Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 10.
Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200
do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.
Zaznacz temat wybrany przez Ciebie, zakreślając jego numer.
1. W wielu firmach pracowników obowiązuje dress code. Napisz rozprawkę na ten temat,
w której przedstawisz dobre i złe strony takich wymagań stawianych pracownikom.
2. W ramach dnia sąsiada Ty wraz z innymi kolegami zorganizowaliście akcję „pomoc dla
seniorów”. Napisz do lokalnej gazety artykuł, w którym:
• zrelacjonujesz przebieg tej akcji
• przedstawisz opinie sąsiadów dotyczące skuteczności takiej akcji.
Ogólne wymagania egzaminacyjne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] dłuższe wypowiedzi pisemne, bogate i spójne pod względem treści […].
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
5.2) R Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub
rozwiązaniu.
5.5) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (artykuł)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
5.4) Zdający relacjonuje wydarzenia z przeszłości.
5.5) Zdający wyraża i uzasadnia […] opinie, poglądy i uczucia.
5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie przyznaje
się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma 2 1 0
teza zgodna z tematem ORAZ teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy; teza niezgodna
treścią wypowiedzi (teza np. jest zgodna z tematem ORAZ treścią
R* „zapowiada” zawartość z tematem ALBO z treścią wypowiedzi; teza nieczytelna,
treściową oraz typ rozprawki) wypowiedzi; odbiegająca od niejasna, trudna do wskazania;
tematu LUB treści wypowiedzi wstęp niekomunikatywny
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia;
z tematem ORAZ np. ciekawe, poprawne, np. wprowadzenie wprowadzenie niezgodne
oryginalne, zachęcające do zgodne z tematem, ale z tematem, niejasne,
1.
czytania, w ciekawej formie schematyczne ALBO bardziej nieczytelne, trudne do
wstęp: A*
(np. pytanie, cytat) typowe dla innego typu tekstu wskazania; wprowadzenie
właściwe
(np. rozprawki) ALBO ciekawe, niekomunikatywne
i adekwatne
oryginalne, ale odbiegające od
do tematu
tematu
rozpoczęcie
wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni brak wstępu; wstęp niezgodny
wypowiedzi
i treścią wypowiedzi ORAZ poprawny, np. nie określa celu z tematem, niejasny,
wskazujący cel/powód pisania ALBO określa cel/powód nieczytelny, trudny
listu pisania listu, ale odbiega od do wskazania; wstęp
L* tematu ALBO cel nie jest niekomunikatywny
określony jasno ALBO wstęp
nie jest zgodny z treścią listu
(np. zapowiada poparcie, a
opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/LUB powierzchowna realizacja brak wypowiedzi LUB
2.
pogłębiona realizacja elementu elementu, wypowiedzi brak wypowiedź nie jest
pierwszy
(np. wsparta przykładami, głębi, np. zdający podaje tylko komunikatywna LUB
element
szczegółowo omówiona) „listę” argumentów/cech/ wypowiedź nie jest związana
tematu R
określeń, żadnego nie z tematem / nie realizuje
A
rozwijając/uzasadniając elementu; wypowiedź bardzo
L
3. pobieżnie dotykająca tematu,
drugi element np. zdający podaje tylko jeden
tematu argument/cechę/określenie,
nie rozwijając go
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia LUB
z tematem oraz treścią poprawne, np. jest zgodne zakończenie nie jest
4.
wypowiedzi; jeżeli zdający z tematem ALBO treścią komunikatywne LUB
podsumowa-
powtarza wstęp – czyni to wypowiedzi; odbiega trochę zakończenie jest jedynie luźno
nie: właściwe R
innymi słowami od tematu LUB treści związane z tematem oraz
i adekwatne A
wypowiedzi; zdający stosuje treścią wypowiedzi
do tematu L
zakończenie schematyczne (też jeśli nie jest zgodne)
zakończenie
(sztampowe) LUB powtarza
wypowiedzi
wstęp praktycznie tymi samymi
słowami
5. wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
fragmenty fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
R
odbiegające od tematu i/lub nie na temat fragmenty odbiegające od dla poziomu 1.
A
od tematu tematu i/lub nie na temat
L
i/lub nie na
temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
R teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
1.
wypowiedź nie spełnia
elementy
A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych
charakterystyczne
dla poziomu 1.
dla formy wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L
i kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych
kompozycja
L wstępu, rozwinięcia i zakończenia dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na
A warunków określonych
segmentacja akapity) jest konsekwentny
L dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 180–280 słów warunków określonych
długość pracy
L dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny
elementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy Elementy formy
treści 4–3 2–1 0
10–9 5 p. 4 p. 3 p.
8–7 4 p. 3 p. 2 p.
6–5 3 p. 2 p. 1 p.
4–3 2 p. 1 p. 0 p.
2–1 1 p. 0 p. 0 p.
0 0 p. 0 p. 0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono
na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
W wielu firmach pracowników obowiązuje dress code. Napisz rozprawkę na ten temat,
w której przedstawisz dobre i złe strony takich wymagań stawianych pracownikom.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio
sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym
zakończeniem.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do
obowiązku stosowania dress code’u przez pracowników w wielu firmach, oraz
zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony takich wymagań stawianych
pracownikom, np. W wielu firmach pracowników obowiązuje dress code. Takie wymagania
stawiane pracownikom mają (Takie zjawisko ma) zarówno dobre, jak i złe strony.
2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu firmach
pracowników obowiązuje dress code, nie jest tezą.
3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane
będą dobre i złe strony. Na przykład: Wielu pracowników zgadza się ze stawianym im
wymaganiem dotyczącym dress code’u, jednak spora grupa zauważa złe strony takich
wymagań.
4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,
uznaje się ją za odbiegającą od tematu.
5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką
w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki
ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (np. rozprawka
„za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).
6. Użycie zwrotów typu: moim zdaniem, według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy
w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego
zjawiska.
7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność
z rozwinięciem wypracowania.
8. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
In vielen Firmen gilt ein Dress-Code für alle Mitarbeiter. Teza zgodna z tematem,
Diese Anforderungen haben (Dieses Vorgehen hat) sowohl zapowiada wymaganą
positive als auch negative Seiten. strukturę rozprawki
Viele Mitarbeiter sind mit den Anforderungen hinsichtlich Teza zgodna z tematem,
eines Dress-Codes einverstanden. Diese Regelung hat zapowiada wymaganą
sowohl Vor- als auch Nachteile. strukturę rozprawki
Ein Dress-Code gilt in vielen Firmen für alle Mitarbeiter. Brak tezy (To jest
stwierdzenie.)
Ist die Anwendung eines Dress-Codes wichtig? Er hat Teza odbiegająca od tematu
doch genauso viele Anhänger wie Gegner. (brak odniesienia do
obowiązku dress code’u)
Der Dress-Code gilt für alle Mitarbeiter in vielen Firmen. Teza odbiegająca od tematu
Die Mitarbeiter halten diese Anforderungen für eine (zapowiada jednostronną
schlechte Sache. argumentację)
Ein Dress-Code lässt sich in vielen Firmen leicht einführen. Brak tezy
Die Regeln des Dress-Codes bereiten vielen Menschen Teza niezgodna z tematem
große Probleme.
In vielen Firmen gilt ein Dress-Code für alle Mitarbeiter. Teza odbiegająca od tematu
Warum ist das eine gute Entscheidung? (zapowiada jednostronną
argumentację)
Elementy tematu
Elementami są: (1) pozytywne strony stosowania dress code’u przez pracowników,
(2) negatywne strony stosowania dress code’u przez pracowników.
Zgodność z tematem
W wielu firmach pracowników obowiązuje dress code. Napisz rozprawkę na ten temat, „główka”
w której przedstawisz dobre i złe strony takich wymagań stawianych pracownikom.
elementy tematu
X
C
A gg D
Y
B
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− okoliczności/przyczyny wprowadzenia w firmach dress code’u (bez odniesienia do
dobrych i złych stron takich wymagań)
− rodzaje dress code’u
− wybór odpowiedniego dress code’u dla pracowników danej firmy
− regulamin dotyczący stosowania dress code’u w firmie.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− opis wygodnego ubrania (np. sportowego) do pracy (bez odniesienia do dress
code’u)
− informacja o obowiązkach pracowników (bez odniesienia do dress code’u).
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− opis zawodu projektanta mody
− znaczenie pracy w życiu człowieka
− opis pracy w korporacji (bez odniesienia do ubioru)
− charakterystyka pracownika korporacji (bez odniesienia do ubioru).
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa (np. Kleid zamiast Kleider), które
jest kluczowe dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy
jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia.
Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej
części pracy z rozwinięciem wypracowania.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje pozytywne i negatywne strony, a w podsumowaniu
pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej pozytywnych stron /
negatywnych stron, takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
Przykład schematycznego zakończenia rozprawki
Die Anwendung eines Dress-Codes für alle Mitarbeiter in der Firma ist sowohl mit positiven
als auch negativen Seiten verbunden.
Uwagi dodatkowe:
Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),
segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
W ramach dnia sąsiada Ty wraz z innymi kolegami zorganizowaliście akcję „pomoc dla
seniorów”. Napisz do lokalnej gazety artykuł, w którym:
• zrelacjonujesz przebieg tej akcji
• przedstawisz opinie sąsiadów dotyczące skuteczności takiej akcji.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę
kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając
barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany
w tekście.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, może odnosić się do akcji/inicjatyw
(charytatywnych) / do pomocy (charytatywnej) dla starszych ludzi / do znaczenia lub
potrzeby organizowania różnego rodzaju akcji na rzecz starszych ludzi. We wstępie może
pojawić się nazwa akcji „pomoc dla seniorów” lub zdający może zasygnalizować problemy,
z jakimi borykają się starsi ludzie, nie odnosząc się do konkretnej akcji, np. Viele alte Leute
können nicht allein gehen, nicht selber einkaufen oder überhaupt eine Einkaufstasche
tragen.
2. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu
przedstawionego w temacie.
3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do przebiegu akcji lub przedstawiać opinii
sąsiadów dotyczących skuteczności takiej akcji.
Przykłady wstępów odbiegających
Przykłady wstępów zgodnych z tematem
od tematu lub niejasnych
(2 pkt.)
(1 pkt)
Habt ihr einmal einen alten Menschen Wir wollen, dass das Leben der alten Leute
getroffen, der allein wohnt? Ich nicht, bis ich schön und sicher ist. Zu diesem Ziel werden
eines Tages eine alte Frau besuchte. Nach verschiedene Aktionen organisiert. An einer
diesem Besuch habe ich beschlossen, ihr von ihnen habe ich teilgenommen.
einmal pro Woche beim Einkaufen zu
helfen.
„Ich, 85, suche eine nette Aushilfskraft für Sollen die Menschen ihren alten Nachbarn
kleine Arbeiten bei mir zu Hause!“, las ich helfen? Die Meinungen sind geteilt. Einige
auf dem Plakat, als ich an einem wollen sie unterstützen. Andere dagegen
Wohnblock vorbeiging. „Warum nicht?“, meinen, dass sie ins Altenheim ziehen
dachte ich mir. Und so habe ich begonnen, sollten.
der alten Frau zu helfen.
Elementy tematu
Elementami są: (1) relacja z przebiegu akcji, (2) przedstawienie opinii sąsiadów dotyczących
skuteczności takiej akcji.
(1) relacja z przebiegu akcji
Wymagane jest, aby zdający zrelacjonował przebieg akcji, uwzględniając elementy takie jak,
np.
− czas akcji (dzień, rozpoczęcie, zakończenie)
− miejsce akcji
− cel akcji
− program akcji
− organizatorzy akcji
− uczestnicy akcji
− czynności wykonane podczas akcji
− atmosfera panująca w czasie akcji.
Akceptowana jest relacja z przebiegu akcji w czasie teraźniejszym pod warunkiem, że
z kontekstu jasno wynika, że akcja już się odbyła, a relacja przedstawiona jest w formie
opowiadania, np. Diese Aktion war auf eine sehr interessante Art und Weise organisiert:
In einem großen Raum sind viele Sitzplätze für unsere Nachbarn vorbereitet. An den Wänden
hängen bunte Plakate zu dem Thema „Senioren“. Wir verteilen Broschüren an die Nachbarn.
Es wird ein Film gezeigt.
(2) przedstawienie opinii sąsiadów dotyczących skuteczności takiej akcji.
Aby uznać drugi element tematu za zrealizowany, wymagane jest zaprezentowanie
opinii/stanowiska sąsiadów na temat skuteczności takiej akcji.
Zdający może przedstawić: pozytywną, negatywną lub neutralną opinię.
Piszący powinien przedstawić opinie sąsiadów. Może to zrobić za pomocą takich sformułowań
jak, np. ihrer Meinung nach …, ihrer Ansicht nach …, die Nachbarn meinen (denken), dass …,
die Nachbarin / der Nachbar meint (denkt), dass …, sie glauben …, sie vertreten den
Standpunkt, dass …, von ihrem Standpunkt aus …
Mniej bezpośrednim środkiem językowym, ale również akceptowanym w wyrażaniu opinii jest
używanie trybu przypuszczającego, np. man könnte sagen, dass …, man könnte annehmen,
dass … i wyrażeń takich jak: wahrscheinlich, ohne Zweifel …
Jeżeli zdający przedstawia własną opinię lub opinię innych osób (nie sąsiadów) dotyczącą
akcji, to taka realizacja elementu jest kwalifikowana na poziom niższy.
Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy jest
traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.
Zgodność z tematem
W ramach dnia sąsiada Ty wraz z innymi kolegami zorganizowaliście akcję „pomoc
„główka”
dla seniorów”. Napisz do lokalnej gazety artykuł, w którym
zrelacjonujesz przebieg tej akcji
element 1.
przedstawisz opinie sąsiadów dotyczące skuteczności takiej akcji.
element 2.
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− powody zorganizowania akcji „pomoc dla seniorów”
− opis czynności organizacyjnych poprzedzających tę akcję
− problemy związane z przygotowaniem tej akcji
− zalety/wady organizowania dnia sąsiada.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− opis charytatywnej akcji związanej z pomocą dla ludzi, ale w żaden sposób nie
odnoszącej się do seniorów
− relacja z innej imprezy (nie w ramach dnia sąsiada) mającej na celu pomoc starszym
ludziom
− sposoby rekrutacji młodych ludzi do niesienia pomocy seniorom.
Takie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− relacja z innego rodzaju imprezy zorganizowanej np. przez urząd miasta dla starszych
ludzi
− opis życia seniorów (w domach opieki)
− opis systemu opieki dla starszych ludzi.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia.
Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Przykłady schematycznego Przykłady zakończenia luźno związanego
zakończenia artykułu z tematem artykułu
(1 pkt) (0 pkt.)
Nachbarn sollen zumindest einmal pro Wir können immer einem Menschen helfen,
Woche einem alten Menschen, der allein wenn wir nur wollen. Das Schlimmste ist,
wohnt, zum Beispiel beim Einkaufen helfen. wenn man gleichgültig ist.
Wenn man einen alten Nachbarn hat, kann Es hängt nur von uns selbst ab, ob wir
man ihn z.B. beim Einkaufen oder jemandem helfen. Wir müssen überlegen,
Spazierengehen unterstützen. ob wir unserem Ego oder unserem Herzen
folgen.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Hallo, Servus, Grüß
dich, Liebe Freunde!
Spójność i logika wypowiedzi
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
2 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
1 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
0 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub
2–3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski wynikają
logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny), np. Wir haben den Senioren
in der Nachbarschaft geholfen. Wir machen Einkäufe für sie. Sie waren damit zufrieden.
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając
tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania.
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może
w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy lub
braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest
sprzeczne z zasadami logiki.
6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli
komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy
(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję
środków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• szeroki zakres środków językowych
3 p. • w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
2 p.
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• ograniczony zakres środków językowych
1 p.
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
0 p.
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Zadowalający zakres środków językowych odnosi się do środków leksykalno-gramatycznych,
ujętych w zakresie struktur w Aneksie do Informatora, których znajomości można oczekiwać
od absolwenta szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2020/21 na poziomie B1+ (w skali
ESOKJ).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do
wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek
leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu
w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się
jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione,
jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza
bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt
potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu
„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia
w stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
liczne LUB bardzo liczne
(leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe 3 p. 2 p.
liczne błędy językowe 2 p. 1 p.
bardzo liczne błędy językowe 1 p. 0 p.
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu sposób oznaczenia przykład
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu brakującego wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie słowa kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą
Słońce gżać w lecie.
w jednym słowie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę bo było
błędy w spójności / logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający otaczamy nawiasami Fragment odbiegający
od tematu kwadratowymi od tematu
fragment niezgodny Fragment niezgodny
otaczamy chmurką
z tematem z tematem
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem Było ciepło , i deszczowo.
błędy interpunkcyjne
znak √ w kółku w miejscu
Zrobiłem to √ ponieważ…
brakującego znaku
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące między akapitami mogą być zaznaczane „pionową
falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie
odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna
z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)
LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje
się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się
0 punktów w każdym kryterium).
2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.
3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie
nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one
otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków
językowych i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres
i poprawność środków językowych.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
8. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. gn8 (Gute Nacht), AWS (Auf Wiedersehen),
GUK (Gruß und Kuss), należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.
9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (takie błędy
nie są oznaczane w pracy zdającego). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu
w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie
poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac
zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych
na komputerze.
10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,
pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo użycie
form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.
11. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była
komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie
muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie Serie, Zeitschrift, np. die Serie „M jak miłość”,
die Zeitschrift „Świat Dysku”.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. Ich lese
Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane jest linią
falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji
polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
12. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących
postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta
indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres
środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie
będzie podlegała ocenie.
13. Praca w
napisane Czystopis.
14. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia słów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są słowa oddzielone spacją. Przez słowo rozumie się jeden element oddzielony
od innych przez biały obszar/spację, np. zu Hause (2 słowa), für die Arbeit (3 słowa),
10. Januar 2012 (3 słowa), 1780 (1 słowo), dreihundertsiebenundzwanzig (1 słowo).
2. Jako jeden wyraz liczone są
• słowa łączone dywizem, np. Rock-Hits, Wegwerf-Gesellschaft
• formy skrócone, np. geht’s, gibt’s
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX (1 słowo), Wilhelm II.
(2 słowa).
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie słów symboli graficznych używanych w Internecie
(np. „buźki”).
6. Uwzględnia się w liczbie słów wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ich lese
Nowe Horyzonty. (4 słowa).