję, że jej syn żyje – ta z utworu Wittlina nie ma wątpliwości co do śmierci syna, a więc straciła nadzieję. 3) Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobny. Argument za, np.: • Obie matki są ukazane jako cierpiące. Rollisonowa boleje nad losem syna, a matka z wiersza Stabat Mater cierpi z powodu straty dziecka. Argument przeciw, np.: • Rollisonowa prezentuje czynną postawę – błaga Senatora o litość. Z kolei matka w wierszu Wittlina prezentuje postawę bierną – stoi zapatrzona w zwłoki syna.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
ocenione na 2 pkt 1) Rozstrzygnięcie: Jest podobny. Argumenty, np.: • W obu fragmentach przedstawiona jest matka cierpiąca. Rollisonowa cierpi, ponieważ jej syn jest męczony, natomiast matka z wiersza Wittlina cierpi z powodu śmierci syna – w wierszu określa się ją jako „boleściwą”. • W obu tekstach jest przedstawiona matka kochająca, o czym świadczy to, że obie matki starają się być jak najbliżej synów. Rollisonowa nasłuchuje pod murami, a matka z wiersza Wittlina stoi przy zwłokach syna.
3
Przeprowadź etap 2
2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobny. Argumenty, np.: • Rollisonowa bardzo emocjonalnie opowiada o sytuacji katowanego syna oraz o swoim cierpieniu, zaś bohaterka wiersza Wittlina jest oniemiała z rozpaczy, nie okazuje emocji. • Matka z Dziadów cz. III ma nadzieję, że jej syn żyje – ta z utworu Wittlina nie ma wątpliwości co do śmierci syna, a więc straciła nadzieję. 3) Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobny. Argument za, np.: • Obie matki są ukazane jako cierpiące.
4
Przeprowadź etap 3
Rollisonowa boleje nad losem syna, a matka z wiersza Stabat Mater cierpi z powodu straty dziecka. Argument przeciw, np.: • Rollisonowa prezentuje czynną postawę – błaga Senatora o litość. Z kolei matka w wierszu Wittlina prezentuje postawę bierną – stoi zapatrzona w zwłoki syna.
5
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 12)

Zadanie 10.1 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Spośród podanych postaci (A–D) z Wesela Stanisława Wyspiańskiego wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz. A. Poeta. B. Dziad. C. Gospodarz. D. Dziennikarz.

Pokaż odpowiedź

A

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawna odpowiedź. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
A
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: A

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 14)

Zadanie 10.2 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Wyjaśnij, czego symbolem jest Rycerz w Weselu Stanisława Wyspiańskiego.

Pokaż odpowiedź

• Rycerz jest symbolem mocy, tzn. odwagi i wiary w zwycięstwo. • Rycerz jest symbolem siły, potęgi i męstwa. Ma natchnąć Poetę do odrzucenia dekadenckich postaw oraz odpędzić poczucie słabości. • Rycerz symbolizuje czasy świetności Polski, gdyż brał udział w słynnej bitwie pod Grunwaldem.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

rozwiązań zadań Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, czego symbolem jest Rycerz w Weselu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Rycerz jest symbolem mocy, tzn. odwagi i wiary w zwycięstwo. • Rycerz jest symbolem siły, potęgi i męstwa. Ma natchnąć Poetę do odrzucenia dekadenckich postaw oraz odpędzić poczucie słabości. • Rycerz symbolizuje czasy świetności Polski, gdyż brał udział w słynnej bitwie pod Grunwaldem.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 14)

Zadanie 11 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Krzysztof Kamil Baczyński Ten czas Miła moja, kochana. Taki to mroczny czas. Ciemna noc, tak już dawno ciemna noc, a bez gwiazd, po której drzew upiory wydarte ziemi – drżą. Smutne nieba nad nami jak krzyż złamanych rąk. Głowy dudnią po ziemi, noce schodzą do dnia, dni do nocy odchodzą, nie łodzie – trumny rodzą, w świat grobami odchodzą, odchodzi czas we snach. A serca – tak ich mało, a usta – tyle ich. My sami – tacy mali, krok jeszcze – przejdziem w mit. My sami – takie chmurki u skrzyżowania dróg, gdzie armaty stuleci i krzyż, a na nim Bóg. 10 września 1942 r. Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989. W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila 11. Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania przejdziem w mit.

Pokaż odpowiedź

• Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane. • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane. • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 15)

Zadanie 12 · 2 punktyJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Zapoznaj się z poniższą okładką książki Rok 1984 George’a Orwella. www.nikol-verlag.de Na okładce książki za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono 12. interpretację powieści George’a Orwella. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki utworu Rok 1984.

Pokaż odpowiedź

• Oko przedstawione na plakacie to oko Wielkiego Brata, który cały czas inwigilował mieszkańców, nie mogli więc czuć się wolni, nie mogli uciec od terroru. • Kolor czerwony może być symbolem zła (czewień to kolor komunizmu), a powieść Rok 1984 to projekcja życia w reżimie totalitarnym. • Skontrastowanie ogromnego oka z małą postacią człowieka może symbolizować Smitha uwięzionego w Oceanii i bezsilnego – tak jak w powieści był nieustannie kontrolowany przez system totalitarny, przed którym nie udało mu się ani ukryć, ani którego nie udało mu się pokonać. • Drut kolczasty okalający człowieka – symbol ograniczenia wolności jednostki w państwie totalitarnym. • Człowiek pozbawiony twarzy, bez konkretnych cech indywidualnych, symbolizuje mieszkańców Oceanii, którzy nie mają prawa głosu, muszą podporządkować się Partii.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki powieści Rok 1984. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego w kontekście problematyki powieści Rok 1984. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Oko przedstawione na plakacie to oko Wielkiego Brata, który cały czas inwigilował mieszkańców, nie mogli więc czuć się wolni, nie mogli uciec od terroru. • Kolor czerwony może być symbolem zła (czewień to kolor komunizmu), a powieść Rok 1984 to projekcja życia w reżimie totalitarnym. • Skontrastowanie ogromnego oka z małą postacią człowieka może symbolizować Smitha uwięzionego w Oceanii i bezsilnego – tak jak w powieści był nieustannie kontrolowany przez system totalitarny, przed którym nie udało mu się ani ukryć, ani którego nie udało mu się pokonać. • Drut kolczasty okalający człowieka – symbol ograniczenia wolności jednostki w państwie totalitarnym. • Człowiek pozbawiony twarzy, bez konkretnych cech indywidualnych, symbolizuje mieszkańców Oceanii, którzy nie mają prawa głosu, muszą podporządkować się Partii.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 16)

Zadanie 13 · 1 punktJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Sławomir Mrożek Tango AKT III […] EUGENIA: Pomóż mi. (Eleonora machinalnie podaje jej rękę. Eugenia wchodzi na katafalk) ELEONORA: Niechże mama nie dziwaczy, przecież dzisiaj dzień ślubu. Chce mama wszystko zepsuć przez jakąś śmierć? STOMIL: Jaka śmierć, co za śmierć?! Nigdy nie brałem tego pod uwagę... ARTUR (do siebie): Śmierć? Dobra myśl... EUGENIUSZ: To szaleństwo, Eugenio, bądź rozsądna, kto to widział umierać?! ALA: Babciu, przecież to nienormalne! EUGENIA: Nie rozumiem was. Jesteście tacy inteligentni, a jak tylko człowiek chce zrobić coś tak zwyczajnego jak zgon, to wszyscy się dziwią. Co za ludzie! (kładzie się na wznak, splata ręce na piersi) ELEONORA: Widzicie? Zróbcie coś... Może ona naprawdę... EUGENIUSZ: Geńka, dosyć tych ekstrawagancji! Co za umieranie! Tego nigdy nie było w naszej rodzinie! […] ARTUR: Śmierć... wspaniała forma. STOMIL: Tylko trochę nieżyciowa. […] ARTUR: Dziękuję, babciu, ja ten pomysł wykorzystam. STOMIL (chowając lusterko): E, głupstwo. Najważniejsze, żeby nie nosić krępującej odzieży. Eugenia umiera. ELEONORA: Mamo, spróbuj jeszcze raz! ARTUR: Umarła! A jednak to dziwne. Była taka niepoważna... Sławomir Mrożek, Tango, Warszawa 2023. 13. Wyjaśnij, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga Sławomira Mrożka. Odpowiedź zilustruj przykładem z tego fragmentu.

Pokaż odpowiedź

• Groteskowy charakter sceny polega na nieadekwatności zachowania bohaterów do sytuacji. Babcia zapowiada swoją śmierć, wchodzi na katafalk i umiera, a domownicy w podniosłej sytuacji zarzucają jej niestosowność zachowania. • Groteskowość polega na absurdalności zachowania babci i domowników. Babcia ogłasza, że umiera i rzeczywiście to robi, chociaż śmierć nie przychodzi na zawołanie. Z kolei domownicy próbują wpłynąć na babcię, by nie umierała – tak jakby człowiek mógł swobodnie przerwać ten proces. • Groteskowy charakter polega na tym, że wypowiedzi Artura nie pasują do poważnej i smutnej sytuacji, jaką jest śmierć bliskiej osoby. Artur używa pozytywnych określeń w odniesieniu do śmierci babci, np. „dobra myśl”.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga ORAZ zilustrowanie odpowiedzi trafnym przykładem z tego fragmentu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Groteskowy charakter sceny polega na nieadekwatności zachowania bohaterów do sytuacji. Babcia zapowiada swoją śmierć, wchodzi na katafalk i umiera, a domownicy w podniosłej sytuacji zarzucają jej niestosowność zachowania. • Groteskowość polega na absurdalności zachowania babci i domowników. Babcia ogłasza, że umiera i rzeczywiście to robi, chociaż śmierć nie przychodzi na zawołanie. Z kolei domownicy próbują wpłynąć na babcię, by nie umierała – tak jakby człowiek mógł swobodnie przerwać ten proces. • Groteskowy charakter polega na tym, że wypowiedzi Artura nie pasują do poważnej i smutnej sytuacji, jaką jest śmierć bliskiej osoby. Artur używa pozytywnych określeń w odniesieniu do śmierci babci, np. „dobra myśl”.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 17)

Zadanie 14 · 2 punktyJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższy utwór literacki. Zbigniew Herbert Stary Prometeusz Pisze pamiętniki. Próbuje w nich wyjaśnić miejsce bohatera w systemie konieczności, pogodzić sprzeczne ze sobą pojęcie bytu i losu. Ogień buzuje wesoło na kominku, w kuchni krząta się żona – egzaltowana dziewczyna, która nie mogła urodzić mu syna, ale pociesza się, że i tak przejdzie do historii. Przygotowanie do kolacji, na którą ma przyjść miejscowy proboszcz i aptekarz, najbliższy teraz przyjaciel Prometeusza. Ogień buzuje na kominku. Na ścianie wypchany orzeł i list dziękczynny tyrana Kaukazu, któremu dzięki wynalazkowi Prometeusza udało się spalić zbuntowane miasto. Prometeusz śmieje się cicho. Jest to teraz jedyny sposób wyrażenia niezgody na świat. [Pierwodruk 1973] Zbigniew Herbert, Stary Prometeusz, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019. Czy postawa starego Prometeusza przedstawiona w utworze Zbigniewa Herberta jest 14. zgodna z mitologicznym pierwowzorem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do przytoczonego utworu oraz do mitu o Prometeuszu z Mitologii Jana Parandowskiego. Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy) Arkusz 1. (testy)

Pokaż odpowiedź

ocenione na 2 pkt 1) Jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Tak, ponieważ w micie Prometeusz, aby wyrazić niezgodę na świat i na cierpienie, które przeżywają jego ukochani ludzie, wykrada z Olimpu ogień. Prometeusz z wiersza Herberta również wykazuje niezgodę na świat, którą ze względu na swój wiek wyraża tylko poprzez cichy śmiech. 2) Nie jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Bohater Herberta to zwykły bezsilny człowiek, który nie walczy. Natomiast mityczny Prometeusz buntował się, przeciwstawiał boskim rozkazom. • Mitologiczny Prometeusz sprzeciwia się Zeusowi i jest gotowy na poświęcenie oraz na cierpienie w imię idei, a Prometeusz Herberta jest konformistą, przyjmuje bierną postawę, prowadzi spokojne życie – jego postawa nie jest zatem zgodna z pierwowzorem.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie ORAZ trafne uzasadnienie w odniesieniu do utworu Stary Prometeusz i mitu o Prometeuszu. 1 pkt – poprawne określenie postawy starego Prometeusza z utworu Zbigniewa Herberta. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
ocenione na 2 pkt 1) Jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Tak, ponieważ w micie Prometeusz, aby wyrazić niezgodę na świat i na cierpienie, które przeżywają jego ukochani ludzie, wykrada z Olimpu ogień. Prometeusz z wiersza Herberta również wykazuje niezgodę na świat, którą ze względu na swój wiek wyraża tylko poprzez cichy śmiech. 2) Nie jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Bohater Herberta to zwykły bezsilny człowiek, który nie walczy.
3
Przeprowadź etap 2
Natomiast mityczny Prometeusz buntował się, przeciwstawiał boskim rozkazom. • Mitologiczny Prometeusz sprzeciwia się Zeusowi i jest gotowy na poświęcenie oraz na cierpienie w imię idei, a Prometeusz Herberta jest konformistą, przyjmuje bierną postawę, prowadzi spokojne życie – jego postawa nie jest zatem zgodna z pierwowzorem.
4
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 19)

Zadanie 15 · 35 punktówWypracowanie argumentacyjne na poziomie podstawowym

Wybierz jeden z dwóch tematów i napisz wypracowanie argumentacyjne.

Praca musi liczyć co najmniej 300 wyrazów. Trzeba rozważyć problem, przedstawić i uzasadnić własne stanowisko oraz odwołać się do lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego i wybranych kontekstów.

Maksymalna punktacja według zasad oceniania CKE
Kryterium	Maksymalnie
Spełnienie formalnych warunków polecenia	1 pkt
Kompetencje literackie i kulturowe	16 pkt
Struktura wypowiedzi	3 pkt
Spójność wypowiedzi	3 pkt
Styl wypowiedzi	1 pkt
Zakres i poprawność środków językowych	7 pkt
Ortografia	2 pkt
Interpunkcja	2 pkt

Pokaż kryteria poprawnej realizacji

Nie ma jednej odpowiedzi wzorcowej. Oceniana jest samodzielna wypowiedź argumentacyjna zgodna z wybranym tematem i kryteriami CKE.

W temacie 1 należy rozważyć, co może być źródłem nadziei w trudnych czasach. W temacie 2 trzeba przeanalizować wpływ błędnej oceny sytuacji na życie człowieka. W obu przypadkach argumentację należy oprzeć na lekturze obowiązkowej, innym utworze literackim i trafnie wykorzystanych kontekstach.

Punktacja: maksymalnie 35 punktów.

Pełne zasady oceniania CKE

Maksymalnie 35 punktów: 1 za warunki formalne, 16 za kompetencje literackie i kulturowe, 7 za kompozycję (3 struktura, 3 spójność, 1 styl) i 11 za język (7 środki językowe, 2 ortografia, 2 interpunkcja). Przy 0 punktów za warunki formalne wszystkie pozostałe kryteria również otrzymują 0 punktów. Praca krótsza niż 300 wyrazów jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach.

Odpowiedź została sprawdzona z zasadami oceniania CKE.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
Nie ma jednej odpowiedzi wzorcowej. Oceniana jest samodzielna wypowiedź argumentacyjna zgodna z wybranym tematem i kryteriami CKE.
3
Przeprowadź etap 2
Wymagane elementy toku według CKE: Maksymalnie 35 punktów: 1 za warunki formalne, 16 za kompetencje literackie i kulturowe, 7 za kompozycję (3 struktura, 3 spójność, 1 styl) i 11 za język (7 środki językowe, 2 ortografia, 2 interpunkcja). Przy 0 punktów za warunki formalne wszystkie pozostałe kryteria również otrzymują 0 punktów. Praca krótsza niż 300 wyrazów jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach.
4
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: Nie ma jednej odpowiedzi wzorcowej. Oceniana jest samodzielna wypowiedź argumentacyjna zgodna z wybranym tematem i kryteriami CKE.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 5)

Zadanie 1 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”. На основі тексту Карла Сагана поясни зміст речення: «Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”».

Pokaż odpowiedź

2 • Nazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrujący”. Dlatego też podróże kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami. • Autor tekstu zauważa, że w naturze człowieka jest wędrowanie i poznawanie nowych miejsc, również kosmosu. Wędrowcami są także planety, które podlegają nieustannemu ruchowi. To zdanie oznacza zatem rozpoczęcie przez człowieka lotów kosmicznych.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
2 • Nazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrujący”. Dlatego też podróże kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami. • Autor tekstu zauważa, że w naturze człowieka jest wędrowanie i poznawanie nowych miejsc, również kosmosu. Wędrowcami są także planety, które podlegają nieustannemu ruchowi. To zdanie oznacza zatem rozpoczęcie przez człowieka lotów kosmicznych.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 6)

Zadanie 2 · 2 punktyJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów. Поміркуй, чи в тексті Карла Сагана і в тексті Марти Трепчинської йдеться про ту саму причину зацікавленості космосом. В обґрунтуванні відповідi звернися до обох текстів. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Pokaż odpowiedź

ocenione na 2 pkt • Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach. • Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie ORAZ podanie przyczyny zainteresowania kosmosem na podstawie jednego tekstu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli w rozwiązaniu zadania wskazano taką samą przyczynę zainteresowania kosmosem (rozstrzygnięcie: tak), jednak odwołanie do któregokolwiek z tekstów jest niezgodne z tym rozstrzygnięciem, to za odpowiedź przyznaje się 0 pkt.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
ocenione na 2 pkt • Nie. W tekście Carla Sagana motywacją główną do odkrywania kosmosu jest ciekawość, ale także szukanie jakichkolwiek znaków życia na planetach, natomiast w tekście Marty Trepczyńskiej głównym impulsem do odkrywania kosmosu jest znalezienie warunków do życia na innych planetach. • Tak, w obu tekstach jest mowa o potrzebie zdobycia wiedzy o warunkach panujących w kosmosie.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 7)

Zadanie 3 · 2 punktyJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Wyjaśnij, dlaczego zgodnie z tekstem Carla Sagana nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa. Czy o takim samym ograniczeniu w eksplorowaniu kosmosu jest mowa w tekście Marty Trepczyńskiej? Uzasadnij odpowiedź. Поясни, чому за текстом Карла Сагана «nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa». Чи в тексті Марти Трепчинської йдеться про таке ж саме обмеження в дослідженні космосу? Обґрунтуй відповідь.

Pokaż odpowiedź

oceniona na 2 pkt Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. ORAZ rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 2. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
oceniona na 2 pkt Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie. Wymagane elementy toku według CKE: 2 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. ORAZ rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 2. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie zgodne z tekstem 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: oceniona na 2 pkt Według Carla Sagana nie możemy podróżować w kosmos, ponieważ ograniczają nas koszty. Trepczyńska nie mówi o takim samym ograniczeniu, bo wskazuje, że przeszkodą są warunki panujące w kosmosie.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 7)

Zadanie 4 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Carla Sagana albo do tekstu Marty Trepczyńskiej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Оціни правильність наведених тверджень, що стосуються тексту Карла Сагана або тексту Марти Трепчинської. Зазнач P, якщо твердження правильне, або F – якщо воно помилкове. Czasowniki w pierwszej osobie liczby mnogiej, obecne w tekście 1. Carla Sagana, służą zmniejszeniu dystansu między autorem P F a czytelnikami. W sformułowaniu z tekstu Marty Trepczyńskiej dzień na Księżycu 2. P F trwa dwa ziemskie tygodnie zastosowano przymiotnik wartościujący.

Pokaż odpowiedź

PF

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawna odpowiedź. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
PF
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: PF

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 8)

Zadanie 5 · 4 punktyJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie kosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. На основі обох текстів напиши узагальнену замітку на тему: відкривання космосу як потреба людини. Твоя замітка повинна налічувати 60–90 слів. Увага: при оцінюванні відповіді братиметься до уваги мовна, орфографічна і пунктуаційна грамотність.

Pokaż odpowiedź

ocenione na 3 punkty za treść • W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć. Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów] • Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią. Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach. [67 wyrazów]

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 4 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

notatki syntetyzującej Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną. Treść 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt notatka spełnia notatka spełnia notatka kryteria A, B i C kryteria A, B i C spełnia określone dla określone dla kryteria A i C 3 pkt, ALE 2 pkt, ALE określone dla nie została nie została 1 pkt, ALE zachowana zachowana nie została dozwolona liczba dozwolona liczba zachowana wyrazów wyrazów dozwolona liczba wyrazów ALBO ALBO ALBO A. przedstawienie notatka notatka notatka notatka nie stanowiska przedstawia – przedstawia – przedstawia spełnia każdego oparte na oparte na stanowisko żadnego kluczowych dla kluczowych dla każdego autora z kryteriów autora tematu tematu względem określonego informacjach – informacjach – zagadnienia dla 1 pkt stanowisko stanowisko określonego każdego autora każdego autora w temacie notatki, względem względem odtworzone zagadnienia zagadnienia na podstawie określonego określonego informacji w temacie notatki, w temacie notatki, zawartych odtworzone na odtworzone na w tekście podstawie podstawie informacji informacji ALBO zawartych zawartych notatka w tekście, w tekście, ale przedstawia na odpowiednim poziom niepełne poziomie uogólnienia jest stanowisko uogólnienia zaburzony każdego autora względem zagadnienia określonego w temacie notatki, odtworzone na podstawie informacji zawartych w tekście B. zestawienie w notatce w notatce stanowisk obu stanowisk obu zestawiono zestawiono autorów nie autorów stanowiska obu stanowiska obu zestawiono albo autorów; autorów; zestawiono je poprawnie poprawnie niepoprawnie; nie wskazano np. wskazano np. wskazano np. punkty wspólne/ punkty wspólne/ punktów rozbieżne albo rozbieżne albo wspólnych/ różnorodność różnorodność rozbieżnych albo aspektów aspektów różnych aspektów zagadnienia zagadnienia zagadnienia określonego określonego określonego w temacie notatki w temacie notatki w temacie notatki ujętych w tekstach ujętych w tekstach ujętych w tekstach obu autorów obu autorów obu autorów C. spójność notatka stanowi notatka stanowi notatka stanowi logiczną logiczną logiczną i zorganizowaną i zorganizowaną i zorganizowaną całość ALBO całość ALBO całość w notatce w notatce występują usterki występują usterki w spójności w spójności D. długość notatki 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna 1 pkt – poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne). 0 pkt – trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych). Uwaga. Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ NAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ (Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ) Egzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej zgodnie Treść (0–3) z tabelą zamieszczoną na s. 7–8 tego dokumentu. 1 pkt – zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy językowe. 0 pkt – cztery i więcej błędów językowych. Poprawność językowa (0–1) Uwaga. Oceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję lub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia ani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej. Wskazówki dotyczące realizacji tematu notatki 1) Stanowiska autorów tekstów, a) Stanowisko autora 1. tekstu, np. Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z naturalnej ciekawości człowieka. b) Stanowisko autorki 2. tekstu, np. Potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności znalezienia planety nadającej się do zamieszkania przez ludzi. 2) Zestawienie stanowisk, np. a) punkty wspólne, np.: • ciekawość jako motywacja do odkrywania kosmosu • chęć zbadania warunków w kosmosie • istnienie ograniczeń w odkrywaniu kosmosu b) punkty rozbieżne, np.: • tekst 1.: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z natury człowieka; tekst 2: potrzeba odkrywania kosmosu wynika z konieczności zapewnienia ludzkości przetrwania • tekst 1.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia w nim śladów innego życia; tekst 2.: ludzie badają kosmos w celu znalezienia rozwiązań umożliwiających człowiekowi życie w niesprzyjających warunkach • tekst 1.: ograniczenia finansowe dotyczące wysyłania ludzi w kosmos; tekst 2.: niesprzyjające warunki do życia / ograniczenia fizyczne człowieka. Uwagi. 1) Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk autorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich. 2) Nie są błędami językowymi powtórzenia w notatce syntetyzującej terminów naukowych, np. kosmos, planety, wszechświat.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
ocenione na 3 punkty za treść • W obu tekstach wyrażono przekonanie, że odkrywanie kosmosu jest ważną potrzebą człowieka związaną z poszukiwaniem wiedzy o warunkach w nim panujących. Carl Sagan sądzi, że ta potrzeba wynika z naturalnej ciekawości ludzkiej. Według niego wiedza o kosmosie pomaga człowiekowi lepiej zrozumieć Ziemię. Natomiast Trepczyńska akcentuje konieczność poszukiwania planety, na której rodzaj ludzki byłby w stanie przeżyć.
3
Przeprowadź etap 2
Zauważa, że dotychczasowe badania kosmosu nie potwierdzają istnienia innych miejsc gwarantujących ludzkości przyszłość, jednak wciąż trwają badania nad możliwością egzystencji człowieka w niesprzyjających warunkach. [80 wyrazów] • Oba teksty dotyczą eksploracji kosmosu i zagadnienia, dlaczego ludzkość się tym zajmuje. Sagan w swoim tekście wyraża pogląd, że ludzie odkrywają wszechświat z wrodzonej ciekawości i chęci poszukiwania życia poza Ziemią.
4
Przeprowadź etap 3
Zwraca jednak uwagę na to, że koszt wypraw kosmicznych jest istotnym ograniczeniem. Autorka drugiego tekstu koncentruje się na zagadnieniu kolonizacji planet istotnym dla przetrwania ludzkości. Według niej realizację tego celu ograniczają warunki panujące na innych planetach. [67 wyrazów]
5
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 4 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 8)

Zadanie 6 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Do których postaci mitologicznych nawiązują przytoczone fragmenty wierszy? Każdemu z fragmentów wierszy A–B przyporządkuj po jednej postaci mitologicznej wybranej spośród 1–4. Wpisz numer wybranej postaci mitologicznej w odpowiednie miejsce w tabeli. Кого з міфологічних постатей стосуються наведені уривки з віршів? До кожного з уривків A–B підбери по одній міфологічній постаті, вибравши з-поміж 1–4. Запиши номер вибраної міфологічної постаті у відповідному місці в таблиці. Postać Fragment wiersza mitologiczna Jest pracowity, silny i wytrwały, Lwia skóra nagie barki mu pokrywa, A. Lecz wobec pana swojego nieśmiały, Łańcuchów swoich sam kuje ogniwa Adam Asnyk Był taki młody nie rozumiał że skrzydła są tylko przenośnią trochę wosku piór i pogarda dla praw grawitacji B. nie mogą utrzymać ciała na wysokości wielu stóp Zbigniew Herbert Postać mitologiczna 1. Herakles 2. Charon 3. Syzyf 4. Ikar

Pokaż odpowiedź

A1, B4

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne uzupełnienie obu wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
A1, B4
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: A1, B4

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 10)

Zadanie 7.1 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów. Поясни, чим відрізняється життєва позиція, рекомендована в наведеному уривку з «Розмови майстра Полікарпа зі Смертю», і життєва позиція, рекомендована в наведеному уривку з вірша «Весна» Яна Анджея Морштина. У своїй відповіді звернися до кожного з текстів.

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Прочитай нижченаведені уривки з літературних творів. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili Uźrzą2 mądrzy tego świata, tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Jidą5 w niebieskie radości, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra A nie w piekielne żałości. materialne. Co nam pomogło odzienie6 8 A my jidzim przez otwłoki – a my Albo obłudne jimienie7, odejdziemy bez zwłoki. Cośmy się w niem kochali, A swe dusze za nie dali? Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Pokaż odpowiedź

• Postawa we fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią to niezwracanie uwagi na dobra doczesne, ponieważ i tak przeminą, natomiast Jan Andrzej Morsztyn w wierszu Wiosna napisał, aby czerpać z życia pełnymi garściami, dopóki jest na to czas. • Wiersz Wiosna nawołuje do cieszenia się życiem, dopóki je mamy, do korzystania z dóbr ziemskich. W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią natomiast zaleca się żyć skromnie, aby zapewnić sobie życie w raju.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie różnicy między postawą życiową zalecaną w tekście 1. a postawą życiową zalecaną w tekście 2. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwaga. W uzasadnieniu zdający musi odnieść się do postawy życiowej.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Postawa we fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią to niezwracanie uwagi na dobra doczesne, ponieważ i tak przeminą, natomiast Jan Andrzej Morsztyn w wierszu Wiosna napisał, aby czerpać z życia pełnymi garściami, dopóki jest na to czas. • Wiersz Wiosna nawołuje do cieszenia się życiem, dopóki je mamy, do korzystania z dóbr ziemskich. W Rozmowie Mistrza Polikarpa ze Śmiercią natomiast zaleca się żyć skromnie, aby zapewnić sobie życie w raju.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 12)

Zadanie 7.2 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Podaj nazwę epoki, w której powstała Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Вкажи назву епохи, в яку була написана «Розмова майстра Полікарпа зі Смертю», а потім доведи, що позиція, рекомендована в наведеному уривку цього твору, відповідає світоглядові визначеної епохи. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Прочитай нижченаведені уривки з літературних творів. Tekst 1. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią MORS DICIT1: […] Ale gdy przyjdzie dzień sądny, 1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi. Gdzie się nie skryje żadny, 2 Uźrzą – ujrzą. 3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili Uźrzą2 mądrzy tego świata, tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia. Iż dobra boska odpłata; 4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich Chowali tu żywot swoj ciasno3, serca są jaśniejsze od słońca. Alić jich sirca nad słońce jasno4; 5 Jidą – idą. 6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie. Jidą5 w niebieskie radości, 7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra A nie w piekielne żałości. materialne. Co nam pomogło odzienie6 8 A my jidzim przez otwłoki – a my Albo obłudne jimienie7, odejdziemy bez zwłoki. Cośmy się w niem kochali, A swe dusze za nie dali? Przeminęło jak obłoki, A my jidzim przez otwłoki8. Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952. Tekst 2. Jan Andrzej Morsztyn Wiosna Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni 1 W skok – szybko. I śmierć, której się dobra myśl nie schroni: 2 Do niezmiernej […] nadzieje – do Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi długotrwałej nadziei. 3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec Otwiera chaty i królewskie progi. życia. 4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj. 5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono. Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota 6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego. Nadzieje2 krótki kres dany żywota3; Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5, Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6. Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.

Pokaż odpowiedź

Nazwa epoki: średniowiecze. Postawa zalecana w utworze jest zgodna ze światopoglądem epoki, ponieważ przypomina o śmierci i potrzebie prowadzenia życia podporządkowanego zbawieniu; CKE akceptuje również uzasadnienie odwołujące się do średniowiecznej ascezy i całkowitego oddania Bogu.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne podanie nazwy epoki oraz trafne wykazanie zgodności postawy zalecanej w tekście 1. ze światopoglądem tej epoki. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Motyw tańca śmierci nie jest postawą. 2) Nie uznaje się dowodzenia opartego wyłącznie na odniesieniu do sztuki umierania.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
Nazwa epoki: średniowiecze. Postawa zalecana w utworze jest zgodna ze światopoglądem epoki, ponieważ przypomina o śmierci i potrzebie prowadzenia życia podporządkowanego zbawieniu; CKE akceptuje również uzasadnienie odwołujące się do średniowiecznej ascezy i całkowitego oddania Bogu.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 12)

Zadanie 8.1 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Podaj argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie Pieśni 14 Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa. Наведи аргументи, за допомогою яких ліричний суб’єкт у наведеному уривку з «Пісні 14» Яна Кохановського переконує правителів, що їхній обов’язок – завжди зважати на благо суспільства. Argument 1.: Argument 2.:

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Прочитай нижченаведений уривок з літературного твору. Jan Kochanowski Pieśń 14 (Księgi wtóre) 1 Pospolita Rzecz – państwo. Wy, którzy Pospolitą Rzeczą1 władacie, 2 Ludzka sprawiedliwość – tu: A ludzką sprawiedliwość2 w ręku trzymacie, sprawiedliwość wobec ludzi. Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono3 3 Poruczyć – powierzyć wykonanie I zwierzchności nad stadem Bożym zwierzono4, czegoś komuś zaufanemu. Miejcie to przed oczyma zawżdy5 swojemi, 4 Zwierzchności […] zwierzono – Żeście miejsce zasiedli Boże na ziemi, przekazano władzę. 5 Zawżdy – zawsze. Z którego macie nie tak swe własne rzeczy6 6 Rzeczy – sprawy. Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy7. […] 7 Mieć […] na pieczy – troszczyć się. Więc ja podobno8 z mniejszym niebezpieczeństwem 8 Podobno – zapewne. 9 Wszeteczeństwo – nieprzyzwoite, Grzeszę: bo sam sie tracę swym wszeteczeństwem9. gorszące postępowanie. Przełożonych występki miasta zgubiły 10 Carstwa – państwa. I szerokie do gruntu carstwa10 zniszczyły. Jan Kochanowski, Pieśń 14 (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.

Pokaż odpowiedź

Argumenty, np.: • Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty. • Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa. • Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne podanie dwóch argumentów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
Argumenty, np.: • Rządzący zastępują na ziemi Boga, a zatem tak jak Bóg troszczy się o ludzkość, tak oni powinni troszczyć się o dobro wspólnoty. • Błędy rządzących prowadzą do upadku państwa. • Rządzącym powierzono dbałość o sprawiedliwość wobec ludzi.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 13)

Zadanie 8.2 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Uzupełnij tabelę. Z przytoczonego fragmentu Pieśni 14 Jana Kochanowskiego wypisz przykład epitetu oraz podaj nazwę środka retorycznego, którego przykład zamieszczono w tabeli. Заповни таблицю. Випиши з наведеного уривка з «Пісні 14» Яна Кохановського приклад епітета, а також подай назву риторичного прийому, приклад якого подано у таблиці. Nazwa środka retorycznego Przykład epitet Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Прочитай нижченаведений уривок з літературного твору. Jan Kochanowski Pieśń 14 (Księgi wtóre) 1 Pospolita Rzecz – państwo. Wy, którzy Pospolitą Rzeczą1 władacie, 2 Ludzka sprawiedliwość – tu: A ludzką sprawiedliwość2 w ręku trzymacie, sprawiedliwość wobec ludzi. Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono3 3 Poruczyć – powierzyć wykonanie I zwierzchności nad stadem Bożym zwierzono4, czegoś komuś zaufanemu. Miejcie to przed oczyma zawżdy5 swojemi, 4 Zwierzchności […] zwierzono – Żeście miejsce zasiedli Boże na ziemi, przekazano władzę. 5 Zawżdy – zawsze. Z którego macie nie tak swe własne rzeczy6 6 Rzeczy – sprawy. Jako wszytek ludzki mieć rodzaj na pieczy7. […] 7 Mieć […] na pieczy – troszczyć się. Więc ja podobno8 z mniejszym niebezpieczeństwem 8 Podobno – zapewne. 9 Wszeteczeństwo – nieprzyzwoite, Grzeszę: bo sam sie tracę swym wszeteczeństwem9. gorszące postępowanie. Przełożonych występki miasta zgubiły 10 Carstwa – państwa. I szerokie do gruntu carstwa10 zniszczyły. Jan Kochanowski, Pieśń 14 (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Pieśni, Wrocław 1997.

Pokaż odpowiedź

Nazwa środka retoryczny Przykład • ludzką sprawiedliwość • stadem Bożym epitet • miejsce Boże • przełożonych występki • apostrofa / zwrot do adresata • przenośnia/metafora Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono • wtrącenie • inwersja Uwaga. Wystarczy podanie wyrazu określającego jako przykładu epitetu.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne uzupełnienie dwóch wierszy tabeli. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
Nazwa środka retoryczny Przykład • ludzką sprawiedliwość • stadem Bożym epitet • miejsce Boże • przełożonych występki • apostrofa / zwrot do adresata • przenośnia/metafora Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono • wtrącenie • inwersja Uwaga. Wystarczy podanie wyrazu określającego jako przykładu epitetu.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 14)

Zadanie 9 · 2 punktyJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższe fragmenty utworów literackich. Прочитай нижченаведені уривки з літературних творів. Tekst 1. Adam Mickiewicz Dziady cz. III P. ROLLISONOWA Panie! litość – ja wdowa! Panie Senatorze! Słyszałam, że zabili – czyż można, mój Boże! Moje dziecko! – Ksiądz mówi, że on jeszcze żyje; Ale go biją, Panie! ktoż dzieci tak bije! – Jego zbito – zlituj się – po katowsku zbito. (płacze) […] Siadłam tam na rogu, Pod murem – mury grube – przyłożyłam ucho – Tam siedziałam od rana. – W północ, w mieście głucho, Słucham – w północ, tam z muru – nie, nie zwodzę siebie: Słyszałam go, słyszałam, jak Pan Bóg na niebie, Ja głos jego słyszałam uszami własnemi – Cichy, jakby spod ziemi, jak ze środka ziemi. I mój słuch wszedł w głąb muru, daleko, głęboko; Ach, dalej poszedł niźli najbystrzejsze oko. Słyszałam, męczono go – […] Niema owca pozna głos swojego jagnięcia Śród najliczniejszej trzody – ach, to był głos taki! – Ach, dobry Panie, żebyś słyszał raz głos taki, Ty byś już nigdy w życiu spokojnie nie zasnął! Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie (część III), Wrocław 2012. Tekst 2. Józef Wittlin Stabat Mater1 1 Stabat Mater (łac.) – Stała Matka. Stała matka boleściwa – na rynku, Przy swym martwym powieszonym synku. Stała w świata przeraźliwej pustce Polska matka w służącowskiej chustce. Nie płakała i nic nie mówiła, Zimne oczy w zimne zwłoki wbiła. Wisiał martwy, z wszystkiego wyzuty, Niemcy przedtem zabrali mu buty. Będą w butach jej syna chodzili Po tej ziemi, którą pohańbili. Po tej ziemi, która umęczona Stoi – patrzy – i milczy – jak ona. [1942] Józef Wittlin, Stabat Mater, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1978. Rozstrzygnij, czy obraz matki w przytoczonym fragmencie Dziadów cz. III Adama Mickiewicza jest podobny do obrazu matki w przytoczonym fragmencie wiersza Stabat Mater Józefa Wittlina. W uzasadnieniu odpowiedzi sformułuj dwa argumenty – każdy w odniesieniu do obu tekstów. Поміркуй, чи образ матері у наведеному уривку з ч. ІІІ твору «Дзяди» Адама Міцкевича схожий до образу матері у наведеному уривку з вірша «Stabat Mater» Юзефа Вітліна. В обґрунтуванні відповіді наведи два аргументи, кожен з яких відноситься до обох текстів. Rozstrzygnięcie: Argument 1.: Argument 2.:

Pokaż odpowiedź

ocenione na 2 pkt 1) Rozstrzygnięcie: Jest podobny. Argumenty, np.: • W obu fragmentach przedstawiona jest matka cierpiąca. Rollisonowa cierpi, ponieważ jej syn jest męczony, natomiast matka z wiersza Wittlina cierpi z powodu śmierci syna – w wierszu określa się ją jako „boleściwą”. • W obu tekstach jest przedstawiona matka kochająca, o czym świadczy to, że obie matki starają się być jak najbliżej synów. Rollisonowa nasłuchuje pod murami, a matka z wiersza Wittlina stoi przy zwłokach syna. 2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobny. Argumenty, np.: • Rollisonowa bardzo emocjonalnie opowiada o sytuacji katowanego syna oraz o swoim cierpieniu, zaś bohaterka wiersza Wittlina jest oniemiała z rozpaczy, nie okazuje emocji. • Matka z Dziadów cz. III ma nadzieję, że jej syn żyje – ta z utworu Wittlina nie ma wątpliwości co do śmierci syna, a więc straciła nadzieję. 3) Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobny. Argument za, np.: • Obie matki są ukazane jako cierpiące. Rollisonowa boleje nad losem syna, a matka z wiersza Stabat Mater cierpi z powodu straty dziecka. Argument przeciw, np.: • Rollisonowa prezentuje czynną postawę – błaga Senatora o litość. Z kolei matka w wierszu Wittlina prezentuje postawę bierną – stoi zapatrzona w zwłoki syna.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie dwóch poprawnych argumentów w odniesieniu do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie i sformułowanie jednego poprawnego argumentu w odniesieniu do obu tekstów. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
ocenione na 2 pkt 1) Rozstrzygnięcie: Jest podobny. Argumenty, np.: • W obu fragmentach przedstawiona jest matka cierpiąca. Rollisonowa cierpi, ponieważ jej syn jest męczony, natomiast matka z wiersza Wittlina cierpi z powodu śmierci syna – w wierszu określa się ją jako „boleściwą”. • W obu tekstach jest przedstawiona matka kochająca, o czym świadczy to, że obie matki starają się być jak najbliżej synów. Rollisonowa nasłuchuje pod murami, a matka z wiersza Wittlina stoi przy zwłokach syna.
3
Przeprowadź etap 2
2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobny. Argumenty, np.: • Rollisonowa bardzo emocjonalnie opowiada o sytuacji katowanego syna oraz o swoim cierpieniu, zaś bohaterka wiersza Wittlina jest oniemiała z rozpaczy, nie okazuje emocji. • Matka z Dziadów cz. III ma nadzieję, że jej syn żyje – ta z utworu Wittlina nie ma wątpliwości co do śmierci syna, a więc straciła nadzieję. 3) Rozstrzygnięcie: Częściowo jest podobny. Argument za, np.: • Obie matki są ukazane jako cierpiące.
4
Przeprowadź etap 3
Rollisonowa boleje nad losem syna, a matka z wiersza Stabat Mater cierpi z powodu straty dziecka. Argument przeciw, np.: • Rollisonowa prezentuje czynną postawę – błaga Senatora o litość. Z kolei matka w wierszu Wittlina prezentuje postawę bierną – stoi zapatrzona w zwłoki syna.
5
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 14)

Zadanie 10.1 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Spośród podanych postaci (A–D) z Wesela Stanisława Wyspiańskiego wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz. З-поміж наведених постатей (A–D) з «Весілля» Станіслава Виспянського вибери і зазнач ту, перед якою з’являється Лицар. A. Poeta. B. Dziad. C. Gospodarz. D. Dziennikarz.

Pokaż odpowiedź

A

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawna odpowiedź. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
A
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: A

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 16)

Zadanie 10.2 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Wyjaśnij, czego symbolem jest Rycerz w Weselu Stanisława Wyspiańskiego. Поясни, що символізує Лицар у «Весіллі» Станіслава Виспянського.

Pokaż odpowiedź

• Rycerz jest symbolem mocy, tzn. odwagi i wiary w zwycięstwo. • Rycerz jest symbolem siły, potęgi i męstwa. Ma natchnąć Poetę do odrzucenia dekadenckich postaw oraz odpędzić poczucie słabości. • Rycerz symbolizuje czasy świetności Polski, gdyż brał udział w słynnej bitwie pod Grunwaldem.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

rozwiązań zadań Zasady oceniania 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, czego symbolem jest Rycerz w Weselu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Rycerz jest symbolem mocy, tzn. odwagi i wiary w zwycięstwo. • Rycerz jest symbolem siły, potęgi i męstwa. Ma natchnąć Poetę do odrzucenia dekadenckich postaw oraz odpędzić poczucie słabości. • Rycerz symbolizuje czasy świetności Polski, gdyż brał udział w słynnej bitwie pod Grunwaldem.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 16)

Zadanie 11 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Прочитай нижченаведений уривок з літературного твору. Krzysztof Kamil Baczyński Ten czas Miła moja, kochana. Taki to mroczny czas. Ciemna noc, tak już dawno ciemna noc, a bez gwiazd, po której drzew upiory wydarte ziemi – drżą. Smutne nieba nad nami jak krzyż złamanych rąk. Głowy dudnią po ziemi, noce schodzą do dnia, dni do nocy odchodzą, nie łodzie – trumny rodzą, w świat grobami odchodzą, odchodzi czas we snach. A serca – tak ich mało, a usta – tyle ich. My sami – tacy mali, krok jeszcze – przejdziem w mit. My sami – takie chmurki u skrzyżowania dróg, gdzie armaty stuleci i krzyż, a na nim Bóg. 10 września 1942 r. Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989. W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania przejdziem w mit. У контексті наведеного уривка з вірша «Цей час» Кшиштофа Каміля Бачинського поясни сенс виразу «przejdziem w mit».

Pokaż odpowiedź

• Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane. • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane. • Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 17)

Zadanie 12 · 2 punktyJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Zapoznaj się z poniższą okładką książki Rok 1984 George’a Orwella. Ознайомся з нижченаведеною обкладинкою книжки «1984» Джорджа Орвелла. www.nikol-verlag.de Na okładce książki za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację powieści George’a Orwella. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście problematyki utworu Rok 1984. На обкладинці книжки за допомогою різних графічних елементів представлено інтерпретацію роману Джорджа Орвелла. Вибери два графічні елементи і поясни їхнє значення у контексті проблематики твору «1984».

Pokaż odpowiedź

• Oko przedstawione na plakacie to oko Wielkiego Brata, który cały czas inwigilował mieszkańców, nie mogli więc czuć się wolni, nie mogli uciec od terroru. • Kolor czerwony może być symbolem zła (czewień to kolor komunizmu), a powieść Rok 1984 to projekcja życia w reżimie totalitarnym. • Skontrastowanie ogromnego oka z małą postacią człowieka może symbolizować Smitha uwięzionego w Oceanii i bezsilnego – tak jak w powieści był nieustannie kontrolowany przez system totalitarny, przed którym nie udało mu się ani ukryć, ani którego nie udało mu się pokonać. • Drut kolczasty okalający człowieka – symbol ograniczenia wolności jednostki w państwie totalitarnym. • Człowiek pozbawiony twarzy, bez konkretnych cech indywidualnych, symbolizuje mieszkańców Oceanii, którzy nie mają prawa głosu, muszą podporządkować się Partii.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście problematyki powieści Rok 1984. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego w kontekście problematyki powieści Rok 1984. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Oko przedstawione na plakacie to oko Wielkiego Brata, który cały czas inwigilował mieszkańców, nie mogli więc czuć się wolni, nie mogli uciec od terroru. • Kolor czerwony może być symbolem zła (czewień to kolor komunizmu), a powieść Rok 1984 to projekcja życia w reżimie totalitarnym. • Skontrastowanie ogromnego oka z małą postacią człowieka może symbolizować Smitha uwięzionego w Oceanii i bezsilnego – tak jak w powieści był nieustannie kontrolowany przez system totalitarny, przed którym nie udało mu się ani ukryć, ani którego nie udało mu się pokonać. • Drut kolczasty okalający człowieka – symbol ograniczenia wolności jednostki w państwie totalitarnym. • Człowiek pozbawiony twarzy, bez konkretnych cech indywidualnych, symbolizuje mieszkańców Oceanii, którzy nie mają prawa głosu, muszą podporządkować się Partii.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 18)

Zadanie 13 · 1 punktJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego. Прочитай нижченаведений уривок з літературного твору. Sławomir Mrożek Tango AKT III […] EUGENIA: Pomóż mi. (Eleonora machinalnie podaje jej rękę. Eugenia wchodzi na katafalk) ELEONORA: Niechże mama nie dziwaczy, przecież dzisiaj dzień ślubu. Chce mama wszystko zepsuć przez jakąś śmierć? STOMIL: Jaka śmierć, co za śmierć?! Nigdy nie brałem tego pod uwagę... ARTUR (do siebie): Śmierć? Dobra myśl... EUGENIUSZ: To szaleństwo, Eugenio, bądź rozsądna, kto to widział umierać?! ALA: Babciu, przecież to nienormalne! EUGENIA: Nie rozumiem was. Jesteście tacy inteligentni, a jak tylko człowiek chce zrobić coś tak zwyczajnego jak zgon, to wszyscy się dziwią. Co za ludzie! (kładzie się na wznak, splata ręce na piersi) ELEONORA: Widzicie? Zróbcie coś... Może ona naprawdę... EUGENIUSZ: Geńka, dosyć tych ekstrawagancji! Co za umieranie! Tego nigdy nie było w naszej rodzinie! […] ARTUR: Śmierć... wspaniała forma. STOMIL: Tylko trochę nieżyciowa. […] ARTUR: Dziękuję, babciu, ja ten pomysł wykorzystam. STOMIL (chowając lusterko): E, głupstwo. Najważniejsze, żeby nie nosić krępującej odzieży. Eugenia umiera. ELEONORA: Mamo, spróbuj jeszcze raz! ARTUR: Umarła! A jednak to dziwne. Była taka niepoważna... Sławomir Mrożek, Tango, Warszawa 2023. Wyjaśnij, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga Sławomira Mrożka. Odpowiedź zilustruj przykładem z tego fragmentu. Поясни, у чому полягає гротескний характер ситуації, представленої у наведеному уривку з твору «Танго» Славомира Мрожека. Відповідь проілюструй прикладом з цього уривкa.

Pokaż odpowiedź

• Groteskowy charakter sceny polega na nieadekwatności zachowania bohaterów do sytuacji. Babcia zapowiada swoją śmierć, wchodzi na katafalk i umiera, a domownicy w podniosłej sytuacji zarzucają jej niestosowność zachowania. • Groteskowość polega na absurdalności zachowania babci i domowników. Babcia ogłasza, że umiera i rzeczywiście to robi, chociaż śmierć nie przychodzi na zawołanie. Z kolei domownicy próbują wpłynąć na babcię, by nie umierała – tak jakby człowiek mógł swobodnie przerwać ten proces. • Groteskowy charakter polega na tym, że wypowiedzi Artura nie pasują do poważnej i smutnej sytuacji, jaką jest śmierć bliskiej osoby. Artur używa pozytywnych określeń w odniesieniu do śmierci babci, np. „dobra myśl”.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega groteskowy charakter sytuacji przedstawionej w przytoczonym fragmencie Tanga ORAZ zilustrowanie odpowiedzi trafnym przykładem z tego fragmentu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź rozwiązanie
• Groteskowy charakter sceny polega na nieadekwatności zachowania bohaterów do sytuacji. Babcia zapowiada swoją śmierć, wchodzi na katafalk i umiera, a domownicy w podniosłej sytuacji zarzucają jej niestosowność zachowania. • Groteskowość polega na absurdalności zachowania babci i domowników. Babcia ogłasza, że umiera i rzeczywiście to robi, chociaż śmierć nie przychodzi na zawołanie. Z kolei domownicy próbują wpłynąć na babcię, by nie umierała – tak jakby człowiek mógł swobodnie przerwać ten proces. • Groteskowy charakter polega na tym, że wypowiedzi Artura nie pasują do poważnej i smutnej sytuacji, jaką jest śmierć bliskiej osoby. Artur używa pozytywnych określeń w odniesieniu do śmierci babci, np. „dobra myśl”.
3
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 1 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 19)

Zadanie 14 · 2 punktyJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj poniższy utwór literacki. Прочитай нижченаведений літературний твiр. Zbigniew Herbert Stary Prometeusz Pisze pamiętniki. Próbuje w nich wyjaśnić miejsce bohatera w systemie konieczności, pogodzić sprzeczne ze sobą pojęcie bytu i losu. Ogień buzuje wesoło na kominku, w kuchni krząta się żona – egzaltowana dziewczyna, która nie mogła urodzić mu syna, ale pociesza się, że i tak przejdzie do historii. Przygotowanie do kolacji, na którą ma przyjść miejscowy proboszcz i aptekarz, najbliższy teraz przyjaciel Prometeusza. Ogień buzuje na kominku. Na ścianie wypchany orzeł i list dziękczynny tyrana Kaukazu, któremu dzięki wynalazkowi Prometeusza udało się spalić zbuntowane miasto. Prometeusz śmieje się cicho. Jest to teraz jedyny sposób wyrażenia niezgody na świat. [Pierwodruk 1973] Zbigniew Herbert, Stary Prometeusz, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 2019. Czy postawa starego Prometeusza przedstawiona w utworze Zbigniewa Herberta jest zgodna z mitologicznym pierwowzorem? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do przytoczonego utworu oraz do mitu o Prometeuszu z Mitologii Jana Parandowskiego. Чи позиція старого Прометея, показана у творі Збіґнєва Герберта, відповідає міфологічному прототипові? В обґрунтуванні відповіді звернися до наведеного твoрy та до міфу про Прометея з «Міфології» Яна Парандовського.

Pokaż odpowiedź

ocenione na 2 pkt 1) Jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Tak, ponieważ w micie Prometeusz, aby wyrazić niezgodę na świat i na cierpienie, które przeżywają jego ukochani ludzie, wykrada z Olimpu ogień. Prometeusz z wiersza Herberta również wykazuje niezgodę na świat, którą ze względu na swój wiek wyraża tylko poprzez cichy śmiech. 2) Nie jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Bohater Herberta to zwykły bezsilny człowiek, który nie walczy. Natomiast mityczny Prometeusz buntował się, przeciwstawiał boskim rozkazom. • Mitologiczny Prometeusz sprzeciwia się Zeusowi i jest gotowy na poświęcenie oraz na cierpienie w imię idei, a Prometeusz Herberta jest konformistą, przyjmuje bierną postawę, prowadzi spokojne życie – jego postawa nie jest zatem zgodna z pierwowzorem.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie ORAZ trafne uzasadnienie w odniesieniu do utworu Stary Prometeusz i mitu o Prometeuszu. 1 pkt – poprawne określenie postawy starego Prometeusza z utworu Zbigniewa Herberta. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
ocenione na 2 pkt 1) Jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Tak, ponieważ w micie Prometeusz, aby wyrazić niezgodę na świat i na cierpienie, które przeżywają jego ukochani ludzie, wykrada z Olimpu ogień. Prometeusz z wiersza Herberta również wykazuje niezgodę na świat, którą ze względu na swój wiek wyraża tylko poprzez cichy śmiech. 2) Nie jest zgodna. Uzasadnienie, np.: • Bohater Herberta to zwykły bezsilny człowiek, który nie walczy.
3
Przeprowadź etap 2
Natomiast mityczny Prometeusz buntował się, przeciwstawiał boskim rozkazom. • Mitologiczny Prometeusz sprzeciwia się Zeusowi i jest gotowy na poświęcenie oraz na cierpienie w imię idei, a Prometeusz Herberta jest konformistą, przyjmuje bierną postawę, prowadzi spokojne życie – jego postawa nie jest zatem zgodna z pierwowzorem.
4
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, wynik końcowy zgadza się z modelem odpowiedzi, a zapis zawiera elementy wymagane do zdobycia 2 pkt. Szczegółowe kryteria są podane poniżej rozwiązania.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 21)

Zadanie 15 · 35 punktówJęzyk polski — wersja polsko-ukraińska, wypracowanie argumentacyjne

Wybierz jeden z dwóch tematów i napisz wypracowanie argumentacyjne.

Polecenie i oba tematy są podane w arkuszu po polsku i po ukraińsku. Praca musi liczyć co najmniej 300 wyrazów. Trzeba rozważyć problem, przedstawić i uzasadnić własne stanowisko oraz odwołać się do lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego i wybranych kontekstów.

Maksymalna punktacja według zasad oceniania CKE
Kryterium	Maksymalnie
Spełnienie formalnych warunków polecenia	1 pkt
Kompetencje literackie i kulturowe	16 pkt
Struktura wypowiedzi	3 pkt
Spójność wypowiedzi	3 pkt
Styl wypowiedzi	1 pkt
Zakres i poprawność środków językowych	7 pkt
Ortografia	2 pkt
Interpunkcja	2 pkt

Pokaż kryteria poprawnej realizacji

Nie ma jednej odpowiedzi wzorcowej. Oceniana jest samodzielna wypowiedź argumentacyjna zgodna z wybranym tematem i kryteriami CKE.

W temacie 1 należy rozważyć, co może być źródłem nadziei w trudnych czasach. W temacie 2 trzeba przeanalizować wpływ błędnej oceny sytuacji na życie człowieka. W obu przypadkach argumentację należy oprzeć na lekturze obowiązkowej, innym utworze literackim i trafnie wykorzystanych kontekstach.

Punktacja: maksymalnie 35 punktów.

Pełne zasady oceniania CKE

Maksymalnie 35 punktów: 1 za warunki formalne, 16 za kompetencje literackie i kulturowe, 7 za kompozycję (3 struktura, 3 spójność, 1 styl) i 11 za język (7 środki językowe, 2 ortografia, 2 interpunkcja). Przy 0 punktów za warunki formalne wszystkie pozostałe kryteria również otrzymują 0 punktów. Praca krótsza niż 300 wyrazów jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach.

Odpowiedź została sprawdzona z zasadami oceniania CKE.

Rozwiązanie krok po kroku

1
Rozpoznaj operację na tekście
Ustal, czy polecenie wymaga rozpoznania, interpretacji, porównania, argumentu czy syntezy. Wskaż dowód w materiale źródłowym i połącz go z tezą; w odpowiedzi wieloczęściowej zrealizuj każdy człon polecenia.
2
Przeprowadź etap 1
Nie ma jednej odpowiedzi wzorcowej. Oceniana jest samodzielna wypowiedź argumentacyjna zgodna z wybranym tematem i kryteriami CKE.
3
Przeprowadź etap 2
Wymagane elementy toku według CKE: Maksymalnie 35 punktów: 1 za warunki formalne, 16 za kompetencje literackie i kulturowe, 7 za kompozycję (3 struktura, 3 spójność, 1 styl) i 11 za język (7 środki językowe, 2 ortografia, 2 interpunkcja). Przy 0 punktów za warunki formalne wszystkie pozostałe kryteria również otrzymują 0 punktów. Praca krótsza niż 300 wyrazów jest oceniana tylko w dwóch pierwszych kryteriach.
4
Sprawdź odpowiedź z warunkami punktowania
Zweryfikuj, czy każdy człon polecenia jest zrealizowany, a wynik jest zgodny z odpowiedzią: Nie ma jednej odpowiedzi wzorcowej. Oceniana jest samodzielna wypowiedź argumentacyjna zgodna z wybranym tematem i kryteriami CKE.

Typowy błąd: Streszczenie tekstu zamiast wykonania wskazanej operacji, teza bez przykładu z utworu albo pominięcie jednej części polecenia.

Zobacz zadanie w arkuszu CKE (str. 5)

Zadania, odpowiedzi i wyjaśnienia

Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”.

Rozstrzygnij, czy w tekście Carla Sagana i w tekście Marty Trepczyńskiej jest mowa o takiej samej przyczynie zainteresowania kosmosem. W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów. Rozstrzygnięcie: Uzasadnienie:

Wyjaśnij, dlaczego zgodnie z tekstem Carla Sagana nie możemy po prostu spakować się i wyruszyć na Marsa. Czy o takim samym ograniczeniu w eksplorowaniu kosmosu jest mowa w tekście Marty Trepczyńskiej? Uzasadnij odpowiedź.

– Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: odkrywanie kosmosu jako potrzeba człowieka. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.

Podaj nazwę epoki, w której powstała Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, a następnie wykaż zgodność postawy zalecanej w przytoczonym fragmencie tego utworu ze światopoglądem rozpoznanej epoki. Nazwa epoki: Zgodność postawy ze światopoglądem epoki:

Podaj argumenty, którymi podmiot liryczny w przytoczonym fragmencie Pieśni 14 Jana Kochanowskiego przekonuje rządzących, że ich obowiązkiem jest zawsze mieć na względzie dobro społeczeństwa. Argument 1.: Argument 2.:

Uzupełnij tabelę. Z przytoczonego fragmentu Pieśni 14 Jana Kochanowskiego wypisz przykład epitetu oraz podaj nazwę środka retorycznego, którego przykład zamieszczono w tabeli. Nazwa środka retorycznego Przykład epitet Wy, mówię, którym ludzi paść poruczono

Spośród podanych postaci (A–D) z Wesela Stanisława Wyspiańskiego wybierz i zaznacz tę, której ukazuje się Rycerz. A. Poeta. B. Dziad. C. Gospodarz. D. Dziennikarz.

Wyjaśnij, czego symbolem jest Rycerz w Weselu Stanisława Wyspiańskiego.

Tematy wypracowania

Temat 1 — nadzieja w trudnych czasach

Temat 2 — błędna ocena sytuacji

Wybierz jeden z dwóch tematów i napisz wypracowanie argumentacyjne.

Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”. На основі тексту Карла Сагана поясни зміст речення: «Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród „wędrowców”».

Wyjaśnij, czego symbolem jest Rycerz w Weselu Stanisława Wyspiańskiego. Поясни, що символізує Лицар у «Весіллі» Станіслава Виспянського.

Tematy wypracowania w wersji polsko-ukraińskiej

Temat 1 — nadzieja w trudnych czasach

Temat 2 — błędna ocena sytuacji

Wybierz jeden z dwóch tematów i napisz wypracowanie argumentacyjne.

Oficjalne materiały CKE