Zadanie 1
30 pktJęzyk łaciński i kultura antyczna — odpowiedź według zasad CKE
Caesar, Commentarii de bello civili, I 14
Tekst łaciński z zachowanego arkusza CKE; przekład jest modelem autorskim, nie jedynym dopuszczalnym brzmieniem.
Tekst do przekładu
Quibus rebus Romam nuntiatis magnus repente terror omnes invasit. Lentulus consul cum venisset, ut aerarium aperiret pecuniamque Pompeio ex senatus consulto proferret, protinus aperto sanctiore aerario ex urbe profugit. Caesar enim adventare iam iamque et equites eius adesse falso nuntiabantur. Hunc Marcellus collega et plerique magistratus consecuti sunt. Cnaeus Pompeius pridie eius diei ex urbe profectus iter ad legiones faciebat, quas in Apulia hibernorum causā disposuerat. Delectus circa urbem intermittuntur; nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur. Capuae primum se confirmant et colligunt delectumque colonorum habere instituunt. Gladiatores, quos ibi Caesar in ludo habebat, ad forum productos Lentulus spe libertatis confirmat atque iis equos attribuit et se sequi iussit.
Objaśnienia z arkusza
Lentulus i Marcellus — konsulowie z 49 r. p.n.e.; Pompejusz i Cezar — strony wojny domowej; Apulia i Kapua — miejsca w Italii.
ex senatus consulto — zgodnie z uchwałą senatu; aerarium sanctius — tajny skarbiec; hunc odnosi się do Lentulusa; citra Capuam — aż do Kapui; ludus — szkoła gladiatorów.
Przetłumacz na język polski fragment „Commentarii de bello civili” I 14 Juliusza Cezara.
Pokaż model przekładu i analizę
Kiedy doniesiono do Rzymu o tych wydarzeniach, nagle wszystkich ogarnął wielki strach. Konsul Lentulus przybył, aby otworzyć skarbiec i na mocy uchwały senatu wydobyć z niego pieniądze dla Pompejusza, lecz zaraz po otwarciu tajnego skarbca uciekł z miasta. Mówiono bowiem niezgodnie z prawdą, że Cezar już się zbliża i że jego jeźdźcy są na miejscu. Za Lentulusem podążyli jego kolega Marcellus i większość urzędników. Gnejusz Pompejusz, który wyruszył z miasta poprzedniego dnia, zmierzał do legionów, które rozmieścił w Apulii na okres zimowy. Wstrzymano pobór w okolicach Rzymu; wszystkim wydawało się, że aż do Kapui nigdzie nie jest bezpiecznie. Dopiero w Kapui ludzie Pompejusza nabrali otuchy, zebrali się i zaczęli przeprowadzać zaciąg osadników. Gladiatorów, których Cezar trzymał tam w szkole, Lentulus wyprowadził na forum i dodał im odwagi nadzieją odzyskania wolności. Przydzielił im konie i rozkazał, aby za nim podążyli.
Autorski przekład porównany zdanie po zdaniu z przykładem i 30-punktową tabelą CKE. Dopuszczalne są równoważne warianty; niezależna recenzja łacińska nadal otwarta.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
- 1. Ustal okoliczność i zdanie główne
Quibus rebus Romam nuntiatis to ablativus absolutus: gdy doniesiono o tych wydarzeniach do Rzymu. Magnus terror omnes invasit znaczy: wielki strach ogarnął wszystkich.
- 2. Rozpoznaj cel wizyty Lentulusa
Cum venisset wyraża wcześniejszą czynność; ut aperiret i proferret są zdaniami celu. Pieniądze przeznaczono Pompejuszowi zgodnie z uchwałą senatu; po otwarciu tajnego skarbca Lentulus uciekł.
- 3. Oddziel pogłoskę od faktu
Caesar adventare … et equites eius adesse nuntiabantur to konstrukcja nominativus cum infinitivo. Falso zaznacza, że wiadomość o zbliżaniu się Cezara była fałszywa.
- 4. Powiąż zaimek z postacią
Hunc wskazuje Lentulusa, nie Cezara; consecuti sunt to czasownik deponens znaczący podążyli za nim.
- 5. Uporządkuj czas działań Pompejusza
Profectus oznacza, że Pompejusz wyruszył dzień wcześniej; iter faciebat opisuje trwającą drogę. Disposuerat to plusquamperfectum: wcześniej rozmieścił legiony w Apulii na zimę.
- 6. Zachowaj zakres oceny bezpieczeństwa
Delectus intermittuntur: pobór zostaje przerwany. Nihil citra Capuam tutum esse omnibus videtur: wszystkim zdaje się, że aż do Kapui nic nie jest bezpieczne.
- 7. Przywróć domyślny podmiot
Capuae znaczy w Kapui; se confirmant et colligunt odnosi się do ludzi Pompejusza. Następnie zaczynają przeprowadzać zaciąg osadników.
- 8. Domknij wątek gladiatorów
Productos odnosi się do gladiatorów wyprowadzonych na forum. Lentulus umacnia ich nadzieją wolności, daje im konie i każe iść za sobą; quos … habebat to zdanie względne o Cezarze.
Pominięcie falso, błędne odniesienie hunc do Cezara lub odwrócenie kolejności czynności przy disposuerat zmienia sens przekładu.
Punktowanie i źródło
CKE ocenia osiem fragmentów odpowiednio za 3+6+2+2+6+3+2+5 punktów oraz 1 punkt za poprawność językową i stylistyczną całego przekładu — łącznie 30 pkt.
Strona arkusza: 2
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.