Maj 2023 · Formuła 2015

Wiedza o społeczeństwie 2023 — poziom rozszerzony — Formuła 2015 — część 3

Pracuj we własnym tempie. Sprawdź oficjalne odpowiedzi i dostępne objaśnienia. Wyjaśnienia pozostające w opracowaniu są oznaczone przy zadaniach.

Przejdź do zadań ↓Materiały CKE

Na tej stronie: 25
Punkty na stronie: 28
Poziom: Rozszerzony

Zachowany status źródłowy: ten arkusz nie ma jeszcze zatwierdzenia redakcyjnego całego zestawu. Dostępne odpowiedzi i opracowania pozostają oznaczone przy zadaniach.

Pracuj z arkuszem

Zadania, odpowiedzi i opracowania

EWOP-R0-660-2305 · Formuła 2015: zadania 1.1–16

Zadanie 1.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Materiał źródłowy 1. Opis rysunku Rysunek składa się z trzech części. W pierwszej części przedstawiono młodą uśmiechniętą kobietę, która – podnosząc bluzkę do góry i wskazując palcem na swój bok – zwraca się do koleżanki: „O, to jest odpowiednie miejsce na mój nowy tatuaż!”. Koleżanka pyta: „Ale po co ci tatuaż?”. Druga część rysunku przedstawia wyłącznie pierwszą z kobiet, która odpowiada: „Chcę wyrazić swoją indywidualność. Tatuaż wyróżnia cię z tłumu, sprawia, że jesteś niepowtarzalna…”. W trzeciej części rysunku dodaje ona z kolei: „A poza tym wszyscy teraz mają tatuaże”.

Materiał źródłowy 2. Tekst dotyczący reguły niedostępności Podobnie jak inne narzędzia wpływu, reguła niedostępności żeruje na naszej skłonności chodzenia na skróty. […] Z doświadczenia wiemy, że rzeczy trudne do uzyskania są zwykle cenniejsze od tych, które są dostępne bez żadnych ograniczeń […]. Dlatego też informacja o stopniu dostępności jakiegoś przedmiotu czy jakiejś możliwości może być łatwą do wykorzystania przesłanką oceny ich wartości. Źródłem oddziaływania reguły niedostępności jest więc prosty fakt, że na ogół mamy rację, kiedy traktujemy rzeczy mało dostępne jako cenne […].

Sformułuj argument i kontrargument do tezy, że bohaterka opisanego rysunku prezentuje postawę nonkonformistyczną.

Pokaż odpowiedź

Argument: chce wyrazić indywidualność i wyróżnić się z tłumu. Kontrargument: uzasadnia tatuaż także tym, że wszyscy go mają, czyli odwołuje się do upodobnienia do grupy.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 1.1. Jawna mapa EWOP 1.1 → MWOP 1.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Zbuduj argument z indywidualności
Własne kryteria standardu wskazują potrzebę wyrażania indywidualności, a opis formy 660 doprecyzowuje chęć bycia niepowtarzalną. To przesłanka za nonkonformizmem, czyli niezależnością od grupowego wzorca.
Zbuduj kontrargument z presji grupowej
Kryteria standardu podają uleganie presji środowiska i chęć upodobnienia się do innych; opis 660 ilustruje to stwierdzeniem, że wszyscy mają tatuaże. Ten motyw wskazuje na naśladowanie grupy.
Podaj dwie strony tej samej tezy
Nie trzeba uznać bohaterki za wyłącznie konformistyczną albo nonkonformistyczną. Polecenie wymaga argumentu i kontrargumentu. W standardzie ich treść pochodzi z własnych kryteriów, nie z deklarowanego ponownego oglądu rysunku.

Nie zastępuj kontrargumentu powtórzeniem argumentu innymi słowami.

Punktowanie i źródło

1 pkt – sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 3 · Strona zasad oceniania: 2

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 1.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Uzasadnij, że opisane zachowanie nie jest przykładem działania reguły niedostępności z tekstu.

Pokaż odpowiedź

Reguła niedostępności wiąże wartość z trudnością uzyskania. Bohaterka powołuje się na powszechność tatuaży, nie na ich rzadkość lub ograniczoną dostępność.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 1.2. Jawna mapa EWOP 1.2 → MWOP 1.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Wyodrębnij mechanizm reguły
Tekst łączy ocenę wartości z tym, że rzeczy są trudno dostępne. Nie chodzi o każdą chęć wyróżnienia się ani o dowolny motyw wykonania tatuażu.
Porównaj mechanizm z zachowaną odpowiedzią
Własne kryteria standardu dopuszczają powszechność, niewysoką cenę albo szeroką dostępność usługi. Opis 660 podaje powszechność tatuaży. Żaden z tych motywów nie pokazuje rzadkości wymaganej przez regułę.
Uzasadnij sprzeczność bez dopowiadania faktów
Wskaż przeciwstawienie powszechności i niedostępności. Nie musisz wymyślać ceny, liczby salonów ani wieku bohaterki: opis i tekst wystarczają do takiego uzasadnienia.

Nie wnioskuj, że samo pragnienie indywidualności dowodzi reguły niedostępności.

Punktowanie i źródło

1 pkt – sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 3 · Strona zasad oceniania: 2

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 2.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Jednostki i grupy zajmujące niższe pozycje społeczne mają ograniczony dostęp do lepszego wykształcenia, pracy, opieki zdrowotnej i kultury. Dzieci pochodzące z tych grup narażone są na dziedziczenie niekorzystnego położenia. Ubóstwo przyczynia się do […] obniżenia poczucia wartości, poczucia deprywacji i niemożności zaspokojenia potrzeb życiowych, dezintegracji rodziny, rozwoju przestępczości, nierównego startu życiowego, pogorszenia stanu zdrowia, marginalizacji w życiu społecznym i kulturalnym. […] Zmianę i możliwość nadrobienia deficytów najbardziej utrudniają im jednak nie warunki socjalne, a problemy emocjonalne: brak wiary w siebie, niskie poczucie sprawczości, bezradność, niedojrzałość, poczucie krzywdy, nieufność, brak wzorców, nieumiejętność systematycznego działania.

Rozstrzygnij, czy zjawisko opisane w tekście jest związane ze stratyfikacyjną funkcją rodziny. Odpowiedź uzasadnij.

Pokaż odpowiedź

Tak. Rodzina wpływa na pozycję społeczną dziecka: ograniczony dostęp do zasobów i wzorców sprzyja dziedziczeniu niekorzystnego położenia między pokoleniami.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 2.1. Jawna mapa EWOP 2.1 → MWOP 2.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Ustal znaczenie funkcji
Funkcja stratyfikacyjna dotyczy umiejscowienia w strukturze społecznej. Nie oznacza jedynie utrzymywania dziecka: pytanie dotyczy związku rodzinnego pochodzenia z szansami życiowymi.
Wskaż mechanizm opisany w źródle
Tekst łączy ubóstwo rodziców z ograniczeniami edukacyjnymi, zdrowotnymi i kulturowymi dzieci. Dodatkowo opisuje brak wiary w siebie i wzorców, utrudniający zmianę położenia.
Połącz rozstrzygnięcie z dowodem
Napisz Tak i wyjaśnij, że dzieci ubogich rodzin są narażone na pozostanie na podobnym szczeblu drabiny społecznej. Nie przedstawiaj tego jako nieuchronnego losu każdego dziecka: tekst opisuje ryzyko i mechanizm, nie absolutną regułę.

Samo Tak nie zastępuje uzasadnienia, a dziedziczenie położenia społecznego nie oznacza dziedziczenia biologicznego.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 5 · Strona zasad oceniania: 3

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 2.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

W tekście wyjaśniono — wybierz właściwe dokończenie zdania.

A.mechanizm eskalacji konfliktów międzygrupowych.
B.zasady rozwiązywania problemów społecznych.
C.przyczyny wykluczenia społecznego.
D.mechanizm kontroli społecznej.

Pokaż odpowiedź

C — przyczyny wykluczenia społecznego.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 2.2. Jawna mapa EWOP 2.2 → MWOP 2.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Nazwij skutek opisanych ograniczeń
Marginalizacja w życiu społecznym i kulturalnym oraz ograniczony dostęp do edukacji, pracy i ochrony zdrowia opisują wykluczenie. Tekst wyjaśnia, skąd biorą się te bariery.
Odróżnij pozostałe mechanizmy
Eskalacja wymaga narastającego konfliktu między grupami, a kontrola społeczna wiąże się z egzekwowaniem norm. Źródło nie przedstawia też programu rozwiązywania problemów: skupia się na ich uwarunkowaniach.
Wybierz odpowiedź zgodną z całym tekstem
Pasuje C, ponieważ łączy materialne i emocjonalne przyczyny marginalizacji. Nie wybieraj B tylko dlatego, że w źródle pojawiają się problemy społeczne; temat problemu to nie opis sposobu jego rozwiązania.

Nie utożsamiaj opisu przyczyn z instrukcją rozwiązania problemu.

Punktowanie i źródło

1 pkt – wskazanie poprawnego dokończenia zdania.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C

Strona arkusza: 5 · Strona zasad oceniania: 3

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 3

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Istotą [tego] społeczeństwa […] jest gospodarka rynkowa oraz masowe wytwarzanie dóbr materialnych przy użyciu maszyn i poza gospodarstwem domowym […], z czym wiąże się pogłębianie podziału pracy. […] Zwiększa się przestrzenna i społeczna ruchliwość ludzi. Pojawiają się zbiorowości społeczne nowego rodzaju: celowo konstruowane, oparte na normach prawnych i ogarniające jedynie część życia jednostek […]. Upowszechnia się umiejętność czytania i pisania oraz rośnie rola wykształcenia. Pojawiają się środki masowego przekazu […].

Wybierz typ społeczeństwa opisany w tekście B. Szackiej.

A.poprzemysłowe.
B.informacyjne.
C.industrialne.
D.tradycyjne.

Pokaż odpowiedź

C — industrialne.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 3. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Znajdź dominującą cechę gospodarki
Masowe wytwarzanie dóbr za pomocą maszyn poza gospodarstwem domowym oznacza produkcję przemysłową. Podział pracy i rozwój organizacji są powiązane z industrializacją.
Nie wybieraj po jednym pobocznym słowie
Wzrost znaczenia wykształcenia lub mediów nie czyni automatycznie opisu społeczeństwem informacyjnym. Trzeba uwzględnić cały zestaw cech, zwłaszcza maszynową produkcję materialną.
Zapisz pojęcie odpowiadające całości
Wybierz C. Społeczeństwo poprzemysłowe akcentowałoby rosnącą rolę usług i wiedzy, a tradycyjne nie odpowiada procesowi masowego uprzemysłowienia i zwiększonej ruchliwości.

Nie klasyfikuj społeczeństwa jako informacyjnego wyłącznie dlatego, że w opisie są media.

Punktowanie i źródło

1 pkt – wskazanie poprawnego dokończenia zdania.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C

Strona arkusza: 5 · Strona zasad oceniania: 4

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 4.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Narodziny dziecka wiążą się nierozerwalnie z wyborem dla niego imienia. Jak podaje E. Wolnicz-Pawłowska, do XIX wieku większość imion […] miała pochodzenie chrześcijańskie, z dawnych imion słowiańskich ostały się głównie te, które zaakceptował Kościół jako imiona świętych i błogosławionych. […] Przed wojną nadal powszechne było nadawanie dzieciom imion figurujących w kalendarzu liturgicznym, gdy rodzice chcieli ochrzcić imieniem, które nie miało swojego świętego patrona, kapłan domagał się wyboru nowego imienia. […] Imiona występujące tradycyjnie wśród Łemków można określić chociażby według spisów przesiedleńców […]. Od lat siedemdziesiątych [XX w.] coraz częściej zaczyna się spotykać wśród łemkowskich dzieci imiona polskie, niespotykane wcześniej na Łemkowszczyźnie. Uroczyste nadanie imienia jest nierozerwalnie związane z ceremonią chrztu.

Wypieranie tradycyjnych imion łemkowskich przez polskie w przytoczonym tekście jest przykładem — wybierz pojęcie.

A.akulturacji.
B.ksenofobii.
C.stygmatyzacji.
D.autochtonizacji.

Pokaż odpowiedź

A — akulturacji.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 4.1. Jawna mapa EWOP 4.1 → MWOP 7.4 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Zidentyfikuj zmianę kulturową
Źródło opisuje przejmowanie imion wcześniej niespotykanych w społeczności. Jest to zmiana elementu kultury pod wpływem kontaktu z inną kulturą, a nie opis pochodzenia biologicznego.
Odróżnij terminy
Akulturacja dotyczy zmian kulturowych w kontakcie kultur. Ksenofobia oznacza niechęć do obcych, a stygmatyzacja przypisywanie piętna. Sam opis nadawania imion nie dowodzi żadnej z tych dwóch postaw.
Zapisz nazwę bez nadmiernego uogólnienia
Wybierz A. Przejmowanie pewnych imion nie dowodzi samo w sobie całkowitej utraty tożsamości ani pełnej asymilacji całej grupy. Wniosek powinien obejmować tylko opisany element kultury.

Zmiana imion nie jest dowodem całkowitego zaniku kultury ani automatycznie aktem wrogości.

Punktowanie i źródło

1 pkt – wskazanie poprawnego dokończenia zdania.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
A

Strona arkusza: 6 · Strona zasad oceniania: 4

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 4.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Podaj nazwę Kościoła, w którym obok Kościoła greckokatolickiego Łemkowie odbywali obrzęd opisany we własnym tekście.

Pokaż odpowiedź

W Kościele prawosławnym, np. w Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 4.2. Jawna mapa EWOP 4.2 → MWOP 7.3 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Ustal wymaganą kategorię odpowiedzi
Polecenie pyta o Kościół, nie o naród, język ani nazwę obrzędu. Jedną tradycję już wskazuje: greckokatolicką. Trzeba podać drugą, a nie powtórzyć wyraz z polecenia.
Odróżnij wspólną tradycję wschodnią od tożsamości Kościołów
Greckokatolicyzm i prawosławie nie są synonimami. Podobieństwo części liturgii nie znosi różnic instytucjonalnych i wyznaniowych. Oczekiwana w kluczu druga odpowiedź to Kościół prawosławny.
Dobierz poprawną nazwę
Możesz wpisać Kościół prawosławny lub pełną nazwę Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny. Nie utożsamiaj wszystkich Łemków z jednym wyznaniem ani nie zamieniaj kategorii etnicznej na religijną.

Kościół greckokatolicki i prawosławny to różne Kościoły; wyznanie nie jest definicją przynależności etnicznej.

Punktowanie i źródło

rozwiązań zadań
Zasady oceniania
1 pkt – podanie poprawnej nazwy.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Typ 1.: Polskim Autokefalicznym Kościele Prawosławnym
Typ 2.: Kościele prawosławnym
Typ 3.: Cerkwi prawosławnej

Strona arkusza: 6 · Strona zasad oceniania: 4

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 5.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Zestawienie. Cechy konieczne, aby uznać kogoś za Polaka (w 2005 i 2015 roku)
Badani mieli wybrać z podanej listy dwie odpowiedzi. W zestawieniu ukazano 5 najczęstszych wyborów badanych.
Odp. 1: Aby on sam czuł się Polakiem. 2005 – 69% 2015 – 59% Odp. 2: Aby był obywatelem polskim. 2005 – 34% 2015 – 40% Odp. 3: Aby przynajmniej jedno z jego rodziców było Polakiem. 2005 – 25% 2015 – 29% Odp. 4: Aby mieszkał na stałe w Polsce. 2005 – 23% 2015 – 24% Odp. 5: Aby mówił po polsku. 2005 – 20% 2015 – 20%

Oceń dwa zdania z wykresu CBOS: większość w każdym badaniu wskazywała autoidentyfikację; w 2015 r. 24% wybrało kryterium stałego mieszkania w Polsce, wykluczające część Polonii.

Pokaż odpowiedź

1 — P; 2 — P.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 5.1. Jawna mapa EWOP 5.1 → MWOP 6.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Rozpoznaj kryterium autoidentyfikacji
Pierwsze zdanie dotyczy odpowiedzi „aby on sam czuł się Polakiem”. Własne kryteria MWOP standardu kwalifikują to zdanie jako prawdziwe, czyli w każdym porównywanym badaniu wskazała je większość respondentów.
Powiąż 24% z Polonią
Drugie zdanie odnosi się do wymogu stałego mieszkania w Polsce. Polonia obejmuje osoby polskiego pochodzenia żyjące poza krajem, więc uznanie zamieszkania w Polsce za warunek mogłoby wykluczyć jej przedstawicieli z uznania za Polaków.
Zapisz wynik z granicą dowodu
Oba zdania otrzymują P. Wartość 24% i wynik P/P są zachowane w poleceniu oraz własnych kryteriach standardu; nie przedstawiamy ich jako nowego pomiaru słupków, których wysokości nie zachowały się w tekście importu.

Nie utożsamiaj obywatelstwa, pochodzenia i autoidentyfikacji; drugie zdanie dotyczy kryterium stałego zamieszkania w Polsce.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. P
2. P

Strona arkusza: 8 · Strona zasad oceniania: 5

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 5.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Który wybór respondentów 1–5 wskazuje na poparcie politycznej koncepcji narodu? Uzasadnij.

Pokaż odpowiedź

Wybór 2 — aby był obywatelem polskim. Polityczna koncepcja narodu opiera członkostwo we wspólnocie na obywatelstwie, niezależnie od pochodzenia etnicznego.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 5.2. Jawna mapa EWOP 5.2 → MWOP 6.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Oddziel więź obywatelską od etnicznej
Koncepcja polityczna łączy naród z obywatelami państwa. Pochodzenie rodziców lub wspólny język są innymi kryteriami, silniej związanymi z koncepcją etniczno-kulturową.
Odczytaj treść odpowiedzi, nie wysokość słupka
Wybór 2 wprost wymienia obywatelstwo polskie. Do tej części zadania wystarczają etykiety 1–5, zachowane także w standardzie; brak liczbowego odczytu wykresu nie blokuje identyfikacji tej odpowiedzi.
Podaj numer i zasadę
Zapisz 2 i wyjaśnij znaczenie wspólnoty wszystkich obywateli niezależnie od etnicznego pochodzenia. Samo zamieszkiwanie na terytorium państwa lub subiektywne poczucie przynależności nie jest tym samym kryterium co obywatelstwo.

Nie wybieraj najpopularniejszego wskazania; zadanie pyta o koncepcję narodu, a nie o wynik rankingu.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 8 · Strona zasad oceniania: 6

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 6

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Kanada, oprócz względów humanitarnych, traktuje przyjmowanie uchodźców jak inwestycję, także demograficzną: trzy czwarte syryjskich uchodźców nie skończyło osiemnastu lat, a dzieci szybko się integrują. Poprzednie doświadczenia pokazują też, że gdy przybysze okrzepną i nauczą się języka, korzystają z pomocy społecznej rzadziej niż statystyczny Kanadyjczyk. Wśród [nich] po dziesięciu latach pracę znalazło 86 procent, z czego jeden na pięciu założył własną firmę. Oczywiście integracja uchodźców nie jest zupełnie bezproblemowa. Rządowy zasiłek w miastach, gdzie koszty życia są większe, ledwo zaspokaja potrzeby dużych rodzin. W wielu miejscach […] miesiącami czeka się na kurs angielskiego, co z kolei odwleka moment znalezienia pracy.

Czy w świetle tekstu o uchodźcach w Kanadzie znajduje potwierdzenie teza o ich roszczeniowej postawie? Uzasadnij.

Pokaż odpowiedź

Nie. Tekst wskazuje rzadsze korzystanie z pomocy niż przez statystycznego Kanadyjczyka oraz podjęcie pracy przez 86% wspomnianej grupy po dziesięciu latach.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 6. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Oceń tezę na podstawie podanych danych
Autor opisuje integrację i aktywność zawodową: po dziesięciu latach 86% znalazło pracę. Ponadto przybysze po integracji korzystają z pomocy społecznej rzadziej niż statystyczny Kanadyjczyk. To argumenty przeciw wskazanej tezie.
Pilnuj mianownika i czasu obserwacji
Sformułowanie jeden na pięciu występuje po informacji o osobach, które znalazły pracę. Nie zamieniaj go bez wyjaśnienia w 20% wszystkich uchodźców na świecie. Dane dotyczą opisanego kontekstu i okresu, nie każdego miejsca i momentu.
Nie ukrywaj trudności opisanych w źródle
Tekst wymienia koszty życia i oczekiwanie na naukę języka. Nie dowodzą one roszczeniowości; mogą utrudniać podjęcie pracy. Odpowiedź Nie wymaga konkretnych przesłanek, nie bezwarunkowego idealizowania całej grupy.

Nie uogólniaj danych z jednego opisu na wszystkich uchodźców ani nie utożsamiaj trudności integracji z roszczeniowością.

Punktowanie i źródło

rozwiązań zadań
Zasady oceniania
1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 8 · Strona zasad oceniania: 6

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 7.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Zestawienie 1. Oceny działalności Sejmu RP przez elektoraty różnych ugrupowań we wrześniu 2020 r. (w %) elektorat PiS (koalicji Zjednoczonej Prawicy): dobra – 60, zła – 24 elektorat Koalicji Obywatelskiej: dobra – 10, zła – 85 elektorat Lewicy: dobra – 8, zła – 80 elektorat Konfederacji: dobra – 14, zła – 71

EWOP-R0-660-2305 — Oceny Sejmu we wrześniu 2020 r. — własne dane obu form, w %; pominięto trudno powiedzieć.
Elektorat	Dobra	Zła
PiS / Zjednoczona Prawica	60	24
Koalicja Obywatelska	10	85
Lewica	8	80
Konfederacja	14	71

Uwzględniając przynależność polityczną większości posłów, wyjaśnij różnice ocen Sejmu między elektoratami we wrześniu 2020 roku.

Pokaż odpowiedź

W badanym okresie PiS miało większość w Sejmie. Jego zwolennicy oceniali izbę przeważnie dobrze (60%), a zwolennicy ugrupowań opozycyjnych przeważnie źle (71–85%); oceny były powiązane z preferencjami politycznymi.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 7.1. Jawna mapa EWOP 7.1 → MWOP 8.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Ustal czas, którego dotyczą dane
Porównujemy elektoraty we wrześniu 2020 roku, nie aktualny skład parlamentu. Większość sejmowa związana była wtedy z PiS i Zjednoczoną Prawicą. Nie dopisujemy do tabeli dzisiejszych sojuszy.
Zestaw wartości wewnątrz elektoratów
Dobrze ocenia Sejm 60% elektoratu PiS, wobec 10% KO, 8% Lewicy i 14% Konfederacji. Złe oceny w trzech ostatnich grupach to odpowiednio 85%, 80% i 71%, czyli większość każdej z tych grup.
Wyjaśnij powiązanie zamiast samego przepisania procentów
Elektorat ugrupowania mającego większość ocenia izbę przychylniej niż elektoraty opozycji. To wyjaśnienie zróżnicowania ocen w badaniu, nie dowód, że poglądy polityczne są jedyną możliwą przyczyną każdej indywidualnej odpowiedzi.

60% elektoratu PiS to nie 60% wszystkich badanych; pominięte odpowiedzi nie muszą sumować się z pozostałymi do 100%.

Punktowanie i źródło

1 pkt – sformułowanie poprawnego wyjaśnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 7

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 7.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Zestawienie 2. Oceny działalności Sejmu RP w 2020 roku (w %) miesiąc dobra zła marzec 37 47 czerwiec 34 53 wrzesień 30 52

EWOP-R0-660-2305 — Własne zestawienie 2 formy 660 — oceny Sejmu w 2020 r., w %.
Miesiąc	Dobra	Zła
Marzec	37	47
Czerwiec	34	53
Wrzesień	30	52

Oceń: 1. Między marcem a wrześniem 2020 odsetek dobrych ocen Sejmu spadł o 7%. 2. W 2020 odsetek złych ocen Sejmu systematycznie wzrastał.

Pokaż odpowiedź

1 — F; 2 — F.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 7.2. Jawna mapa EWOP 7.2 → MWOP 8.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odróżnij procenty od punktów procentowych
Dobre oceny spadły z 37% do 30%, czyli o 7 punktów procentowych. Względny spadek wyniósł 7/37 × 100%, około 18,9%, a nie 7%. Dlatego pierwsze zdanie jest fałszywe.
Sprawdź każdy kolejny podany pomiar
Złe oceny to 47% w marcu, 53% w czerwcu i 52% we wrześniu. Po wzroście nastąpił spadek, więc nie było systematycznego wzrostu, choć końcowy wynik przewyższał początkowy.
Zachowaj własną tabelę i treść formy
Wpisz F/F. Standard pyta o inne zdania: wzrost złych ocen i oceny Senatu w 2019 roku. Identyczna para liter nie upoważnia do kopiowania jego obliczeń do tego zadania.

Nie pomyl spadku o 7 punktów procentowych ze spadkiem o 7%, a wzrostu netto z systematycznym wzrostem.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. F
2. F

Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 7

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 8

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Opis 1. Powstanie państwa wiąże się z działaniem istoty nadprzyrodzonej. Opis 2. Państwo jest następstwem podboju słabszych plemion przez plemiona silniejsze.

Przyporządkuj autorów: 1. nadprzyrodzona geneza państwa; 2. podbój słabszych plemion przez silniejsze. Wybierz spośród: Arystoteles, św. Tomasz z Akwinu, Tomasz Hobbes, Ludwik Gumplowicz.

Pokaż odpowiedź

1 — św. Tomasz z Akwinu; 2 — Ludwik Gumplowicz.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 8. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Rozpoznaj koncepcję teistyczną w podanym zestawie
Opis 1 wiąże genezę państwa z istotą nadprzyrodzoną. Spośród czterech wskazanych autorów pasuje św. Tomasz z Akwinu, nie Hobbes wyjaśniający powstanie państwa umową społeczną.
Połącz podbój z właściwą teorią
Przewaga silniejszych plemion i podporządkowanie słabszych są przesłankami teorii podboju i przemocy, kojarzonej w tym zestawie z Ludwikiem Gumplowiczem.
Zachowaj kolejność i zakres pytania
Wpisz obu autorów we właściwych polach. Nie zastępuj nazwiska ogólną nazwą teorii, bo pytanie wymaga jej autora. Wybór dotyczy podanej listy, nie twierdzenia o jedynym przedstawicielu każdej koncepcji.

Nazwanie teorii podboju bez wskazania Gumplowicza nie realizuje polecenia o autorze.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne przyporządkowanie dwóch nazw.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. św. Tomasz z Akwinu
2. Ludwik Gumplowicz

Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 8

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 9

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Artykuł 75. Konstytucji Włoch stanowi, iż na żądanie 500 tys. wyborców lub 5 rad regionalnych przeprowadzane jest […] [głosowanie], które może zadecydować o całkowitej lub częściowej abrogacji (uchyleniu) ustawy lub aktu prawnego mającego rangę ustawy.

Nazwij formę demokracji bezpośredniej opisaną w tekście o art. 75 konstytucji Włoch.

Pokaż odpowiedź

Weto ludowe — referendum abrogacyjne, służące uchyleniu aktu prawnego.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 9. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Ustal przedmiot głosowania
Źródło mówi o całkowitej lub częściowej abrogacji, czyli uchyleniu ustawy albo aktu rangi ustawy. Nie chodzi o wniesienie projektu nowej ustawy do parlamentu.
Połącz inicjatywę i skutek
Żądanie 500 tys. wyborców lub pięciu rad regionalnych prowadzi do głosowania o usunięciu obowiązującej regulacji. W terminologii wymaganej w kluczu jest to weto ludowe.
Nie zamieniaj pojęć
Podaj weto ludowe, można dodać referendum abrogacyjne. Inicjatywa ludowa oznacza propozycję regulacji, a tu podstawowym celem jest uchylenie. Samo ogólne słowo referendum nie nazywa tak precyzyjnie pytanej formy.

Weto ludowe nie jest wetem prezydenta ani zwykłą inicjatywą ustawodawczą obywateli.

Punktowanie i źródło

1 pkt – podanie poprawnej nazwy.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
weto ludowe

Strona arkusza: 10 · Strona zasad oceniania: 8

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 10.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Materiał źródłowy 1. Fragmenty konstytucji państwa 1. Art. 6. Prezydent Republiki jest wybierany na 5 lat w wyborach powszechnych […]. Art. 8. Prezydent Republiki powołuje premiera. Decyzję o odwołaniu go z funkcji podejmuje w wyniku złożenia przez premiera dymisji rządu. Na wniosek premiera powołuje innych członków rządu i ich odwołuje. Art. 9. Prezydent Republiki przewodniczy Radzie Ministrów. Art. 21. Premier kieruje działalnością rządu. […] może przewodniczyć w zastępstwie Prezydenta Republiki Radzie Ministrów, na podstawie wyraźnego upoważnienia […]. Art. 50. W przypadku gdy Zgromadzenie Narodowe uchwali wotum nieufności […], premier składa Prezydentowi Republiki dymisję rządu.
Materiał źródłowy 2. Opis schematu dotyczącego egzekutywy i legislatywy na szczeblu federalnym w państwie 2. Schemat ukazuje, że zarówno parlament, jak i prezydent pochodzą z wyborów powszechnych, ale prezydent wybierany jest w wyborach pośrednich. Legislatywę tworzy dwuizbowy Kongres złożony z Izby Reprezentantów i Senatu. Organami egzekutywy są prezydent i jego gabinet. Ze schematu wynika, że członkowie gabinetu są odpowiedzialni politycznie wyłącznie przed prezydentem.

Podaj nazwy państw 1–2 na podstawie fragmentów konstytucji i schematu egzekutywy oraz legislatywy.

Pokaż odpowiedź

1 — Francja; 2 — Stany Zjednoczone Ameryki (USA).

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 10.1. Jawna mapa EWOP 10.1 → MWOP 10.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Rozpoznaj instytucje państwa 1
Prezydent wybierany na pięć lat, premier kierujący pracą rządu i Zgromadzenie Narodowe mogące uchwalić wotum nieufności wskazują na francuską V Republikę.
Rozpoznaj model państwa 2
Własne kryteria standardu wskazują USA, a zachowany opis 660 wyjaśnia tę identyfikację: Kongres składa się z Izby Reprezentantów i Senatu, prezydent jest wybierany pośrednio, a gabinet odpowiada przed nim.
Zachowaj kolejność i zakres dowodu
Wpisz Francja przy 1 i USA przy 2. Dla standardu identyfikacja państwa 2 jest wsparta jego własnym kluczem, nie deklaracją ponownego oglądu utraconego schematu. Sama obecność prezydenta lub dwóch izb nie wystarczałaby do rozpoznania.

Nie przedstawiaj odpowiedzi własnego klucza jako niezależnego odczytu brakującego schematu standardu.

Punktowanie i źródło

1 pkt – podanie dwóch poprawnych nazw.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. Republika Francuska / Francja
2. Stany Zjednoczone (Ameryki) / USA

Strona arkusza: 10 · Strona zasad oceniania: 9

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 10.2

2 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Porównaj państwa 1–2 w trzech aspektach: wybór głowy państwa, struktura egzekutywy, odpowiedzialność polityczna.

Pokaż odpowiedź

Francja: bezpośredni wybór prezydenta; egzekutywa złożona z prezydenta i rządu z premierem; odpowiedzialność parlamentarna rządu. USA: wybór prezydenta pośredni; egzekutywa skupiona wokół prezydenta i jego gabinetu; członkowie gabinetu odpowiadają politycznie przed prezydentem.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 10.2. Jawna mapa EWOP 10.2 → MWOP 10.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Oddziel powszechność od bezpośredniości
Kryteria obu form rozróżniają bezpośredni wybór prezydenta Francji i pośredni wybór prezydenta USA. Wybory mogą być powszechne, a zarazem pośrednie, dlatego tych dwóch przymiotników nie wolno traktować jako synonimów.
Porównaj strukturę, nie tylko nazwy urzędów
We Francji występują prezydent oraz rząd z premierem, czyli dwuczłonowa egzekutywa. W USA prezydent stoi na czele egzekutywy i gabinetu; nie ma odrębnego premiera kierującego rządem w modelu francuskim.
Rozróżnij odpowiedzialność polityczną i konstytucyjną
Francuski rząd może utracić zaufanie parlamentu, co ilustruje art. 50. Amerykański gabinet odpowiada politycznie przed prezydentem. Impeachment nie jest parlamentarnym wotum nieufności; trzy poprawne porównania dają 2 pkt, dwa — 1 pkt.

Nie myl impeachmentu z parlamentarną odpowiedzialnością polityczną rządu.

Punktowanie i źródło

2 pkt – sformułowanie trzech poprawnych różnic.
1 pkt – sformułowanie dwóch poprawnych różnic.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 10 · Strona zasad oceniania: 9

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 11.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

[…] parlament jest najwyższym organem reprezentującym naród i sprawującym w jego imieniu wyłączną władzę – posiada on funkcję ustawodawczą i funkcję rządzenia państwem poprzez ustalanie jego polityki. Parlamentowi podporządkowane są inne organy państwa.

Jaki system opisuje nadrzędność parlamentu i podporządkowanie mu innych organów?

A.prezydencki.
B.parlamentarno-gabinetowy.
C.parlamentarno-komitetowy.
D.parlamentarno-prezydencki.

Pokaż odpowiedź

C — parlamentarno-komitetowy.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 11.1. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Wyodrębnij relację między organami
Tekst nie mówi jedynie o udziale parlamentu w ustawodawstwie. Przedstawia go jako najwyższy organ ustalający politykę, któremu podporządkowane są inne organy.
Odróżnij dominację zgromadzenia od modelu gabinetowego
W modelu parlamentarno-gabinetowym występują odmienne mechanizmy wzajemnych relacji rządu i parlamentu. Tutaj opis akcentuje nadrzędność zgromadzenia i wykonawczą rolę podporządkowanego mu organu.
Wybierz właściwą nazwę z listy
Odpowiedź to C. Nie wybieraj modelu prezydenckiego, w którym opis niezależnej egzekutywy nie odpowiadałby tej relacji. To rozpoznanie modelu z fragmentu, nie twierdzenie, że realny parlament jest pozbawiony wszelkich ograniczeń.

Nie wybieraj gabinetowego tylko dlatego, że w źródle występuje parlament.

Punktowanie i źródło

1 pkt – wskazanie poprawnego dokończenia zdania.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C

Strona arkusza: 11 · Strona zasad oceniania: 10

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 11.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Podaj europejskie państwo z systemem opisanym w tekście.

Pokaż odpowiedź

Szwajcaria — Konfederacja Szwajcarska. Klucz dopuszcza również San Marino.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 11.2. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Wykorzystaj rozpoznany model
Poprzednia część wskazuje system parlamentarno-komitetowy, a nie dowolną demokrację parlamentarną. Szukamy państwa będącego przykładem tak określanej relacji organów.
Połącz przykład z instytucjami
W Szwajcarii Zgromadzenie Federalne wybiera Radę Federalną, która stanowi kolegialną egzekutywę. To uzasadnia wybór przykładu w ujęciu dydaktycznym zastosowanym w arkuszu.
Podaj jedną poprawną nazwę
Wystarczy Szwajcaria; można użyć pełnej nazwy. Klucz dopuszcza także San Marino. Nie utożsamiaj modelu z nieograniczoną władzą parlamentu: w Szwajcarii istotne są również prawa narodu i kantonów.

Sam fakt istnienia parlamentu nie czyni każdego państwa przykładem modelu parlamentarno-komitetowego.

Punktowanie i źródło

1 pkt – podanie poprawnej nazwy.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Typ 1.: Konfederacja Szwajcarska / Szwajcaria
Typ 2.: Republika San Marino / San Marino

Strona arkusza: 11 · Strona zasad oceniania: 10

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 12

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Opis wykresu pt. „Elektoraty ugrupowań na osiach podziałów politycznych w 2011 roku” Na układzie współrzędnych zaznaczono osie: X, która dotyczy kwestii społeczno-ekonomicznych, oraz Y, która dotyczy kwestii światopoglądowych. Skrajne wartości na osi X to -5 (co oznacza etatyzm) i 5 (co oznacza liberalizm ekonomiczny). Skrajne wartości na osi Y to -7 (co oznacza liberalizm światopoglądowy) i 9 (co oznacza konserwatyzm światopoglądowy). Miejsce poszczególnych elektoratów ugrupowań na wskazanych osiach: PiS – oś X: -2, oś Y: 8. PO – oś X: 3, oś Y: -3. PSL – oś X: -3, oś Y: -2. SLD – oś X: 1, oś Y: -5.

EWOP-R0-660-2305 — Własny opis wykresu EWOP 660 — elektoraty w 2011 roku.
Elektorat	X — gospodarka	Y — światopogląd
PiS	−2	8
PO	3	−3
PSL	−3	−2
SLD	1	−5

Oceń P/F: 1. Elektoratem opowiadającym się za największym interwencjonizmem państwa w gospodarkę był elektorat PSL. 2. Najbardziej zbliżone do siebie w kwestii światopoglądu były elektoraty PO i PSL.

Pokaż odpowiedź

1 — P; 2 — P.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 12. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Czytaj każdą oś według jej znaczenia
Własny opis 660 zachowuje wszystkie współrzędne. X dotyczy gospodarki: wartości ujemne wskazują etatyzm, dodatnie liberalizm ekonomiczny; Y dotyczy światopoglądu.
Porównaj wartości X
W opisie 660 PSL ma X = −3, PiS −2, SLD 1, PO 3. Najbardziej w stronę etatyzmu leży PSL, dlatego pierwsze zdanie o największym interwencjonizmie jest prawdziwe. Standardowy wynik P jest niezależnie zapisany w jego własnym kluczu.
Porównaj odległości tylko na Y
PO ma Y = −3, PSL −2, więc różnica wynosi 1. Dla PO i SLD wynosi 2, a PiS jest na 8. Najbliższe światopoglądowo są PO i PSL, więc drugie zdanie też P. To dane z 2011 roku, nie współczesne poglądy wyborców.

Nie myl osi i nie używaj odległości po przekątnej zamiast różnicy na pytanej osi.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne ocenienie prawdziwości dwóch stwierdzeń.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. P
2. P

Strona arkusza: 11 · Strona zasad oceniania: 11

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 13

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

1. [Organ 1.] desygnuje Prezesa Rady Ministrów, który proponuje skład Rady Ministrów. 2. Prezes Rady Ministrów […] przedstawia [organowi 2.] program działania Rady Ministrów z wnioskiem o udzielenie jej wotum zaufania.

W art. 154 Konstytucji uzupełnij: 1. organ desygnujący premiera; 2. organ, któremu premier przedstawia program z wnioskiem o wotum zaufania.

Pokaż odpowiedź

1 — Prezydent RP; 2 — Sejm RP.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 13. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Rozpoznaj desygnowanie
W pierwszym kroku opisanej procedury Prezydent desygnuje Prezesa Rady Ministrów. Nie myl wskazania kandydata z późniejszym uzyskaniem parlamentarnego zaufania.
Rozpoznaj adresata programu rządu
Program i wniosek o wotum zaufania premier przedstawia Sejmowi. Senat nie jest drugą izbą uczestniczącą w tym głosowaniu nad zaufaniem dla rządu.
Wpisz obie nazwy we właściwe pola
Podaj Prezydent RP przy 1 i Sejm RP przy 2. Zadanie dotyczy konkretnych czynności z art. 154, nie całego katalogu sposobów powoływania rządu ani wszystkich relacji egzekutywy z parlamentem.

Sejm i Senat nie głosują wspólnie nad wotum zaufania dla rządu.

Punktowanie i źródło

1 pkt – podanie dwóch poprawnych nazw.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. Prezydent (RP)
2. Sejm (RP)

Strona arkusza: 12 · Strona zasad oceniania: 11

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 14.1

2 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Art. 67.1. Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, senatorom, Prezydentowi i Rządowi. Inicjatywę ustawodawczą posiadają także najbardziej reprezentatywne związki zawodowe na zasadach określonych w ustawie. 2. Projekt może być wniesiony do Sejmu także w formie wniosku obywatelskiego, podpisanego przez co najmniej 200 000 wyborców. O ważności wniosku obywatelskiego rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny. 3. Prawo wnoszenia poprawek do projektów ustaw w czasie rozpatrywania ich przez Sejm przysługuje wnioskodawcy, Rządowi i posłom. Art. 68.1. Sejm może, ustawą podjętą bezwzględną większością głosów, na wniosek Rządu, upoważnić go do wydawania dekretów z mocą ustawy.

Przedstaw trzy różnice inicjatywy ustawodawczej między projektem Solidarności z 1994 r. a Konstytucją RP z 1997 r. wymaganą w arkuszu.

Pokaż odpowiedź

Przykładowo: projekt przyznaje inicjatywę wybranym związkom zawodowym, Konstytucja nie; projekt wymaga 200 000 wyborców, Konstytucja co najmniej 100 000 uprawnionych obywateli; projekt wskazuje senatorów, Konstytucja — Senat jako izbę.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 14.1. Jawna mapa EWOP 14.1 → MWOP 11.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Nie traktuj projektu jako obowiązującego prawa
Tekst to projekt z 1994 roku. Zestawiamy jego hipotetyczne rozwiązania z konstytucyjnym katalogiem uprawnionych, a nie porównujemy dwie równocześnie obowiązujące konstytucje.
Wypisz trzy rzeczywiste kontrasty
Art. 118 Konstytucji wskazuje posłów, Senat, Prezydenta, Radę Ministrów i grupę co najmniej 100 000 obywateli z prawem wybierania do Sejmu. Stąd różnice dotyczą związków zawodowych, progu obywatelskiego oraz Senatu wobec senatorów.
Kontroluj liczbę niezależnych różnic
Podaj trzy porównania, każde z obiema stronami. Nie licz osobno zdania projekt ma próg 200 000 i zdania Konstytucja ma próg 100 000: to jedna różnica. Pełne 2 pkt wymagają trzech, a 1 pkt — dwóch poprawnych różnic.

Senat jako organ nie jest tym samym co pojedynczy senator; inicjatywa projektu to nie prawo uchwalenia ustawy.

Punktowanie i źródło

2 pkt – sformułowanie trzech poprawnych różnic.
1 pkt – sformułowanie dwóch poprawnych różnic.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 12 · Strona zasad oceniania: 12

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 14.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Czy projekt z 1994 r. przyznawał rządowi większe uprawnienia tworzenia prawa niż Konstytucja RP z 1997 r.? Uzasadnij.

Pokaż odpowiedź

Tak. Projekt pozwalał Sejmowi upoważnić rząd do wydawania dekretów z mocą ustawy; Konstytucja z 1997 r. nie przewiduje takiego upoważnienia dla Rady Ministrów.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 14.2. Jawna mapa EWOP 14.2 → MWOP 11.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Znajdź dodatkową kompetencję
Art. 68 projektu pozwalał Sejmowi, na wniosek rządu, udzielić ustawowego upoważnienia do dekretów z mocą ustawy. Nie chodzi tylko o wnoszenie projektów ustaw, które rząd może robić również według Konstytucji.
Odróżnij ustawę od rozporządzenia
Konstytucyjna możliwość wydawania rozporządzeń wykonawczych nie daje Radzie Ministrów ogólnej kompetencji wydawania dekretów z mocą ustawy. Rozporządzenie ma inną podstawę i pozycję w hierarchii źródeł prawa.
Sformułuj porównanie bez fałszywej absolutyzacji
Napisz Tak i wskaż tę dodatkową kompetencję projektu. Nie twierdź, że Konstytucja w ogóle nie zna aktów z mocą ustawy: art. 234 dotyczy szczególnej kompetencji Prezydenta w stanie wojennym, nie dekretów Rady Ministrów z art. 68 projektu.

Rozporządzenie wykonawcze rządu i akt z mocą ustawy nie są równoważne.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 12 · Strona zasad oceniania: 12

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 15.1

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Uchwała nr XXXIV/340/2018 [1. organu samorządu terytorialnego] Gietrzwałd z dnia 18 stycznia 2018 r. w sprawie uchwalenia budżetu gminy Gietrzwałd na rok 2018 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym […] uchwala, co następuje: § 1.1. Dochody budżetu gminy w wysokości 34 009 309,24 zł, w tym z tytułu dotacji i środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt. 2 i 3 – 4 844 633,14 zł. § 2.1. Wydatki budżetu gminy w wysokości 38 843 553,75 zł, z czego: a) wydatki bieżące w wysokości 28 815 238,15 zł; b) wydatki majątkowe w wysokości 10 028 315,60 zł. §10. Wykonanie Uchwały powierza się [2. organowi samorządu terytorialnego].

Uzupełnij nazwy organów: organ uchwalający budżet gminy Gietrzwałd i organ wykonujący uchwałę.

Pokaż odpowiedź

1 — Rada Gminy Gietrzwałd; 2 — Wójt Gminy Gietrzwałd.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 15.1. Jawna mapa EWOP 15.1 → MWOP 12.1 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Ustal szczebel i charakter jednostki
Dokument dotyczy gminy Gietrzwałd, a przypis w standardzie i opis 660 wskazują gminę wiejską. Nie szukamy organów powiatu lub województwa.
Rozróżnij uchwalanie i wykonanie
Budżet uchwala rada gminy jako organ stanowiący. Wykonanie uchwały powierza się organowi wykonawczemu, którym w tej gminie jest wójt. Sam urząd gminy nie jest nazwą takiego organu.
Wpisz organy we właściwe miejsca
Do nagłówka wpisz Radę Gminy, a do paragrafu o wykonaniu Wójta Gminy. Nie wpisuj burmistrza tylko dlatego, że także jest gminnym organem wykonawczym: trzeba uwzględnić typ wskazanej gminy.

Rada uchwala budżet, wójt go wykonuje; urząd gminy jest aparatem pomocniczym, nie zamienną nazwą organu.

Punktowanie i źródło

1 pkt – podanie dwóch poprawnych nazw.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. Rada Gminy (Gietrzwałd)
2. Wójt (Gminy Gietrzwałd)

Strona arkusza: 12 · Strona zasad oceniania: 13

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 15.2

1 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Czy przytoczona uchwała zakłada deficyt budżetowy? Uzasadnij na podstawie łącznych kwot.

Pokaż odpowiedź

Tak. Wydatki 38 843 553,75 zł przewyższają dochody 34 009 309,24 zł o 4 834 244,51 zł.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 15.2. Jawna mapa EWOP 15.2 → MWOP 12.2 po porównaniu własnych warunków i kryteriów; nie kopiowanie po numeracji. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Odczytaj sumy, nie jedną kategorię
Porównaj łączne dochody z § 1.1 i łączne wydatki z § 2.1. Dochody i wydatki bieżące lub majątkowe to składowe budżetu, a same dotacje nie są całym jego dochodem.
Oblicz różnicę w tym samym kierunku
38 843 553,75 − 34 009 309,24 = 4 834 244,51 zł. Wydatki są większe, zatem różnica oznacza deficyt, nie nadwyżkę. Nie odwracaj interpretacji tylko dlatego, że rachunek dochody minus wydatki daje liczbę ujemną.
Połącz ocenę z porównaniem
Wpisz Tak i wskaż przewagę wydatków nad dochodami. Klucz wymaga poprawnego uzasadnienia; policzona kwota jest dodatkową kontrolą. Nie wynika z tego automatycznie wysokość całego zadłużenia ani nielegalność uchwały.

Deficyt rocznego budżetu nie jest tym samym co skumulowany dług gminy.

Punktowanie i źródło

1 pkt – poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Strona arkusza: 13 · Strona zasad oceniania: 13

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

Zadanie 16

2 pkt

WOS F2015 — interpretacja źródeł i rozumowanie

Własny materiał WOS F2015 — forma 660

Własny tekst/opis z gotowego importu EWOP, bez ponownej konwersji PDF/DOCX i bez zastępowania go materiałem innej formy. Fakty i przepisy analizowane w kontekście egzaminu 2023.

Źródła do zadania

Przepis 1. […] orzeka w pierwszej instancji we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw przekazanych ustawą do właściwości innego sądu. Przepis 2. […] rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń i zarządzeń wydanych w pierwszej instancji w sądzie okręgowym oraz inne sprawy przekazane mu przez ustawę. Przepis 3. […] rozpoznaje kasacje oraz środki odwoławcze i inne sprawy w wypadkach określonych w ustawie.

Do trzech fragmentów KPK dopisz nazwy właściwych sądów.

Pokaż odpowiedź

1 — sąd rejonowy; 2 — sąd apelacyjny; 3 — Sąd Najwyższy.

Autorskie opracowanie EWOP-R0-660-2305, zadanie 16. Własne zadanie Formuły 2015, nie dopasowanie po samej odpowiedzi. Własne punkty, strony i źródła zachowane. Pierwsza redakcja do niezależnej recenzji; nie aktualna porada prawna.

Zobacz rozwiązanie krok po kroku

Rozpoznaj zasadę właściwości pierwszej instancji
Przepis 1 opisuje podstawową właściwość sądu rejonowego z wyjątkami ustawowymi. Nie oznacza to, że każda sprawa karna bez wyjątku rozpoczyna się w sądzie rejonowym.
Ustal szczebel według sądu pierwszej instancji
W przepisie 2 punktem wyjścia jest orzeczenie sądu okręgowego w pierwszej instancji. Środki odwoławcze od takich orzeczeń rozpoznaje sąd apelacyjny, nie ponownie sąd rejonowy.
Odróżnij kasację od zwykłej apelacji
Kasacje i szczególne sprawy opisane w przepisie 3 kierują do Sądu Najwyższego. Nie nazywaj go po prostu trzecią zwykłą instancją dla każdej sprawy; zakres i tryb kontroli są odmienne.

Miejsce sądu w hierarchii nie oznacza, że każda sprawa przechodzi kolejno wszystkie szczeble.

Punktowanie i źródło

2 pkt – podanie trzech poprawnych nazw.
1 pkt – podanie dwóch poprawnych nazw.
0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. sąd rejonowy
2. sąd apelacyjny
3. Sąd Najwyższy

Strona arkusza: 13 · Strona zasad oceniania: 14

Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.

EWOP-R0-660-2305 · Formuła 2015: zadania 1.1–16

Oficjalne dokumenty

Materiały CKE

Dokumenty otwierają się na żądanie.

EWOP-R0-100-2305

EWOP-R0-660-2305