Wiedza o społeczeństwie 2023 — poziom rozszerzony — Formuła 2015

Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Zachowanie młodej osoby zilustrowane na rysunkach jest przykładem postawy nonkonformistycznej. Argument – Kontrargument –

Rysunki. O zachowaniu młodej osoby Tekst. O jednej z reguł wywierania wpływu na zachowania ludzi Podobnie jak inne narzędzia wpływu[,] reguła niedostępności żeruje na naszej skłonności chodzenia na skróty. […] Z doświadczenia wiemy, że rzeczy trudne do uzyskania są zwykle cenniejsze od tych, które są dostępne bez żadnych ograniczeń […]. Dlatego też informacja o stopniu dostępności jakiegoś przedmiotu czy jakiejś możliwości może być łatwą do wykorzystania przesłanką oceny ich wartości. Źródłem oddziaływania reguły niedostępności jest więc prosty fakt, że na ogół mamy rację, kiedy traktujemy rzeczy mało dostępne jako cenne […]. R. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka, Sopot 2016, s. 161, 259.

Uzasadnij, że zachowanie młodej osoby zilustrowane na rysunkach nie jest przykładem działania reguły opisanej w tekście. EWOP-R0_100

Rysunki. O zachowaniu młodej osoby Tekst. O jednej z reguł wywierania wpływu na zachowania ludzi Podobnie jak inne narzędzia wpływu[,] reguła niedostępności żeruje na naszej skłonności chodzenia na skróty. […] Z doświadczenia wiemy, że rzeczy trudne do uzyskania są zwykle cenniejsze od tych, które są dostępne bez żadnych ograniczeń […]. Dlatego też informacja o stopniu dostępności jakiegoś przedmiotu czy jakiejś możliwości może być łatwą do wykorzystania przesłanką oceny ich wartości. Źródłem oddziaływania reguły niedostępności jest więc prosty fakt, że na ogół mamy rację, kiedy traktujemy rzeczy mało dostępne jako cenne […]. R. Cialdini, Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka, Sopot 2016, s. 161, 259.

Rozstrzygnij, czy zjawisko opisane w tekście jest związane ze stratyfikacyjną funkcją rodziny. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie – ………………… Uzasadnienie –

O jednym ze zjawisk społecznych Jednostki i grupy zajmujące niższe pozycje społeczne mają ograniczony dostęp do lepszego wykształcenia, pracy, opieki zdrowotnej i kultury. Dzieci pochodzące z tych grup narażone są na dziedziczenie niekorzystnego położenia. Ubóstwo przyczynia się do […] obniżenia poczucia wartości, poczucia deprywacji i niemożności zaspokojenia potrzeb życiowych, dezintegracji rodziny, rozwoju przestępczości, nierównego startu życiowego, pogorszenia stanu zdrowia, marginalizacji w życiu społecznym i kulturalnym. […] Zmianę i możliwość nadrobienia deficytów najbardziej utrudniają im jednak nie warunki socjalne, a problemy emocjonalne: brak wiary w siebie, niskie poczucie sprawczości, bezradność, niedojrzałość, poczucie krzywdy, nieufność, brak wzorców, nieumiejętność systematycznego działania. E. Dallemura, Dziedziczenie […], szansabialystok.pl

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. W tekście wyjaśniono A. mechanizm eskalacji konfliktów międzygrupowych. B. zasady rozwiązywania problemów społecznych. C. przyczyny wykluczenia społecznego. D. mechanizm kontroli społecznej. Nr zadania 1.1. 1.2. 2.1. 2.2. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

O jednym ze zjawisk społecznych Jednostki i grupy zajmujące niższe pozycje społeczne mają ograniczony dostęp do lepszego wykształcenia, pracy, opieki zdrowotnej i kultury. Dzieci pochodzące z tych grup narażone są na dziedziczenie niekorzystnego położenia. Ubóstwo przyczynia się do […] obniżenia poczucia wartości, poczucia deprywacji i niemożności zaspokojenia potrzeb życiowych, dezintegracji rodziny, rozwoju przestępczości, nierównego startu życiowego, pogorszenia stanu zdrowia, marginalizacji w życiu społecznym i kulturalnym. […] Zmianę i możliwość nadrobienia deficytów najbardziej utrudniają im jednak nie warunki socjalne, a problemy emocjonalne: brak wiary w siebie, niskie poczucie sprawczości, bezradność, niedojrzałość, poczucie krzywdy, nieufność, brak wzorców, nieumiejętność systematycznego działania. E. Dallemura, Dziedziczenie […], szansabialystok.pl

O jednym z rodzajów społeczeństwa Istotą [tego] społeczeństwa […] jest gospodarka rynkowa oraz masowe wytwarzanie dóbr materialnych przy użyciu maszyn i poza gospodarstwem domowym […], z czym wiąże się pogłębianie podziału pracy. […] Zwiększa się przestrzenna i społeczna ruchliwość ludzi. Pojawiają się zbiorowości społeczne nowego rodzaju: celowo konstruowane, oparte na normach prawnych i ogarniające jedynie część życia jednostek […]. Upowszechnia się umiejętność czytania i pisania oraz rośnie rola wykształcenia. Pojawiają się środki masowego przekazu […]. B. Szacka, Wprowadzenie do socjologii, Warszawa 2008, s. 106. Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. W tekście przedstawiono społeczeństwo A. poprzemysłowe. B. informacyjne. C. industrialne. D. tradycyjne.

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Informacja wskazana w przedostatnim zdaniu tekstu (o wypieraniu imion łemkowskich przez polskie) jest przykładem A. akulturacji. B. ksenofobii. C. stygmatyzacji. D. autochtonizacji. EWOP-R0_100

O nadawaniu imion wśród Łemków Narodziny dziecka wiążą się nierozerwalnie z wyborem dla niego imienia. Jak podaje E. Wolnicz-Pawłowska[,] do XIX wieku większość imion […] miała pochodzenie chrześcijańskie, z dawnych imion słowiańskich ostały się głównie te, które zaakceptował Kościół jako imiona świętych i błogosławionych. […] Przed wojną nadal powszechne było nadawanie dzieciom imion figurujących w kalendarzu liturgicznym, gdy rodzice chcieli ochrzcić imieniem, które nie miało swojego świętego patrona, kapłan domagał się wyboru nowego imienia. […] Od lat siedemdziesiątych [XX w.] coraz częściej zaczyna się spotykać wśród łemkowskich dzieci imiona polskie, niespotykane wcześniej na Łemkowszczyźnie […]. Uroczyste nadanie imienia jest nierozerwalnie związane z ceremonią chrztu. M. Pecuch, Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze, Gorzów Wielkopolski 2009, s. 103–104.

Dokończ zdanie – podaj nazwę właściwego Kościoła nierzymskokatolickiego. Mniejszość, której dotyczy tekst, odbywała przedstawiony obrzęd na ogół w Kościele rzymskokatolickim obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (zwanym też Kościołem greckokatolickim) lub w .

O nadawaniu imion wśród Łemków Narodziny dziecka wiążą się nierozerwalnie z wyborem dla niego imienia. Jak podaje E. Wolnicz-Pawłowska[,] do XIX wieku większość imion […] miała pochodzenie chrześcijańskie, z dawnych imion słowiańskich ostały się głównie te, które zaakceptował Kościół jako imiona świętych i błogosławionych. […] Przed wojną nadal powszechne było nadawanie dzieciom imion figurujących w kalendarzu liturgicznym, gdy rodzice chcieli ochrzcić imieniem, które nie miało swojego świętego patrona, kapłan domagał się wyboru nowego imienia. […] Od lat siedemdziesiątych [XX w.] coraz częściej zaczyna się spotykać wśród łemkowskich dzieci imiona polskie, niespotykane wcześniej na Łemkowszczyźnie […]. Uroczyste nadanie imienia jest nierozerwalnie związane z ceremonią chrztu. M. Pecuch, Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze, Gorzów Wielkopolski 2009, s. 103–104.

Na podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. W każdym z badań większość respondentów wskazywała na kryterium 1. P F autoidentyfikacji w kwestii uznawania kogoś za Polaka. W 2015 roku 24% respondentów wybrało cechę powodującą, że 2. P F przedstawicieli Polonii nie można byłoby uznać za Polaków.

Wykres. Cechy konieczne, aby uznać kogoś za Polaka (5 najczęstszych wyborów badanych) 1. Aby on sam czuł się Polakiem. 2. Aby był obywatelem polskim. 3. Aby przynajmniej jedno z jego rodziców było Polakiem. 4. Aby mieszkał na stałe w Polsce. 5. Aby mówił po polsku. Badani mieli wybrać z podanej listy dwie cechy. Na podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 6.

Rozstrzygnij, który z wyborów respondentów (spośród 1–5) należy uznać za wskazujący na poparcie politycznej koncepcji narodu. Odpowiedź uzasadnij. Numer wyboru – ……… Uzasadnienie – Nr zadania 3. 4.1. 4.2. 5.1. 5.2. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

Wykres. Cechy konieczne, aby uznać kogoś za Polaka (5 najczęstszych wyborów badanych) 1. Aby on sam czuł się Polakiem. 2. Aby był obywatelem polskim. 3. Aby przynajmniej jedno z jego rodziców było Polakiem. 4. Aby mieszkał na stałe w Polsce. 5. Aby mówił po polsku. Badani mieli wybrać z podanej listy dwie cechy. Na podstawie: Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2015, nr 106, s. 6.

O uchodźcach w Kanadzie Kanada, oprócz względów humanitarnych, traktuje przyjmowanie uchodźców jak inwestycję, także demograficzną: trzy czwarte syryjskich uchodźców nie skończyło osiemnastu lat, a dzieci szybko się integrują. Poprzednie doświadczenia pokazują też, że gdy przybysze okrzepną i nauczą się języka, korzystają z pomocy społecznej rzadziej niż statystyczny Kanadyjczyk. Wśród [nich] po dziesięciu latach pracę znalazło 86 procent, z czego jeden na pięciu założył własną firmę. Oczywiście integracja uchodźców nie jest zupełnie bezproblemowa. Rządowy zasiłek w miastach, gdzie koszty życia są większe, ledwo zaspokaja potrzeby dużych rodzin. W wielu miejscach […] miesiącami czeka się na kurs angielskiego, co z kolei odwleka moment znalezienia pracy. Na podstawie: K. Wężyk, Kanada. Ulubiony kraj świata, Warszawa 2017, s. 78. Rozstrzygnij, czy w świetle tekstu znajduje potwierdzenie teza o roszczeniowej postawie uchodźców. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie – ……… Uzasadnienie –

Uwzględniając kwestię przynależności politycznej większości posłów na Sejm RP, wyjaśnij zróżnicowanie oceny działalności tej izby parlamentu ze względu na preferencje wyborcze respondentów.

Tabela 1. Oceny działalności izb parlamentu dokonywane przez społeczeństwo polskie w 2019 i 2020 roku Wskazania respondentów według terminów badań (w %) 2019 2020 Instytucja Ocena VI VII VIII IX X XI XII I II III V VI VII VIII IX dobra 35 32 37 34 32 45 37 34 35 37 31 34 35 36 30 Sejm RP zła 48 49 46 50 51 39 47 50 50 47 55 53 51 50 52 dobra 36 32 34 34 32 39 40 35 38 35 32 34 38 36 36 Senat RP zła 38 42 40 41 42 35 30 37 39 44 50 48 42 44 40 Tabela 2. Potencjalne elektoraty a ocena działalności Sejmu RP we wrześniu 2020 roku Na listę którego ugrupowania będzie Pan(i) Ocena działalności Sejmu RP (w %) głosować w wyborach do Sejmu RP? dobra zła Prawo i Sprawiedliwość 60 24 (koalicja Zjednoczonej Prawicy) Koalicja Obywatelska 10 85 Lewica 8 80 Konfederacja Wolność i Niepodległość 14 71 Na podstawie: Oceny działalności instytucji publicznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 121, s. 1, 3 (w obu tabelach pominięto odpowiedzi „trudno powiedzieć”). EWOP-R0_100

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń dotyczących przedstawionych badań. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Między marcem a wrześniem 2020 roku odsetek złych ocen działalności 1. P F Sejmu RP wzrósł o 5%. W ostatnim półroczu 2019 roku odsetek dobrych ocen działalności 2. P F Senatu RP systematycznie wzrastał.

Tabela 1. Oceny działalności izb parlamentu dokonywane przez społeczeństwo polskie w 2019 i 2020 roku Wskazania respondentów według terminów badań (w %) 2019 2020 Instytucja Ocena VI VII VIII IX X XI XII I II III V VI VII VIII IX dobra 35 32 37 34 32 45 37 34 35 37 31 34 35 36 30 Sejm RP zła 48 49 46 50 51 39 47 50 50 47 55 53 51 50 52 dobra 36 32 34 34 32 39 40 35 38 35 32 34 38 36 36 Senat RP zła 38 42 40 41 42 35 30 37 39 44 50 48 42 44 40 Tabela 2. Potencjalne elektoraty a ocena działalności Sejmu RP we wrześniu 2020 roku Na listę którego ugrupowania będzie Pan(i) Ocena działalności Sejmu RP (w %) głosować w wyborach do Sejmu RP? dobra zła Prawo i Sprawiedliwość 60 24 (koalicja Zjednoczonej Prawicy) Koalicja Obywatelska 10 85 Lewica 8 80 Konfederacja Wolność i Niepodległość 14 71 Na podstawie: Oceny działalności instytucji publicznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 121, s. 1, 3 (w obu tabelach pominięto odpowiedzi „trudno powiedzieć”). EWOP-R0_100

O koncepcjach genezy państwa Opis 1. Powstanie państwa wiąże się z działaniem istoty nadprzyrodzonej. Opis 2. Państwo jest następstwem podboju słabszych plemion przez plemiona silniejsze. Na podstawie: zpe.gov.pl Do każdego opisu koncepcji genezy państwa dopisz jej autora. Odpowiedzi wybierz spośród podanych: Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu, Tomasz Hobbes, Ludwik Gumplowicz. Opis 1. – Opis 2. – Nr zadania 6. 7.1. 7.2. 8. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

O jednej z form demokracji bezpośredniej Artykuł 75. Konstytucji Włoch stanowi, iż na żądanie 500 tys. wyborców lub 5 rad regionalnych przeprowadzane jest […] [głosowanie], które może zadecydować o całkowitej lub częściowej abrogacji (uchyleniu) ustawy lub aktu prawnego mającego rangę ustawy. A. Jamróz, Demokracja współczesna. Wprowadzenie, Białystok 1993, s. 29. Podaj nazwę formy demokracji bezpośredniej opisanej w tekście.

Podaj nazwy państw, których systemów politycznych dotyczą przedstawione materiały. Nazwa państwa 1. – Nazwa państwa 2. – EWOP-R0_100

Fragmenty konstytucji państwa 1. Art. 6. Prezydent Republiki jest wybierany na 5 lat w wyborach powszechnych […]. Art. 8. Prezydent Republiki powołuje premiera. Decyzję o odwołaniu go z funkcji podejmuje w wyniku złożenia przez premiera dymisji rządu. Na wniosek premiera powołuje innych członków rządu i ich odwołuje. Art. 9. Prezydent Republiki przewodniczy Radzie Ministrów. Art. 21. Premier kieruje działalnością rządu. […] może przewodniczyć w zastępstwie Prezydenta Republiki Radzie Ministrów, na podstawie wyraźnego upoważnienia […]. Art. 50. W przypadku gdy Zgromadzenie Narodowe uchwali wotum nieufności […], premier składa Prezydentowi Republiki dymisję rządu. Konstytucja […], Warszawa 2005. Schemat. Egzekutywa i legislatywa na szczeblu federalnym w państwie 2. Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 275.

Uzupełnij tabelę – wyjaśnij, na czym polega różnica między przedstawionymi systemami politycznymi państw (1. i 2.) w każdym z podanych aspektów. Sposób wyboru głowy państwa Struktura egzekutywy Odpowiedzialność polityczna egzekutywy

Fragmenty konstytucji państwa 1. Art. 6. Prezydent Republiki jest wybierany na 5 lat w wyborach powszechnych […]. Art. 8. Prezydent Republiki powołuje premiera. Decyzję o odwołaniu go z funkcji podejmuje w wyniku złożenia przez premiera dymisji rządu. Na wniosek premiera powołuje innych członków rządu i ich odwołuje. Art. 9. Prezydent Republiki przewodniczy Radzie Ministrów. Art. 21. Premier kieruje działalnością rządu. […] może przewodniczyć w zastępstwie Prezydenta Republiki Radzie Ministrów, na podstawie wyraźnego upoważnienia […]. Art. 50. W przypadku gdy Zgromadzenie Narodowe uchwali wotum nieufności […], premier składa Prezydentowi Republiki dymisję rządu. Konstytucja […], Warszawa 2005. Schemat. Egzekutywa i legislatywa na szczeblu federalnym w państwie 2. Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych, red. K.A. Wojtaszczyk, W. Jakubowski, Warszawa 2017, t. II, s. 275.

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. W tekście został opisany system A. prezydencki. B. parlamentarno-gabinetowy. C. parlamentarno-komitetowy. D. parlamentarno-prezydencki.

O jednym z systemów politycznych […] parlament jest najwyższym organem reprezentującym naród i sprawującym w jego imieniu wyłączną władzę – posiada on funkcję ustawodawczą i funkcję rządzenia państwem poprzez ustalanie jego polityki. Parlamentowi podporządkowane są inne organy państwa. Nauka o polityce. Wybrane zagadnienia, red. S. Grabowska, Rzeszów 2015, s. 52.

Podaj nazwę państwa europejskiego, w którym funkcjonuje system polityczny opisany w tekście. Nr zadania 9. 10.1. 10.2. 11.1. 11.2. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 2 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

O jednym z systemów politycznych […] parlament jest najwyższym organem reprezentującym naród i sprawującym w jego imieniu wyłączną władzę – posiada on funkcję ustawodawczą i funkcję rządzenia państwem poprzez ustalanie jego polityki. Parlamentowi podporządkowane są inne organy państwa. Nauka o polityce. Wybrane zagadnienia, red. S. Grabowska, Rzeszów 2015, s. 52.

Elektoraty ugrupowań na osiach podziałów politycznych (2011 rok) Elektoraty partyjne o istotnych kwestiach społeczno-politycznych, „Komunikat z Badań CBOS” 2011, nr 103, s. 18. Na podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Elektoratem opowiadającym się za największym interwencjonizmem 1. P F państwa w gospodarkę był elektorat PSL. Najbardziej zbliżone do siebie w kwestii światopoglądu były elektoraty 2. P F PO i PSL.

Przepisy prawne z art. 154 Konstytucji RP 1. [Organ 1.] desygnuje Prezesa Rady Ministrów, który proponuje skład Rady Ministrów. […] 2. Prezes Rady Ministrów […] przedstawia [organowi 2.] program działania Rady Ministrów z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania. […] Dz.U. 1997, nr 78, poz. 483, z późn. zm. (stan prawny na 19 stycznia 2023 r.). Podaj nazwy organów władzy centralnej w Rzeczypospolitej Polskiej oznaczonych w przytoczonych przepisach prawnych numerami 1. i 2. Organ 1. – Organ 2. – EWOP-R0_100

Wyjaśnij, na czym polegają różnice w zakresie inicjatywy ustawodawczej między rozwiązaniami z przytoczonego fragmentu projektu konstytucji a tymi określonymi w obecnie obowiązującej Konstytucji RP. • • •

Fragment projektu konstytucji (tzw. projekt obywatelski NSZZ „Solidarność” z 1994 roku) Art. 67.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, senatorom, Prezydentowi i Rządowi. Inicjatywę ustawodawczą posiadają także najbardziej reprez[en]tatywne związki zawodowe na zasadach określonych w ustawie. 2. Projekt może być wniesiony do Sejmu także w formie wniosku obywatelskiego, podpisanego przez co najmniej 200 000 wyborców. O ważności wniosku obywatelskiego rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny. 3. Prawo wnoszenia poprawek do projektów ustaw w czasie rozpatrywania ich przez Sejm przysługuje wnioskodawcy, Rządowi i posłom. Art. 68.1. Sejm może, ustawą podjętą bezwzględną większością głosów, na wniosek Rządu, upoważnić go do wydawania dekretów z mocą ustawy. www.solidarnosc.org.pl

Rozstrzygnij, czy w projekcie konstytucji, którego fragment przytoczono, przyznano Radzie Ministrów RP („Rządowi”) większe uprawnienia w zakresie tworzenia prawa, niż ma ona według obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie – ……… Uzasadnienie – Nr zadania 12. 13. 14.1. 14.2. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

Fragment projektu konstytucji (tzw. projekt obywatelski NSZZ „Solidarność” z 1994 roku) Art. 67.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, senatorom, Prezydentowi i Rządowi. Inicjatywę ustawodawczą posiadają także najbardziej reprez[en]tatywne związki zawodowe na zasadach określonych w ustawie. 2. Projekt może być wniesiony do Sejmu także w formie wniosku obywatelskiego, podpisanego przez co najmniej 200 000 wyborców. O ważności wniosku obywatelskiego rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny. 3. Prawo wnoszenia poprawek do projektów ustaw w czasie rozpatrywania ich przez Sejm przysługuje wnioskodawcy, Rządowi i posłom. Art. 68.1. Sejm może, ustawą podjętą bezwzględną większością głosów, na wniosek Rządu, upoważnić go do wydawania dekretów z mocą ustawy. www.solidarnosc.org.pl

Uzupełnij przytoczony fragment uchwały budżetowej – wpisz właściwe nazwy organów samorządu terytorialnego (1. i 2.). Nazwa organu 1. – Nazwa organu 2. –

Fragment uchwały budżetowej UCHWAŁA NR XXXIV/340/2018 [NAZWA 1. ORGANU SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO] Gietrzwałd* z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy Gietrzwałd na rok 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym […] uchwala, co następuje: § 1.1. Dochody budżetu gminy w wysokości 34 009 309,24 zł, […] w tym z tytułu dotacji i środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 – 4 844 633,14 zł. 2. Na łączne dochody składają się dochody bieżące w wysokości 28 856 799,30 zł, w tym z tytułu dotacji i środków […] – 57 123,20 zł oraz dochody majątkowe w wysokości 5 152 509, 94 zł, w tym z tytułu dotacji i środków […] – 4 787 509,94 zł. § 2.1. Wydatki budżetu gminy w wysokości 38 843 553,75 zł. […] z czego: a) wydatki bieżące w wysokości 28 815 238,15 zł […] b) wydatki majątkowe w wysokości 10 028 315,60 zł […] §10. Wykonanie Uchwały powierza się [NAZWA 2. ORGANU SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO] […]. edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl * Gietrzwałd – wieś w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy Gietrzwałd.

Rozstrzygnij, czy w uchwale budżetowej, której fragment przytoczono, założony jest deficyt budżetowy. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie – ……… Uzasadnienie – EWOP-R0_100

Fragment uchwały budżetowej UCHWAŁA NR XXXIV/340/2018 [NAZWA 1. ORGANU SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO] Gietrzwałd* z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy Gietrzwałd na rok 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym […] uchwala, co następuje: § 1.1. Dochody budżetu gminy w wysokości 34 009 309,24 zł, […] w tym z tytułu dotacji i środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 – 4 844 633,14 zł. 2. Na łączne dochody składają się dochody bieżące w wysokości 28 856 799,30 zł, w tym z tytułu dotacji i środków […] – 57 123,20 zł oraz dochody majątkowe w wysokości 5 152 509, 94 zł, w tym z tytułu dotacji i środków […] – 4 787 509,94 zł. § 2.1. Wydatki budżetu gminy w wysokości 38 843 553,75 zł. […] z czego: a) wydatki bieżące w wysokości 28 815 238,15 zł […] b) wydatki majątkowe w wysokości 10 028 315,60 zł […] §10. Wykonanie Uchwały powierza się [NAZWA 2. ORGANU SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO] […]. edzienniki.olsztyn.uw.gov.pl * Gietrzwałd – wieś w powiecie olsztyńskim, siedziba gminy Gietrzwałd.

Przepisy prawne z Kodeksu postępowania karnego Przepis 1. […] orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Przepis 2. […] rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. Przepis 3. […] rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie. Dz.U. 1997, nr 89, poz. 555, z późn. zm. (stan prawny na 19 stycznia 2023 r.). Do każdego przytoczonego przepisu prawnego dopisz nazwę właściwego organu władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis 1. – Przepis 2. – Przepis 3. –

Wykres. Jedno ze zjawisk gospodarczych Na podstawie: www.naukowiec.org Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź (A. albo B.) oraz właściwe uzasadnienie (1. albo 2., albo 3.). Przedstawiony wykres może posłużyć do wyjaśnienia zjawiska 1. jej wielkość jest zależna od wzrostu produkcji. A. recesji, ponieważ 2. w wieloletniej perspektywie jest ona rosnąca. B. inflacji, 3. jest ona elementem cyklu koniunkturalnego w gospodarce. Nr zadania 15.1. 15.2. 16. 17. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 2 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

O systemie prawa Inaczej więc niż na kontynencie prawo angielskie kształtowało się […] przez świadome nawiązywanie w orzecznictwie do prejudykatów, tj. wyroków sądowych, które zapadały poprzednio w analogicznych sprawach. […] Miało to dalekosiężne konsekwencje. […] Sędziowie nie potrzebowali odnajdywać jakiejś ogólnej normy prawnej, aby nią wyrok uzasadnić […]. K. Sójka-Zielińska, Drogi i bezdroża prawa. Szkice z dziejów kultury prawnej Europy, Wrocław–Warszawa–Kraków 2000, s. 41. Podaj nazwę systemu prawa opisanego w tekście.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Przytoczone przepisy prawne pochodzą z Kodeksu rodzinnego 1. P F i opiekuńczego. Ewentualna sprawa sądowa związana z przytoczonymi przepisami 2. P F prawnymi toczyłaby się według norm postępowania cywilnego.

Przepisy prawne z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej Art. 180. § 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze: 1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie; […] § 2. Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. § 3. Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. § 4. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli: 1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko; 2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową. § 5. Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego. Art. 1823. § 1. Pracownik – ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni […]. Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141, z późn. zm. (stan prawny na 19 stycznia 2023 r.). Opisy sytuacji Joanna od czterech lat współpracuje ze znanym wydawnictwem edukacyjnym. Pisanie testów i kart pracy stało się dla niej jedynym źródłem utrzymania, a wykonywała to wyłącznie na podstawie zawieranych każdorazowo umów o dzieło. Joanna jest w ciąży i oczekuje narodzin swojego drugiego dziecka. Termin porodu się zbliża – Joanna postanowiła wystąpić o urlop macierzyński na 4 tygodnie przed przewidywaną datą porodu. EWOP-R0_100 Adam pracuje – na podstawie umowy o pracę – jako urzędnik. Jego żona, po 15 tygodniach przebywania na urlopie macierzyńskim, postanawia wrócić do pracy na stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej w Łomży. Adam wykorzystał już przysługujący mu urlop ojcowski.

Rozstrzygnij, czy Joannie przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonych przepisów prawnych. Rozstrzygnięcie – …………… Uzasadnienie –

Przepisy prawne z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej Art. 180. § 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze: 1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie; […] § 2. Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. § 3. Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. § 4. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli: 1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko; 2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową. § 5. Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego. Art. 1823. § 1. Pracownik – ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni […]. Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141, z późn. zm. (stan prawny na 19 stycznia 2023 r.). Opisy sytuacji Joanna od czterech lat współpracuje ze znanym wydawnictwem edukacyjnym. Pisanie testów i kart pracy stało się dla niej jedynym źródłem utrzymania, a wykonywała to wyłącznie na podstawie zawieranych każdorazowo umów o dzieło. Joanna jest w ciąży i oczekuje narodzin swojego drugiego dziecka. Termin porodu się zbliża – Joanna postanowiła wystąpić o urlop macierzyński na 4 tygodnie przed przewidywaną datą porodu. EWOP-R0_100 Adam pracuje – na podstawie umowy o pracę – jako urzędnik. Jego żona, po 15 tygodniach przebywania na urlopie macierzyńskim, postanawia wrócić do pracy na stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej w Łomży. Adam wykorzystał już przysługujący mu urlop ojcowski.

Rozstrzygnij, czy Adamowi – jako ojcu – przysługuje część urlopu macierzyńskiego niewykorzystana przez jego żonę. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonych przepisów prawnych. Rozstrzygnięcie – …………… Uzasadnienie – Nr zadania 18. 19.1. 19.2. 19.3. Wypełnia Maks. liczba punktów 1 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

Przepisy prawne z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej Art. 180. § 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze: 1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie; […] § 2. Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. § 3. Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. § 4. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli: 1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko; 2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową. § 5. Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego. Art. 1823. § 1. Pracownik – ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni […]. Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141, z późn. zm. (stan prawny na 19 stycznia 2023 r.). Opisy sytuacji Joanna od czterech lat współpracuje ze znanym wydawnictwem edukacyjnym. Pisanie testów i kart pracy stało się dla niej jedynym źródłem utrzymania, a wykonywała to wyłącznie na podstawie zawieranych każdorazowo umów o dzieło. Joanna jest w ciąży i oczekuje narodzin swojego drugiego dziecka. Termin porodu się zbliża – Joanna postanowiła wystąpić o urlop macierzyński na 4 tygodnie przed przewidywaną datą porodu. EWOP-R0_100 Adam pracuje – na podstawie umowy o pracę – jako urzędnik. Jego żona, po 15 tygodniach przebywania na urlopie macierzyńskim, postanawia wrócić do pracy na stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej w Łomży. Adam wykorzystał już przysługujący mu urlop ojcowski.

Fragment pisma procesowego Kraków, dnia 10 maja 2020 r. [1. Nazwa strony] Sąd Okręgowy w Krakowie Aniela Abacka Wydział [3. Nazwa wydziału] ul. Akacjowa 46 ul. Przy Rondzie 7 32-071 Kamień 31-547 Kraków reprezentowana przez radcę prawnego Bartłomieja Babackiego [2. Nazwa strony] Skarb Państwa – Wojewoda Małopolski ul. Basztowa 22 31-156 Kraków [4. Nazwa pisma] o zapłatę wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów Wnoszę o zasądzenie na rzecz Anieli Abackiej kwoty 157 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, poczynając od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości położonych w Krakowie. Uzupełnij fragment przedstawionego pisma procesowego – wpisz właściwe nazwy. 1. Nazwa strony – 2. Nazwa strony – 3. Nazwa wydziału sądu – 4. Nazwa pisma –

Rozstrzygnij, czy wyrok, którego fragment przytoczono, został wydany w sprawie naruszania praw i wolności człowieka zaliczanych do drugiej generacji. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie – ……… Uzasadnienie –

Fragment wyroku jednego z trybunałów z siedzibą w Strasburgu […] art. 5 ust. 1 Konwencji, który stanowi[,] co następuje: „1. Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt nie może być pozbawiony wolności, z wyjątkiem […] zgodnego z prawem pozbawienia wolności osoby […] umysłowo chorej […]”. […] Skarżący twierdził, że umieszczenie go w domu pomocy społecznej stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. […] W szczególności, skarżący nie mógł swobodnie opuścić domu opieki. Tylko jego przedstawiciel ustawowy mógł wystąpić do kierownictwa zakładu o wydanie mu przepustki. […] Nieuprawniona nieobecność skarżącego w zakładzie zostałaby zgłoszona na policję. Z uwagi na to skarżący pozostawał pod całkowitą kontrolą domu pomocy społecznej. […] Z subiektywnego punktu widzenia pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej powinien zostać uznany za pozbawienie go wolności, ponieważ skarżący nigdy nie wyraził EWOP-R0_100 zgody na umieszczenie go w zakładzie opiekuńczym, nigdy też nie zwrócono się do niego o wyrażenie swojego zdania w tej kwestii. […] Z TYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE 1. Uznaje skargę za dopuszczalną; 2. Stwierdza, że nastąpiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. Sprawa Kędzior przeciwko Polsce (skarga nr 45026/07) – wyrok z 16.10.2012 r., trybunal.gov.pl

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Wyrok, którego fragment przytoczono, wydał Europejski Trybunał Praw 1. P F Człowieka, funkcjonujący w systemie ochrony praw człowieka Rady Europy. Konwencja, do której odwołano się w przytoczonym fragmencie wyroku, 2. to Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 P F roku, zwana często także Europejską Konwencją Praw Człowieka.

Fragment wyroku jednego z trybunałów z siedzibą w Strasburgu […] art. 5 ust. 1 Konwencji, który stanowi[,] co następuje: „1. Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt nie może być pozbawiony wolności, z wyjątkiem […] zgodnego z prawem pozbawienia wolności osoby […] umysłowo chorej […]”. […] Skarżący twierdził, że umieszczenie go w domu pomocy społecznej stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. […] W szczególności, skarżący nie mógł swobodnie opuścić domu opieki. Tylko jego przedstawiciel ustawowy mógł wystąpić do kierownictwa zakładu o wydanie mu przepustki. […] Nieuprawniona nieobecność skarżącego w zakładzie zostałaby zgłoszona na policję. Z uwagi na to skarżący pozostawał pod całkowitą kontrolą domu pomocy społecznej. […] Z subiektywnego punktu widzenia pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej powinien zostać uznany za pozbawienie go wolności, ponieważ skarżący nigdy nie wyraził EWOP-R0_100 zgody na umieszczenie go w zakładzie opiekuńczym, nigdy też nie zwrócono się do niego o wyrażenie swojego zdania w tej kwestii. […] Z TYCH WZGLĘDÓW TRYBUNAŁ JEDNOGŁOŚNIE 1. Uznaje skargę za dopuszczalną; 2. Stwierdza, że nastąpiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. Sprawa Kędzior przeciwko Polsce (skarga nr 45026/07) – wyrok z 16.10.2012 r., trybunal.gov.pl

O organizacji międzynarodowej Organizacja humanitarna i rozwojowa na rzecz dzieci. Jej celem jest pomoc dzieciom, m.in. w zakresie ochrony zdrowia, edukacji i w sytuacji klęsk humanitarnych. Na podstawie: www.[…] Podaj nazwę organizacji, której dotyczą materiały źródłowe. Nr zadania 20. 21.1. 21.2. 22. Wypełnia Maks. liczba punktów 2 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

Uzupełnij tabelę – do każdej informacji dopisz nazwę państwa będącego celem podróży oraz określ, czy to państwo jest członkiem Unii Europejskiej (zaznacz TAK albo NIE). Nazwa państwa Członkostwo w UE Informacja 1. TAK NIE Informacja 2. TAK NIE Informacja 3. TAK NIE

Informacje o podróżach Informacja 1.: Angel jest obywatelem Hiszpanii. Chce odwiedzić przyjaciół w jednym z państw wyspiarskich Europy Zachodniej. Informacja 2.: Anna jest obywatelką Polski pracującą w Brukseli. Wybiera się w podróż służbową do jednego z państw skandynawskich. Informacja 3.: Henrik jest obywatelem Włoch. Wybiera się z wizytą do rodziny swego ojca mieszkającej w jednym z państw bałtyckich. Fragment mapy politycznej Europy (państwa będące celami podróży oznaczono na mapie odpowiednimi numerami)

Wskaż osobę, która po przybyciu do państwa będącego celem podróży zostanie poddana regularnej kontroli granicznej. Odpowiedź uzasadnij. Rozstrzygnięcie – osoba z informacji nr …… EWOP-R0_100 Uzasadnienie –

Informacje o podróżach Informacja 1.: Angel jest obywatelem Hiszpanii. Chce odwiedzić przyjaciół w jednym z państw wyspiarskich Europy Zachodniej. Informacja 2.: Anna jest obywatelką Polski pracującą w Brukseli. Wybiera się w podróż służbową do jednego z państw skandynawskich. Informacja 3.: Henrik jest obywatelem Włoch. Wybiera się z wizytą do rodziny swego ojca mieszkającej w jednym z państw bałtyckich. Fragment mapy politycznej Europy (państwa będące celami podróży oznaczono na mapie odpowiednimi numerami)

Odnosząc się do cech państwa, sformułuj argument i kontrargument do tezy: Organizm polityczny, którego nazwę podkreślono w tekście, jest państwem. Argument – Kontrargument –

O Republice Chińskiej na Tajwanie Pełniąca […] funkcję [prezydenta] od 2016 r., Tsai Ing-wen[,] jest przeciwna zbliżeniu z ChRL, a wśród członków jej ugrupowania (Demokratycznej Partii Postępowej) są zwolennicy proklamowania niepodległego państwa tajwańskiego. Formalnie rzecz biorąc, od 1949 r. do dziś na Tajwanie mamy bowiem do czynienia z Republiką Chińską, a ściślej z jej ostatnim skrawkiem […]. Dziś to Republika Chińska nie jest uznawana przez większość państw świata – choć równocześnie wiele z nich utrzymuje z Tajwanem relacje. Ale poniżej poziomu oficjalnego uznania, by nie drażnić Pekinu. Ten traktuje bowiem wyspę jako zbuntowaną prowincję, która musi wrócić do macierzy, choćby siłą. P. Bernardyn, Tajwański ból głowy, „Tygodnik Powszechny” 2021, nr 26 (3755), s. 40.

Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych. Terytorium, które ma podobny jak Tajwan status w prawie międzynarodowym, to A. Cypr Północny. B. Korea Południowa. C. Sudan Południowy. D. Macedonia Północna. Nr zadania 23.1. 23.2. 24.1. 24.2. Wypełnia Maks. liczba punktów 2 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

O Republice Chińskiej na Tajwanie Pełniąca […] funkcję [prezydenta] od 2016 r., Tsai Ing-wen[,] jest przeciwna zbliżeniu z ChRL, a wśród członków jej ugrupowania (Demokratycznej Partii Postępowej) są zwolennicy proklamowania niepodległego państwa tajwańskiego. Formalnie rzecz biorąc, od 1949 r. do dziś na Tajwanie mamy bowiem do czynienia z Republiką Chińską, a ściślej z jej ostatnim skrawkiem […]. Dziś to Republika Chińska nie jest uznawana przez większość państw świata – choć równocześnie wiele z nich utrzymuje z Tajwanem relacje. Ale poniżej poziomu oficjalnego uznania, by nie drażnić Pekinu. Ten traktuje bowiem wyspę jako zbuntowaną prowincję, która musi wrócić do macierzy, choćby siłą. P. Bernardyn, Tajwański ból głowy, „Tygodnik Powszechny” 2021, nr 26 (3755), s. 40.

O organizacji międzynarodowej Artykuł 5. Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich […] będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim[,] i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym […]. Polityk i ekonomista, premier Norwegii w latach 2000–2001 oraz 2005–2013. W 2014 roku został Sekretarzem Generalnym organizacji, której dotyczy pierwszy wiersz niniejszej tabeli. Dz.U. 2000, nr 87, poz. 970; pl.wikipedia.org Uzupełnij zdania – wpisz: pełną polską nazwę organizacji (1.), rok (2.) oraz nazwisko polityka (3.). Organizacja, której dotyczy pierwszy wiersz tabeli, to (1.) . Rzeczpospolita Polska została do niej przyjęta w roku (2.) ………… . W 2014 roku Sekretarzem Generalnym tej organizacji został – przedstawiony w drugim wierszu tabeli – Jens (3.) .

Podaj imię i nazwisko polityka, który wygłosił przemówienie zaprezentowane w materiałach źródłowych.

Przemówienie z 2008 roku – fragment tekstu i fotografia Gdy zainicjowałem ten przyjazd, niektórzy sądzili, że prezydenci będą się obawiać. Nikt się nie obawiał. Wszyscy przyjechali, bo Środkowa Europa ma odważnych przywódców. I chciałbym to powiedzieć nie tylko Wam, chciałbym to powiedzieć również tym z naszej wspólnej Unii Europejskiej, że Europa Środkowa, Gruzja, że cały nasz region będzie się liczył, że jesteśmy podmiotem. I my też wiemy świetnie, że dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze Państwa Bałtyckie, a później może i czas na mój kraj, na Polskę! www.polskieradio.pl EWOP-R0_100 magazyn.wp.pl Obok polskiego polityka stoją w kolejności (od lewej) ówcześni: prezydent Ukrainy W. Juszczenko, prezydent Gruzji M. Saakaszwili, prezydent Litwy V. Adamkus, prezydent Estonii T.H. Ilves i premier Łotwy I. Godmanis.

Wyjaśnij kontekst przemówienia zaprezentowanego w materiałach źródłowych, odnosząc się do wydarzeń z 2008 roku.

Przemówienie z 2008 roku – fragment tekstu i fotografia Gdy zainicjowałem ten przyjazd, niektórzy sądzili, że prezydenci będą się obawiać. Nikt się nie obawiał. Wszyscy przyjechali, bo Środkowa Europa ma odważnych przywódców. I chciałbym to powiedzieć nie tylko Wam, chciałbym to powiedzieć również tym z naszej wspólnej Unii Europejskiej, że Europa Środkowa, Gruzja, że cały nasz region będzie się liczył, że jesteśmy podmiotem. I my też wiemy świetnie, że dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze Państwa Bałtyckie, a później może i czas na mój kraj, na Polskę! www.polskieradio.pl EWOP-R0_100 magazyn.wp.pl Obok polskiego polityka stoją w kolejności (od lewej) ówcześni: prezydent Ukrainy W. Juszczenko, prezydent Gruzji M. Saakaszwili, prezydent Litwy V. Adamkus, prezydent Estonii T.H. Ilves i premier Łotwy I. Godmanis.

Uzasadnij, odnosząc się do wydarzeń z 2014 roku, że część obaw wyrażonych w przemówieniu zaprezentowanym w materiałach źródłowych się potwierdziła. Nr zadania 25. 26.1. 26.2. 26.3. Wypełnia Maks. liczba punktów 2 1 1 1 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100

Przemówienie z 2008 roku – fragment tekstu i fotografia Gdy zainicjowałem ten przyjazd, niektórzy sądzili, że prezydenci będą się obawiać. Nikt się nie obawiał. Wszyscy przyjechali, bo Środkowa Europa ma odważnych przywódców. I chciałbym to powiedzieć nie tylko Wam, chciałbym to powiedzieć również tym z naszej wspólnej Unii Europejskiej, że Europa Środkowa, Gruzja, że cały nasz region będzie się liczył, że jesteśmy podmiotem. I my też wiemy świetnie, że dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze Państwa Bałtyckie, a później może i czas na mój kraj, na Polskę! www.polskieradio.pl EWOP-R0_100 magazyn.wp.pl Obok polskiego polityka stoją w kolejności (od lewej) ówcześni: prezydent Ukrainy W. Juszczenko, prezydent Gruzji M. Saakaszwili, prezydent Litwy V. Adamkus, prezydent Estonii T.H. Ilves i premier Łotwy I. Godmanis.

Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie. Temat 1. Scharakteryzuj tryb wyboru, strukturę organizacyjną oraz funkcje Senatu RP. Temat 2. Scharakteryzuj prawa i wolności człowieka oraz środki ich ochrony w Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę wyłącznie aspekty przedstawione na schemacie. Schemat. System ochrony praw i wolności człowieka w RP – wybrane aspekty Prawa i wolności człowieka w RP oraz ich ochrona Konstytucyjne Konstytucyjne Sądowe środki Rola Rzecznika prawa i wolności prawa i wolności ochrony praw Praw osobiste polityczne i wolności Obywatelskich Temat 3. Przedstaw system instytucjonalny Unii Europejskiej – scharakteryzuj kompetencje wymienionych instytucji w dziedzinie prawodawczej, wykonawczej i sądowej oraz wskaż na wzajemne zależności między tymi instytucjami. Przepisy art. 9. traktatu z Lizbony 1. Unia dysponuje ramami instytucjonalnymi, które mają na celu propagowanie jej wartości, realizację jej celów, służenie jej interesom, interesom jej obywateli oraz interesom Państw Członkowskich, jak również zapewnianie spójności, skuteczności i ciągłości jej polityk oraz działań. Instytucjami Unii są: – Parlament Europejski, […] – Rada, – Komisja Europejska (zwana dalej „Komisją”), – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej […]. 2. Każda instytucja działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy Traktatów, zgodnie z procedurami, na warunkach i w celach w nich określonych. Instytucje lojalnie ze sobą współpracują. Dz.U. UE 2007/C, 306/01. EWOP-R0_100 WYPRACOWANIE na temat nr ………… Nr zadania 27. Wypełnia Maks. liczba punktów 12 egzaminator Uzyskana liczba punktów EWOP-R0_100 EWOP-R0_100 EWOP-R0_100 EWOP-R0_100 EWOP-R0_100 EWOP-R0_100 Formuła 2015 Formuła 2015 Formuła 2015

Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Zachowanie młodej osoby zilustrowane na wszystkich częściach rysunku jest przykładem postawy nonkonformistycznej. argument – … kontrargument – … Materiał źródłowy 1. Opis rysunku Rysunek składa się z trzech części. W pierwszej części przedstawiono młodą uśmiechniętą kobietę, która – podnosząc bluzkę do góry i wskazując palcem na swój bok – zwraca się do koleżanki: „O, to jest odpowiednie miejsce na mój nowy tatuaż!”. Koleżanka pyta: „Ale po co ci tatuaż?”. Druga część rysunku przedstawia wyłącznie pierwszą z kobiet, która odpowiada: „Chcę wyrazić swoją indywidualność. Tatuaż wyróżnia cię z tłumu, sprawia, że jesteś niepowtarzalna…”. W trzeciej części rysunku dodaje ona z kolei: „A poza tym wszyscy teraz mają tatuaże”.

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2) z książki R. Cialdiniego pt. „Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka”, wykonaj polecenia 1.1.–1.2.

Uzasadnij, że zachowanie młodej osoby zilustrowane na wszystkich częściach rysunku nie jest przykładem działania reguły opisanej w tekście. Materiał źródłowy 2. Tekst dotyczący reguły niedostępności Podobnie jak inne narzędzia wpływu, reguła niedostępności żeruje na naszej skłonności chodzenia na skróty. […] Z doświadczenia wiemy, że rzeczy trudne do uzyskania są zwykle cenniejsze od tych, które są dostępne bez żadnych ograniczeń […]. Dlatego też informacja o stopniu dostępności jakiegoś przedmiotu czy jakiejś możliwości może być łatwą do wykorzystania przesłanką oceny ich wartości. Źródłem oddziaływania reguły niedostępności jest więc prosty fakt, że na ogół mamy rację, kiedy traktujemy rzeczy mało dostępne jako cenne […].

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2) z książki R. Cialdiniego pt. „Wywieranie wpływu na ludzi. Teoria i praktyka”, wykonaj polecenia 1.1.–1.2.

Rozstrzygnij, czy zjawisko opisane w tekście jest związane ze stratyfikacyjną funkcją rodziny. Odpowiedź uzasadnij. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – …

Korzystając z fragmentu analizy E. Dallemury zamieszczonej na stronie internetowej instytucji publicznej, wykonaj polecenia 2.1.–2.2.

Wypisz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź wybierz spośród podanych A–D. W tekście wyjaśniono A. mechanizm eskalacji konfliktów międzygrupowych. B. zasady rozwiązywania problemów społecznych. C. przyczyny wykluczenia społecznego. D. mechanizm kontroli społecznej. Jednostki i grupy zajmujące niższe pozycje społeczne mają ograniczony dostęp do lepszego wykształcenia, pracy, opieki zdrowotnej i kultury. Dzieci pochodzące z tych grup narażone są na dziedziczenie niekorzystnego położenia. Ubóstwo przyczynia się do […] obniżenia poczucia wartości, poczucia deprywacji i niemożności zaspokojenia potrzeb życiowych, dezintegracji rodziny, rozwoju przestępczości, nierównego startu życiowego, pogorszenia stanu zdrowia, marginalizacji w życiu społecznym i kulturalnym. […] Zmianę i możliwość nadrobienia deficytów najbardziej utrudniają im jednak nie warunki socjalne, a problemy emocjonalne: brak wiary w siebie, niskie poczucie sprawczości, bezradność, niedojrzałość, poczucie krzywdy, nieufność, brak wzorców, nieumiejętność systematycznego działania.

Korzystając z fragmentu analizy E. Dallemury zamieszczonej na stronie internetowej instytucji publicznej, wykonaj polecenia 2.1.–2.2.

Korzystając z fragmentu książki B. Szackiej pt. „Wprowadzenie do socjologii”, wypisz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź wybierz spośród podanych A–D. W tekście przedstawiono społeczeństwo A. poprzemysłowe. B. informacyjne. C. industrialne. D. tradycyjne. Istotą [tego] społeczeństwa […] jest gospodarka rynkowa oraz masowe wytwarzanie dóbr materialnych przy użyciu maszyn i poza gospodarstwem domowym […], z czym wiąże się pogłębianie podziału pracy. […] Zwiększa się przestrzenna i społeczna ruchliwość ludzi. Pojawiają się zbiorowości społeczne nowego rodzaju: celowo konstruowane, oparte na normach prawnych i ogarniające jedynie część życia jednostek […]. Upowszechnia się umiejętność czytania i pisania oraz rośnie rola wykształcenia. Pojawiają się środki masowego przekazu […].

Wypisz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź wybierz spośród podanych A–D. Informacja wskazana w przedostatnim zdaniu tekstu (o wypieraniu imion łemkowskich przez polskie) jest przykładem A. akulturacji. B. ksenofobii. C. stygmatyzacji. D. autochtonizacji.

Korzystając z fragmentu książki M. Pecucha pt. „Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze”, wykonaj polecenia 4.1.–4.2.

Dokończ zdanie – podaj nazwę właściwego Kościoła nierzymskokatolickiego. Mniejszość, której dotyczy tekst, odbywała na ogół przedstawiony obrzęd w Kościele rzymskokatolickim obrządku bizantyjsko-ukraińskiego (zwanym często także Kościołem greckokatolickim) lub w … . Narodziny dziecka wiążą się nierozerwalnie z wyborem dla niego imienia. Jak podaje E. Wolnicz-Pawłowska, do XIX wieku większość imion […] miała pochodzenie chrześcijańskie, z dawnych imion słowiańskich ostały się głównie te, które zaakceptował Kościół jako imiona świętych i błogosławionych. […] Przed wojną nadal powszechne było nadawanie dzieciom imion figurujących w kalendarzu liturgicznym, gdy rodzice chcieli ochrzcić imieniem, które nie miało swojego świętego patrona, kapłan domagał się wyboru nowego imienia. […] Imiona występujące tradycyjnie wśród Łemków można określić chociażby według spisów przesiedleńców […]. Od lat siedemdziesiątych [XX w.] coraz częściej zaczyna się spotykać wśród łemkowskich dzieci imiona polskie, niespotykane wcześniej na Łemkowszczyźnie. Uroczyste nadanie imienia jest nierozerwalnie związane z ceremonią chrztu.

Korzystając z fragmentu książki M. Pecucha pt. „Tożsamość kulturowa Łemków w zachodniej Polsce i na Ukrainie. Studium porównawcze”, wykonaj polecenia 4.1.–4.2.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń (1–2). Wypisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. W każdym z badań większość respondentów wskazywała na kryterium autoidentyfikacji w kwestii uznawania kogoś za Polaka. 2. W 2015 roku 24% respondentów wybrało cechę powodującą, że przedstawicieli Polonii nie można byłoby uznać za Polaków.

Korzystając z zestawienia z badań CBOS pt. „Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych”, wykonaj polecenia 5.1.–5.2.

Rozstrzygnij, który z wyborów respondentów (spośród odpowiedzi 1–5) należy uznać za wskazujący na poparcie politycznej koncepcji narodu. Odpowiedź uzasadnij. numer wyboru – … uzasadnienie – … Zestawienie. Cechy konieczne, aby uznać kogoś za Polaka (w 2005 i 2015 roku) Badani mieli wybrać z podanej listy dwie odpowiedzi. W zestawieniu ukazano 5 najczęstszych wyborów badanych. Odp. 1: Aby on sam czuł się Polakiem. 2005 – 69% 2015 – 59% Odp. 2: Aby był obywatelem polskim. 2005 – 34% 2015 – 40% Odp. 3: Aby przynajmniej jedno z jego rodziców było Polakiem. 2005 – 25% 2015 – 29% Odp. 4: Aby mieszkał na stałe w Polsce. 2005 – 23% 2015 – 24% Odp. 5: Aby mówił po polsku. 2005 – 20% 2015 – 20%

Korzystając z zestawienia z badań CBOS pt. „Tożsamość narodowa i postrzeganie praw mniejszości narodowych i etnicznych”, wykonaj polecenia 5.1.–5.2.

Rozstrzygnij, czy w świetle fragmentu książki K. Wężyk pt. „Kanada. Ulubiony kraj świata” znajduje potwierdzenie teza o roszczeniowej postawie uchodźców. Odpowiedź uzasadnij. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – … Kanada, oprócz względów humanitarnych, traktuje przyjmowanie uchodźców jak inwestycję, także demograficzną: trzy czwarte syryjskich uchodźców nie skończyło osiemnastu lat, a dzieci szybko się integrują. Poprzednie doświadczenia pokazują też, że gdy przybysze okrzepną i nauczą się języka, korzystają z pomocy społecznej rzadziej niż statystyczny Kanadyjczyk. Wśród [nich] po dziesięciu latach pracę znalazło 86 procent, z czego jeden na pięciu założył własną firmę. Oczywiście integracja uchodźców nie jest zupełnie bezproblemowa. Rządowy zasiłek w miastach, gdzie koszty życia są większe, ledwo zaspokaja potrzeby dużych rodzin. W wielu miejscach […] miesiącami czeka się na kurs angielskiego, co z kolei odwleka moment znalezienia pracy.

Uwzględniając kwestię przynależności politycznej większości posłów na Sejm RP, wyjaśnij zróżnicowanie oceny działalności tej izby parlamentu ze względu na preferencje wyborcze respondentów. Zestawienie 1. Oceny działalności Sejmu RP przez elektoraty różnych ugrupowań we wrześniu 2020 r. (w %) elektorat PiS (koalicji Zjednoczonej Prawicy): dobra – 60, zła – 24 elektorat Koalicji Obywatelskiej: dobra – 10, zła – 85 elektorat Lewicy: dobra – 8, zła – 80 elektorat Konfederacji: dobra – 14, zła – 71

Korzystając z zestawień (1–2) z badań CBOS pt. „Oceny działalności instytucji publicznych”, wykonaj polecenia 7.1.–7.2.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń (1–2). Wypisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. Między marcem a wrześniem 2020 roku odsetek dobrych ocen działalności Sejmu RP spadł o 7%. 2. W 2020 roku odsetek złych ocen działalności Sejmu RP systematycznie wzrastał. Zestawienie 2. Oceny działalności Sejmu RP w 2020 roku (w %) miesiąc dobra zła marzec 37 47 czerwiec 34 53 wrzesień 30 52

Korzystając z zestawień (1–2) z badań CBOS pt. „Oceny działalności instytucji publicznych”, wykonaj polecenia 7.1.–7.2.

Do każdego opisu koncepcji genezy państwa przyporządkuj jej autora. Odpowiedzi wybierz spośród podanych: Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu, Tomasz Hobbes, Ludwik Gumplowicz. opis 1. – ... opis 2. – ... Opis 1. Powstanie państwa wiąże się z działaniem istoty nadprzyrodzonej. Opis 2. Państwo jest następstwem podboju słabszych plemion przez plemiona silniejsze.

Podaj nazwę formy demokracji bezpośredniej opisanej we fragmencie książki A. Jamroza pt. „Demokracja współczesna. Wprowadzenie”. Artykuł 75. Konstytucji Włoch stanowi, iż na żądanie 500 tys. wyborców lub 5 rad regionalnych przeprowadzane jest […] [głosowanie], które może zadecydować o całkowitej lub częściowej abrogacji (uchyleniu) ustawy lub aktu prawnego mającego rangę ustawy.

Podaj nazwy państw, których systemów politycznych dotyczą przedstawione materiały źródłowe (1–2). państwo 1. (z materiału źródłowego 1.) – … państwo 2. (z materiału źródłowego 2.) – …

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2), wykonaj polecenia 10.1.–10.2.

Wyjaśnij, na czym polega różnica w każdym z podanych aspektów między systemami politycznymi państw przedstawionymi w materiałach źródłowych (1–2). sposób wyboru głowy państwa – … struktura egzekutywy – … odpowiedzialność polityczna egzekutywy – … Materiał źródłowy 1. Fragmenty konstytucji państwa 1. Art. 6. Prezydent Republiki jest wybierany na 5 lat w wyborach powszechnych […]. Art. 8. Prezydent Republiki powołuje premiera. Decyzję o odwołaniu go z funkcji podejmuje w wyniku złożenia przez premiera dymisji rządu. Na wniosek premiera powołuje innych członków rządu i ich odwołuje. Art. 9. Prezydent Republiki przewodniczy Radzie Ministrów. Art. 21. Premier kieruje działalnością rządu. […] może przewodniczyć w zastępstwie Prezydenta Republiki Radzie Ministrów, na podstawie wyraźnego upoważnienia […]. Art. 50. W przypadku gdy Zgromadzenie Narodowe uchwali wotum nieufności […], premier składa Prezydentowi Republiki dymisję rządu. Materiał źródłowy 2. Opis schematu dotyczącego egzekutywy i legislatywy na szczeblu federalnym w państwie 2. Schemat ukazuje, że zarówno parlament, jak i prezydent pochodzą z wyborów powszechnych, ale prezydent wybierany jest w wyborach pośrednich. Legislatywę tworzy dwuizbowy Kongres złożony z Izby Reprezentantów i Senatu. Organami egzekutywy są prezydent i jego gabinet. Ze schematu wynika, że członkowie gabinetu są odpowiedzialni politycznie wyłącznie przed prezydentem.

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2), wykonaj polecenia 10.1.–10.2.

Wypisz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź wybierz spośród podanych A–D. W tekście został opisany system A. prezydencki. B. parlamentarno-gabinetowy. C. parlamentarno-komitetowy. D. parlamentarno-prezydencki.

Korzystając z fragmentu książki pt. „Nauka o polityce. Wybrane zagadnienia”, wykonaj polecenia 11.1.–11.2.

Podaj nazwę państwa europejskiego, w którym funkcjonuje system polityczny opisany w tekście. […] parlament jest najwyższym organem reprezentującym naród i sprawującym w jego imieniu wyłączną władzę – posiada on funkcję ustawodawczą i funkcję rządzenia państwem poprzez ustalanie jego polityki. Parlamentowi podporządkowane są inne organy państwa.

Korzystając z fragmentu książki pt. „Nauka o polityce. Wybrane zagadnienia”, wykonaj polecenia 11.1.–11.2.

Korzystając z opisu wykresu z badań CBOS pt. „Elektoraty partyjne o istotnych kwestiach społeczno-politycznych”, oceń prawdziwość podanych stwierdzeń (1–2). Wypisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. Elektoratem opowiadającym się za największym interwencjonizmem państwa w gospodarkę był elektorat PSL. 2. Najbardziej zbliżone do siebie w kwestii światopoglądu były elektoraty PO i PSL. Opis wykresu pt. „Elektoraty ugrupowań na osiach podziałów politycznych w 2011 roku” Na układzie współrzędnych zaznaczono osie: X, która dotyczy kwestii społeczno-ekonomicznych, oraz Y, która dotyczy kwestii światopoglądowych. Skrajne wartości na osi X to -5 (co oznacza etatyzm) i 5 (co oznacza liberalizm ekonomiczny). Skrajne wartości na osi Y to -7 (co oznacza liberalizm światopoglądowy) i 9 (co oznacza konserwatyzm światopoglądowy). Miejsce poszczególnych elektoratów ugrupowań na wskazanych osiach: PiS – oś X: -2, oś Y: 8. PO – oś X: 3, oś Y: -3. PSL – oś X: -3, oś Y: -2. SLD – oś X: 1, oś Y: -5.

Podaj nazwy organów władzy centralnej w Rzeczypospolitej Polskiej oznaczonych – w przytoczonych przepisach prawnych art. 154. Konstytucji RP – numerami (1. i 2.). organ 1. – … organ 2. – … 1. [Organ 1.] desygnuje Prezesa Rady Ministrów, który proponuje skład Rady Ministrów. 2. Prezes Rady Ministrów […] przedstawia [organowi 2.] program działania Rady Ministrów z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania.

Wyjaśnij, na czym polegają trzy różnice w zakresie inicjatywy ustawodawczej między rozwiązaniami z przytoczonego fragmentu projektu konstytucji a tymi określonymi w obecnie obowiązującej Konstytucji RP.

Korzystając z fragmentu projektu konstytucji NSZZ „Solidarność” z 1994 roku, wykonaj polecenia 14.1.–14.2.

Rozstrzygnij, czy w projekcie konstytucji, którego fragment przytoczono, przyznano Radzie Ministrów RP („Rządowi”) większe uprawnienia w zakresie tworzenia prawa, niż ma ona według obecnie obowiązującej Konstytucji RP. Odpowiedź uzasadnij. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – … Art. 67.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, senatorom, Prezydentowi i Rządowi. Inicjatywę ustawodawczą posiadają także najbardziej reprezentatywne związki zawodowe na zasadach określonych w ustawie. 2. Projekt może być wniesiony do Sejmu także w formie wniosku obywatelskiego, podpisanego przez co najmniej 200 000 wyborców. O ważności wniosku obywatelskiego rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny. 3. Prawo wnoszenia poprawek do projektów ustaw w czasie rozpatrywania ich przez Sejm przysługuje wnioskodawcy, Rządowi i posłom. Art. 68.1. Sejm może, ustawą podjętą bezwzględną większością głosów, na wniosek Rządu, upoważnić go do wydawania dekretów z mocą ustawy.

Korzystając z fragmentu projektu konstytucji NSZZ „Solidarność” z 1994 roku, wykonaj polecenia 14.1.–14.2.

Uzupełnij przytoczony fragment uchwały budżetowej – wpisz właściwe nazwy organów samorządu terytorialnego (1. i 2.). organ 1. – … organ 2. – …

Korzystając z fragmentu uchwały budżetowej z gminy wiejskiej Gietrzwałd, wykonaj polecenia 15.1.–15.2.

Rozstrzygnij, czy w uchwale budżetowej, której fragment przytoczono, założony jest deficyt budżetowy. Odpowiedź uzasadnij. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – … Uchwała nr XXXIV/340/2018 [1. organu samorządu terytorialnego] Gietrzwałd z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy Gietrzwałd na rok 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym […] uchwala, co następuje: § 1.1. Dochody budżetu gminy w wysokości 34 009 309,24 zł, w tym z tytułu dotacji i środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 – 4 844 633,14 zł. § 2.1. Wydatki budżetu gminy w wysokości 38 843 553,75 zł, z czego: a) wydatki bieżące w wysokości 28 815 238,15 zł; b) wydatki majątkowe w wysokości 10 028 315,60 zł. §10. Wykonanie Uchwały powierza się [2. organowi samorządu terytorialnego].

Korzystając z fragmentu uchwały budżetowej z gminy wiejskiej Gietrzwałd, wykonaj polecenia 15.1.–15.2.

Do każdego przytoczonego przepisu prawnego z Kodeksu postępowania karnego dopisz nazwę właściwego organu władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej. przepis 1. – … przepis 2. – … przepis 3. – … Przepis 1. […] orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Przepis 2. […] rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. Przepis 3. […] rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie.

Korzystając z wykresu przedstawiającego jedno ze zjawisk gospodarczych, wypisz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź wybierz spośród podanych A–D. Przedstawiony wykres może posłużyć do wyjaśnienia zjawiska A. recesji, ponieważ w wieloletniej perspektywie jest ona rosnąca. B. recesji, ponieważ jest ona elementem cyklu koniunkturalnego w gospodarce. C. inflacji, ponieważ w wieloletniej perspektywie jest ona rosnąca. D. inflacji, ponieważ jest ona elementem cyklu koniunkturalnego w gospodarce. Na wykresie na osi X zobrazowano czas, a na osi Y – wzrost PKB. Przedstawiona krzywa ma kształt sinusoidy, a trend długookresowy jest rosnący.

Podaj nazwę systemu prawa opisanego we fragmencie książki K. Sójki-Zielińskiej pt. „Drogi i bezdroża prawa. Szkice z dziejów kultury prawnej Europy”. Inaczej więc niż na kontynencie prawo angielskie kształtowało się […] przez świadome nawiązywanie w orzecznictwie do prejudykatów, tj. wyroków sądowych, które zapadały poprzednio w analogicznych sprawach. […] Miało to dalekosiężne konsekwencje. […] Sędziowie nie potrzebowali odnajdywać jakiejś ogólnej normy prawnej, aby nią wyrok uzasadnić […].

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń (1–2). Wypisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. Przytoczone przepisy prawne pochodzą z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. 2. Ewentualna sprawa sądowa związana z przytoczonymi przepisami prawnymi toczyłaby się według norm postępowania cywilnego. Art. 180. § 1. Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze: 1) 20 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie […]. § 2. Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. § 3. Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1. § 4. Pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli: 1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko; 2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową. § 5. Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko przysługuje, w przypadku rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 14 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego przypadającej po dniu rezygnacji przez ubezpieczoną – matkę dziecka z pobierania zasiłku macierzyńskiego. Art. 1823. § 1. Pracownik – ojciec wychowujący dziecko ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze do 2 tygodni […].

Korzystając z przepisów prawnych z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, wykonaj polecenia 19.1.–19.3.

Rozstrzygnij, czy Joannie – w sytuacji przedstawionej w opisie – przysługuje prawo do urlopu macierzyńskiego. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonych przepisów prawnych. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – … Opis sytuacji: Joanna od czterech lat współpracuje ze znanym wydawnictwem edukacyjnym. Pisanie testów i kart pracy stało się dla niej jedynym źródłem utrzymania, a wykonywała to wyłącznie na podstawie zawieranych każdorazowo umów o dzieło. Joanna jest w ciąży i oczekuje narodzin swojego drugiego dziecka. Na 4 tygodnie przed przewidywaną datą porodu Joanna postanowiła wystąpić o urlop macierzyński.

Korzystając z przepisów prawnych z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, wykonaj polecenia 19.1.–19.3.

Rozstrzygnij, czy Adamowi jako ojcu dziecka przysługuje – w sytuacji przedstawionej w opisie – część urlopu macierzyńskiego niewykorzystana przez jego żonę. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do przytoczonych przepisów prawnych. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – … Opis sytuacji: Adam pracuje – na podstawie umowy o pracę – jako urzędnik. Jego żona, po 15 tygodniach przebywania na urlopie macierzyńskim (w całości po porodzie), postanawia wrócić do pracy na stanowisko dyrektora publicznej szkoły podstawowej w Łomży. Adam wykorzystał już przysługujący mu urlop ojcowski.

Korzystając z przepisów prawnych z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej, wykonaj polecenia 19.1.–19.3.

Uzupełnij fragment przedstawionego pisma procesowego – wpisz właściwe nazwy. 1. Nazwa wydziału sądu – … 2. Nazwa strony – … 3. Nazwa strony – … 4. Nazwa pisma – … Kraków, dnia 10 maja 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział [1. Nazwa wydziału] ul. Przy Rondzie 7, 31-547 Kraków [2. Nazwa strony]: Aniela Abacka ul. Akacjowa 46, 32-071 Kamień reprezentowana przez radcę prawnego Bartłomieja Babackiego [3. Nazwa strony]: Skarb Państwa – Wojewoda Małopolski ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków [4. Nazwa pisma] o zapłatę wraz z wnioskiem o zwolnienie z kosztów Wnoszę o zasądzenie na rzecz Anieli Abackiej kwoty 157 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, poczynając od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania za utracone prawo własności nieruchomości położonych w Krakowie.

Rozstrzygnij, czy wyrok, którego fragment przytoczono, został wydany w sprawie naruszania praw i wolności człowieka zaliczanych do drugiej generacji. Odpowiedź uzasadnij. rozstrzygnięcie – … uzasadnienie – …

Korzystając z fragmentu wyroku jednego z trybunałów z siedzibą w Strasburgu, wykonaj polecenia 21.1.–21.2.

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń (1–2). Wypisz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. 1. Wyrok, którego fragment przytoczono, wydał Europejski Trybunał Praw Człowieka, funkcjonujący w systemie ochrony praw człowieka Rady Europy. 2. Konwencja, do której odwołano się w przytoczonym fragmencie wyroku, to Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 roku, zwana często także „Europejską Konwencją Praw Człowieka”. Fragmenty wyroku z 16.10.2012 r. w sprawie Kędzior przeciwko Polsce (skarga nr 45026/07) Art. 5 ust. 1 Konwencji stanowi, co następuje: „1. Każdy ma prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Nikt nie może być pozbawiony wolności, z wyjątkiem […] zgodnego z prawem pozbawienia wolności osoby […] umysłowo chorej […]”. […] Skarżący twierdził, że umieszczenie go w domu pomocy społecznej stanowiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji. […] W szczególności, skarżący nie mógł swobodnie opuścić domu opieki. Tylko jego przedstawiciel ustawowy mógł wystąpić do kierownictwa zakładu o wydanie mu przepustki. […] Nieuprawniona nieobecność skarżącego w zakładzie zostałaby zgłoszona na policję. Z uwagi na to skarżący pozostawał pod całkowitą kontrolą domu pomocy społecznej. […] Z subiektywnego punktu widzenia pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej powinien zostać uznany za pozbawienie go wolności, ponieważ skarżący nigdy nie wyraził zgody na umieszczenie go w zakładzie opiekuńczym, nigdy też nie zwrócono się do niego o wyrażenie swojego zdania w tej kwestii. […] Z tych względów trybunał jednogłośnie 1. uznaje skargę za dopuszczalną; 2. stwierdza, że nastąpiło naruszenie art. 5 ust. 1 Konwencji.

Korzystając z fragmentu wyroku jednego z trybunałów z siedzibą w Strasburgu, wykonaj polecenia 21.1.–21.2.

Podaj nazwę organizacji, której dotyczy opis. Organizacja humanitarna i rozwojowa na rzecz dzieci. Jej celem jest pomoc dzieciom, m.in. w zakresie ochrony zdrowia, edukacji i w sytuacji klęsk humanitarnych. Logo tej organizacji jest następujące: w centrum przedstawiono małe dziecko trzymane na rękach przez osobę dorosłą, a postacie te są wpisane w okrąg otoczony dwiema gałązkami oliwnymi.

Do każdej informacji dopisz nazwę państwa będącego celem podróży oraz określ, czy państwo to jest członkiem Unii Europejskiej (wypisz tak albo nie). państwo z informacji 1. – …; członkostwo w UE – … państwo z informacji 2. – …; członkostwo w UE – … państwo z informacji 3. – …; członkostwo w UE – … Informacja 1.: Angel jest obywatelem Hiszpanii. Chce odwiedzić przyjaciół w Dublinie – stolicy państwa wyspiarskiego, którego jedyna granica lądowa to granica z Wielką Brytanią. Informacja 2.: Anna jest obywatelką Polski pracującą w Brukseli. Wybiera się w podróż służbową do Oslo – stolicy państwa skandynawskiego sąsiadującego od wschodu ze Szwecją, Finlandią i Rosją. Informacja 3.: Henrik jest obywatelem Włoch. Wybiera się z wizytą do rodziny swego ojca mieszkającej w Tallinnie – stolicy jednego z państw bałtyckich graniczącego od wschodu z Rosją, a od południa – z Łotwą.

Korzystając z informacji o podróżach, wykonaj polecenia 23.1.–23.2.

Wskaż osobę, która po przybyciu do państwa będącego celem podróży zostanie poddana regularnej kontroli granicznej. Odpowiedź uzasadnij. rozstrzygnięcie – osoba z informacji nr … uzasadnienie – …

Korzystając z informacji o podróżach, wykonaj polecenia 23.1.–23.2.

Odnosząc się do cech państwa, sformułuj argument i kontrargument do tezy: Republika Chińska (organizm polityczny na Tajwanie) jest państwem. argument – … kontrargument – … Pełniąca funkcję prezydenta od 2016 r., Tsai Ing-wen, jest przeciwna zbliżeniu z ChRL, a wśród członków jej ugrupowania (Demokratycznej Partii Postępowej) są zwolennicy proklamowania niepodległego państwa tajwańskiego. Formalnie rzecz biorąc, od 1949 r. do dziś na Tajwanie mamy bowiem do czynienia z Republiką Chińską […]. Dziś to Republika Chińska nie jest uznawana przez większość państw świata – choć równocześnie wiele z nich utrzymuje z Tajwanem relacje. Ale poniżej poziomu oficjalnego uznania, by nie drażnić Pekinu. Ten traktuje bowiem wyspę jako zbuntowaną prowincję […].

Korzystając z fragmentu artykułu P. Bernardyna pt. „Tajwański ból głowy” z „Tygodnika Powszechnego”, wykonaj polecenia 24.1.–24.2.

Wypisz poprawne dokończenie zdania. Odpowiedź wybierz spośród podanych A–D. Terytorium, które ma podobny jak Tajwan status w prawie międzynarodowym, to A. Cypr Północny. B. Korea Południowa. C. Sudan Południowy. D. Macedonia Północna.

Korzystając z fragmentu artykułu P. Bernardyna pt. „Tajwański ból głowy” z „Tygodnika Powszechnego”, wykonaj polecenia 24.1.–24.2.

Korzystając z materiału źródłowego dotyczącego jednej z organizacji międzynarodowych, uzupełnij zdania – wpisz: pełną polską nazwę organizacji (1.), rok (2.) oraz nazwisko polityka (3.). 1. Organizacja, której dotyczą materiały źródłowe, to … . 2. Rzeczpospolita Polska została do niej przyjęta w roku … . 3. W 2014 roku Sekretarzem Generalnym tej organizacji został – przedstawiony w materiale źródłowym – Jens ... . Logo organizacji: Na niebieskim tle zobrazowano wskazówki kompasu pokazujące kierunki geograficzne (róża wiatrów) otoczone białym pierścieniem. Artykuł 5. z traktatu powołującego organizację: Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich […] będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim[,] i dlatego zgadzają się, że jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym […]. Informacje o Sekretarzu Generalnym organizacji (od 2014 r.): polityk i ekonomista, premier Norwegii w latach 2000–2001 oraz 2005–2013.

Podaj imię i nazwisko Prezydenta RP, który wygłosił przemówienie zaprezentowane w materiałach źródłowych.

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2) prezentujących przemówienie Prezydenta RP z 2008 roku, wykonaj polecenia 26.1.–26.3.

Wyjaśnij kontekst przemówienia zaprezentowanego w materiałach źródłowych, odnosząc się do wydarzeń z 2008 roku.

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2) prezentujących przemówienie Prezydenta RP z 2008 roku, wykonaj polecenia 26.1.–26.3.

Uzasadnij, odnosząc się do wydarzeń z 2014 roku, że część obaw wyrażonych w przemówieniu zaprezentowanym w materiałach źródłowych się potwierdziła. Materiał źródłowy 1. Fragment przemówienia Gdy zainicjowałem ten przyjazd, niektórzy sądzili, że prezydenci będą się obawiać. Nikt się nie obawiał. Wszyscy przyjechali, bo Środkowa Europa ma odważnych przywódców. I chciałbym to powiedzieć nie tylko Wam, chciałbym to powiedzieć również tym z naszej wspólnej Unii Europejskiej, że Europa Środkowa, Gruzja, że cały nasz region będzie się liczył, że jesteśmy podmiotem. I my też wiemy świetnie, że dziś Gruzja, jutro Ukraina, pojutrze Państwa Bałtyckie, a później może i czas na mój kraj, na Polskę! Materiał źródłowy 2. Opis fotografii Na fotografii wykonanej w czasie wygłaszania przemówienia stoją w kolejności (od lewej) ówcześni prezydenci Polski, Ukrainy (W. Juszczenko), Gruzji (M. Saakaszwili), Litwy (V. Adamkus) i Estonii (T.H. Ilves) oraz premier Łotwy (I. Godmanis).

Korzystając z materiałów źródłowych (1–2) prezentujących przemówienie Prezydenta RP z 2008 roku, wykonaj polecenia 26.1.–26.3.

Wybierz jeden z podanych tematów (1–3) i napisz wypracowanie. Temat 1. Scharakteryzuj tryb wyboru, strukturę organizacyjną oraz funkcje Senatu RP. Temat 2. Scharakteryzuj prawa i wolności człowieka oraz środki ich ochrony w Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc pod uwagę wyłącznie aspekty przedstawione na schemacie. Opis schematu. Na schemacie wskazano na 4 aspekty systemu ochrony praw i wolności człowieka w RP: 1) konstytucyjne prawa i wolności osobiste, 2) konstytucyjne prawa i wolności polityczne, 3) sądowe środki ochrony praw i wolności oraz 4) rolę Rzecznika Praw Obywatelskich. Temat 3. Przedstaw system instytucjonalny Unii Europejskiej – scharakteryzuj kompetencje instytucji unijnych (wskazanych w zaprezentowanym art. 9. traktatu z Lizbony) w dziedzinie prawodawczej, wykonawczej i sądowej oraz wskaż na wzajemne zależności między tymi instytucjami. 1. Unia dysponuje ramami instytucjonalnymi, które mają na celu propagowanie jej wartości, realizację jej celów, służenie jej interesom, interesom jej obywateli oraz interesom Państw Członkowskich, jak również zapewnianie spójności, skuteczności i ciągłości jej polityk oraz działań. Instytucjami Unii są: – Parlament Europejski, […] – Rada, – Komisja Europejska (zwana dalej „Komisją”), – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej […]. 2. Każda instytucja działa w granicach uprawnień przyznanych jej na mocy Traktatów, zgodnie z procedurami, na warunkach i w celach w nich określonych. Instytucje lojalnie ze sobą współpracują. Formuła 2015 Formuła 2015 Formuła 2015