Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 10.
Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200
do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej
w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie, zakreślając jego numer.
1. Rodzice coraz częściej nagradzają finansowo dzieci za dobre oceny w szkole. Przedstaw
w formie rozprawki pozytywne i negatywne strony takiego postępowania.
2. Pracujesz w samorządzie szkolnym i masz pomysł na uatrakcyjnienie oferty zajęć
pozalekcyjnych dla uczniów. Napisz do szkolnej gazety artykuł, w którym:
• przedstawisz swój pomysł
• wyjaśnisz, jakiej pomocy w realizacji tego pomysłu potrzebujesz ze strony uczniów.
Ogólne wymagania egzaminacyjne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] dłuższe wypowiedzi pisemne, bogate i spójne pod względem treści
[…].
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
5.2) R Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub
rozwiązaniu.
5.5) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (artykuł)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.1) R Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
5.1) Zdający opisuje […] czynności.
5.5) Zdający wyraża i uzasadnia […] opinie, poglądy i uczucia.
5.11) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie
przyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma 2 1 0
teza zgodna z tematem ORAZ teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy; teza niezgodna
treścią wypowiedzi (teza np. jest zgodna z tematem ORAZ treścią
R* „zapowiada” zawartość z tematem ALBO z treścią wypowiedzi; teza nieczytelna,
treściową oraz typ rozprawki) wypowiedzi; odbiegająca od niejasna, trudna do wskazania;
tematu LUB treści wypowiedzi wstęp niekomunikatywny
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia;
z tematem ORAZ np. ciekawe, poprawne, np. wprowadzenie wprowadzenie niezgodne
oryginalne, zachęcające do zgodne z tematem, ale z tematem, niejasne,
1.
czytania, w ciekawej formie schematyczne ALBO bardziej nieczytelne, trudne do
wstęp: A*
(np. pytanie, cytat) typowe dla innego typu tekstu wskazania; wprowadzenie
właściwe
(np. rozprawki) ALBO ciekawe, niekomunikatywne
i adekwatne
oryginalne, ale odbiegające od
do tematu
tematu
rozpoczęcie
wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni brak wstępu; wstęp niezgodny
wypowiedzi
i treścią wypowiedzi ORAZ poprawny, np. nie określa celu z tematem, niejasny,
wskazujący cel/powód pisania ALBO określa cel/powód nieczytelny, trudny
listu pisania listu, ale odbiega od do wskazania; wstęp
L* tematu ALBO cel nie jest niekomunikatywny
określony jasno ALBO wstęp
nie jest zgodny z treścią listu
(np. zapowiada poparcie, a
opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/LUB powierzchowna realizacja brak wypowiedzi LUB
2.
pogłębiona realizacja elementu elementu, wypowiedzi brak wypowiedź nie jest
pierwszy
(np. wsparta przykładami, głębi, np. zdający podaje tylko komunikatywna LUB
element
szczegółowo omówiona) „listę” argumentów/cech/ wypowiedź nie jest związana
tematu R
określeń, żadnego nie z tematem / nie realizuje
A
rozwijając/uzasadniając elementu; wypowiedź bardzo
L
3. pobieżnie dotykająca tematu,
drugi element np. zdający podaje tylko jeden
tematu argument/cechę/określenie,
nie rozwijając go
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia LUB
z tematem oraz treścią poprawne, np. jest zgodne zakończenie nie jest
4.
wypowiedzi; jeżeli zdający z tematem ALBO treścią komunikatywne LUB
podsumowa-
powtarza wstęp – czyni to wypowiedzi; odbiega trochę zakończenie jest jedynie luźno
nie: właściwe R
innymi słowami od tematu LUB treści związane z tematem oraz
i adekwatne A
wypowiedzi; zdający stosuje treścią wypowiedzi
do tematu L
zakończenie schematyczne (też jeśli nie jest zgodne)
zakończenie
(sztampowe) LUB powtarza
wypowiedzi
wstęp praktycznie tymi samymi
słowami
5. wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
fragmenty fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
R
odbiegające od tematu i/lub nie na temat fragmenty odbiegające od dla poziomu 1.
A
od tematu tematu i/lub nie na temat
L
i/lub nie na
temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
R teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
1.
wypowiedź nie spełnia
elementy
A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych
charakterystyczne
dla poziomu 1.
dla formy wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L
i kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych
kompozycja
L wstępu, rozwinięcia i zakończenia dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na
A warunków określonych
segmentacja akapity) jest konsekwentny
L dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 180–280 słów warunków określonych
długość pracy
L dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny
elementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy Elementy formy
treści 4–3 2–1 0
10–9 5 p. 4 p. 3 p.
8–7 4 p. 3 p. 2 p.
6–5 3 p. 2 p. 1 p.
4–3 2 p. 1 p. 0 p.
2–1 1 p. 0 p. 0 p.
0 0 p. 0 p. 0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy
oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
Rodzice coraz częściej nagradzają finansowo dzieci za dobre oceny w szkole. Przedstaw
w formie rozprawki pozytywne i negatywne strony takiego postępowania.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio
sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym
zakończeniem.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się
do finansowego nagradzania dzieci za dobre oceny w szkole oraz zaznaczenie, że
w pracy będą rozpatrywane pozytywne i negatywne strony takiego postępowania, np.
Rodzice coraz częściej obiecują dzieciom gratyfikację finansową za dobre oceny
w szkole. Takie postępowanie ma jednak nie tylko pozytywne, lecz również negatywne
skutki.
2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że rodzice
nagradzają finansowo dzieci za dobre oceny w szkole, nie jest tezą.
3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane
będą pozytywne i negatywne strony. Na przykład: Niektórzy rodzice nie widzą niczego
złego w finansowym motywowaniu swoich dzieci do zdobywania dobrych ocen w szkole.
Jednak dla wielu rodziców takie postępowanie jest nie do przyjęcia.
4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry
pomysł?, uznaje się ją za odbiegającą od tematu.
Jeżeli teza jest pytaniem otwartym, np. Czy to dobry czy zły pomysł?; Czy to dobry
pomysł?, należy uznać, że nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki. Tego typu
teza, odbiega od tematu, ale jest zgodna z treścią pracy, bez względu na to, czy
zdający przedstawi argumenty „za”, „przeciw” czy „za i przeciw” – kwalifikujemy ją na
poziom 1.
a) Jeżeli teza jest pytaniem, które zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki,
np. Jakie są wady i zalety takiego rozwiązania/postępowania?, może być ona
zakwalifikowana na poziom 2, pod warunkiem, że jest zgodna z treścią rozprawki,
czyli zdający omawia zarówno zalety jak i wady w rozwinięciu.
b) Jeżeli teza jest pytaniem, które zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki,
np. Jakie są wady i zalety takiego rozwiązania/postępowania?, ale zdający
w rozwinięciu omawia tylko zalety albo tylko wady, jest kwalifikowana na
poziom 1.
5. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką
w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury
rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0
(np. rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).
6. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy
w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego
zjawiska.
7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność
z rozwinięciem wypracowania.
8. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
Viele Jugendliche werden von ihren Eltern für gute teza zgodna z tematem,
Schulergebnisse finanziell belohnt. Dieses Vorgehen hat zapowiada wymaganą
sowohl positive als auch negative Seiten. strukturę rozprawki
Soll man seine Kinder für gute Noten in der Schule teza zgodna z tematem,
finanziell belohnen? Dieses Vorgehen hat sowohl Vor- als zapowiada wymaganą
auch Nachteile. strukturę rozprawki
Viele Jugendliche wollen gute Noten in der Schule haben, brak tezy (To jest
weil sie dafür von den Eltern bezahlt werden. stwierdzenie.)
Sind Noten in der Schule wichtig? Sie haben genauso viele teza niezgodna z tematem
Anhänger wie Gegner.
Erzielen Jugendliche bessere schulische Leistungen, wenn teza odbiegająca od tematu
sie finanziell belohnt werden? Viele Eltern finden diese (zapowiada jednostronną
Lösung gut. argumentację)
Noten in der Schule sind nötig, weil sie Schüler motivieren. brak tezy
Viele Eltern bezahlen ihre Kinder für gute Noten. Warum teza odbiegająca od tematu
ist das eine gute Lösung? (zapowiada jednostronną
argumentację)
Elementy tematu
Elementami są: (1) pozytywne strony finansowego nagradzania dzieci za dobre oceny,
(2) negatywne strony finansowego nagradzania dzieci za dobre oceny.
Zgodność z tematem
Rodzice coraz częściej nagradzają finansowo dzieci za dobre oceny w szkole. „główka”
Przedstaw w formie rozprawki pozytywne i negatywne strony takiego postępowania.
elementy tematu
X
C
A gg D
Y
B
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− nagrody i kary dla dzieci za osiągnięcia szkolne (bez odniesienia do finansowych
nagród za oceny)
− powód, dla którego rodzice nagradzają finansowo dzieci (poza gratyfikacjami za
dobre oceny w szkole)
− problemy z motywowaniem dzieci do nauki.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− pomoc rodziców przy odrabianiu zadań domowych
− pomoc dla dzieci, które mają słabe oceny w szkole
− stosunek dzieci do kieszonkowego
− problemy w relacjach rodzice – dzieci
− błędy wychowawcze rodziców.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− przyczyny niepowodzeń w szkole
− przyczyny niechęci do uczestnictwa w zajęciach szkolnych
− opis rywalizacji w szkole
− opis problemów wychowawczych (bez odniesienia do szkoły).
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego
łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa (np. Schulerlebnisse zamiast
Schulergebnisse), które jest kluczowe dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka
realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie
poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten
sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej
części pracy z rozwinięciem wypracowania.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje pozytywne i negatywne strony, a w podsumowaniu
pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej pozytywnych stron /
negatywnych stron, takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią
i tematem.
Przykład schematycznego zakończenia rozprawki
Am Ende muss ich feststellen, dass eine finanzielle Belohnung der Kinder für gute Noten
sowohl positive als auch negative Seiten hat.
Uwagi dodatkowe:
Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),
segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
Pracujesz w samorządzie szkolnym i masz pomysł na uatrakcyjnienie oferty zajęć
pozalekcyjnych dla uczniów. Napisz do szkolnej gazety artykuł, w którym:
• przedstawisz swój pomysł
• wyjaśnisz, jakiej pomocy w realizacji tego pomysłu potrzebujesz ze strony uczniów.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować
próbę kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,
używając barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat
poruszany w tekście.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający może odnieść się np. do
dotychczasowej oferty zajęć pozalekcyjnych / uatrakcyjnienia dotychczasowej oferty
zajęć pozalekcyjnych dla uczniów. We wstępie może pojawić się np. wyjaśnienie, czym
interesują się współcześnie młodzi ludzie.
2. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu
przedstawionego w temacie.
3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do opisu własnego pomysłu na ciekawsze
zajęcia pozalekcyjne i wyjaśnień (oczekiwań) dotyczących pomocy w jego realizacji; są
to elementy wymagane w rozwinięciu (nie muszą pojawić się we wstępie).
Przykład wstępu zgodnego z tematem Przykład wstępu schematycznego
i ciekawego (2 pkt) (1 pkt)
Was kann man machen, damit die Schule Viele Schüler gehen nicht gern in die
für Schüler attraktiv wird? Das ist einfacher Schule. Was kann die Schule attraktiver
als ihr meint! Einige neue AG-Angebote machen?
können Wunder wirken. Sie müssen aber
den Interessen der Jugendlichen
entsprechen.
Elementy tematu
Elementami są:
(1) przedstawienie swojego pomysłu na uatrakcyjnienie oferty zajęć pozalekcyjnych dla
uczniów
(2) wyjaśnienie, jaka pomoc w realizacji tego pomysłu potrzebna jest ze strony uczniów
(1) przedstawienie swojego pomysłu na uatrakcyjnienie oferty zajęć pozalekcyjnych
dla uczniów
Akceptowane są pomysły dotyczące np.
− oferty zajęć sportowych / muzycznych / plastycznych / aktorskich / technicznych …
− spotkań z ciekawymi ludźmi
− nauczenia się przydatnych umiejętności
− organizacji zajęć w terenie
(2) wyjaśnienie, jaka pomoc w realizacji tego pomysłu potrzebna jest ze strony
uczniów
Akceptowane są wyjaśnienia odnoszące się do, np.
− pomocy w zbieraniu pieniędzy na określone cele
− pomocy w znalezieniu prowadzących / pomieszczeń / sprzętu itd.
− pomocy w organizacji jakiegoś przedsięwzięcia
− pomocy w przygotowaniu akcji reklamowej/propagującej jakieś przedsięwzięcie
Piszący powinien wyjaśnić, jakiej pomocy oczekuje ze strony uczniów przy realizacji swojego
pomysłu. np. Ich möchte für neue Kostüme Geld sammeln. Ich hoffe, ihr helft mir dabei.
Jeżeli zdający przedstawia swoje oczekiwania dotyczące pomocy przy realizacji swojego
pomysłu od innych osób (np. rodziców lub dyrekcji szkoły), to taka realizacja elementu jest
kwalifikowana na poziom niższy.
Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy
jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.
Zgodność z tematem
Pracujesz w samorządzie szkolnym i masz pomysł na uatrakcyjnienie oferty zajęć
„główka”
pozalekcyjnych dla uczniów. Napisz do szkolnej gazety artykuł, w którym
przedstawisz swój pomysł
element 1.
wyjaśnisz, jakiej pomocy w realizacji tego pomysłu potrzebujesz ze strony uczniów.
element 2.
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− przedstawienie dotychczasowej oferty szkoły
− informacja o tym, jak wygląda realizacja dotychczasowej oferty szkoły
− powód, dla którego proponuje się uatrakcyjnienie oferty zajęć pozalekcyjnych dla
uczniów
− wpływ zajęć na rozwój uczniów.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− oferta miasta dla młodych ludzi
− opis osoby, która może prowadzić zajęcia pozalekcyjne dla uczniów.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego klamrą. Jeśli występują w pracy, jest
ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− przedstawienie problemów młodych ludzi z nauką
− przedstawienie zachowań uczniów w szkole.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, praca zdającego jest
kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są
uwzględniane w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności
środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego
łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo element wstępu/zakończenia. Ten
sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej
części pracy z rozwinięciem wypracowania.
Przykład schematycznego Przykład zakończenia luźno związanego
zakończenia artykułu z tematem artykułu
(1 pkt) (0 pkt)
Wenn wir dieses Projekt (diese Idee) Wenn wir entscheiden, etwas gemeinsam
gemeinsam ins Leben rufen, wird das zu schaffen, wird das auch für uns wertvoll.
Angebot der außerschulischen Aktivitäten
viel attraktiver für Schüler.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Hallo, Servus, Grüß
dich, Liebe Freunde!
Spójność i logika wypowiedzi
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
2 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
1 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
0 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub
2–3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny), np. Ich habe eine neue
Idee, was wir in unserer Schule organisieren können. Wir machten eine
Theatervorstellung. Das kann toll sein.
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,
czytając tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania.
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może
w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy lub
braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest
sprzeczne z zasadami logiki.
6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator
zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie
komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy
językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość
pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję
środków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• szeroki zakres środków językowych
3 p. • w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
2 p.
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• ograniczony zakres środków językowych
1 p.
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
0 p.
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Zadowalający zakres środków językowych odnosi się do środków leksykalno-gramatycznych,
ujętych w zakresie struktur w Aneksie do Informatora, których znajomości można oczekiwać
od absolwenta szkoły ponadgimnazjalnej w roku szkolnym 2021/22 na poziomie B1+
(w skali ESOKJ).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do
wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek
leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity,
jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki
występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza
typu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych
(uchybienia w stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
liczne LUB bardzo liczne
(leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe 3 p. 2 p.
liczne błędy językowe 2 p. 1 p.
bardzo liczne błędy językowe 1 p. 0 p.
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu sposób oznaczenia przykład
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu brakującego wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą
Słońce gżać w lecie.
w jednym wyrazie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę bo było
błędy w spójności / logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający otaczamy nawiasami Fragment odbiegający
od tematu kwadratowymi od tematu
fragment niezgodny Fragment niezgodny
otaczamy chmurką
z tematem z tematem
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem Było ciepło , i deszczowo.
błędy interpunkcyjne
znak √ w kółku w miejscu
Zrobiłem to √ ponieważ…
brakującego znaku
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące między akapitami mogą być zaznaczane „pionową
falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na
karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie
niezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym
kryterium) LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą
zapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza
się 0 punktów w każdym kryterium).
2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego
w arkuszu egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od
innego zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.
3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub
całkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę
tekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie
zakresu środków językowych i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres
i poprawność środków językowych.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po
1 punkcie.
8. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. gn8 (Gute Nacht), AWS (Auf Wiedersehen),
GUK (Gruß und Kuss), należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.
9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (takie
błędy nie są oznaczane w pracy zdającego). Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie
wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd językowy. Jest on brany pod
uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią,
afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym,
a także prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz
prac pisanych na komputerze.
10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,
pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje rodzaj usterki. Samo
użycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.
11. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja
była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie,
grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie Serie, Zeitschrift, np. die Serie „M jak
miłość”, die Zeitschrift „Świat Dysku”.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. Ich
lese Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane jest
linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe
dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
12. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących
postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta
indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za
zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała
wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
13. Praca w
zostało napisane Czystopis.
14. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją. Przez wyraz rozumie się jeden element
oddzielony od innych przez biały obszar/spację, np. zu Hause (2 wyrazy), für die Arbeit
(3 wyrazy), 10. Januar 2012 (3 wyrazy), 1780 (1 wyraz), dreihundertsiebenundzwanzig
(1 wyraz).
2. Jako jeden wyraz liczone są
• wyrazy łączone dywizem, np. Rock-Hits, Wegwerf-Gesellschaft
• formy skrócone, np. geht’s, gibt’s
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX (1 wyraz), Wilhelm II.
(2 wyrazy).
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych
w Internecie (np. „buźki”).
6. W liczbie wyrazów bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np.
Ich lese Nowe Horyzonty. (4 wyrazy).