Wiedza o społeczeństwie 2026 — poziom rozszerzony

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Mniejszości narodowe w Polsce”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE wymaga obu poprawnych nazw.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Województwo podlaskie; mniejszość białoruska.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za podanie województwa podlaskiego i mniejszości białoruskiej.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Mniejszości narodowe w Polsce” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za podanie województwa podlaskiego i mniejszości białoruskiej.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Mniejszość narodowa a etniczna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Ta cecha ustawowo odróżnia mniejszość narodową od etnicznej.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   D. Utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za odpowiedź D.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Mniejszość narodowa a etniczna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za odpowiedź D.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Mniejszości etniczne w Polsce”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Obie formy nazwy są uznawane przez CKE.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Tatarzy / mniejszość tatarska.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę mniejszości etnicznej.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Mniejszości etniczne w Polsce” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę mniejszości etnicznej.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Stowarzyszenia i fundacje”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza równoważne uzasadnienie oparte na dobrowolnym zrzeszeniu osób.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Fragment dotyczy stowarzyszenia, ponieważ opisuje zrzeszenie oparte na członkostwie, a fundacja nie ma członków.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Stowarzyszenia i fundacje” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Migracje zagraniczne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Oba stwierdzenia są fałszywe według danych na wykresach w arkuszu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   F, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Migracje zagraniczne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Karta Polaka”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Dokument potwierdza przynależność do Narodu Polskiego bez nadania obywatelstwa.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Karta Polaka.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę dokumentu.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Karta Polaka” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę dokumentu.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Status prawny Karty Polaka”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Karta Polaka nie jest równoznaczna z obywatelstwem polskim.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Status prawny Karty Polaka” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Współczesne ideologie polityczne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE uznaje każdą z wymienionych nazw.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Liberalizm / ideologia liberalna / neoliberalizm.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę ideologii.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Współczesne ideologie polityczne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę ideologii.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Indywidualizm i dobro wspólne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza inne merytorycznie poprawne różnice wynikające z tekstów.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: (1) w fragmencie 1 państwo umożliwia realizację celów jednostek, a w fragmencie 2 realizuje dobro wspólne nadrzędne wobec interesów jednostki; (2) w fragmencie 1 państwo jest jednostce użyteczne i więź jest słabsza, a w fragmencie 2 państwo jest niezbędne z natury ludzkiej i więzi wspólnotowe są silniejsze.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za dwie poprawne różnice; 1 pkt za jedną.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Indywidualizm i dobro wspólne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za dwie poprawne różnice; 1 pkt za jedną.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Dobro wspólne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wystarczy jeden poprawnie sformułowany argument.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: realizacja dobra wspólnego pozwala na rozwój całego społeczeństwa, a przez to jego członków, lub ogranicza konflikty społeczne.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawny argument.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Dobro wspólne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawny argument.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „System prawa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy wskazać oba elementy odpowiedzi.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   A2 — luka prawna; naruszenie zupełności systemu prawa.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za odpowiedź A2.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „System prawa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za odpowiedź A2.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Prawo wyborcze do Senatu”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wystarczą dwie poprawne, zestawione różnice.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: dawniej wybory były proporcjonalne, obecnie są większościowe; dawniej każde województwo stanowiło okręg, obecnie istnieje 100 mniejszych okręgów jednomandatowych. CKE dopuszcza też różnice dotyczące wieku wyborczego i zasady równości.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za dwie różnice; 1 pkt za jedną.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Prawo wyborcze do Senatu” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za dwie różnice; 1 pkt za jedną.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Konstytucja PRL”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE wymaga poprawnego rozstrzygnięcia i uzasadnienia.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Konstytucja PRL z 1952 roku nie przewidywała Senatu; przywrócony w 1989 roku Senat był wybierany większościowo.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za odpowiedź z uzasadnieniem.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Konstytucja PRL” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za odpowiedź z uzasadnieniem.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Organy konstytucyjne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Art. 213 Konstytucji RP dotyczy KRRiT.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   D. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za odpowiedź D.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Organy konstytucyjne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za odpowiedź D.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Rzecznik Praw Obywatelskich”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Pełna odpowiedź składa się z trzech elementów.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Rzecznik Praw Obywatelskich; Sejm (za zgodą Senatu); 5 lat.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za trzy elementy; 1 pkt za dwa poprawne elementy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Rzecznik Praw Obywatelskich” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za trzy elementy; 1 pkt za dwa poprawne elementy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Referendum lokalne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Dla referendum odwoławczego obowiązuje szczególny próg ważności 3/5 liczby uczestników wyboru odwoływanego organu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   F, P.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Referendum lokalne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Referendum lokalne i ogólnokrajowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE uznaje równoważne zestawienia zgodne z prawem.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Podmioty: lokalne inicjuje organ stanowiący JST lub wymagany odsetek mieszkańców, a ogólnokrajowe m.in. Sejm, Prezydent za zgodą Senatu albo obywatele w procedurze ustawowej. Frekwencja: referendum lokalne jest co do zasady ważne przy co najmniej 30% udziału (odwoławcze — 3/5 frekwencji z wyborów), a wynik referendum ogólnokrajowego jest wiążący przy udziale ponad połowy uprawnionych; referendum konstytucyjne nie ma takiego progu.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za dwie poprawne różnice; 1 pkt za jedną.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Referendum lokalne i ogólnokrajowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za dwie poprawne różnice; 1 pkt za jedną.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Organy samorządu terytorialnego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Obie nazwy muszą być poprawne.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   A — sejmik województwa; B — wójt.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba organy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Organy samorządu terytorialnego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba organy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Samorząd powiatowy”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Starosta jest przewodniczącym zarządu powiatu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Starosta.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę funkcji.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Samorząd powiatowy” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę funkcji.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Organy wykonawcze samorządu”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Zarząd województwa jest kolegialny, a zarząd powiatu wybiera rada powiatu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, P.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Organy wykonawcze samorządu” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Akty urzędowe Prezydenta RP”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Jest to prawna forma przejęcia odpowiedzialności za akt głowy państwa.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Kontrasygnata.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Akty urzędowe Prezydenta RP” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Kontrasygnata dawniej i dziś”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wystarczą dwie poprawnie zestawione różnice.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: Konstytucja marcowa wymagała podpisu premiera i właściwego ministra, obecnie wystarcza podpis premiera; dawniej kontrasygnaty wymagały wszystkie akty, obecnie prerogatywy są z niej zwolnione. CKE dopuszcza też różnicę dotyczącą odpowiedzialności ministrów.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za dwie różnice; 1 pkt za jedną.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Kontrasygnata dawniej i dziś” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za dwie różnice; 1 pkt za jedną.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Finansowanie partii politycznych”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Odpowiedź wynika z progów i zasad finansowania przedstawionych w źródle.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   F, P.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Finansowanie partii politycznych” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Progi wyborcze i subwencje”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Uzasadnienie powinno zawierać porównanie progów.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Próg uzyskania subwencji jest niższy: 3% dla partii i 6% dla koalicji, podczas gdy progi wyborcze do Sejmu wynoszą odpowiednio 5% i 8%.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Progi wyborcze i subwencje” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Pluralizm polityczny”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza równoważne uzasadnienie odnoszące się do szans mniejszych partii.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Finansowanie pozwala także partiom ze słabszym wynikiem konkurować w kolejnych wyborach i utrzymywać się na scenie politycznej, co ogranicza dominację wyłącznie największych ugrupowań.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne uzasadnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Pluralizm polityczny” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Komisje sejmowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Obie formy nazwy są poprawne.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Sejmowa komisja śledcza / komisja śledcza.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Komisje sejmowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Uprawnienia komisji śledczej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE wymaga odwołania do art. 14 ust. 1.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Tak. Zgodnie z art. 14 ust. 1 wszystkie organy władzy publicznej, w tym NIK, na żądanie komisji przedstawiają dokumenty i akta prowadzonych spraw.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Uprawnienia komisji śledczej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Kworum”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Kworum warunkuje ważność głosowania.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Kworum.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Kworum” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Organizacje humanitarne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Fotografia w arkuszu jest podpisana skrótem PAH.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Polska Akcja Humanitarna.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za pełną nazwę organizacji.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Organizacje humanitarne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za pełną nazwę organizacji.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Organizacje pozarządowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   PAH pomaga ofiarom wojen domowych i jest organizacją pozarządową, nie utworzoną rozporządzeniem Rady Ministrów.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Organizacje pozarządowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Dylematy pomocy humanitarnej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy podać dwa dylematy wynikające z tekstu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: czy współpracować ze stronami konfliktu, aby dotrzeć do ofiar; czy zachować neutralność, czy nagłaśniać naruszenia praw człowieka. Innym poprawnym dylematem jest pozostanie przy ludności cywilnej mimo zagrożenia albo wyjazd dla własnego bezpieczeństwa.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za dwa poprawne dylematy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Dylematy pomocy humanitarnej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za dwa poprawne dylematy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Nierówności dochodowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wniosek musi zawierać wartości liczbowe.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   W Polsce rozwarstwienie było mniejsze: współczynnik Giniego wynosił 27, wobec 29,4 w Niemczech, 29,7 we Francji oraz 31,5 w Hiszpanii i we Włoszech.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawny wniosek z danymi.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Nierówności dochodowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawny wniosek z danymi.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Współczynnik Giniego w Europie”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Oba stwierdzenia są zgodne z danymi na mapie.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, P.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Współczynnik Giniego w Europie” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Ludobójstwo po 1989 roku”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE uznaje wymienione formy nazwy.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Rwanda / Republika Rwandy / Ruanda.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę państwa.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Ludobójstwo po 1989 roku” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę państwa.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Misje pokojowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Chodzi o misję ONZ w Rwandzie.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Organizacja Narodów Zjednoczonych.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za pełną nazwę organizacji.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Misje pokojowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za pełną nazwę organizacji.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Instytucje Unii Europejskiej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Rada Unii Europejskiej jest w zasadach CKE zapisana także jako „Rada”.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   A — Parlament Europejski; B — Rada Unii Europejskiej; C — Komisja Europejska.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za trzy nazwy; 1 pkt za dwie poprawne nazwy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Instytucje Unii Europejskiej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za trzy nazwy; 1 pkt za dwie poprawne nazwy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Rada Europejska a Rada UE”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza każde uzasadnienie poprawnie rozróżniające te instytucje.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Informacja dotyczy Rady Europejskiej, którą tworzą szefowie państw i rządów i której przewodniczy António Costa; opis B dotyczy Rady Unii Europejskiej.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Rada Europejska a Rada UE” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Budżet obywatelski”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE zamieszcza przykładowe wystąpienie, ale ocenia realizację trzech aspektów, a nie zgodność z jednym wzorcem odpowiedzi.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Odpowiedź otwarta. Pełna wypowiedź powinna: (1) przedstawić korzyści budżetu obywatelskiego dla lokalnej społeczności i społeczeństwa obywatelskiego; (2) omówić przeszkody prawne oraz trudności w przygotowaniu i realizacji projektów; (3) zaproponować i uzasadnić zmiany w ustawie. Powinna też mieć formę wystąpienia, logiczną strukturę i wykorzystywać materiały źródłowe.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   0–7 pkt: punktacja zależy od stopnia realizacji trzech aspektów oraz — na wyższych poziomach — właściwej formy, struktury i logiki wywodu.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Budżet obywatelski” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 0–7 pkt: punktacja zależy od stopnia realizacji trzech aspektów oraz — na wyższych poziomach — właściwej formy, struktury i logiki wywodu.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Komunikacja niewerbalna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wystarczy jedno poprawne wyjaśnienie łączące element komunikacji niewerbalnej z przekazem plakatu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: gest ręki może oznaczać próbę zatrzymania przemocy, a grymas lub zmrużone oczy mogą wyrażać strach, obawę i napięcie związane z przemocą.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Komunikacja niewerbalna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Typy komunikacji”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE uznaje obie nazwy.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Komunikacja niewerbalna / mowa ciała.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Typy komunikacji” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Konflikt ról społecznych”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Uzasadnienie powinno wskazywać dwie kolidujące role i związane z nimi oczekiwania.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie da się w pełni pogodzić obowiązków wynikających z roli córki wobec starzejących się rodziców z zobowiązaniami i aspiracjami osoby aktywnej zawodowo.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne uzasadnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Konflikt ról społecznych” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Internalizacja”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Internalizacja oznacza uwewnętrznienie norm, wartości lub postaw.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   B. Przyjmowaniu za własne cudzych postaw.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za odpowiedź B.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Internalizacja” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za odpowiedź B.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Socjalizacja i inkluzja”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Ogłada jest kształtowana w środowisku rodzinnym, a mechanizm selekcji ogranicza dostęp części populacji.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Socjalizacja i inkluzja” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Funkcje rodziny”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy poprawnie uzasadnić obie funkcje.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Funkcja kulturalna: rodzina przekazuje język, książki i ogładę. Funkcja stratyfikacyjna: sukces edukacyjny zależy od statusu społecznego oraz kapitału kulturowego rodziców.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne uzasadnienia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Funkcje rodziny” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne uzasadnienia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Związki zawodowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza równoważne uzasadnienie odwołujące się do niezależności, interesu społecznego lub braku nastawienia na zysk.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Związki zawodowe. Działają niezależnie od państwa i na rzecz interesów pracowników, nie są nastawione na zysk, a więc funkcjonują w sferze między rodziną a państwem.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za nazwę i uzasadnienie; 1 pkt za jeden z tych elementów.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Związki zawodowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za nazwę i uzasadnienie; 1 pkt za jeden z tych elementów.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Rada Dialogu Społecznego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Związki reprezentują stronę pracowników, natomiast Rada jest forum dialogu i współpracy, a nie organem arbitrażowym.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Rada Dialogu Społecznego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Partycypacja wyborcza”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wniosek musi zawierać poprawne dane liczbowe.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Osoby deklarujące udział w wyborach znacznie częściej wskazywały poczucie wpływu niż niegłosujące: 60% wobec 21%. Równoważnie można wskazać, że brak wpływu deklarowało 35% głosujących i 74% niegłosujących.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawny wniosek.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Partycypacja wyborcza” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawny wniosek.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Analiza elektoratów”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy podać zarówno argument, jak i kontrargument zgodny z tabelą.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Argument: elektorat Nowej Lewicy miał najwyższe poczucie wpływu (77%), a elektorat KO (68%) wyższe niż oba elektoraty opozycyjne. Kontrargument: elektorat Trzeciej Drogi (62%) miał niższy wynik niż elektorat opozycyjnej Konfederacji (66%).

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba elementy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Analiza elektoratów” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba elementy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Interpretacja danych CBOS”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Oba stwierdzenia są zgodne z danymi w tabelach.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, P.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Interpretacja danych CBOS” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Fakty i opinie”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE wymaga wskazania obu zdań.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   6 i 7.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za numery 6 i 7.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Fakty i opinie” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za numery 6 i 7.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Zagrożenia mediów społecznościowych”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy odnieść się osobno do obu serwisów.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Facebook: zagrożenie prywatności i możliwość pozyskania danych użytkowników przez służby, także państw niedemokratycznych. Telegram: anonimowość może przyciągać osoby niepożądane, np. terrorystów, i utrudniać pracę organom ścigania.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za dwa poprawne wyjaśnienia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Zagrożenia mediów społecznościowych” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za dwa poprawne wyjaśnienia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Religia a mniejszości”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza równoważne argumenty oparte na mapie.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Argument: skupiska prawosławnych na Podlasiu pokrywają się z obszarem zamieszkania mniejszości białoruskiej albo skupiska grekokatolików z obszarami zamieszkania Ukraińców i Łemków. Kontrargument: skupiska ewangelików lub mariawitów obejmują w dużej mierze ludność etnicznie polską, więc nie wynikają wyłącznie z rozmieszczenia prawnie uznanych mniejszości.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za argument i kontrargument.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Religia a mniejszości” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za argument i kontrargument.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Kościoły w Polsce”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Pierwsze zdanie jest prawdziwe, drugie fałszywe.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Kościoły w Polsce” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Polityka prorodzinna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Wystarczy jeden poprawny argument.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Urlop przeznaczony wyłącznie dla ojców może zwiększyć ich udział w opiece nad dzieckiem i wyrównać podział obowiązków rodzinnych między rodzicami.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawny argument.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Polityka prorodzinna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawny argument.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Solidarność międzypokoleniowa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Odpowiedź powinna odwoływać się do zasady solidarności międzypokoleniowej.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Emerytury są finansowane ze składek pracujących. Mniej osób aktywnych zawodowo i więcej emerytów może prowadzić do niewydolności systemu lub niższych świadczeń.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawny argument.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Solidarność międzypokoleniowa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawny argument.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Źródła prawa pracy”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Urlopy pracownicze są regulowane w Kodeksie pracy.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Kodeks pracy.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę kodeksu.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Źródła prawa pracy” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę kodeksu.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Dyrektywy Unii Europejskiej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Dyrektywa wymaga transpozycji do prawa krajowego.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Musi przyjąć krajowe przepisy prawne implementujące wymagania dyrektywy do polskiego systemu prawa.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Dyrektywy Unii Europejskiej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Zasady ustrojowe RP”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy poprawnie przyporządkować wszystkie trzy artykuły.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Suwerenność narodu — art. 4 ust. 1; pluralizm polityczny — art. 11; praworządność — art. 7.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za komplet.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Zasady ustrojowe RP” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za komplet.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Unitarna forma państwa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE wymaga wskazania przepisu i uzasadnienia.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Art. 3. Stanowi, że Polska jest państwem jednolitym, a państwo unitarne jest przeciwieństwem państwa złożonego, w tym federacji.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba elementy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Unitarna forma państwa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba elementy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Referendum lokalne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy podać obie nazwy.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Demokracja bezpośrednia; Rada Miasta Płocka.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba elementy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Referendum lokalne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba elementy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Akty prawa miejscowego”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE dopuszcza też uzasadnienie sposobem publikacji aktu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Jest ustawą obowiązującą powszechnie na terenie całej Polski, podczas gdy akty prawa miejscowego obowiązują tylko na obszarze działania właściwego organu.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Akty prawa miejscowego” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Inicjatywa referendalna”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Podstawą obliczenia jest liczba uprawnionych do głosowania, nie wszystkich mieszkańców.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Potrzebna jest liczba mieszkańców posiadających czynne prawo wyborcze, a tabela podaje jedynie ogólną liczbę ludności bez danych o wieku i obywatelstwie.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Inicjatywa referendalna” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za rozstrzygnięcie z uzasadnieniem.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Próg wyborczy”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Pełna odpowiedź obejmuje nazwę, zaletę i wadę.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Próg wyborczy / klauzula zaporowa. Zaleta: ogranicza rozdrobnienie Sejmu i może wzmacniać stabilność rządu. Wada: pozbawia reprezentacji ugrupowania z mniejszym poparciem, ograniczając reprezentatywność parlamentu.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za komplet; 1 pkt za dwa z trzech elementów wskazanych w zasadach CKE.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Próg wyborczy” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za komplet; 1 pkt za dwa z trzech elementów wskazanych w zasadach CKE.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Mniejszości narodowe w wyborach”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Zwolnienie dotyczy komitetów mniejszości narodowych spełniających warunki Kodeksu wyborczego.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Z progu zwolnione są komitety wyborcze utworzone przez wyborców zrzeszonych w zarejestrowanych organizacjach mniejszości narodowych.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Mniejszości narodowe w wyborach” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Porównanie systemów politycznych”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy podać trzy porównania odnoszące się do rozwiązań francuskich.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Przykładowo: Francja jest republiką, a opisane państwo monarchią; Francja jest państwem unitarnym, a opisane państwo federacją; we Francji pierwszą izbę wybiera się większościowo, a nie proporcjonalnie. CKE dopuszcza też różnice dotyczące odnawiania Senatu i reprezentacji wspólnot terytorialnych.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za trzy argumenty; 1 pkt za dwa.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Porównanie systemów politycznych” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za trzy argumenty; 1 pkt za dwa.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Mandat wolny i egzekutywa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Członkowie izb mają mandat wolny, a egzekutywa jest dualistyczna: król i rząd.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Mandat wolny i egzekutywa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Wotum zaufania i nieufności”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Odpowiedź powinna wskazać oba różne podmioty.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Wotum nieufności inicjuje izba parlamentu lub opozycja parlamentarna, natomiast o wotum zaufania występuje rząd albo jego szef.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Wotum zaufania i nieufności” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Usiłowanie przestępstwa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE wymaga poprawnego rozstrzygnięcia i uzasadnienia.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Nie. Bezpośrednio zmierzał do dokonania kradzieży z włamaniem, więc odpowiada za karalne usiłowanie zgodnie z art. 13; art. 14 pozwala wymierzyć karę w granicach przewidzianych dla danego przestępstwa.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba elementy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Usiłowanie przestępstwa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba elementy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Prawo karne”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Przepisy pochodzą z Kodeksu karnego.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   P, F.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Prawo karne” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba poprawne rozstrzygnięcia.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Prawo do informacji publicznej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Prawo do informacji publicznej jest prawem politycznym.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   C. Wolności i prawa polityczne.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za odpowiedź C.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Prawo do informacji publicznej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za odpowiedź C.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Zasada równości”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Uzasadnienie powinno odwoływać się do istotnej cechy różnicującej grupy.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Zasada równości wymaga jednakowego traktowania podmiotów podobnych, ale dopuszcza proporcjonalne różnicowanie podmiotów różnych. Wskazane osoby znajdują się w szczególnej sytuacji wymagającej wsparcia, więc odmienne traktowanie ma uzasadniony cel.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne uzasadnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Zasada równości” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Rola Chin w ładzie światowym”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy wyraźnie zestawić oba odmienne ujęcia.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Tekst 1 przedstawia wzrost potęgi Chin jako ryzyko konfrontacji i zagrożenie dla ładu światowego, natomiast tekst 2 akcentuje brak aspiracji hegemonistycznych oraz szanse gospodarcze i rozwojowe dla innych państw.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Rola Chin w ładzie światowym” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Ład międzynarodowy po 1945 roku”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Uzasadnienie powinno odróżniać ład powojenny od postzimnowojennego.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Bezpośrednio po II wojnie światowej ukształtował się ład dwubiegunowy z USA i ZSRR jako supermocarstwami. Dominacja USA i ład monocentryczny wiążą się z okresem po zakończeniu zimnej wojny.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne uzasadnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Ład międzynarodowy po 1945 roku” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne uzasadnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Organizacje wyspecjalizowane ONZ”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Pełna nazwa organizacji to Światowa Organizacja Zdrowia (WHO).

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Światowa Organizacja Zdrowia.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Organizacje wyspecjalizowane ONZ” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Globalna Północ i Południe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy wykorzystać informacje z obu map.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Argument: wysoka umieralność matek przy porodzie koncentruje się w Afryce, Azji Południowej i części Ameryki Łacińskiej. Kontrargument: zgony związane z paleniem są częste także w Ameryce Północnej i wielu państwach Europy, czyli na globalnej Północy.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za argument i kontrargument.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Globalna Północ i Południe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za argument i kontrargument.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Pomoc rozwojowa”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Odpowiedź powinna wskazywać długofalowe działania rozwojowe.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Może finansować trwałą poprawę systemu ochrony zdrowia i dostępu do niego: budowę szpitali, dostęp do lekarzy i zabiegów, warunki sanitarne oraz edukację zdrowotną.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Pomoc rozwojowa” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Demokracja przedstawicielska w UE”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Należy podać nazwę i uzasadnienie.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Parlament Europejski. Jego członkowie są wybierani przez obywateli w powszechnych wyborach bezpośrednich.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za oba elementy.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Demokracja przedstawicielska w UE” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za oba elementy.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Inicjatywa prawodawcza UE”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   W zasadach CKE dopuszczono także skróconą nazwę „Komisja”.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Komisja Europejska.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawną nazwę.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Inicjatywa prawodawcza UE” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawną nazwę.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Skład instytucji UE”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Dwie nazwy powinny mieć poprawne uzasadnienia odnoszące się do składu.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Rada Europejska — tworzą ją głowy państw lub szefowie rządów państw członkowskich. Rada Unii Europejskiej — tworzą ją właściwi ministrowie państw członkowskich. CKE dopuszcza także Europejski Bank Centralny z uzasadnieniem dotyczącym prezesów krajowych banków centralnych.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za dwie nazwy z uzasadnieniami; 1 pkt za jedną parę albo dwie nazwy bez uzasadnień.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Skład instytucji UE” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za dwie nazwy z uzasadnieniami; 1 pkt za jedną parę albo dwie nazwy bez uzasadnień.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „ONZ i pakty wojskowe”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Pełna odpowiedź obejmuje trzy państwa i trzy numery.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   A — Polska / Rzeczpospolita Polska, numer 3. B — Rosja / Federacja Rosyjska, numer 6. C — Francja / Republika Francuska, numer 1.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   2 pkt za trzy poprawne pary; 1 pkt za trzy nazwy albo dwie kompletne pary.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „ONZ i pakty wojskowe” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 2 pkt za trzy poprawne pary; 1 pkt za trzy nazwy albo dwie kompletne pary.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Rozszerzenie NATO”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   Odpowiedź powinna wskazywać zewnętrzne zagrożenie bezpieczeństwa.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Bezpośrednie sąsiedztwo i historia konfliktów z Rosją, a zwłaszcza rosyjska agresja na Ukrainę, skłoniły Finlandię do poszukiwania silniejszych gwarancji bezpieczeństwa przez członkostwo w NATO.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Rozszerzenie NATO” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 1 pkt za poprawne wyjaśnienie.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Pozew w sprawie cywilnej”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE ocenia komplet wymaganych danych i poprawną konstrukcję pisma, a nie zgodność słowo w słowo z przykładem.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Odpowiedź otwarta. Pismo powinno być pozwem o zapłatę skierowanym do Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej, Wydziału Cywilnego. Powodem jest Zofia Zygowicz, pozwanym Jan Janicki prowadzący JanBud, a wartość przedmiotu sporu wynosi 10 500 zł. Żądanie obejmuje zasądzenie 10 500 zł z ustawowymi odsetkami i kosztami postępowania. Należy też wskazać, że do ugody nie doszło, ponieważ pozwany nie odpowiadał na kontakt ani wezwanie przedsądowe.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   0–5 pkt: dwie kategorie elementów — dane, strony, nazwa pisma i sąd; oraz wydział, wartość sporu, żądanie i informacja o próbie pozasądowego rozwiązania — wraz z właściwą konstrukcją.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Pozew w sprawie cywilnej” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 0–5 pkt: dwie kategorie elementów — dane, strony, nazwa pisma i sąd; oraz wydział, wartość sporu, żądanie i informacja o próbie pozasądowego rozwiązania — wraz z właściwą konstrukcją.

1. 1
   Rozpoznaj wymaganie

   Zadanie sprawdza obszar „Pozycja ustrojowa Prezydenta RP”. Ustal, czy polecenie wymaga identyfikacji, rozstrzygnięcia, porównania, argumentu czy analizy źródła, i wypisz wszystkie elementy, które muszą znaleźć się w odpowiedzi.

2. 2
   Zastosuj kryterium merytoryczne

   CKE zamieszcza przykładową wypowiedź, ale ocenia realizację trzech aspektów i jakość wywodu, nie jeden obowiązkowy wzorzec.

3. 3
   Zbuduj model odpowiedzi

   Odpowiedź otwarta. Pełna praca powinna omówić m.in. relacje Prezydenta z Radą Ministrów, kontrasygnatę, udział w polityce zagranicznej i bezpieczeństwie, inicjatywę ustawodawczą, weto, zarządzenia oraz kompetencje wobec parlamentu. Powinna też przedstawić argumenty za wzmocnieniem pozycji Prezydenta i kontrargumenty związane m.in. z podziałem władz, ryzykiem koncentracji władzy oraz koniecznością współpracy organów.

4. 4
   Sprawdź kompletność

   0–7 pkt: ocena stopnia realizacji trzech aspektów — kompetencje wykonawcze, kompetencje prawodawcze oraz argumenty i kontrargumenty — a na wyższych poziomach także formy, struktury i logiki wywodu.

Typowy błąd: W zadaniu z obszaru „Pozycja ustrojowa Prezydenta RP” typowym błędem jest odpowiedź ogólna albo niepełna: pominięcie jednej części polecenia, brak odwołania do źródła lub podanie tezy bez wymaganego uzasadnienia.

Punktowanie: 0–7 pkt: ocena stopnia realizacji trzech aspektów — kompetencje wykonawcze, kompetencje prawodawcze oraz argumenty i kontrargumenty — a na wyższych poziomach także formy, struktury i logiki wywodu.