Poziom III – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający w pełni:
Zdający nie popełnił
1) scharakteryzował zależności między Prezydentem RP a Radą żadnego błędu
Ministrów RP: merytorycznego.
– wskazał, że Prezydent RP powołuje Prezesa Rady Ministrów
RP i na jego wniosek członków Rady Ministrów RP w każdym SELEKCJA INFORMACJI
z „kroków”, przy czym w pierwszym i trzecim „kroku” decyzja ta Zdający przeprowadził
może zależeć od Prezydenta RP; poprawną selekcję
– wskazał, że Prezydent RP odwołuje ministrów na wniosek i hierarchizację
Prezesa Rady Ministrów RP lub w wyniku przegłosowania przez informacji (nie zamieścił
Sejm RP wotum nieufności wobec ministra; w pracy fragmentów
– wskazał, że Prezydent RP przyjmuje dymisję Rady Ministrów niezwiązanych
RP w przypadkach: rezygnacji Prezesa Rady Ministrów RP, z tematem).
wyrażenia Radzie Ministrów RP konstruktywnego wotum
nieufności przez Sejm RP oraz nieuchwalenia wotum zaufania JĘZYK, STYL
dla Rady Ministrów RP przez Sejm RP; I KOMPOZYCJA
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo wnioskować do Sejmu RP Zdający zaprezentował
o pociągnięcie członka Rady Ministrów RP do odpowiedzialności wywód w pełni spójny,
konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu; harmonijny i logiczny.
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo zwoływać Radę
Gabinetową RP (radę ministrów obradującą pod przewodnictwem
Prezydenta RP, ale niemającą kompetencji Rady Ministrów RP);
– wskazał, że Prezydent RP, jako najwyższy przedstawiciel
państwa, ma uprawnienia w zakresie polityki zagranicznej, gdzie
współdziała z Prezesem Rady Ministrów RP i właściwym
ministrem (szefem MSZ RP);
– wskazał, że Prezydent RP jest najwyższym zwierzchnikiem Sił
Zbrojnych RP, a zwierzchnictwo to sprawuje za pośrednictwem
Ministra Obrony Narodowej RP, powołuje dowódców sił
zbrojnych, Szefa Sztabu Generalnego RP, a w czasie wojny – na
wniosek Prezesa Rady Ministrów RP – Naczelnego Dowódcę Sił
Zbrojnych RP;
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo wydawać rozporządzenia
z mocą ustawy na wniosek Rady Ministrów RP oraz
rozporządzenia wymagające kontrasygnaty (wówczas
odpowiedzialność polityczna za ich konsekwencje spada na
Prezesa Rady Ministrów RP; ten ostatni może także odmówić
kontrasygnaty);
2) scharakteryzował zależności między Radą Ministrów RP
a parlamentem:
– wskazał, że Rada Ministrów RP w każdym z „kroków”
powołania musi otrzymać wotum zaufania w Sejmie RP
(głosowane większością bezwzględną, a w trzecim „kroku” –
większością zwykłą), przy czym w drugim „kroku” to Sejm RP
wybiera Prezesa Rady Ministrów RP; wskazał, że wotum
zaufania może być głosowane w Sejmie RP także na wniosek
Prezesa Rady Ministrów RP; wyciągnął wniosek, że rząd jest
traktowany jako emanacja większości parlamentarnej (izby
pierwszej);
– przedstawił solidarną odpowiedzialność polityczną
(parlamentarną) Rady Ministrów RP przed Sejmem RP w postaci
konstruktywnego wotum nieufności (do wniosku dołączana
kandydatura nowego premiera) głosowanego większością
bezwzględną ustawowej liczby posłów;
– przedstawił indywidualną odpowiedzialność polityczną
(parlamentarną) członków Rady Ministrów RP przed Sejmem RP
w postaci wotum nieufności głosowanego większością
bezwzględną ustawowej liczby posłów;
– przedstawił aspekty funkcji kontrolnej Sejmu RP wobec Rady
Ministrów RP w postaci obowiązku Prezesa i członków Rady
Ministrów RP udzielenia odpowiedzi na interpelacje i zapytania
poselskie oraz udzielenia odpowiedzi w sprawach bieżących na
posiedzeniu Sejmu RP;
– wskazał, że Rada Ministrów RP ma prawo inicjatywy
ustawodawczej oraz zgłaszania poprawek do swoich projektów;
stwierdził, że w przypadku ustawy budżetowej Rada Ministrów
RP to jedyny podmiot mający tę inicjatywę; wskazał, że ma ona
możliwość przyśpieszenia procedury ustawodawczej w sytuacji
uznania złożonego przez siebie projektu za pilny;
3) scharakteryzował zależności między Prezydentem RP
a parlamentem:
– wskazał, że Prezydent RP zarządza wybory parlamentarne
i zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu RP;
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo do skrócenia kadencji
parlamentu obligatoryjnie (nieuchwalenie wotum zaufania dla RM
w trzecim „kroku”) i fakultatywnie (nieprzedstawienie
Prezydentowi RP w odpowiednim terminie ustawy budżetowej do
podpisu);
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo inicjatywy ustawodawczej
oraz zgłaszania poprawek do swoich projektów;
– przedstawił uczestnictwo Prezydenta RP w schyłkowym etapie
drogi ustawodawczej: podpisanie ustawy i zarządzenie jej
ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP lub przekazanie ustawy do
Sejmu RP celem jej ponownego rozpatrzenia (tzw. weto
prezydenckie, które może być odrzucone większością
kwalifikowaną 3/5 głosów), lub wystąpienie do Trybunału
Konstytucyjnego RP z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy
z Konstytucją RP;
– przedstawił prawo Prezydenta RP, za zgodą Senatu RP, do
zarządzenia referendum ogólnokrajowego;
– wskazał, że Prezydent RP wnioskuje do Sejmu RP w sprawie
powołania Prezesa NBP oraz powołuje członków KRRiT oraz
RPP (obok tych wybranych przez izby parlamentu);
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo postanowić o stanie wojny
(jeżeli Sejm RP nie może zebrać się na posiedzenie) i wydawać
rozporządzenia z mocą ustawy na wniosek Rady Ministrów RP
w czasie stanu wojennego (gdy Sejm RP nie może się zebrać na
posiedzenie);
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo do zwracania się
z orędziem do Sejmu RP, Senatu RP i Zgromadzenia
Narodowego RP;
– wskazał, że Marszałek Sejmu RP zarządza wybory na urząd
Prezydenta RP, a Prezydent RP składa przysięgę wobec
Zgromadzenia Narodowego RP;
– wskazał, że w razie opróżnienia urzędu Prezydenta RP
obowiązki te wykonuje Marszałek Sejmu RP, a w drugiej
kolejności – Marszałek Senatu RP;
– wskazał, że Zgromadzenie Narodowe RP ma prawo
wnioskować (większością 2/3 głosów ustawowej liczby członków)
o pociągnięcie Prezydenta RP do odpowiedzialności
konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu oraz ma prawo uznać
identyczną większością trwałą niezdolność Prezydenta RP do
sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia;
– wskazał, że niektóre umowy międzynarodowe są ratyfikowane
przez Prezydenta RP po wyrażaniu przez parlament zgody
ustawowej;
4) uzasadnił, z odwołaniem do przypadku USA, że nie istnieje
w Polsce model separacji władzy:
– wyjaśnił model separacji (oraz hamulców i równowagi) władzy
obowiązujący w USA;
– na podstawie aspektów 1–3 wnioskował, że w Polsce mamy do
czynienia z modelem współpracy władz typowym dla różnych
systemów parlamentarnych (elementy klasycznego
parlamentarno-gabinetowego, kanclerskiego oraz parlamentarnoprezydenckiego);
– wykazał różnice między oboma modelami podziału władzy:
w Polsce – odmiennie od USA – występuje m.in.: dualizm
egzekutywy, inicjatywa ustawodawcza egzekutywy, weto
prezydenckie, możliwość skrócenia kadencji parlamentu przez
głowę państwa, odpowiedzialność polityczna rządu przed izbą
pierwszą parlamentu.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
W przypadku aspektów 1. i 3. dany aspekt uznaje się za
wypełniony w sposób pełny wówczas, gdy zdający zrealizował
min. 75% wskazanych w nim treści.
POPRAWNOŚĆ
Poziom II – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił jeden
Zdający:
lub dwa błędy
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia
merytoryczne.
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub SELEKCJA INFORMACJI
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia niekonsekwentną
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). selekcję informacji i ich
hierarchizację (umieścił
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych w pracy nieliczne
aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością fragmenty niezwiązane
wybranych pojęć związanych z tematem. z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
POPRAWNOŚĆ
Poziom I – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił trzy
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo lub cztery błędy
scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród merytoryczne.
zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub SELEKCJA INFORMACJI
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). w niewystarczającym
stopniu selekcję
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć
informacji i ich
związanych z tematem.
hierarchizację (napisał
pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane
z tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
Przy pracy o wartości
0 PKT
merytorycznej 0 pkt, nie
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla
przyznaje się punktów
poziomu I.
za pozostałe elementy.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
z tematem.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.
Temat 2.
Od postępowania przygotowawczego do kasacji – przedstaw zasady, strony i możliwy
przebieg postępowania karnego w Rzeczypospolitej Polskiej.
I. Wykorzystanie 30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:
i tworzenie 2) wyjaśnia, na czym polega praworządność i jakie zasady oraz
informacji. instytucje stoją na jej straży;
V. Znajomość 3) wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać należy
podstaw ustroju odpowiednich przepisów;
Rzeczypospolitej 5) przedstawia różnicę między sędziami a ławnikami.
Polskiej. 31. Sądy i Trybunały. Zdający:
(IV etap z.p.) 3) przedstawia strukturę sądownictwa w Polsce i wyjaśnia, jaką rolę
VI. Znajomość praw odgrywają w niej Sąd Najwyższy i Krajowa Rada Sądownictwa.
człowieka 33. Prawo karne. Zdający:
i sposobów ich 1) stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia i zasady
ochrony. prawa karnego (odpowiedzialność karna, przestępstwo
a wykroczenie, zbrodnia i występek, zasada domniemania
niewinności);
2) opisuje przebieg postępowania karnego oraz uczestniczące
w nim organy i strony; podaje przykłady przestępstw ściganych
z oskarżenia publicznego i prywatnego, wyjaśnia rolę oskarżyciela
posiłkowego;
3) przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie
oraz prawa przysługujące ofierze, oskarżonemu i świadkowi;
4) podaje zasady wnoszenia apelacji i kasacji w sprawach karnych.
35. Obywatel wobec prawa. Zdający:
2) wskazuje, do jakich instytucji i osób można się zwrócić o pomoc
prawną w konkretnych sytuacjach.
(IV z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:
2) wymienia podstawowe zasady prawa (prawo nie działa wstecz,
domniemanie niewinności, nie ma winy bez prawa, nieznajomość
prawa szkodzi) i wyjaśnia konsekwencje ich łamania;
6) przedstawia uczestników i przebieg procesu sądowego:
cywilnego i karnego; uzasadnia znaczenie mediacji;
7) wymienia główne prawa, jakie przysługują ofierze, sprawcy
i świadkowi przestępstwa;
8) pisze pozew w wybranej sprawie cywilnej i zawiadomienie
o popełnieniu przestępstwa (według wzoru).
(IV z.p.) 3. Bezpieczeństwo. Zdający:
1) charakteryzuje najważniejsze zadania prokuratury i policji;
2) przedstawia uprawnienia policjantów i innych służb
porządkowych; rozpoznaje przejawy ich naruszania.
(III etap) 15. Władza sądownicza. Zdający:
1) przedstawia organy władzy sądowniczej, zasady, wedle których
działają sądy (niezawisłość, dwuinstancyjność) i przykłady spraw,
którymi się zajmują.
Zasady oceniania
Poziom III – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający w pełni scharakteryzował: Zdający nie popełnił
1) zasady postępowania karnego: żadnego błędu
– przedstawił zasady: nie ma przestępstwa bez ustawy, nie ma merytorycznego.
przestępstwa bez winy (ewentualnie, zamiast wymienionych: nie
ma winy bez prawa), nikt nie może być zwolniony od SELEKCJA INFORMACJI
odpowiedzialności za popełnione przestępstwo, prawo nie działa Zdający przeprowadził
wstecz, domniemanie niewinności, niedające się usunąć poprawną selekcję
wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego; i hierarchizację
– wyjaśnił, że oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym informacji (nie
prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go zamieścił w pracy
pouczyć; fragmentów
– zauważył brak prawa precedensowego (sąd karny rozstrzyga niezwiązanych
samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest z tematem).
związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu);
– zauważył, że organ powołany do ścigania przestępstw jest JĘZYK, STYL
obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania I KOMPOZYCJA
przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia Zdający zaprezentował
i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu; wywód w pełni spójny,
harmonijny i logiczny.
2) postępowanie przygotowawcze:
– wyjaśnił fazę przed postawieniem zarzutu – ustalenie, czy
doszło do popełnienia przestępstwa, i kto je popełnił;
– przedstawił strony: podejrzanego i pokrzywdzonego;
– przedstawił nadzorcze uprawnienia prokuratora – możliwość
wydawania postanowień i zarządzeń;
– przedstawił uprawnienia policji;
– przedstawił cel postępowania – w toku śledztwa (po upewnieniu
się, że doszło do popełnienia czynu zabronionego) ustalenie
sprawcy, zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie
utrwalenie dowodów dla sądu;
– przedstawił rodzaje postępowania: dochodzenie lub śledztwo
(głównie w sprawach właściwych dla sądu okręgowego);
– zauważył możliwość mediacji;
3) postępowanie sądowe przed sądem I instancji (rejonowym lub
okręgowym):
– przedstawił kwestię wniesienia aktu oskarżenia – wniesienie
przez pokrzywdzonego (jako oskarżyciela prywatnego) lub przez
oskarżyciela publicznego (prokuratora);
– zauważył kwestię przygotowania do rozprawy głównej;
– wyjaśnił rolę oskarżyciela posiłkowego w sprawach
o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego;
– przedstawił stronę oskarżonego (oskarżony i obrońca) oraz
udział w postępowaniu osób niebędących stronami, np.
świadkowie, wskazał na możliwość udziału pełnomocnika strony
innej niż oskarżony;
– przedstawił skład orzekający: na ogół sędzia lub sędzia i dwóch
ławników oraz przewód sądowy, głosy stron i wyrokowanie;
– wyjaśnił kwestię wydawania orzeczeń innych niż wyrok oraz
sprawę wyroku bez rozprawy (postępowanie nakazowe);
4) środki odwoławcze i zaskarżenia:
– przedstawił możliwość wniesienia apelacji od wyroku
rozpatrywanej przez sąd II instancji (okręgowy lub apelacyjny);
– przedstawił możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie
rozpatrywane przez sąd II instancji (okręgowy lub apelacyjny);
– przedstawił warunki wniesienia nadzwyczajnych środków
zaskarżenia do Izby Karnej Sądu Najwyższego, ze szczególnym
uwzględnieniem kasacji.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego
aspektu za spełniony w sposób pełny. Ich realizacja przez
zdającego może kompensować braki w zagadnieniach uznanych
za obowiązkowe.
Poziom II – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił jeden
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia lub dwa błędy
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) merytoryczne.
lub
SELEKCJA INFORMACJI
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia
Zdający przeprowadził
i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia
niekonsekwentną
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
selekcję informacji i ich
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych hierarchizację (umieścił
aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością w pracy nieliczne
wybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do fragmenty niezwiązane
oceny autora. z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
Poziom I – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił trzy
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo lub cztery błędy
scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród merytoryczne.
zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) SELEKCJA INFORMACJI
lub Zdający przeprowadził
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnieniaw niewystarczającym
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). stopniu selekcję
informacji i ich
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć hierarchizację (napisał
związanych z tematem. pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane
z tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
0 PKT Przy pracy o wartości
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla merytorycznej 0 pkt, nie
poziomu I. przyznaje się punktów
za pozostałe elementy.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
z tematem.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.
Temat 3.
Scharakteryzuj działania w celu wygaszania konfliktów i ograniczenia ich skutków
podejmowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych w ostatnim trzydziestoleciu,
uwzględniając kompetencje jej organów i aktywność Rzeczypospolitej Polskiej w tym
zakresie.
I. Wykorzystanie 7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.
i tworzenie Zdający:
informacji. 4) omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania
(IV etap z.r.) długotrwałych konfliktów między narodami;
VI. Dostrzeganie 5) omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach
współzależności we Afryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.
współczesnym 38. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Zdający:
świecie. 2) ocenia znaczenie Międzynarodowego Trybunału Karnego
(IV etap z.p.) w Hadze dla systemu ochrony praw człowieka na świecie.
VI. Znajomość praw 39. Polska polityka zagraniczna. Zdający:
człowieka 2) charakteryzuje główne kierunki polskiej polityki zagranicznej po
i sposobów ich 1989 r. i sposoby jej prowadzenia (na wybranych przykładach).
ochrony. 40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Zdający:
1) przedstawia podmioty oraz zasady prawa międzynarodowego
(zasadę suwerenności, wzajemności, pacta sunt servanda);
2) charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody
rozwiązywania sporów między państwami;
5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we
współczesnym świecie;
6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,
współpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach
dotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność
i aspekty moralne.
42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Zdający:
1) charakteryzuje przemiany, jakie nastąpiły w Europie i na świecie
po upadku komunizmu;
2) opisuje cele i metody działania ONZ oraz kompetencje jej
organów (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz
Generalny, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Rada
Gospodarcza i Społeczna);
3) charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO
(Światowa Organizacja Zdrowia), ILO (Międzynarodowa
Organizacja Pracy), FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do
Spraw Wyżywienia i Rolnictwa), IMF (Międzynarodowy Fundusz
Walutowy), IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju),
WTO (Światowa Organizacja Handlu), OECD (Organizacja
Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), UNESCO (Organizacja
Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury),
UNIDO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Rozwoju
Przemysłowego), IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii
Atomowej), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz
Dzieci), UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do
Spraw Uchodźców);
4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;
wymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu.
44. Europa wśród światowych mocarstw. Zdający:
4) przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw
i mocarstw regionalnych dla ładu światowego.
(III etap) 19. Relacje Polski z innymi państwami. Zdający:
2) charakteryzuje politykę obronną Polski; członkostwo w NATO,
udział w międzynarodowych misjach pokojowych i operacjach
militarnych.
(III etap) 22. Współpraca i konflikty międzynarodowe. Zdający:
1) wyjaśnia, czym zajmuje się ONZ, jej najważniejsze organy
(Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz
Generalny) i wybrane organizacje międzynarodowe;
2) wskazuje na mapie miejsca najpoważniejszych konfliktów
międzynarodowych; omawia przebieg i próby rozwiązania jednego
z nich.
(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Zdający:
5) ocenia sytuację imigrantów i uchodźców we współczesnym
świecie.
Zasady oceniania
Poziom III – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający w pełni scharakteryzował:
Zdający nie popełnił
1) organy ONZ dysponujące kompetencjami w celu wygaszania żadnego błędu
konfliktów i ograniczenia ich skutków: merytorycznego.
– podał skład Rady Bezpieczeństwa: 5 członków stałych (USA,
Rosja, Chiny, Wielka Brytania, Francja, prawo weta członków SELEKCJA INFORMACJI
stałych) i 10 wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne na 2 lata; Zdający przeprowadził
wykazał, że to na tym organie ciąży główna odpowiedzialność za poprawną selekcję
utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie (uprawnienia i hierarchizację
z Karty Narodów Zjednoczonych w sprawie rozstrzygania informacji (nie zamieścił
sporów, wprowadzania sankcji ekonomicznych, dyplomatycznych w pracy fragmentów
i militarnych – użycie sił zbrojnych); stwierdził, że rezolucje Rady niezwiązanych
Bezpieczeństwa mają moc prawnie wiążącą dla państw, z tematem).
a podejmuje je ona większością 9/15;
– stwierdził, że Sekretarz Generalny ONZ jest wybierany na JĘZYK, STYL
5-letnią kadencję przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady I KOMPOZYCJA
Bezpieczeństwa (obecnie jest nim A. Guterres); wskazał, że do Zdający zaprezentował
jego uprawnień należy m.in. pośrednictwo w sporach wywód w pełni spójny,
międzynarodowych oraz nadzór nad przestrzeganiem praw
harmonijny i logiczny.
człowieka i akcjami humanitarnymi; zauważył, że w ramach
Sekretariatu ONZ funkcjonuje Departament Spraw Politycznych
oraz Departament ds. Operacji Pokojowych;
– podał skład Zgromadzenia Ogólnego (reprezentowane w nim
każde państwo członkowskie ONZ); wykazał istotność
Pierwszego Komitetu, w którego kompetencji są sprawy
rozbrojenia i bezpieczeństwa międzynarodowego; wskazał, że
Zgromadzenie Ogólne uczestniczy w wyborze dwóch
wskazanych wyżej organów, a jego uchwały – podejmowane 2/3
głosów – mają wobec państw członkowskich formę zaleceń;
istotne z punktu widzenia tematu możliwości tego organu to:
zalecenia dotyczące utrzymania międzynarodowego pokoju
i bezpieczeństwa, zawieszenie w korzystaniu z praw
i przywilejów członkowskich oraz wykluczenie państwa
członkowskiego);
2) misje pokojowe ONZ:
– wyjaśnił charakter misji wymuszania pokoju (z użyciem
środków przymusu i z upoważnienia Rady Bezpieczeństwa)
i misji utrzymania pokoju, wskazując na Departament Operacji
Pokojowych;
– przedstawił skład misji pokojowych: personel wojskowy,
policyjny i cywilny oraz zasady, jakimi się kierują: bezstronność,
zgoda stron konfliktu, zakaz użycia siły poza przypadkami obrony
własnej oraz w obronie mandatu misji;
– przedstawił dziedziny działań misji pokojowych: ochrona
ludności cywilnej i sprawy tej ludności, oczyszczanie pól
minowych, wsparcie dla rządów prawa, organizacji wyborów
i reformy sektora bezpieczeństwa, rozbrojenie, demobilizacja
i reintegracja kombatantów ze społeczeństwem;
– wskazał misje utrzymania pokoju w Europie: w Kosowie
(UNMIK); inne, już zakończone: np. UNPROFOR
(b. Jugosławia), UNMIBH (BiH);
– wskazał misje utrzymania pokoju w Azji: w związku z konfliktem
indyjsko-pakistańskim (UNMOGIP), grecko-tureckim na Cyprze
(UNFICYP), izraelsko-palestyńskim (UNTSO) oraz w Libanie
(UNFIL); inne, już zakończone: np. UNOMIG (Gruzja), UNMOT
(Tadżykistan), UNTAET (Timor Wschodni);
– wskazał misje utrzymania pokoju w Afryce: w kwestii Sahary
Zachodniej (MINURSO), DRK (MONUSCO), Liberii (UNMIL),
WKS (UNOCI), Sudanu Południowego (UNMISS), Sudanu
(UNISFA); inne, już zakończone: np. UNAVEM (Angola),
UNOMSIL i UNAMSIL (Sierra Leone); UNMEE (Etiopia i Erytrea);
3) inną działalność ONZ w kwestii wygaszania konfliktów i
ograniczenia ich skutków:
– przedstawił możliwość działań ONZ w zakresie zapobiegania
konfliktom i tworzenia pokoju, wskazując „dobre biura”, rolę
dyplomacji oraz Departamentu Spraw Politycznych;
– przedstawił możliwość działań ONZ w zakresie misji
politycznych i misji budowania pokoju (wzmacnianie administracji
państwa, rozwój kraju dla długotrwałego pokoju), wskazując rolę
Komisji Budowania Pokoju oraz podając przykłady misji,
np. UNAMI (Irak), UNIPSIL (Sierra Leone);
– przedstawił kwestię rozliczenia zbrodni ludobójstwa, przeciwko
ludzkości i wojennych, uwzględniając Międzynarodowy Trybunał
Karny dla Rwandy (skazano 61 osób, głównie Hutu) lub
Międzynarodowy Trybunał Karny dla b. Jugosławii (np. sprawa
S. Miloševicia; uznanie R. Karadžicia za winnego zbrodni
przeciwko ludzkości i orzeczenie kary dożywotniego pozbawienia
wolności); wskazał funkcjonowanie Międzynarodowego
Trybunału Karnego w Hadze (na podstawie Statutu Rzymskiego,
rozpoczął funkcjonowanie z początkiem drugiej połowy 2002 r.
i sądzi osoby odpowiedzialne za zbrodnie popełnione po tym
terminie; od 2015 r. jednym z sędziów jest obywatel Polski, prof.
P. Hofmański);
– przedstawił funkcjonowanie Wysokiego Komisarza Narodów
Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (UNHCR), wskazał, że
organ ten przewodzi i koordynuje międzynarodowymi działaniami
mającymi na celu ochronę uchodźców i rozwiązywanie ich
problemów;
4) udział Polski w działalności ONZ w kwestii wygaszania
konfliktów i ograniczenia ich skutków:
– wskazał, że Polska w sposób znaczący uczestniczyła
w operacjach pokojowych ONZ, np. na Bliskim Wschodzie:
UNIKOM (Irak/Kuwejt), UNDOF (Wzgórza Golan) i UNIFR
(południowy Liban) oraz w b. Jugosławii: UNCRO (Chorwacja),
UNMIBH (Bośnia i Hercegowina), UNMIK (Kosowo), a obecnie
w Afryce (np. UNMIL w Liberii);
– wskazał na pełnione przez Polaków funkcje w misjach, np. gen.
B. Izydorczyk jako szef UNMOT-u w Tadżykistanie;
– wskazał udział Polski w niektórych operacjach NATO mających
mandat ONZ, np. IFOR i SFOR (Bośnia i Hercegowina, rezolucja
1031 z 1995 r.), KFOR (Kosowo, rezolucja 1244 z 1999 r.), ISAF
(Afganistan, rezolucja 1386 z 2001 r.);
– zauważył, że Polska dwukrotnie (w latach 90. XX wieku
i ostatnio – do 2019 r.) pełniła funkcję niestałego członka Rady
Bezpieczeństwa ONZ;
– wskazał, że T. Mazowiecki działał jako Specjalny
Sprawozdawca Komisji Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych
w byłej Jugosławii w latach 90. XX wieku;
– zauważył, że od 1995 r. w Warszawie działa Ośrodek
Informacji ONZ, który odpowiada za popularyzowanie wiedzy
o organizacji, oraz że w Polsce odbywały się konferencje ONZ.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
W przypadku aspektów 2., 3. i 4. dany aspekt uznaje się za
wypełniony w sposób pełny wówczas, gdy zdający zrealizował
min. 75% wskazanych w nim treści.
Poziom II – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił jeden
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia lub dwa błędy
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) merytoryczne.
lub SELEKCJA INFORMACJI
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia niekonsekwentną
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). selekcję informacji i ich
hierarchizację (umieścił
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych w pracy nieliczne
aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością fragmenty niezwiązane
wybranych pojęć związanych z tematem. z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
Poziom I – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający:
Zdający popełnił trzy
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo
lub cztery błędy
scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród
merytoryczne.
zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub SELEKCJA INFORMACJI
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). w niewystarczającym
stopniu selekcję
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć informacji i ich
związanych z tematem. hierarchizację (napisał
pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane z
tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
0 PKT Przy pracy o wartości
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla merytorycznej 0 pkt, nie
poziomu I. przyznaje się punktów
za pozostałe elementy.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
z tematem.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktowanie: Poziom III – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający w pełni:
Zdający nie popełnił
1) scharakteryzował zależności między Prezydentem RP a Radą żadnego błędu
Ministrów RP: merytorycznego.
– wskazał, że Prezydent RP powołuje Prezesa Rady Ministrów
RP i na jego wniosek członków Rady Ministrów RP w każdym SELEKCJA INFORMACJI
z „kroków”, przy czym w pierwszym i trzecim „kroku” decyzja ta Zdający przeprowadził
może zależeć od Prezydenta RP; poprawną selekcję
– wskazał, że Prezydent RP odwołuje ministrów na wniosek i hierarchizację
Prezesa Rady Ministrów RP lub w wyniku przegłosowania przez informacji (nie zamieścił
Sejm RP wotum nieufności wobec ministra; w pracy fragmentów
– wskazał, że Prezydent RP przyjmuje dymisję Rady Ministrów niezwiązanych
RP w przypadkach: rezygnacji Prezesa Rady Ministrów RP, z tematem).
wyrażenia Radzie Ministrów RP konstruktywnego wotum
nieufności przez Sejm RP oraz nieuchwalenia wotum zaufania JĘZYK, STYL
dla Rady Ministrów RP przez Sejm RP; I KOMPOZYCJA
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo wnioskować do Sejmu RP Zdający zaprezentował
o pociągnięcie członka Rady Ministrów RP do odpowiedzialności wywód w pełni spójny,
konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu; harmonijny i logiczny.
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo zwoływać Radę
Gabinetową RP (radę ministrów obradującą pod przewodnictwem
Prezydenta RP, ale niemającą kompetencji Rady Ministrów RP);
– wskazał, że Prezydent RP, jako najwyższy przedstawiciel
państwa, ma uprawnienia w zakresie polityki zagranicznej, gdzie
współdziała z Prezesem Rady Ministrów RP i właściwym
ministrem (szefem MSZ RP);
– wskazał, że Prezydent RP jest najwyższym zwierzchnikiem Sił
Zbrojnych RP, a zwierzchnictwo to sprawuje za pośrednictwem
Ministra Obrony Narodowej RP, powołuje dowódców sił
zbrojnych, Szefa Sztabu Generalnego RP, a w czasie wojny – na
wniosek Prezesa Rady Ministrów RP – Naczelnego Dowódcę Sił
Zbrojnych RP;
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo wydawać rozporządzenia
z mocą ustawy na wniosek Rady Ministrów RP oraz
rozporządzenia wymagające kontrasygnaty (wówczas
odpowiedzialność polityczna za ich konsekwencje spada na
Prezesa Rady Ministrów RP; ten ostatni może także odmówić
kontrasygnaty);
2) scharakteryzował zależności między Radą Ministrów RP
a parlamentem:
– wskazał, że Rada Ministrów RP w każdym z „kroków”
powołania musi otrzymać wotum zaufania w Sejmie RP
(głosowane większością bezwzględną, a w trzecim „kroku” –
większością zwykłą), przy czym w drugim „kroku” to Sejm RP
wybiera Prezesa Rady Ministrów RP; wskazał, że wotum
zaufania może być głosowane w Sejmie RP także na wniosek
Prezesa Rady Ministrów RP; wyciągnął wniosek, że rząd jest
traktowany jako emanacja większości parlamentarnej (izby
pierwszej);
– przedstawił solidarną odpowiedzialność polityczną
(parlamentarną) Rady Ministrów RP przed Sejmem RP w postaci
konstruktywnego wotum nieufności (do wniosku dołączana
kandydatura nowego premiera) głosowanego większością
bezwzględną ustawowej liczby posłów;
– przedstawił indywidualną odpowiedzialność polityczną
(parlamentarną) członków Rady Ministrów RP przed Sejmem RP
w postaci wotum nieufności głosowanego większością
bezwzględną ustawowej liczby posłów;
– przedstawił aspekty funkcji kontrolnej Sejmu RP wobec Rady
Ministrów RP w postaci obowiązku Prezesa i członków Rady
Ministrów RP udzielenia odpowiedzi na interpelacje i zapytania
poselskie oraz udzielenia odpowiedzi w sprawach bieżących na
posiedzeniu Sejmu RP;
– wskazał, że Rada Ministrów RP ma prawo inicjatywy
ustawodawczej oraz zgłaszania poprawek do swoich projektów;
stwierdził, że w przypadku ustawy budżetowej Rada Ministrów
RP to jedyny podmiot mający tę inicjatywę; wskazał, że ma ona
możliwość przyśpieszenia procedury ustawodawczej w sytuacji
uznania złożonego przez siebie projektu za pilny;
3) scharakteryzował zależności między Prezydentem RP
a parlamentem:
– wskazał, że Prezydent RP zarządza wybory parlamentarne
i zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu RP;
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo do skrócenia kadencji
parlamentu obligatoryjnie (nieuchwalenie wotum zaufania dla RM
w trzecim „kroku”) i fakultatywnie (nieprzedstawienie
Prezydentowi RP w odpowiednim terminie ustawy budżetowej do
podpisu);
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo inicjatywy ustawodawczej
oraz zgłaszania poprawek do swoich projektów;
– przedstawił uczestnictwo Prezydenta RP w schyłkowym etapie
drogi ustawodawczej: podpisanie ustawy i zarządzenie jej
ogłoszenia w Dzienniku Ustaw RP lub przekazanie ustawy do
Sejmu RP celem jej ponownego rozpatrzenia (tzw. weto
prezydenckie, które może być odrzucone większością
kwalifikowaną 3/5 głosów), lub wystąpienie do Trybunału
Konstytucyjnego RP z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy
z Konstytucją RP;
– przedstawił prawo Prezydenta RP, za zgodą Senatu RP, do
zarządzenia referendum ogólnokrajowego;
– wskazał, że Prezydent RP wnioskuje do Sejmu RP w sprawie
powołania Prezesa NBP oraz powołuje członków KRRiT oraz
RPP (obok tych wybranych przez izby parlamentu);
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo postanowić o stanie wojny
(jeżeli Sejm RP nie może zebrać się na posiedzenie) i wydawać
rozporządzenia z mocą ustawy na wniosek Rady Ministrów RP
w czasie stanu wojennego (gdy Sejm RP nie może się zebrać na
posiedzenie);
– wskazał, że Prezydent RP ma prawo do zwracania się
z orędziem do Sejmu RP, Senatu RP i Zgromadzenia
Narodowego RP;
– wskazał, że Marszałek Sejmu RP zarządza wybory na urząd
Prezydenta RP, a Prezydent RP składa przysięgę wobec
Zgromadzenia Narodowego RP;
– wskazał, że w razie opróżnienia urzędu Prezydenta RP
obowiązki te wykonuje Marszałek Sejmu RP, a w drugiej
kolejności – Marszałek Senatu RP;
– wskazał, że Zgromadzenie Narodowe RP ma prawo
wnioskować (większością 2/3 głosów ustawowej liczby członków)
o pociągnięcie Prezydenta RP do odpowiedzialności
konstytucyjnej przed Trybunałem Stanu oraz ma prawo uznać
identyczną większością trwałą niezdolność Prezydenta RP do
sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia;
– wskazał, że niektóre umowy międzynarodowe są ratyfikowane
przez Prezydenta RP po wyrażaniu przez parlament zgody
ustawowej;
4) uzasadnił, z odwołaniem do przypadku USA, że nie istnieje
w Polsce model separacji władzy:
– wyjaśnił model separacji (oraz hamulców i równowagi) władzy
obowiązujący w USA;
– na podstawie aspektów 1–3 wnioskował, że w Polsce mamy do
czynienia z modelem współpracy władz typowym dla różnych
systemów parlamentarnych (elementy klasycznego
parlamentarno-gabinetowego, kanclerskiego oraz parlamentarnoprezydenckiego);
– wykazał różnice między oboma modelami podziału władzy:
w Polsce – odmiennie od USA – występuje m.in.: dualizm
egzekutywy, inicjatywa ustawodawcza egzekutywy, weto
prezydenckie, możliwość skrócenia kadencji parlamentu przez
głowę państwa, odpowiedzialność polityczna rządu przed izbą
pierwszą parlamentu.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
W przypadku aspektów 1. i 3. dany aspekt uznaje się za
wypełniony w sposób pełny wówczas, gdy zdający zrealizował
min. 75% wskazanych w nim treści.
POPRAWNOŚĆ
Poziom II – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił jeden
Zdający:
lub dwa błędy
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia
merytoryczne.
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub SELEKCJA INFORMACJI
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia niekonsekwentną
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). selekcję informacji i ich
hierarchizację (umieścił
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych w pracy nieliczne
aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością fragmenty niezwiązane
wybranych pojęć związanych z tematem. z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
POPRAWNOŚĆ
Poziom I – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił trzy
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo lub cztery błędy
scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród merytoryczne.
zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub SELEKCJA INFORMACJI
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). w niewystarczającym
stopniu selekcję
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć
informacji i ich
związanych z tematem.
hierarchizację (napisał
pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane
z tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
Przy pracy o wartości
0 PKT
merytorycznej 0 pkt, nie
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla
przyznaje się punktów
poziomu I.
za pozostałe elementy.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
z tematem.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.
Temat 2.
Od postępowania przygotowawczego do kasacji – przedstaw zasady, strony i możliwy
przebieg postępowania karnego w Rzeczypospolitej Polskiej.
I. Wykorzystanie 30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:
i tworzenie 2) wyjaśnia, na czym polega praworządność i jakie zasady oraz
informacji. instytucje stoją na jej straży;
V. Znajomość 3) wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać należy
podstaw ustroju odpowiednich przepisów;
Rzeczypospolitej 5) przedstawia różnicę między sędziami a ławnikami.
Polskiej. 31. Sądy i Trybunały. Zdający:
(IV etap z.p.) 3) przedstawia strukturę sądownictwa w Polsce i wyjaśnia, jaką rolę
VI. Znajomość praw odgrywają w niej Sąd Najwyższy i Krajowa Rada Sądownictwa.
człowieka 33. Prawo karne. Zdający:
i sposobów ich 1) stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia i zasady
ochrony. prawa karnego (odpowiedzialność karna, przestępstwo
a wykroczenie, zbrodnia i występek, zasada domniemania
niewinności);
2) opisuje przebieg postępowania karnego oraz uczestniczące
w nim organy i strony; podaje przykłady przestępstw ściganych
z oskarżenia publicznego i prywatnego, wyjaśnia rolę oskarżyciela
posiłkowego;
3) przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie
oraz prawa przysługujące ofierze, oskarżonemu i świadkowi;
4) podaje zasady wnoszenia apelacji i kasacji w sprawach karnych.
35. Obywatel wobec prawa. Zdający:
2) wskazuje, do jakich instytucji i osób można się zwrócić o pomoc
prawną w konkretnych sytuacjach.
(IV z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:
2) wymienia podstawowe zasady prawa (prawo nie działa wstecz,
domniemanie niewinności, nie ma winy bez prawa, nieznajomość
prawa szkodzi) i wyjaśnia konsekwencje ich łamania;
6) przedstawia uczestników i przebieg procesu sądowego:
cywilnego i karnego; uzasadnia znaczenie mediacji;
7) wymienia główne prawa, jakie przysługują ofierze, sprawcy
i świadkowi przestępstwa;
8) pisze pozew w wybranej sprawie cywilnej i zawiadomienie
o popełnieniu przestępstwa (według wzoru).
(IV z.p.) 3. Bezpieczeństwo. Zdający:
1) charakteryzuje najważniejsze zadania prokuratury i policji;
2) przedstawia uprawnienia policjantów i innych służb
porządkowych; rozpoznaje przejawy ich naruszania.
(III etap) 15. Władza sądownicza. Zdający:
1) przedstawia organy władzy sądowniczej, zasady, wedle których
działają sądy (niezawisłość, dwuinstancyjność) i przykłady spraw,
którymi się zajmują.
Zasady oceniania
Poziom III – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający w pełni scharakteryzował: Zdający nie popełnił
1) zasady postępowania karnego: żadnego błędu
– przedstawił zasady: nie ma przestępstwa bez ustawy, nie ma merytorycznego.
przestępstwa bez winy (ewentualnie, zamiast wymienionych: nie
ma winy bez prawa), nikt nie może być zwolniony od SELEKCJA INFORMACJI
odpowiedzialności za popełnione przestępstwo, prawo nie działa Zdający przeprowadził
wstecz, domniemanie niewinności, niedające się usunąć poprawną selekcję
wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego; i hierarchizację
– wyjaśnił, że oskarżonemu przysługuje prawo do obrony, w tym informacji (nie
prawo do korzystania z pomocy obrońcy, o czym należy go zamieścił w pracy
pouczyć; fragmentów
– zauważył brak prawa precedensowego (sąd karny rozstrzyga niezwiązanych
samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest z tematem).
związany rozstrzygnięciem innego sądu lub organu);
– zauważył, że organ powołany do ścigania przestępstw jest JĘZYK, STYL
obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania I KOMPOZYCJA
przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia Zdający zaprezentował
i popierania oskarżenia – o czyn ścigany z urzędu; wywód w pełni spójny,
harmonijny i logiczny.
2) postępowanie przygotowawcze:
– wyjaśnił fazę przed postawieniem zarzutu – ustalenie, czy
doszło do popełnienia przestępstwa, i kto je popełnił;
– przedstawił strony: podejrzanego i pokrzywdzonego;
– przedstawił nadzorcze uprawnienia prokuratora – możliwość
wydawania postanowień i zarządzeń;
– przedstawił uprawnienia policji;
– przedstawił cel postępowania – w toku śledztwa (po upewnieniu
się, że doszło do popełnienia czynu zabronionego) ustalenie
sprawcy, zebranie, zabezpieczenie i w niezbędnym zakresie
utrwalenie dowodów dla sądu;
– przedstawił rodzaje postępowania: dochodzenie lub śledztwo
(głównie w sprawach właściwych dla sądu okręgowego);
– zauważył możliwość mediacji;
3) postępowanie sądowe przed sądem I instancji (rejonowym lub
okręgowym):
– przedstawił kwestię wniesienia aktu oskarżenia – wniesienie
przez pokrzywdzonego (jako oskarżyciela prywatnego) lub przez
oskarżyciela publicznego (prokuratora);
– zauważył kwestię przygotowania do rozprawy głównej;
– wyjaśnił rolę oskarżyciela posiłkowego w sprawach
o przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego;
– przedstawił stronę oskarżonego (oskarżony i obrońca) oraz
udział w postępowaniu osób niebędących stronami, np.
świadkowie, wskazał na możliwość udziału pełnomocnika strony
innej niż oskarżony;
– przedstawił skład orzekający: na ogół sędzia lub sędzia i dwóch
ławników oraz przewód sądowy, głosy stron i wyrokowanie;
– wyjaśnił kwestię wydawania orzeczeń innych niż wyrok oraz
sprawę wyroku bez rozprawy (postępowanie nakazowe);
4) środki odwoławcze i zaskarżenia:
– przedstawił możliwość wniesienia apelacji od wyroku
rozpatrywanej przez sąd II instancji (okręgowy lub apelacyjny);
– przedstawił możliwość wniesienia zażalenia na postanowienie
rozpatrywane przez sąd II instancji (okręgowy lub apelacyjny);
– przedstawił warunki wniesienia nadzwyczajnych środków
zaskarżenia do Izby Karnej Sądu Najwyższego, ze szczególnym
uwzględnieniem kasacji.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego
aspektu za spełniony w sposób pełny. Ich realizacja przez
zdającego może kompensować braki w zagadnieniach uznanych
za obowiązkowe.
Poziom II – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił jeden
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia lub dwa błędy
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) merytoryczne.
lub
SELEKCJA INFORMACJI
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia
Zdający przeprowadził
i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia
niekonsekwentną
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III).
selekcję informacji i ich
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych hierarchizację (umieścił
aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością w pracy nieliczne
wybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do fragmenty niezwiązane
oceny autora. z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
Poziom I – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił trzy
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo lub cztery błędy
scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród merytoryczne.
zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) SELEKCJA INFORMACJI
lub Zdający przeprowadził
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnieniaw niewystarczającym
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). stopniu selekcję
informacji i ich
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć hierarchizację (napisał
związanych z tematem. pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane
z tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
0 PKT Przy pracy o wartości
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla merytorycznej 0 pkt, nie
poziomu I. przyznaje się punktów
za pozostałe elementy.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
z tematem.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.
Temat 3.
Scharakteryzuj działania w celu wygaszania konfliktów i ograniczenia ich skutków
podejmowane przez Organizację Narodów Zjednoczonych w ostatnim trzydziestoleciu,
uwzględniając kompetencje jej organów i aktywność Rzeczypospolitej Polskiej w tym
zakresie.
I. Wykorzystanie 7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.
i tworzenie Zdający:
informacji. 4) omawia na przykładach przyczyny i sposoby rozwiązywania
(IV etap z.r.) długotrwałych konfliktów między narodami;
VI. Dostrzeganie 5) omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach
współzależności we Afryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.
współczesnym 38. Światowy i europejski system ochrony praw człowieka. Zdający:
świecie. 2) ocenia znaczenie Międzynarodowego Trybunału Karnego
(IV etap z.p.) w Hadze dla systemu ochrony praw człowieka na świecie.
VI. Znajomość praw 39. Polska polityka zagraniczna. Zdający:
człowieka 2) charakteryzuje główne kierunki polskiej polityki zagranicznej po
i sposobów ich 1989 r. i sposoby jej prowadzenia (na wybranych przykładach).
ochrony. 40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Zdający:
1) przedstawia podmioty oraz zasady prawa międzynarodowego
(zasadę suwerenności, wzajemności, pacta sunt servanda);
2) charakteryzuje na przykładach najczęściej stosowane metody
rozwiązywania sporów między państwami;
5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we
współczesnym świecie;
6) rozważa możliwości prowadzenia akcji humanitarnych,
współpracy rozwojowej oraz interwencji pokojowych na obszarach
dotkniętych konfliktami zbrojnymi, oceniając ich skuteczność
i aspekty moralne.
42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Zdający:
1) charakteryzuje przemiany, jakie nastąpiły w Europie i na świecie
po upadku komunizmu;
2) opisuje cele i metody działania ONZ oraz kompetencje jej
organów (Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz
Generalny, Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, Rada
Gospodarcza i Społeczna);
3) charakteryzuje krótko działanie następujących organizacji: WHO
(Światowa Organizacja Zdrowia), ILO (Międzynarodowa
Organizacja Pracy), FAO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do
Spraw Wyżywienia i Rolnictwa), IMF (Międzynarodowy Fundusz
Walutowy), IBRD (Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju),
WTO (Światowa Organizacja Handlu), OECD (Organizacja
Współpracy Gospodarczej i Rozwoju), UNESCO (Organizacja
Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury),
UNIDO (Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Rozwoju
Przemysłowego), IAEA (Międzynarodowa Agencja Energii
Atomowej), UNICEF (Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz
Dzieci), UNHCR (Wysoki Komisarz Narodów Zjednoczonych do
Spraw Uchodźców);
4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;
wymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu.
44. Europa wśród światowych mocarstw. Zdający:
4) przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw
i mocarstw regionalnych dla ładu światowego.
(III etap) 19. Relacje Polski z innymi państwami. Zdający:
2) charakteryzuje politykę obronną Polski; członkostwo w NATO,
udział w międzynarodowych misjach pokojowych i operacjach
militarnych.
(III etap) 22. Współpraca i konflikty międzynarodowe. Zdający:
1) wyjaśnia, czym zajmuje się ONZ, jej najważniejsze organy
(Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Sekretarz
Generalny) i wybrane organizacje międzynarodowe;
2) wskazuje na mapie miejsca najpoważniejszych konfliktów
międzynarodowych; omawia przebieg i próby rozwiązania jednego
z nich.
(III etap) 23. Problemy współczesnego świata. Zdający:
5) ocenia sytuację imigrantów i uchodźców we współczesnym
świecie.
Zasady oceniania
Poziom III – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający w pełni scharakteryzował:
Zdający nie popełnił
1) organy ONZ dysponujące kompetencjami w celu wygaszania żadnego błędu
konfliktów i ograniczenia ich skutków: merytorycznego.
– podał skład Rady Bezpieczeństwa: 5 członków stałych (USA,
Rosja, Chiny, Wielka Brytania, Francja, prawo weta członków SELEKCJA INFORMACJI
stałych) i 10 wybieranych przez Zgromadzenie Ogólne na 2 lata; Zdający przeprowadził
wykazał, że to na tym organie ciąży główna odpowiedzialność za poprawną selekcję
utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa na świecie (uprawnienia i hierarchizację
z Karty Narodów Zjednoczonych w sprawie rozstrzygania informacji (nie zamieścił
sporów, wprowadzania sankcji ekonomicznych, dyplomatycznych w pracy fragmentów
i militarnych – użycie sił zbrojnych); stwierdził, że rezolucje Rady niezwiązanych
Bezpieczeństwa mają moc prawnie wiążącą dla państw, z tematem).
a podejmuje je ona większością 9/15;
– stwierdził, że Sekretarz Generalny ONZ jest wybierany na JĘZYK, STYL
5-letnią kadencję przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady I KOMPOZYCJA
Bezpieczeństwa (obecnie jest nim A. Guterres); wskazał, że do Zdający zaprezentował
jego uprawnień należy m.in. pośrednictwo w sporach wywód w pełni spójny,
międzynarodowych oraz nadzór nad przestrzeganiem praw
harmonijny i logiczny.
człowieka i akcjami humanitarnymi; zauważył, że w ramach
Sekretariatu ONZ funkcjonuje Departament Spraw Politycznych
oraz Departament ds. Operacji Pokojowych;
– podał skład Zgromadzenia Ogólnego (reprezentowane w nim
każde państwo członkowskie ONZ); wykazał istotność
Pierwszego Komitetu, w którego kompetencji są sprawy
rozbrojenia i bezpieczeństwa międzynarodowego; wskazał, że
Zgromadzenie Ogólne uczestniczy w wyborze dwóch
wskazanych wyżej organów, a jego uchwały – podejmowane 2/3
głosów – mają wobec państw członkowskich formę zaleceń;
istotne z punktu widzenia tematu możliwości tego organu to:
zalecenia dotyczące utrzymania międzynarodowego pokoju
i bezpieczeństwa, zawieszenie w korzystaniu z praw
i przywilejów członkowskich oraz wykluczenie państwa
członkowskiego);
2) misje pokojowe ONZ:
– wyjaśnił charakter misji wymuszania pokoju (z użyciem
środków przymusu i z upoważnienia Rady Bezpieczeństwa)
i misji utrzymania pokoju, wskazując na Departament Operacji
Pokojowych;
– przedstawił skład misji pokojowych: personel wojskowy,
policyjny i cywilny oraz zasady, jakimi się kierują: bezstronność,
zgoda stron konfliktu, zakaz użycia siły poza przypadkami obrony
własnej oraz w obronie mandatu misji;
– przedstawił dziedziny działań misji pokojowych: ochrona
ludności cywilnej i sprawy tej ludności, oczyszczanie pól
minowych, wsparcie dla rządów prawa, organizacji wyborów
i reformy sektora bezpieczeństwa, rozbrojenie, demobilizacja
i reintegracja kombatantów ze społeczeństwem;
– wskazał misje utrzymania pokoju w Europie: w Kosowie
(UNMIK); inne, już zakończone: np. UNPROFOR
(b. Jugosławia), UNMIBH (BiH);
– wskazał misje utrzymania pokoju w Azji: w związku z konfliktem
indyjsko-pakistańskim (UNMOGIP), grecko-tureckim na Cyprze
(UNFICYP), izraelsko-palestyńskim (UNTSO) oraz w Libanie
(UNFIL); inne, już zakończone: np. UNOMIG (Gruzja), UNMOT
(Tadżykistan), UNTAET (Timor Wschodni);
– wskazał misje utrzymania pokoju w Afryce: w kwestii Sahary
Zachodniej (MINURSO), DRK (MONUSCO), Liberii (UNMIL),
WKS (UNOCI), Sudanu Południowego (UNMISS), Sudanu
(UNISFA); inne, już zakończone: np. UNAVEM (Angola),
UNOMSIL i UNAMSIL (Sierra Leone); UNMEE (Etiopia i Erytrea);
3) inną działalność ONZ w kwestii wygaszania konfliktów i
ograniczenia ich skutków:
– przedstawił możliwość działań ONZ w zakresie zapobiegania
konfliktom i tworzenia pokoju, wskazując „dobre biura”, rolę
dyplomacji oraz Departamentu Spraw Politycznych;
– przedstawił możliwość działań ONZ w zakresie misji
politycznych i misji budowania pokoju (wzmacnianie administracji
państwa, rozwój kraju dla długotrwałego pokoju), wskazując rolę
Komisji Budowania Pokoju oraz podając przykłady misji,
np. UNAMI (Irak), UNIPSIL (Sierra Leone);
– przedstawił kwestię rozliczenia zbrodni ludobójstwa, przeciwko
ludzkości i wojennych, uwzględniając Międzynarodowy Trybunał
Karny dla Rwandy (skazano 61 osób, głównie Hutu) lub
Międzynarodowy Trybunał Karny dla b. Jugosławii (np. sprawa
S. Miloševicia; uznanie R. Karadžicia za winnego zbrodni
przeciwko ludzkości i orzeczenie kary dożywotniego pozbawienia
wolności); wskazał funkcjonowanie Międzynarodowego
Trybunału Karnego w Hadze (na podstawie Statutu Rzymskiego,
rozpoczął funkcjonowanie z początkiem drugiej połowy 2002 r.
i sądzi osoby odpowiedzialne za zbrodnie popełnione po tym
terminie; od 2015 r. jednym z sędziów jest obywatel Polski, prof.
P. Hofmański);
– przedstawił funkcjonowanie Wysokiego Komisarza Narodów
Zjednoczonych do Spraw Uchodźców (UNHCR), wskazał, że
organ ten przewodzi i koordynuje międzynarodowymi działaniami
mającymi na celu ochronę uchodźców i rozwiązywanie ich
problemów;
4) udział Polski w działalności ONZ w kwestii wygaszania
konfliktów i ograniczenia ich skutków:
– wskazał, że Polska w sposób znaczący uczestniczyła
w operacjach pokojowych ONZ, np. na Bliskim Wschodzie:
UNIKOM (Irak/Kuwejt), UNDOF (Wzgórza Golan) i UNIFR
(południowy Liban) oraz w b. Jugosławii: UNCRO (Chorwacja),
UNMIBH (Bośnia i Hercegowina), UNMIK (Kosowo), a obecnie
w Afryce (np. UNMIL w Liberii);
– wskazał na pełnione przez Polaków funkcje w misjach, np. gen.
B. Izydorczyk jako szef UNMOT-u w Tadżykistanie;
– wskazał udział Polski w niektórych operacjach NATO mających
mandat ONZ, np. IFOR i SFOR (Bośnia i Hercegowina, rezolucja
1031 z 1995 r.), KFOR (Kosowo, rezolucja 1244 z 1999 r.), ISAF
(Afganistan, rezolucja 1386 z 2001 r.);
– zauważył, że Polska dwukrotnie (w latach 90. XX wieku
i ostatnio – do 2019 r.) pełniła funkcję niestałego członka Rady
Bezpieczeństwa ONZ;
– wskazał, że T. Mazowiecki działał jako Specjalny
Sprawozdawca Komisji Praw Człowieka Narodów Zjednoczonych
w byłej Jugosławii w latach 90. XX wieku;
– zauważył, że od 1995 r. w Warszawie działa Ośrodek
Informacji ONZ, który odpowiada za popularyzowanie wiedzy
o organizacji, oraz że w Polsce odbywały się konferencje ONZ.
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
W przypadku aspektów 2., 3. i 4. dany aspekt uznaje się za
wypełniony w sposób pełny wówczas, gdy zdający zrealizował
min. 75% wskazanych w nim treści.
Poziom II – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający: Zdający popełnił jeden
– w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia lub dwa błędy
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III) merytoryczne.
lub SELEKCJA INFORMACJI
– w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia niekonsekwentną
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). selekcję informacji i ich
hierarchizację (umieścił
5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych w pracy nieliczne
aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością fragmenty niezwiązane
wybranych pojęć związanych z tematem. z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
Poziom I – W ARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający:
Zdający popełnił trzy
– w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo
lub cztery błędy
scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród
merytoryczne.
zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III)
lub SELEKCJA INFORMACJI
– częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia Zdający przeprowadził
(spośród zagadnień 1–4 wskazanych dla poziomu III). w niewystarczającym
stopniu selekcję
5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć informacji i ich
związanych z tematem. hierarchizację (napisał
pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane z
tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
0 PKT Przy pracy o wartości
Zdający nie zrozumiał tematu – nie wypełnił wymagań dla merytorycznej 0 pkt, nie
poziomu I. przyznaje się punktów
za pozostałe elementy.
5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
z tematem.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I–III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.