Język polski 2015 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

1 Charles Baudelaire (1821–1867) – francuski poeta i krytyk literacki. 2 Edgar Allan Poe (1809–1849) – amerykański poeta, nowelista, krytyk literacki epoki romantyzmu. 3 Platonizm – tu: idealistyczny system filozoficzny Platona, głoszący teorię idei jako doskonałych prototypów rzeczy będących ich niedoskonałym odwzorowaniem. 4 Correspondences – sonet Charles’a Baudelaire’a znany pod polskim tytułem Oddźwięki w tłumaczeniu Antoniego Langego. Strona 2 z 11 MPO_1R Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów. Zygmunt Krasiński Na Sybir! Sprzed ócz wam zniknę – jak fala sprzed łodzi, Sprzed ócz wam zniknę – jak ptak, co odlata – Sprzed ócz wam zniknę – jak sen, co odchodzi – Odejdę od was w nieskończoność świata. Odejdę od was cicho, niespodzianie, Odejdę od was pewnie nocą ciemną. Nikt mi nie ściśnie rąk na pożegnanie I jak z umarłym, nikt nie pójdzie ze mną. Na próżno składać będziecie narady, Pytać się, płacząc: „Kędy jego droga?” Bo wam ukryte zostaną me ślady, Jak ślad dusz, z trumny lecących do Boga. Lecz nie polecę ku wiecznej krainie, Lecz nie odejdę ku kwiecistszym brzegom! Kat mnie popędzi ku Sybiru śniegom I pamięć moja z serc waszych upłynie. Heidelberg, 1845 r. [pierwsza połowa lipca] Zygmunt Krasiński, Na Sybir!, [w:] tenże, Wiersze. Poematy. Dramaty, Warszawa 1980. Jacek Kaczmarski Zesłanie studentów Pod wielką mapą Imperium Odpocząć – jak kto potrafi Kończymy bliską Syberią Skrócony kurs geografii Śpi – kto spać może po drodze Trudnej jak lekcja historii Na wielkiej pustej podłodze Egzamin wstępny katorgi Najmłodszy w mapę jak w okno Patrzy sczytując litery Układa drogę powrotną Przez białe wiorsty5 papieru 5 Wiorsta – dawna rosyjska miara długości (ok. 1067 m). MPO_1R Strona 3 z 11 Dwaj inni usiedli razem Dręczą się w mokrych ubraniach Jak by tu ojcu pokazać Naganne ze sprawowania Ten ściągnął buty tarł palce Ten nogą zdrętwiałą kołysze Ten jeszcze myśli o walce Ten Odyseję już pisze A żołdak spity jak bela Śpi i karabin odrzucił Wie nawet już w majaczeniach Że i tak nie mają gdzie uciec Szynele6 o wyrok za duże Kij co z wilgoci poczerniał Książki tobołki podróżne Pod wielką mapą Imperium 1980 r. Jacek Kaczmarski, Zesłanie studentów, [w:] tenże, Antologia poezji, Warszawa 2012.

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Określ, jaki problem podejmuje Umberto Eco w podanym tekście. Zajmij stanowisko wobec rozwiązania przyjętego przez autora, odwołując się do tego tekstu oraz innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów. Umberto Eco Historia piękna Najbardziej znaczącym ruchem literackim i artystycznym wypływającym z dekadentyzmu był symbolizm, którego poetyka narzuciła pewną wizję sztuki zarazem i świata. U jego początków umieszcza się dzieło Charles’a Baudelaire’a1. Poeta krąży po mieście przemysłowym, handlowym i zmechanizowanym, w którym nikt nie należy do samego siebie, a każdy zwrot do świata wewnętrznego wydaje się skazany na niepowodzenie: dzienniki prasowe […] spłaszczają jednostkowe doświadczenie w ogólnikowych schematach; triumfująca właśnie fotografia w okrutny sposób unieruchamia rzeczywistość, utrwala ludzkie oblicze w osłupiałym spojrzeniu w obiektyw, odbiera danemu przedstawieniu wszelką aurę nieuchwytności, zabija – zgodnie z sądem wielu współczesnych – możliwość wyobraźni. Jak stworzyć na nowo szansę głębszego i prawdziwszego, intensywniejszego i bardziej tajemniczego doświadczenia? Esej Edgara Allana Poego2 Zasady poezji ujmował teoretycznie piękno jako rzeczywistość, która zawsze jest gdzieś poza nami, poza naszymi wysiłkami, ażeby je unieruchomić. I właśnie na tle owego platonizmu3 piękna zarysowuje się idea pewnego świata sekretnego, świata tajemniczych analogii, który ukrywa zazwyczaj tak zwana naturalna rzeczywistość, a który objawia się jedynie spojrzeniu poety. Jak mówi sławny sonet Baudelaire’a, Correspondences4, natura jest jak świątynia, której żywe kolumny pozwalają niekiedy ulecieć zmieszanym słowom: natura jest lasem symboli. Barwy i dźwięki, obrazy i rzeczy odwołują się do siebie wzajemnie, objawiając nam swoje pokrewieństwa i tajemnicze współbrzmienia. Poeta staje się szyfrantem owego sekretnego języka wszechświata, piękno jest ukrytą prawdą, którą wydobywa on na światło. Rozumiemy teraz, dlaczego, jeśli wszystko posiada moc objawiania, należy intensyfikować swoje doświadczenie w owych obszarach, gdzie zawsze jawiło się jako tabu […]; ów rodzaj magicznej tożsamości pomiędzy człowiekiem i światem otwiera nas na pewne uniwersum, znajdujące się poza wszechświatem rzeczy rzeczywistych, odsłania nam rodzaj sekretnej duszy rzeczy lub – jeszcze lepiej – działanie poety za sprawą poezji nadaje rzeczom walory, jakich wcześniej nie miały. Jeśli piękno wydobyte zostaje z tkanki zwyczajnych zdarzeń (czy ukrywają je one, czy odwołują się do piękna, które jest gdzieś poza nimi), problem polega na uczynieniu z języka doskonałego środka aluzyjności. Historia piękna, red. Umberto Eco, przeł. Agnieszka Kuciak, Poznań 2008. 1 Charles Baudelaire (1821–1867) – francuski poeta i krytyk literacki. 2 Edgar Allan Poe (1809–1849) – amerykański poeta, nowelista, krytyk literacki epoki romantyzmu. 3 Platonizm – tu: idealistyczny system filozoficzny Platona, głoszący teorię idei jako doskonałych prototypów rzeczy będących ich niedoskonałym odwzorowaniem. 4 Correspondences – sonet Charles’a Baudelaire’a znany pod polskim tytułem Oddźwięki w tłumaczeniu Antoniego Langego. Strona 2 z 11 MPO_1R Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej podanych tekstów. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 300 słów. Zygmunt Krasiński Na Sybir! Sprzed ócz wam zniknę – jak fala sprzed łodzi, Sprzed ócz wam zniknę – jak ptak, co odlata – Sprzed ócz wam zniknę – jak sen, co odchodzi – Odejdę od was w nieskończoność świata. Odejdę od was cicho, niespodzianie, Odejdę od was pewnie nocą ciemną. Nikt mi nie ściśnie rąk na pożegnanie I jak z umarłym, nikt nie pójdzie ze mną. Na próżno składać będziecie narady, Pytać się, płacząc: „Kędy jego droga?” Bo wam ukryte zostaną me ślady, Jak ślad dusz, z trumny lecących do Boga. Lecz nie polecę ku wiecznej krainie, Lecz nie odejdę ku kwiecistszym brzegom! Kat mnie popędzi ku Sybiru śniegom I pamięć moja z serc waszych upłynie. Heidelberg, 1845 r. [pierwsza połowa lipca] Zygmunt Krasiński, Na Sybir!, [w:] tenże, Wiersze. Poematy. Dramaty, Warszawa 1980. Jacek Kaczmarski Zesłanie studentów Pod wielką mapą Imperium Odpocząć – jak kto potrafi Kończymy bliską Syberią Skrócony kurs geografii Śpi – kto spać może po drodze Trudnej jak lekcja historii Na wielkiej pustej podłodze Egzamin wstępny katorgi Najmłodszy w mapę jak w okno Patrzy sczytując litery Układa drogę powrotną Przez białe wiorsty5 papieru 5 Wiorsta – dawna rosyjska miara długości (ok. 1067 m). MPO_1R Strona 3 z 11 Dwaj inni usiedli razem Dręczą się w mokrych ubraniach Jak by tu ojcu pokazać Naganne ze sprawowania Ten ściągnął buty tarł palce Ten nogą zdrętwiałą kołysze Ten jeszcze myśli o walce Ten Odyseję już pisze A żołdak spity jak bela Śpi i karabin odrzucił Wie nawet już w majaczeniach Że i tak nie mają gdzie uciec Szynele6 o wyrok za duże Kij co z wilgoci poczerniał Książki tobołki podróżne Pod wielką mapą Imperium 1980 r. Jacek Kaczmarski, Zesłanie studentów, [w:] tenże, Antologia poezji, Warszawa 2012.