Zadanie 1
30 pktJęzyk łaciński i kultura antyczna — odpowiedź według zasad CKE
Zadanie 1. (0−30)
Przetłumacz tekst na język polski.
Vitruvius Pollio, De architectura, lib. VII, praefatio 1, 2, 4, ed. F. Krohn, Lipsiae MCMXII
[1] Maiores cum sapienter tum etiam utiliter instituerunt, per commentariorum relationes
cogitata tradere posteris, ut ea non interirent, sed singulis aetatibus crescentia voluminibus
edita gradatim pervenirent vetustatibus ad summam doctrinarum subtilitatem. Itaque non
mediocres, sed infinitae sunt his agendae gratiae, quod non invidiose silentes praetermiserunt,
sed omnium generum sensus conscriptionibus memoriae tradendos curaverunt.
[2] Namque si non ita fecissent, non potuissemus scire, quae res in Troia fuissent gestae, […]
quasque Socrates, Platon, Aristoteles […] aliique philosophi hominibus agendae vitae
terminationes finissent, seu Croesus, Alexander, Darius ceterique reges, quas res aut quibus
rationibus gessissent […].
[4] Reges Attalici magnis philologiae dulcedinibus inducti cum egregiam bibliothecam
Pergami ad communem delectationem instituissent, tunc item Ptolomaeus infinito zelo
cupiditatisque incitatus studio non minoribus industriis ad eundem modum contenderat
Alexandriae comparare.
Objaśnienia:
Alexander, Alexandri
Alexandria, Alexandriae
Aristoteles, Aristotelis
Croesus, Croesi
Darius, Darii
Pergamum, Pergami
Plato, Platonis
Ptolemaeus, Ptolaemei – tu: Ptolemeusz I Soter
reges Attalici – królowie z dynastii Attalidów
Socrates, Socratis
Troia, Troiae
zelus, zeli – gorliwość, zapał, miłość
Przekład tekstu
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Strona 2 z 15 MKL_1R
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
CZYSTOPIS
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
MKL_1R Strona 3 z 15
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………
Strona 4 z 15 MKL_1R
Pokaż oficjalne rozwiązanie i omówienie źródłowe
Zadanie 1. (0–30)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający:
zawartych w nich informacji. 1.1. rozpoznaje formy morfologiczne […]
II. Tworzenie wypowiedzi – przekład oraz ich funkcje semantyczne i zastosowanie
na język polski i komentowanie tekstu składniowe;
oryginalnego. 1.5. wykorzystuje wiedzę o antyku
do odczytywania sensu tekstów
oryginalnych […] dotyczących […] sztuki
[…].
2.1. dokonuje samodzielnego przekładu
na język polski łacińskiego tekstu,
korzystając ze słownika łacińsko-polskiego,
oddaje w przekładzie ogólny charakter
i funkcję tłumaczonego tekstu; znajduje
właściwe polskie odpowiedniki leksykalne
dla łacińskich wyrazów i struktur; stosuje
poprawne techniki przekładu; redaguje
przekład spójny i poprawny stylistycznie;
2.3. wykorzystuje posiadaną wiedzę z zakresu
kultury antycznej do sporządzenia przekładu
[…].
Rozwiązanie
Przykładowe tłumaczenie:
Przodkowie mądrze, jak również pożytecznie postąpili, żeby przekazywać potomnym
wydarzenia w pamiętnikach (pisemnie), aby nie tylko nie zaginęły, ale aby doszły zawarte
w księgach z upływem czasu do najwyższej dokładności naukowej. Dlatego też nie przeciętną,
ale nieskończoną wdzięczność im jesteśmy winni, że zazdrośnie nie pominęli milczeniem, ale
zatroszczyli się o przekazanie pismu (pamięci pism) znaczenia wszystkich gatunków. Gdyby
bowiem tego nie uczynili, nie moglibyśmy się dowiedzieć, co zaszło w Troi, jakie cele ludziom
w życiu określili Sokrates, Platon, Arystoteles i inni filozofowie lub jakich czynów i z jakich
powodów dokonali Krezus, Aleksander, Dariusz i inni królowie. Gdy królowie z dynastii
Attalidów powodowani wielkim wdziękiem filologii zbudowali wspaniałą bibliotekę
w Pergamonie dla wspólnego pożytku, wtedy też Ptolemeusz pobudzony nieskończoną
zazdrością i pragnieniem postanowił stworzyć w Aleksandrii (bibliotekę) na taką samą miarę
z nie mniejszą skrzętnością (przy użyciu nie mniejszych środków).
Schemat punktowania
Punktacja
Zdanie Elementy podlegające ocenie
cząstkowa maksymalna
1. Maiores cum sapienter tum etiam Zdanie główne; porównanie. 0-1
utiliter instituerunt
per commentariorum relationes Wyrażenie przyimkowe; dativus 0-1
cogitata tradere posteris commode.
ut ea non interirent Zdanie okolicznikowe celu. 0-1 7
sed singulis aetatibus crescentia Ablativus temporis; zdanie 0-1-2-3
voluminibus edita gradatim okolicznikowe celu.
pervenirent vetustationibus
ad summam doctrinarum Wyrażenie przyimkowe. 0-1
subtilitatem.
2. Itaque non mediocres, sed Coniugatio periphrastica passive. 0-1-2
infinitae sunt his agendae gratiae
quod non invidiose silentes Zdanie okolicznikowe przyczyny. 0-1
praetermiserunt 6
sed omnium generum sensus Accusativus cum infinitivo; 0-1-2-3
conscriptionibus memoriae coniugatio perphrastica passive.
tradendos [esse] curaverunt.
3. Namque si non ita fecissent Zdanie warunkowe. 0-1
non potuissemus scire Zdanie warunkowe. 0-1
quae res in Troia fuissent gestae Zdanie dopełnieniowe. 0-1
quasque Socrates, Plato, Zdanie dopełnieniowe; 0-1-2-3 8
Aristoteles aliique philosophi gerundium.
hominibus agendae vitae
terminationes finissent
seu Croesus, Alexander, Darius Zdanie dopełnieniowe; ablavivus 0-1-2
ceterique reges, quas res aut modi.
quibus rationibus gessissent.
4. Reges Attalici magnis Participium perfecti passive. 0-1
philologiae dulcedinibus inducti
cum egregiam bibliothecam Zdanie okolicznikowe czasu; 0-1-2
Pergami ad communem składnia nazw miast.
delectationem instituissent
tunc item Ptolaemeus infinito Participium perfecti passive. 0-1-2 8
zelo cupiditatisque incitatus
studio
non minoribus industriis ad Zdanie główne; ablativus modi; 0-1-2-3
eundem modum contenderat składnia nazw miast.
Alexandriae comparare
5. Poprawność językowa 0-1 1
i stylistyczna
Razem 30
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MKL-R1_1P-162, zadanie 1. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
- Odczytaj wszystkie warunki polecenia
Zadanie 1. (0−30) Przetłumacz tekst na język polski. Vitruvius Pollio, De architectura, lib. VII, praefatio 1, 2, 4, ed. F. Krohn, Lipsiae MCMXII [1] Maiores cum sapienter tum etiam utiliter instituerunt, per commentariorum relationes cogitata tradere posteris, ut ea non interirent, sed singulis aetatibus crescentia voluminibus edita… Przy rozwiązywaniu zachowaj wszystkie wskazane dane, ograniczenia, jednostki i wymaganą formę odpowiedzi.
- Prześledź oficjalne rozwiązanie lub klucz
W polu odpowiedzi zachowano pełny tok rozwiązania albo rubrykę z oficjalnych zasad CKE, bez skracania do samego wyniku. Początek materiału źródłowego: Zadanie 1. (0–30) Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1. rozpoznaje formy morfologiczne […] II. Tworzenie wypowiedzi – przekład oraz ich funkcje semantyczne i zastosowanie na język polski i komentowanie tekstu składniowe; oryginalnego. 1.5. wykorzystuje wiedzę o antyku do odczytywania sensu tekstów oryginalnych […] dotyczących […] sztuki…
- Sprawdź zapis i punktowanie
Zadanie 1. (0–30) Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1. rozpoznaje formy morfologiczne […] II. Tworzenie wypowiedzi – przekład oraz ich funkcje semantyczne i zastosowanie na język polski i komentowanie tekstu składniowe; oryginalnego. 1.5. wykorzystuje wiedzę o antyku do odczytywania sensu tekstów oryginalnych […] dotyczących […] sztuki […]. 2.1. dokonuje samodzielnego… Przed zakończeniem porównaj odpowiedź z dokładnym poleceniem oraz dopuszczalnymi wariantami wskazanymi w zasadach.
Nie ograniczaj rozwiązania do końcowego wyniku. Zachowaj warunki, jednostki, tok rozumowania i wszystkie elementy wymagane przez kryteria punktowania.
Punktowanie i źródło
Zadanie 1. (0–30)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający:
zawartych w nich informacji. 1.1. rozpoznaje formy morfologiczne […]
II. Tworzenie wypowiedzi – przekład oraz ich funkcje semantyczne i zastosowanie
na język polski i komentowanie tekstu składniowe;
oryginalnego. 1.5. wykorzystuje wiedzę o antyku
do odczytywania sensu tekstów
oryginalnych […] dotyczących […] sztuki
[…].
2.1. dokonuje samodzielnego przekładu
na język polski łacińskiego tekstu,
korzystając ze słownika łacińsko-polskiego,
oddaje w przekładzie ogólny charakter
i funkcję tłumaczonego tekstu; znajduje
właściwe polskie odpowiedniki leksykalne
dla łacińskich wyrazów i struktur; stosuje
poprawne techniki przekładu; redaguje
przekład spójny i poprawny stylistycznie;
2.3. wykorzystuje posiadaną wiedzę z zakresu
kultury antycznej do sporządzenia przekładu
[…].
Rozwiązanie
Przykładowe tłumaczenie:
Przodkowie mądrze, jak również pożytecznie postąpili, żeby przekazywać potomnym
wydarzenia w pamiętnikach (pisemnie), aby nie tylko nie zaginęły, ale aby doszły zawarte
w księgach z upływem czasu do najwyższej dokładności naukowej. Dlatego też nie przeciętną,
ale nieskończoną wdzięczność im jesteśmy winni, że zazdrośnie nie pominęli milczeniem, ale
zatroszczyli się o przekazanie pismu (pamięci pism) znaczenia wszystkich gatunków. Gdyby
bowiem tego nie uczynili, nie moglibyśmy się dowiedzieć, co zaszło w Troi, jakie cele ludziom
w życiu określili Sokrates, Platon, Arystoteles i inni filozofowie lub jakich czynów i z jakich
powodów dokonali Krezus, Aleksander, Dariusz i inni królowie. Gdy królowie z dynastii
Attalidów powodowani wielkim wdziękiem filologii zbudowali wspaniałą bibliotekę
w Pergamonie dla wspólnego pożytku, wtedy też Ptolemeusz pobudzony nieskończoną
zazdrością i pragnieniem postanowił stworzyć w Aleksandrii (bibliotekę) na taką samą miarę
z nie mniejszą skrzętnością (przy użyciu nie mniejszych środków).
Schemat punktowania
Punktacja
Zdanie Elementy podlegające ocenie
cząstkowa maksymalna
1. Maiores cum sapienter tum etiam Zdanie główne; porównanie. 0-1
utiliter instituerunt
per commentariorum relationes Wyrażenie przyimkowe; dativus 0-1
cogitata tradere posteris commode.
ut ea non interirent Zdanie okolicznikowe celu. 0-1 7
sed singulis aetatibus crescentia Ablativus temporis; zdanie 0-1-2-3
voluminibus edita gradatim okolicznikowe celu.
pervenirent vetustationibus
ad summam doctrinarum Wyrażenie przyimkowe. 0-1
subtilitatem.
2. Itaque non mediocres, sed Coniugatio periphrastica passive. 0-1-2
infinitae sunt his agendae gratiae
quod non invidiose silentes Zdanie okolicznikowe przyczyny. 0-1
praetermiserunt 6
sed omnium generum sensus Accusativus cum infinitivo; 0-1-2-3
conscriptionibus memoriae coniugatio perphrastica passive.
tradendos [esse] curaverunt.
3. Namque si non ita fecissent Zdanie warunkowe. 0-1
non potuissemus scire Zdanie warunkowe. 0-1
quae res in Troia fuissent gestae Zdanie dopełnieniowe. 0-1
quasque Socrates, Plato, Zdanie dopełnieniowe; 0-1-2-3 8
Aristoteles aliique philosophi gerundium.
hominibus agendae vitae
terminationes finissent
seu Croesus, Alexander, Darius Zdanie dopełnieniowe; ablavivus 0-1-2
ceterique reges, quas res aut modi.
quibus rationibus gessissent.
4. Reges Attalici magnis Participium perfecti passive. 0-1
philologiae dulcedinibus inducti
cum egregiam bibliothecam Zdanie okolicznikowe czasu; 0-1-2
Pergami ad communem składnia nazw miast.
delectationem instituissent
tunc item Ptolaemeus infinito Participium perfecti passive. 0-1-2 8
zelo cupiditatisque incitatus
studio
non minoribus industriis ad Zdanie główne; ablativus modi; 0-1-2-3
eundem modum contenderat składnia nazw miast.
Alexandriae comparare
5. Poprawność językowa 0-1 1
i stylistyczna
Razem 30
Strona arkusza: 2
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.