Zadanie 1
40 pktJęzyk litewski — odpowiedź według zasad CKE
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
1 tema: Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite.
Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros tekstu.
Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių.
Monika Balikienė
BLOGA AKIS ŠIUOLAIKINĖJE LIETUVOJE
Įsitikinimas, kad individas (nebūtinai žmogus) geba žvilgsniu pakenkti kitiems individams
ir jų turtui, labai plačiai paplitęs ir stebėtinai patvarus. Mokslinėje literatūroje blogos akies
kompleksu arba tiesiog bloga akimi vadinama nuosekli, kisti nelinkusi įsitikinimų, papročių,
elgsenų, saugos ir gydymo sistema. Nors, priešingai ilgai gyvavusiai nuomonei, blogos akies
idėja nėra būdinga visoms ar net daugumai pasaulio tautų, tačiau vadinamasis blogos akies
kompleksas – neatsiejama blogos akies reiškinį pažįstančių kultūrų dalis. Naudodamiesi
blogos akies vaizdiniu žmonės aiškina socialines problemas, pavydą, sėkmės stoką,
nepalankias gyvenimo aplinkybes, kurios ypač vargina žmoniją nežinios, netikrumo ir
sunkmečių laikais. […]
Mokslininkai labai įvairiai traktavo blogą akį. Jų požiūriai gana skirtingi, interpretacijos
neretai prieštaringos. Netgi dėl to, kaip pavadinti tai, ką imtasi tyrinėti, ne visada sutariama.
[…]
Viename iš paskutiniųjų savo darbų pati rašau, kad blogos akies komplekso nelaikau
tikėjimu ar prietaru, kadangi šiems žodžiams būdingos netikrumo, nerealumo, klaidos
konotacijos. Siekdama išvengti nesusipratimo, norėčiau dabar aiškiai pabrėžti: tyrinėju
ne tikėjimą ar tikėjimus apie blogą akį Lietuvoje, bet blogą akį ir jos raišką Lietuvoje,
akcentuodama ne praeities, bet šių dienų Lietuvą. Duomenis renku įvairiose Lietuvos vietose,
naudodamasi įprastiniais etnografinių lauko tyrimų metodais. […]
Atlikti tyrimai leidžia teigti, kad, nepaisant urbanizacijos, medicinos laimėjimų ir mokslo
pažangos, bloga akis aktyviai dalyvauja šių dienų Lietuvos žmonių gyvenime, ji nėra vien
kaimiškosios tradicinės kultūros reliktas, būdingas nelabai išsilavinusiems senyviems
žmonėms. Nei aukštasis išsilavinimas, nei prestižinė profesija netrukdo žmonėms puoselėti
blogos akies idėją, bijoti ir saugotis nužiūrėjimo. Kita vertus, geras išsilavinimas, prestižinė
profesija ir aukštos pareigos kliudo apie blogą akį viešai kalbėti. Ši pokalbio tema gana
pavojinga, kadangi kompromituoja. Vis dėlto, daugelio mano pateikėjų įsitikinimu, bloga akis
– ne prietaras, o realus ir baugus reiškinys, kuriame slypi didelė, paslaptinga ir pavojinga
galia. Jauniems žmonėms nužiūrėjimo įrodymus kaupti padeda šiuolaikinės technologijos,
ypač internetiniai tinklapiai.
Nužiūrėjimo auka šių dienų Lietuvoje gali tapti daug kas, vis dėlto individų atsparumas
kenkiamajam akies poveikiui nevienodas. Nužiūrėjimui mažiausiai atspariais laikomi gražūs,
sveiki kūdikiai, maži vaikai, naminių gyvulių ir paukščių jaunikliai, gražiai augančios gėlės,
derlingi vaismedžiai ir vaiskrūmiai. Nužiūrėjimui atspariausiais žmonės įvardija dvasiniu
požiūriu stiprius asmenis ir pačius blogaakius bei jų turtą.
Šiuolaikinėje Lietuvoje blogaakiu kenkėju gali būti palaikytas kiekvienas suaugęs
žmogus, bet tipinis nužiūrėtojas – tai senyva, tamsiaakė moteris, kuri bloga akimi tikintiems
asmenims yra artima gyvenamosios vietos, darbo, giminystės požiūriu. Blogaakis esą turi
savitų charakterio bruožų: smalsumas, landumas, plepumas, pavydumas. Nepriklausomai nuo
to, ar blogaakis nužiūri tyčia, ar netyčia, ar jo būdas geras, ar piktas, nuo kitų žmonių
blogaakis skiriasi didele dvasios jėga.
Blogos akies kompleksas šių dienų Lietuvoje pasireiškia kaip vienalytis, bet kartu
ir įvairiaprasmis kultūrinis konstruktas, kurio autoriai – įvairaus amžiaus, profesijos
ir išsilavinimo žmonės. Lyties požiūriu, blogos akies komplekso raiška nevienoda. Blogos
Strona 2 z 9 MOL_1R
akies idėją labiau išreiškia ir smarkiau pabrėžia moterys. Jos, palyginti su vyrais, ne tik
anksčiau sužino apie kenkiamąją akių galią, bet ir daugiau apie blogą akį išmano.
Ženklią mano empirinių tyrimų dalį sudaro interviu su jaunais ir išsilavinusiais žmonėmis.
Jų rezultatai visai neduoda pagrindo manyti, kad bloga akis netrukus Lietuvoje išnyks. […]
Žurnalas „Liaudies kultūra”, 2012 m. nr. 5, p. 54–56.
* konotacija – susijusi, bendra ypatybė, sąsaja
2 tema: Interpretuokite ir palyginkite pateiktus Antano Miškinio eilėraščius. Jūsų
rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių.
Antanas Miškinis
VAKARĖ ŽVAIGŽDĖ
Žvaigždė vakarė danguje sustojo
Ir žydi žydi šaltu sidabru.
Po ja ir Tujen, Lietuva šventoji,
Glaustysies šią naktelę tarp audrų.
Tave dabar visi vėjužiai pučia,
Kaip niekados per gadynes kelias.
Ar yr dar kas šiandieną valgo Kūčias,
Dalija, laužo baltas plotkeles?
Tave dabar audri audružė krečia,
Toli nubloškia brolius, sesules.
Vaizduojamės Tave kančioj konkrečią, –
O mums varnai akis gal čia išles…
Mums Tu kaip sužadėtinė mieliausia,
Vienintelė tema mums intymi.
Tavęs lankyti lekiam iš toliausia –
Atrandam ilgesinga mintimi.
Ištroškom atsigerti Tavo vėjo,
Pušų ir eglių ūžesio smagaus.
Kur kryžius ir tėvų namai stovėjo,
Po gaisro – gelsvas gabalas dangaus.
Išalkom Tavo kasdieninės duonos,
Šilkinio žvilgsnio liūdinčių akių,
Tavęs, kuklios gražuolės ir madonos,
Po didelių klajojimų sunkių.
Tave dabar tenai nupustė pūgos,
Speigai nunuogė ant plikos kalvos.
Tačiau tvirta nenulenkei pabūgus
Sukruvintos, bet išdidžios galvos.
MOL_1R Strona 3 z 9
Paveikslas Tavo mums toli pašviečia,
Paniekinom net mirtį dėl Tavęs.
Surink mus, Dieve, iš visų pasviečių,
Gyvuosius likusius namo parvesk.
Mes apsakysim baisią Odisėją
Prie židinio susėdę šilimoj,
Kokius mes kruvinus kelius tęsėjom
Vorkutoj, Karagandoj, Kolymoj,
Norilske, Uchtoj, Solikamske, Intoj,
Mordovijos miškuos ir t. t.
Pasauly visa juk praeina, kinta;
Kančias užmiršta tautos pagaliau.
Elektroninė lietuvių kalbos ir literatūros chrestomatija 11–12 klasei. Versija
1.0. Lietuvių kalbos ir literatūros institutas, 2012, p. 1958–1959.
Antanas Miškinis
SUNKŪS DARBAI
Su durtuvais ir šunimis mus bruka
Į darbą per pūgas kaip galvijus.
Parkrinta tūlas jau čia pat ant bruko
Ir paniekos šitos jau nebejus.
Taip šalta – per dantis ir žiaunas gelia,
Nors burną apriši ir aklinai.
O varge mano, didelis vargeli,
Kada išvargsiu aš tave čionai.
Aušra tik aušta, o aš jau sušalęs,
Išvargintas ant kojų vos laikaus.
Tos neaprėpiamos atšiaurios šalys
Prižarstė sielą kraupulio klaikaus.
Dar saulė teka, o aš jau išalkęs,
Tarp triukšmo ir keiksmų vos vos valdaus.
Lig nakčiai vėl judėki, dirbki, šalki
Be maisto ir be poilsio saldaus.
Aukšta, stati niūrių kalnų pašlaitė,
Daug žemės ir akmens čia reiks nukast.
O rankos įnagio nebeišlaiko,
Nes nuovargis greit pakerta rankas.
Prie laužo cinikai, blevyzgos šlykščios
Atšaldo širdį nuo žmonių ilgam.
O Dieve, jei čia visados palikčiau,
Kam leidai gimt ir augt šioj žemėj man.
Strona 4 z 9 MOL_1R
Nedaug nūn reikia, tik sušilt, pavalgyt,
Kiek pailsėt be žvėriškų žmonių,
Tada gal dar galėčiau tęst, o galgi
Dienų galėčiau laukti šviesesnių.
Pavėjui rymau ant kastuvo koto,
Pavargęs nuo kalnų tų nukastų.
Pasauli iškankintas, nuniokotas,
Žmogau suniekintas, šiandien kas Tu?
Galvoju, kam žmogus iš viso gimęs
Ir kas jisai? Koks tikslas, ko sulauks?
Juk laiko nesulaikomas bėgimas
Kaip vėtra dulkes nuo akmens nuplaus.
Maištaujančios dar skraido mintys,
Suvokiamu sušvinta aiškumu,
Kitaip nebežinotum kuo ramintis –
Malda, prakeikimu ar tik nuolankumu.
Lėtai taip saulė slenka vakaropi,
Kad, rodos, vakaras nė neateis,
Kol gausi mėlynų su vobla kruopų,
Tikrovę nuovargūs sapnai pakeis.
Kol gyvas, reikia dar kaip nors manytis
Ir grumtis su tikrove atkakliai.
Imu pagraužt sušalusios duonytės,
Bet pirštai grumba, daros kaip kabliai.
Elektroninė lietuvių kalbos ir literatūros chrestomatija 11–12 klasei. Versija 1.0.
Lietuvių kalbos ir literatūros institutas, 2012, p. 1960–1961.
1 tema: Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite. Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros tekstu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių. Monika Balikienė BLOGA AKIS ŠIUOLAIKINĖJE LIETUVOJE Įsitikinimas, kad individas (nebūtinai žmogus) geba žvilgsniu pakenkti kitiems individams ir jų turtui, labai plačiai paplitęs ir stebėtinai patvarus. Mokslinėje literatūroje blogos akies kompleksu arba tiesiog bloga akimi vadinama nuosekli, kisti nelinkusi įsitikinimų, papročių, elgsenų, saugos ir gydymo sistema. Nors, priešingai ilgai gyvavusiai nuomonei, blogos akies idėja nėra būdinga visoms ar net daugumai pasaulio tautų, tačiau vadinamasis blogos akies kompleksas – neatsiejama blogos akies reiškinį pažįstančių kultūrų dalis. Naudodamiesi blogos akies vaizdiniu žmonės aiškina socialines problemas, pavydą, sėkmės stoką, nepalankias gyvenimo aplinkybes, kurios ypač vargina žmoniją nežinios, netikrumo ir sunkmečių laikais. […] Mokslininkai labai įvairiai traktavo blogą akį. Jų požiūriai gana skirtingi, interpretacijos neretai prieštaringos. Netgi dėl to, kaip pavadinti tai, ką imtasi tyrinėti, ne visada sutariama. […] Viename iš paskutiniųjų savo darbų pati rašau, kad blogos akies komplekso nelaikau tikėjimu ar prietaru, kadangi šiems žodžiams būdingos netikrumo, nerealumo, klaidos konotacijos. Siekdama išvengti nesusipratimo, norėčiau dabar aiškiai pabrėžti: tyrinėju ne tikėjimą ar tikėjimus apie blogą akį Lietuvoje, bet blogą akį ir jos raišką Lietuvoje, akcentuodama ne praeities, bet šių dienų Lietuvą. Duomenis renku įvairiose Lietuvos vietose, naudodamasi įprastiniais etnografinių lauko tyrimų metodais. […] Atlikti tyrimai leidžia teigti, kad, nepaisant urbanizacijos, medicinos laimėjimų ir mokslo pažangos, bloga akis aktyviai dalyvauja šių dienų Lietuvos žmonių gyvenime, ji nėra vien kaimiškosios tradicinės kultūros reliktas, būdingas nelabai išsilavinusiems senyviems žmonėms. Nei aukštasis išsilavinimas, nei prestižinė profesija netrukdo žmonėms puoselėti blogos akies idėją, bijoti ir saugotis nužiūrėjimo. Kita vertus, geras išsilavinimas, prestižinė profesija ir aukštos pareigos kliudo apie blogą akį viešai kalbėti. Ši pokalbio tema gana pavojinga, kadangi kompromituoja. Vis dėlto, daugelio mano pateikėjų įsitikinimu, bloga akis – ne prietaras, o realus ir baugus reiškinys, kuriame slypi didelė, paslaptinga ir pavojinga galia. Jauniems žmonėms nužiūrėjimo įrodymus kaupti padeda šiuolaikinės technologijos, ypač internetiniai tinklapiai. Nužiūrėjimo auka šių dienų Lietuvoje gali tapti daug kas, vis dėlto individų atsparumas kenkiamajam akies poveikiui nevienodas. Nužiūrėjimui mažiausiai atspariais laikomi gražūs, sveiki kūdikiai, maži vaikai, naminių gyvulių ir paukščių jaunikliai, gražiai augančios gėlės, derlingi vaismedžiai ir vaiskrūmiai. Nužiūrėjimui atspariausiais žmonės įvardija dvasiniu požiūriu stiprius asmenis ir pačius blogaakius bei jų turtą. Šiuolaikinėje Lietuvoje blogaakiu kenkėju gali būti palaikytas kiekvienas suaugęs žmogus, bet tipinis nužiūrėtojas – tai senyva, tamsiaakė moteris, kuri bloga akimi tikintiems asmenims yra artima gyvenamosios vietos, darbo, giminystės požiūriu. Blogaakis esą turi savitų charakterio bruožų: smalsumas, landumas, plepumas, pavydumas. Nepriklausomai nuo to, ar blogaakis nužiūri tyčia, ar netyčia, ar jo būdas geras, ar piktas, nuo kitų žmonių blogaakis skiriasi didele dvasios jėga. Blogos akies kompleksas šių dienų Lietuvoje pasireiškia kaip vienalytis, bet kartu ir įvairiaprasmis kultūrinis konstruktas, kurio autoriai – įvairaus amžiaus, profesijos ir išsilavinimo žmonės. Lyties požiūriu, blogos akies komplekso raiška nevienoda. Blogos Strona 2 z 9 MOL_1R akies idėją labiau išreiškia ir smarkiau pabrėžia moterys. Jos, palyginti su vyrais, ne tik anksčiau sužino apie kenkiamąją akių galią, bet ir daugiau apie blogą akį išmano. Ženklią mano empirinių tyrimų dalį sudaro interviu su jaunais ir išsilavinusiais žmonėmis. Jų rezultatai visai neduoda pagrindo manyti, kad bloga akis netrukus Lietuvoje išnyks. […] Žurnalas „Liaudies kultūra”, 2012 m. nr. 5, p. 54–56. * konotacija – susijusi, bendra ypatybė, sąsaja 2 tema: Interpretuokite ir palyginkite pateiktus Antano Miškinio eilėraščius. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių. Antanas Miškinis VAKARĖ ŽVAIGŽDĖ Žvaigždė vakarė danguje sustojo Ir žydi žydi šaltu sidabru. Po ja ir Tujen, Lietuva šventoji, Glaustysies šią naktelę tarp audrų. Tave dabar visi vėjužiai pučia, Kaip niekados per gadynes kelias. Ar yr dar kas šiandieną valgo Kūčias, Dalija, laužo baltas plotkeles? Tave dabar audri audružė krečia, Toli nubloškia brolius, sesules. Vaizduojamės Tave kančioj konkrečią, – O mums varnai akis gal čia išles… Mums Tu kaip sužadėtinė mieliausia, Vienintelė tema mums intymi. Tavęs lankyti lekiam iš toliausia – Atrandam ilgesinga mintimi. Ištroškom atsigerti Tavo vėjo, Pušų ir eglių ūžesio smagaus. Kur kryžius ir tėvų namai stovėjo, Po gaisro – gelsvas gabalas dangaus. Išalkom Tavo kasdieninės duonos, Šilkinio žvilgsnio liūdinčių akių, Tavęs, kuklios gražuolės ir madonos, Po didelių klajojimų sunkių. Tave dabar tenai nupustė pūgos, Speigai nunuogė ant plikos kalvos. Tačiau tvirta nenulenkei pabūgus Sukruvintos, bet išdidžios galvos. MOL_1R Strona 3 z 9 Paveikslas Tavo mums toli pašviečia, Paniekinom net mirtį dėl Tavęs. Surink mus, Dieve, iš visų pasviečių, Gyvuosius likusius namo parvesk. Mes apsakysim baisią Odisėją Prie židinio susėdę šilimoj, Kokius mes kruvinus kelius tęsėjom Vorkutoj, Karagandoj, Kolymoj, Norilske, Uchtoj, Solikamske, Intoj, Mordovijos miškuos ir t. t. Pasauly visa juk praeina, kinta; Kančias užmiršta tautos pagaliau. Elektroninė lietuvių kalbos ir literatūros chrestomatija 11–12 klasei. Versija 1.0. Lietuvių kalbos ir literatūros institutas, 2012, p. 1958–1959. Antanas Miškinis SUNKŪS DARBAI Su durtuvais ir šunimis mus bruka Į darbą per pūgas kaip galvijus. Parkrinta tūlas jau čia pat ant bruko Ir paniekos šitos jau nebejus. Taip šalta – per dantis ir žiaunas gelia, Nors burną apriši ir aklinai. O varge mano, didelis vargeli, Kada išvargsiu aš tave čionai. Aušra tik aušta, o aš jau sušalęs, Išvargintas ant kojų vos laikaus. Tos neaprėpiamos atšiaurios šalys Prižarstė sielą kraupulio klaikaus. Dar saulė teka, o aš jau išalkęs, Tarp triukšmo ir keiksmų vos vos valdaus. Lig nakčiai vėl judėki, dirbki, šalki Be maisto ir be poilsio saldaus. Aukšta, stati niūrių kalnų pašlaitė, Daug žemės ir akmens čia reiks nukast. O rankos įnagio nebeišlaiko, Nes nuovargis greit pakerta rankas. Prie laužo cinikai, blevyzgos šlykščios Atšaldo širdį nuo žmonių ilgam. O Dieve, jei čia visados palikčiau, Kam leidai gimt ir augt šioj žemėj man. Strona 4 z 9 MOL_1R Nedaug nūn reikia, tik sušilt, pavalgyt, Kiek pailsėt be žvėriškų žmonių, Tada gal dar galėčiau tęst, o galgi Dienų galėčiau laukti šviesesnių. Pavėjui rymau ant kastuvo koto, Pavargęs nuo kalnų tų nukastų. Pasauli iškankintas, nuniokotas, Žmogau suniekintas, šiandien kas Tu? Galvoju, kam žmogus iš viso gimęs Ir kas jisai? Koks tikslas, ko sulauks? Juk laiko nesulaikomas bėgimas Kaip vėtra dulkes nuo akmens nuplaus. Maištaujančios dar skraido mintys, Suvokiamu sušvinta aiškumu, Kitaip nebežinotum kuo ramintis – Malda, prakeikimu ar tik nuolankumu. Lėtai taip saulė slenka vakaropi, Kad, rodos, vakaras nė neateis, Kol gausi mėlynų su vobla kruopų, Tikrovę nuovargūs sapnai pakeis. Kol gyvas, reikia dar kaip nors manytis Ir grumtis su tikrove atkakliai. Imu pagraužt sušalusios duonytės, Bet pirštai grumba, daros kaip kabliai. Elektroninė lietuvių kalbos ir literatūros chrestomatija 11–12 klasei. Versija 1.0. Lietuvių kalbos ir literatūros institutas, 2012, p. 1960–1961.
Pokaż oficjalne rozwiązanie i omówienie źródłowe
1 tema. Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite.
Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros
tekstu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių.
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający:
IV. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 3.1. sprawnie posługuje się oficjalną
odmianą języka narodowego (wymaganie
z III etapu kształcenia);
3.1. tworzy dłuższy tekst pisany zgodnie
z podstawowymi regułami jego organizacji,
przestrzegając zasad spójności znaczeniowej
i logicznej;
3.2. tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych
zasad logiki i retoryki (stawia tezę, dobiera
i porządkuje argumenty, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie);
3.4. stosuje uczciwe zabiegi perswazyjne,
zdając sobie sprawę z ich wartości i funkcji;
4.7. określa problematykę utworu
(wymaganie z III etapu kształcenia);
4.1. R wskazuje związki między różnymi
aspektami utworu;
4.8. R rozpoznaje retoryczną organizację
wypowiedzi;
Kryteria oceny wypowiedzi argumentacyjnej
Sformułowanie
stanowiska
wobec
Określenie Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
A B rozwiązania C D E F Styl tekstu G H
problemu rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
przyjętego
przez autora
tekstu
Pełna
Zapis
Określenie spójność Brak
w pełni
problemu Stanowisko wypowiedzi błędów lub
Kompozycja Styl poprawny
9 zgodne 9 adekwatne do 6 2 lub 4 4 nieliczne 4
funkcjonalna stosowny lub nieliczne
z tekstem tekstu i pełne nieznaczne błędy
błędy
i pełne zaburzenia nierażące
nierażące
spójności
Określenie Brak
Stanowisko
problemu 2 błędów
adekwatne do
6 zgodne 6 rzeczowych
tekstu, ale
z tekstem, Liczne błędy Liczne błędy
niepełne Zaburzenia Znaczne Styl
ale niepełne nierażące nierażące
3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 2 2
Określenie lub nieliczne lub nieliczne
Stanowisko kompozycji spójności stosowny
problemu błędy rażące błędy rażące
częściowo
3 częściowo 3
adekwatne do
zgodne
tekstu
z tekstem
Brak
Brak
określenia Jeden błąd
stanowiska lub
problemu lub więcej Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy
0 0 stanowisko 0 0 0 0 0 0
lub problem błędów kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące
nieadekwatne
niezgodny rzeczowych
do tekstu
z tekstem
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia
A. Określenie problemu. Zdający powinien zrozumieć, jaki problem podejmuje autor w przedstawionym
fragmencie tekstu, i sformułować ten problem. Określenie problemu jest oceniane ze względu na to, czy jest
zgodne z tekstem i czy jest pełne.
– Określenie problemu uważa się za pełne, jeśli praca zawiera zarówno odtworzenie problemu (np. w postaci
pytania), jak i jego interpretację, czyli umieszczenie tego problemu w odpowiednim kontekście. Interpretacja
problemu powinna być uzasadniona (np. wagę problemu można uzasadnić jego historycznymi
uwarunkowaniami lub współczesnymi implikacjami).
– Określenie problemu uważa się za niepełne, jeśli praca nie zawiera interpretacji trafnie rozpoznanego
problemu.
– Określenie problemu uważa się za częściowo zgodne z tekstem, jeśli zdający nie w pełni rozpoznaje problem
główny lub wydobywa z tekstu tylko problem drugorzędny.
B. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu
Zdający powinien omówić i ocenić rozwiązanie zaproponowane przez autora w przedstawionym tekście.
Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu jest oceniane
ze względu na to, czy jest adekwatne do tekstu i czy jest pełne.
– Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu częściowo adekwatne
do tekstu zniekształca rozwiązanie proponowane przez autora.
– Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za pełne, gdy
zawiera ono odtworzenie rozwiązania przyjętego przez autora tekstu oraz trafne odwołania do innych tekstów
kultury uzasadniające stanowisko zdającego.
– Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za niepełne, kiedy
brak trafnego odwołania do innych tekstów kultury uzasadniających stanowisko zdającego.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach
własnych lub datach) niewpływające na sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora
tekstu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości: (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się
zdający oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Zamysł kompozycyjny ocenia się ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowania tekstu
właściwych wybranemu przez zdającego gatunkowi wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście
zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy i akapity niezbędne dla jasnego sformułowania
stanowiska i uzasadniających go argumentów oraz czy wyodrębnione części i akapity są uporządkowane
konsekwentnie (bez luk i zbędnych powtórzeń).
– Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle
powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady
trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
Wagę zaburzenia funkcjonalności ocenia egzaminator na podstawie całości pracy (np. brak zakończenia w pracy,
w której zdający jasno rozwija swoją myśl, uznaje się za niewielkie zaburzenie, natomiast brak rozdzielenia
interpretacji problemu od interpretacji rozwiązania lub podważenie w zakończeniu wcześniejszych wywodów –
za znaczne zaburzenie).
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi,
znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi
to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok
luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu napisanego przez zdającego ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy
i adekwatny do wybranego przez zdającego gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji
wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.
Styl częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie
kontroluje jednolitości stylu – np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego,
nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
Styl jest niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językową ocenia się ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych,
leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst,
oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny
kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie
uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną
odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który
polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej
frekwencji.
2 tema. Interpretuokite ir palyginkite pateiktus Antano Miškinio eilėraščius. Jūsų
rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių.
III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający:
IV. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 3.1. sprawnie posługuje się oficjalną
odmianą języka narodowego (wymaganie
z III etapu kształcenia);
3.1. tworzy dłuższy tekst pisany zgodnie
z podstawowymi regułami jego organizacji,
przestrzegając zasad spójności znaczeniowej
i logicznej;
3.2. tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad
logiki i retoryki (stawia tezę, dobiera
i porządkuje argumenty, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie);
3.4. stosuje uczciwe zabiegi perswazyjne,
zdając sobie sprawę z ich wartości i funkcji;
4.7. określa problematykę utworów
(wymaganie z III etapu kształcenia);
4.5. odczytuje treści symboliczne utworów;
4.5. R dostrzega i potrafi komentować
estetyczne wartości utworów literackich;
4.6. wskazuje zastosowane w utworach
językowe środki wyrazu artystycznego oraz
inne wyznaczniki poetyki danych utworów;
4.6. R przeprowadza interpretację
porównawczą utworów literackich;
4.11. rozpoznaje podstawowe motywy oraz
ich funkcje w utworach;
4.12. wykorzystuje w interpretacji elementy
znaczące dla odczytania sensu utworów (tytuł,
podtytuł, puenta, kompozycja, słowa-klucze,
motto);
4.13. wykorzystuje w interpretacji utworów
konteksty: literacki, kulturowy, filozoficzny,
biograficzny;
Kryteria oceny interpretacji porównawczej
Koncepcja Uzasadnienie
Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
A porównywania B tezy C D E F Styl tekstu G H
rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
utworów interpretacyjnej
Zapis
Koncepcja Brak błędów w pełni
Uzasadnienie
niesprzeczna Pełna Styl lub nieliczne poprawny
6 12 trafne , 4 4 4
z utworami spójność stosowny błędy lub nieliczne
pogłębione
i spójna wypowiedzi nierażące błędy
Kompozycja nierażące
6 2 lub
funkcjonalna
Koncepcja nieznaczne
2 Brak błędów zaburzenia
niesprzeczna Uzasadnienie
rzeczowych spójności
4 z utworami 8 trafne, ale
i częściowo niepogłębione Liczne błędy Liczne błędy
Styl
spójna nierażące nierażące
2 częściowo 2 2
lub nieliczne lub nieliczne
Koncepcja stosowny
Uzasadnienie Zaburzenia Znaczne błędy rażące błędy rażące
częściowo
2 4 częściowo 3 funkcjonalności 1 zaburzenia
sprzeczna
trafne kompozycji spójności
z utworami
Koncepcja Brak trafnych
Jeden błąd
sprzeczna argumentów
lub więcej Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy
0 z utworami 0 uzasadniających 0 0 0 0 0 0
błędów kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące
lub brak interpretację
rzeczowych
koncepcji porównawczą
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia
A. Koncepcja interpretacji porównawczej jest efektem poszukiwania przez zdającego sensów wynikających
z zestawienia tekstów i wymaga ustalenia pewnych obszarów porównania, w których szuka się podobieństw
i/lub różnic między utworami, a następnie wyciąga z tego wnioski. Koncepcja jest oceniana ze względu na to,
czy jest niesprzeczna z utworami i czy jest spójna.
– Koncepcja jest niesprzeczna z utworami, jeśli znajduje potwierdzenia w obu tekstach, przy czym
porównywane obszary są dla tekstów trafne i istotne, a nie drugorzędne.
Koncepcja jest częściowo sprzeczna z utworami, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje
potwierdzenie w tekstach lub porównywane obszary są dla tekstów drugorzędne.
Koncepcja jest całkowicie sprzeczna z utworami, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje
potwierdzenia w tekstach.
– Koncepcja jest spójna, gdy wypowiedź w sposób wystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy
interpretacyjnej obejmuje i łączy w całość sensy obu utworów.
– Koncepcja jest częściowo spójna, gdy wypowiedź obejmuje i łączy sensy obu utworów, ale w sposób
niewystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej.
– Koncepcja jest niespójna, gdy wypowiedź obejmuje sensy każdego tekstu, ale ich nie łączy (tzn. wypowiedź
składa się z dwóch niepowiązanych ze sobą interpretacji).
Brak koncepcji to brak wskazania zasady zestawienia utworów.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
– Uzasadnienie trafne zawiera wyłącznie powiązane z tekstami argumenty na rzecz odczytania sensów
wynikających z zestawienia utworów. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy,
to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstów.
Uzasadnienie jest częściowo trafne, jeśli w pracy oprócz niepowiązanych z tekstami lub/i niewynikających
ze sfunkcjonalizowanej analizy argumentów pojawi się przynajmniej jeden argument powiązany z tekstami
i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
– Uzasadnienie jest pogłębione, jeśli jest osadzone nie tylko w tekstach, ale także w potwierdzonych tekstami
i przyjętą koncepcją porównywania utworów kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,
filozoficznym, kulturowym). Zdający powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby
uzasadnić jego pojawienie się.
– Uzasadnienie jest niepogłębione, gdy wszystkie argumenty są sfunkcjonalizowane, ale zdający przywołał
je tylko z tekstów albo tylko z kontekstów.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach
własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości: (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się
zdający oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycję ocenia się ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowania tekstu zgodnie
z wybranym przez zdającego gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały
wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy i akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji
interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów oraz czy wyodrębnione części i akapity są logicznie
i konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle
powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady
trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi,
znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi
to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok
luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu napisanego przez zdającego ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy
i adekwatny do wybranego przez zdającego gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji
wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.
Styl częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie
kontroluje jednolitości stylu – np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego,
nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
Styl jest niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl
wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językową ocenia się ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych,
słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst,
oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny
kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie
uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną
odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który
polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej
frekwencji.
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MOL-R1_1P-152, zadanie 1. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
- Odczytaj wszystkie warunki polecenia
1 tema: Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite. Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros tekstu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių. Monika Balikienė BLOGA AKIS ŠIUOLAIKINĖJE LIETUVOJE Įsitikinimas, kad individas (nebūtinai žmogus) geba žvilgsniu… Przy rozwiązywaniu zachowaj wszystkie wskazane dane, ograniczenia, jednostki i wymaganą formę odpowiedzi.
- Prześledź oficjalne rozwiązanie lub klucz
W polu odpowiedzi zachowano pełny tok rozwiązania albo rubrykę z oficjalnych zasad CKE, bez skracania do samego wyniku. Początek materiału źródłowego: 1 tema. Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite. Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros tekstu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių. Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: IV. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 3.1. sprawnie posługuje się oficjalną odmianą języka narodowego (wymaganie z…
- Sprawdź zapis i punktowanie
1 tema. Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite. Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros tekstu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių. Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: IV. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 3.1. sprawnie posługuje się oficjalną odmianą języka narodowego (wymaganie z III etapu kształcenia); 3.1. tworzy… Przed zakończeniem porównaj odpowiedź z dokładnym poleceniem oraz dopuszczalnymi wariantami wskazanymi w zasadach.
Nie ograniczaj rozwiązania do końcowego wyniku. Zachowaj warunki, jednostki, tok rozumowania i wszystkie elementy wymagane przez kryteria punktowania.
Punktowanie i źródło
1 tema. Remdamiesi pateikta ištrauka suformuluokite problemą ir ją panagrinėkite.
Naudokitės Monikos Balikienės tezėmis ir apmąstymais bei kitu kultūros
tekstu. Jūsų rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių.
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający:
IV. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 3.1. sprawnie posługuje się oficjalną
odmianą języka narodowego (wymaganie
z III etapu kształcenia);
3.1. tworzy dłuższy tekst pisany zgodnie
z podstawowymi regułami jego organizacji,
przestrzegając zasad spójności znaczeniowej
i logicznej;
3.2. tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych
zasad logiki i retoryki (stawia tezę, dobiera
i porządkuje argumenty, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie);
3.4. stosuje uczciwe zabiegi perswazyjne,
zdając sobie sprawę z ich wartości i funkcji;
4.7. określa problematykę utworu
(wymaganie z III etapu kształcenia);
4.1. R wskazuje związki między różnymi
aspektami utworu;
4.8. R rozpoznaje retoryczną organizację
wypowiedzi;
Kryteria oceny wypowiedzi argumentacyjnej
Sformułowanie
stanowiska
wobec
Określenie Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
A B rozwiązania C D E F Styl tekstu G H
problemu rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
przyjętego
przez autora
tekstu
Pełna
Zapis
Określenie spójność Brak
w pełni
problemu Stanowisko wypowiedzi błędów lub
Kompozycja Styl poprawny
9 zgodne 9 adekwatne do 6 2 lub 4 4 nieliczne 4
funkcjonalna stosowny lub nieliczne
z tekstem tekstu i pełne nieznaczne błędy
błędy
i pełne zaburzenia nierażące
nierażące
spójności
Określenie Brak
Stanowisko
problemu 2 błędów
adekwatne do
6 zgodne 6 rzeczowych
tekstu, ale
z tekstem, Liczne błędy Liczne błędy
niepełne Zaburzenia Znaczne Styl
ale niepełne nierażące nierażące
3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 2 2
Określenie lub nieliczne lub nieliczne
Stanowisko kompozycji spójności stosowny
problemu błędy rażące błędy rażące
częściowo
3 częściowo 3
adekwatne do
zgodne
tekstu
z tekstem
Brak
Brak
określenia Jeden błąd
stanowiska lub
problemu lub więcej Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy
0 0 stanowisko 0 0 0 0 0 0
lub problem błędów kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące
nieadekwatne
niezgodny rzeczowych
do tekstu
z tekstem
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia
A. Określenie problemu. Zdający powinien zrozumieć, jaki problem podejmuje autor w przedstawionym
fragmencie tekstu, i sformułować ten problem. Określenie problemu jest oceniane ze względu na to, czy jest
zgodne z tekstem i czy jest pełne.
– Określenie problemu uważa się za pełne, jeśli praca zawiera zarówno odtworzenie problemu (np. w postaci
pytania), jak i jego interpretację, czyli umieszczenie tego problemu w odpowiednim kontekście. Interpretacja
problemu powinna być uzasadniona (np. wagę problemu można uzasadnić jego historycznymi
uwarunkowaniami lub współczesnymi implikacjami).
– Określenie problemu uważa się za niepełne, jeśli praca nie zawiera interpretacji trafnie rozpoznanego
problemu.
– Określenie problemu uważa się za częściowo zgodne z tekstem, jeśli zdający nie w pełni rozpoznaje problem
główny lub wydobywa z tekstu tylko problem drugorzędny.
B. Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu
Zdający powinien omówić i ocenić rozwiązanie zaproponowane przez autora w przedstawionym tekście.
Sformułowanie stanowiska zdającego wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu jest oceniane
ze względu na to, czy jest adekwatne do tekstu i czy jest pełne.
– Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu częściowo adekwatne
do tekstu zniekształca rozwiązanie proponowane przez autora.
– Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za pełne, gdy
zawiera ono odtworzenie rozwiązania przyjętego przez autora tekstu oraz trafne odwołania do innych tekstów
kultury uzasadniające stanowisko zdającego.
– Sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora tekstu uważa się za niepełne, kiedy
brak trafnego odwołania do innych tekstów kultury uzasadniających stanowisko zdającego.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach
własnych lub datach) niewpływające na sformułowanie stanowiska wobec rozwiązania przyjętego przez autora
tekstu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości: (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się
zdający oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Zamysł kompozycyjny ocenia się ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowania tekstu
właściwych wybranemu przez zdającego gatunkowi wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście
zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy i akapity niezbędne dla jasnego sformułowania
stanowiska i uzasadniających go argumentów oraz czy wyodrębnione części i akapity są uporządkowane
konsekwentnie (bez luk i zbędnych powtórzeń).
– Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle
powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady
trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
Wagę zaburzenia funkcjonalności ocenia egzaminator na podstawie całości pracy (np. brak zakończenia w pracy,
w której zdający jasno rozwija swoją myśl, uznaje się za niewielkie zaburzenie, natomiast brak rozdzielenia
interpretacji problemu od interpretacji rozwiązania lub podważenie w zakończeniu wcześniejszych wywodów –
za znaczne zaburzenie).
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi,
znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi
to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok
luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu napisanego przez zdającego ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy
i adekwatny do wybranego przez zdającego gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji
wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.
Styl częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie
kontroluje jednolitości stylu – np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego,
nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
Styl jest niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językową ocenia się ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych,
leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst,
oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny
kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie
uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną
odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który
polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej
frekwencji.
2 tema. Interpretuokite ir palyginkite pateiktus Antano Miškinio eilėraščius. Jūsų
rašinio apimtis turi būti ne mažesnė negu 300 žodžių.
III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający:
IV. Analiza i interpretacja tekstów kultury. 3.1. sprawnie posługuje się oficjalną
odmianą języka narodowego (wymaganie
z III etapu kształcenia);
3.1. tworzy dłuższy tekst pisany zgodnie
z podstawowymi regułami jego organizacji,
przestrzegając zasad spójności znaczeniowej
i logicznej;
3.2. tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad
logiki i retoryki (stawia tezę, dobiera
i porządkuje argumenty, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie);
3.4. stosuje uczciwe zabiegi perswazyjne,
zdając sobie sprawę z ich wartości i funkcji;
4.7. określa problematykę utworów
(wymaganie z III etapu kształcenia);
4.5. odczytuje treści symboliczne utworów;
4.5. R dostrzega i potrafi komentować
estetyczne wartości utworów literackich;
4.6. wskazuje zastosowane w utworach
językowe środki wyrazu artystycznego oraz
inne wyznaczniki poetyki danych utworów;
4.6. R przeprowadza interpretację
porównawczą utworów literackich;
4.11. rozpoznaje podstawowe motywy oraz
ich funkcje w utworach;
4.12. wykorzystuje w interpretacji elementy
znaczące dla odczytania sensu utworów (tytuł,
podtytuł, puenta, kompozycja, słowa-klucze,
motto);
4.13. wykorzystuje w interpretacji utworów
konteksty: literacki, kulturowy, filozoficzny,
biograficzny;
Kryteria oceny interpretacji porównawczej
Koncepcja Uzasadnienie
Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
A porównywania B tezy C D E F Styl tekstu G H
rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
utworów interpretacyjnej
Zapis
Koncepcja Brak błędów w pełni
Uzasadnienie
niesprzeczna Pełna Styl lub nieliczne poprawny
6 12 trafne , 4 4 4
z utworami spójność stosowny błędy lub nieliczne
pogłębione
i spójna wypowiedzi nierażące błędy
Kompozycja nierażące
6 2 lub
funkcjonalna
Koncepcja nieznaczne
2 Brak błędów zaburzenia
niesprzeczna Uzasadnienie
rzeczowych spójności
4 z utworami 8 trafne, ale
i częściowo niepogłębione Liczne błędy Liczne błędy
Styl
spójna nierażące nierażące
2 częściowo 2 2
lub nieliczne lub nieliczne
Koncepcja stosowny
Uzasadnienie Zaburzenia Znaczne błędy rażące błędy rażące
częściowo
2 4 częściowo 3 funkcjonalności 1 zaburzenia
sprzeczna
trafne kompozycji spójności
z utworami
Koncepcja Brak trafnych
Jeden błąd
sprzeczna argumentów
lub więcej Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy
0 z utworami 0 uzasadniających 0 0 0 0 0 0
błędów kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące
lub brak interpretację
rzeczowych
koncepcji porównawczą
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 300 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia
A. Koncepcja interpretacji porównawczej jest efektem poszukiwania przez zdającego sensów wynikających
z zestawienia tekstów i wymaga ustalenia pewnych obszarów porównania, w których szuka się podobieństw
i/lub różnic między utworami, a następnie wyciąga z tego wnioski. Koncepcja jest oceniana ze względu na to,
czy jest niesprzeczna z utworami i czy jest spójna.
– Koncepcja jest niesprzeczna z utworami, jeśli znajduje potwierdzenia w obu tekstach, przy czym
porównywane obszary są dla tekstów trafne i istotne, a nie drugorzędne.
Koncepcja jest częściowo sprzeczna z utworami, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje
potwierdzenie w tekstach lub porównywane obszary są dla tekstów drugorzędne.
Koncepcja jest całkowicie sprzeczna z utworami, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje
potwierdzenia w tekstach.
– Koncepcja jest spójna, gdy wypowiedź w sposób wystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy
interpretacyjnej obejmuje i łączy w całość sensy obu utworów.
– Koncepcja jest częściowo spójna, gdy wypowiedź obejmuje i łączy sensy obu utworów, ale w sposób
niewystarczający dla uzasadnienia tezy/hipotezy interpretacyjnej.
– Koncepcja jest niespójna, gdy wypowiedź obejmuje sensy każdego tekstu, ale ich nie łączy (tzn. wypowiedź
składa się z dwóch niepowiązanych ze sobą interpretacji).
Brak koncepcji to brak wskazania zasady zestawienia utworów.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
– Uzasadnienie trafne zawiera wyłącznie powiązane z tekstami argumenty na rzecz odczytania sensów
wynikających z zestawienia utworów. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy,
to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstów.
Uzasadnienie jest częściowo trafne, jeśli w pracy oprócz niepowiązanych z tekstami lub/i niewynikających
ze sfunkcjonalizowanej analizy argumentów pojawi się przynajmniej jeden argument powiązany z tekstami
i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
– Uzasadnienie jest pogłębione, jeśli jest osadzone nie tylko w tekstach, ale także w potwierdzonych tekstami
i przyjętą koncepcją porównywania utworów kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,
filozoficznym, kulturowym). Zdający powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby
uzasadnić jego pojawienie się.
– Uzasadnienie jest niepogłębione, gdy wszystkie argumenty są sfunkcjonalizowane, ale zdający przywołał
je tylko z tekstów albo tylko z kontekstów.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach
własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości: (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się
zdający oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycję ocenia się ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowania tekstu zgodnie
z wybranym przez zdającego gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały
wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy i akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji
interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów oraz czy wyodrębnione części i akapity są logicznie
i konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle
powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady
trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi,
znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi
to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok
luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu napisanego przez zdającego ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy
i adekwatny do wybranego przez zdającego gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji
wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.
Styl częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie
kontroluje jednolitości stylu – np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego,
nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
Styl jest niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl
wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językową ocenia się ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych,
słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst,
oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny
kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie
uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną
odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który
polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej
frekwencji.
Strona arkusza: 2
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.