Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 10.
Choose one of the topics below and write a composition following the conventions of
the genre indicated in the topic. Use between 300 and 350 words.
1. W 2024 roku pierwsza grupa ochotników ma lecieć na Marsa w celu osiedlenia się tam.
Czy próba kolonizacji innych planet ma sens? Napisz rozprawkę, w której przedstawisz
swoją opinię na ten temat. W swojej pracy odnieś się do:
• kosztów
• bezpieczeństwa uczestników
• wpływu na przyszłość naszej planety.
2. Aby zwrócić uwagę na problem bezpieczeństwa na drodze, coraz częściej wykorzystuje
się reklamy i kampanie społeczne. Napisz list do gazety. Opisz w nim ciekawą reklamę
dotyczącą bezpieczeństwa na drodze, wyraź swoją opinię na temat skuteczności tego typu
reklam w przeciwdziałaniu wypadkom i zaproponuj inne rozwiązania, które mogą
przyczynić się do poprawy sytuacji na drogach.
Wymagania ogólne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem złożonych środków językowych, w tym wyrażeń
idiomatycznych, oraz bogatą frazeologią, a także wykazuje się wysokim poziomem
poprawności gramatycznej […] i ortograficznej […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] szczegółowe i logicznie skonstruowane dłuższe wypowiedzi […]
pisemne na różnorodne tematy, bogate i spójne pod względem treści […].
IV. Reagowanie na wypowiedzi.
Zdający reaguje […] w formie […] pisemnej, w różnorodnych, także złożonych
sytuacjach […].
Wymagania szczegółowe (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych, w tym wyrażeń
idiomatycznych, oraz bogatą frazeologią, a także wykazuje się wysokim poziomem
poprawności gramatycznej […] i ortograficznej […].
5.7. Zdający wyraża opinie, poglądy i uczucia swoje i innych osób i popiera je trafnymi
argumentami i przykładami.
5.9. Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie
lub rozwiązaniu, kończy wypowiedź konkluzją.
5.10. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji,
dostosowuje styl wypowiedzi do potencjalnego odbiorcy.
5.11. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
Wymagania szczegółowe (list)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych, w tym wyrażeń
idiomatycznych, oraz bogatą frazeologią, a także wykazuje się wysokim poziomem
poprawności gramatycznej […] i ortograficznej [….].
5.1. Zdający szczegółowo opisuje ludzi, przedmioty, miejsca, zjawiska i czynności.
5.4. Zdający opisuje doświadczenia swoje i innych osób
5.7. Zdający wyraża opinie, poglądy i uczucia swoje i innych osób i popiera je trafnymi
argumentami i przykładami.
5.10. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji,
dostosowuje styl wypowiedzi do potencjalnego odbiorcy.
5.11. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
7.4. Zdający proponuje […]
Kryteria oceniania wypowiedzi pisemnej
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie
przyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma 2 1 0
teza zgodna z tematem teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy; teza niezgodna
ORAZ treścią np. jest zgodna z tematem ALBO z tematem ORAZ treścią
wypowiedzi (teza z treścią wypowiedzi; odbiegająca wypowiedzi; teza
R*
„zapowiada” zawartość od tematu LUB treści wypowiedzi nieczytelna, niejasna, trudna
treściową oraz formę do wskazania; wstęp
wypowiedzi) niekomunikatywny
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia;
z tematem ORAZ poprawne, np. wprowadzenie wprowadzenie niezgodne
1. wstęp: np. ciekawe, oryginalne, zgodne z tematem, ale z tematem, niejasne,
właściwe zachęcające do czytania, schematyczne ALBO bardziej nieczytelne, trudne
A*
i adekwatne w ciekawej formie typowe dla innego typu tekstu do wskazania;
do tematu (np. pytanie, cytat) (np. rozprawki) ALBO ciekawe, wprowadzenie
rozpoczęcie oryginalne, ale odbiegające od niekomunikatywne
wypowiedzi tematu
wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni poprawny, brak wstępu; wstęp
i treścią wypowiedzi np. nie określa celu ALBO określa niezgodny z tematem,
ORAZ wskazujący cel/powód pisania listu, ale odbiega niejasny, nieczytelny,
cel/powód pisania listu od tematu ALBO cel nie jest trudny do wskazania;
L*
określony jasno ALBO wstęp nie wstęp niekomunikatywny
jest zgodny z treścią listu (np.
zapowiada poparcie, a opisuje
argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/ powierzchowna realizacja brak wypowiedzi LUB
2. pierwszy LUB pogłębiona elementu, wypowiedzi brak głębi, wypowiedź nie jest
element tematu realizacja elementu np. zdający podaje tylko „listę” komunikatywna LUB
(np. wsparta przykładami, argumentów/cech/określeń, wypowiedź nie jest
3. drugi element szczegółowo omówiona) żadnego nie związana z tematem /
R
tematu rozwijając/uzasadniając nie realizuje elementu;
A
wypowiedź bardzo
L
pobieżnie dotykająca
4. trzeci element tematu, np. zdający podaje
tematu tylko jeden
argument/cechę/określenie,
nie rozwijając go
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia LUB
5. z tematem oraz treścią poprawne, np. jest zgodne zakończenie nie jest
podsumowanie: wypowiedzi; jeżeli z tematem ALBO treścią komunikatywne LUB
właściwe R zdający powtarza wstęp – wypowiedzi; odbiega trochę od zakończenie jest jedynie
i adekwatne A czyni to innymi słowami tematu LUB treści wypowiedzi; luźno związane z tematem
do tematu L zdający stosuje zakończenie oraz treścią wypowiedzi
zakończenie schematyczne (sztampowe) LUB
wypowiedzi powtarza wstęp praktycznie tymi
samymi słowami
6. fragmenty wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
R
odbiegające fragmentów fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
A
od tematu i/lub odbiegających od tematu fragmenty odbiegające od tematu dla poziomu 1.
L
nie na temat i/lub nie na temat i/lub nie na temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
R teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
1.
wypowiedź nie spełnia
elementy
A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych dla
charakterystyczne
poziomu 1.
dla formy wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L
i kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla
kompozycja
L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
A warunków określonych dla
segmentacja na akapity) jest konsekwentny
L poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 270–390 słów warunków określonych dla
długość pracy
L poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny
elementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy Elementy formy
treści 4 3–2 1–0
12–11 5 p. 4 p. 3 p.
10–9 4 p. 3 p. 3 p.
8–7 3 p. 2 p. 2 p.
6–5 2 p. 2 p. 1 p.
4–3 2 p. 1 p. 1 p.
2–1 1 p. 0 p. 0 p.
0 0 p. 0 p. 0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 7, a elementy formy
oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
Temat 1.
W 2024 roku pierwsza grupa ochotników ma lecieć na Marsa w celu osiedlenia się tam.
Czy próba kolonizacji innych planet ma sens? Napisz rozprawkę, w której przedstawisz „główka”
swoją opinię na ten temat. W swojej pracy odnieś się do:
• kosztów
• bezpieczeństwa uczestników elementy tematu
• wpływu na przyszłość naszej planety.
Uwagi:
1. Aby praca była uznana za w pełni zgodną z tematem, zdający musi odnosić się do
problemu kolonizacji kosmosu, czyli osiedlania na innych planetach, a nie jedynie do
podróży kosmicznych.
2. W tezie wymagane jest wyrażenie opinii na temat sensowności podejmowania prób
kolonizacji lub kolonizowania innych planet, np. Many people dream about travelling in
space and settling down on another planet. In my opinion such enterprises are not a good
idea; In my opinion conquering distant planets is a great opportunity for mankind.
Temat 2.
Aby zwrócić uwagę na problem bezpieczeństwa na drodze, coraz częściej wykorzystuje się
„główka”
reklamy i kampanie społeczne. Napisz list do gazety.
a”
Opisz w nim ciekawą reklamę dotyczącą bezpieczeństwa na drodze,
wyraź swoją opinię na temat skuteczności tego typu reklam w przeciwdziałaniu wypadkom, elementy
zaproponuj inne rozwiązania, które mogą przyczynić się do poprawy sytuacji na drogach. tematu
Uwagi:
1. Aby praca była uznana za w pełni zgodną z tematem, musi dotyczyć problemu
bezpieczeństwa na drodze i uwzględniać rolę reklamy / kampanii społecznych.
2. Opis może dotyczyć reklamy, którą zdający widział LUB takiej, którą proponuje
przygotować.
3. Poprzez „inne rozwiązania” rozumiane są wszelkie pomysły dotyczące poprawy
bezpieczeństwa na drodze, które są inne niż reklama/kampania społeczna opisana przez
zdającego jako realizacja pierwszego elementu polecenia.
4. „Skuteczność tego typu reklam” rozumiana jest szeroko. Nie wymaga się stwierdzenia, że
w ich konsekwencji spada/wzrasta liczba wypadków. Zdający może odnieść się np. do
wzrostu świadomości w społeczeństwie.
5. Akceptowane są formalne i półformalne zwroty rozpoczynające list (np. Dear Editor;
Dear Sir/Madam; Dear Mr Watson) oraz zwroty kończące list (np. Yours faithfully; Best
regards)
Zgodność z tematem
X
A D Y
ggB E
C
fragmenty nie na
temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B, C)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (D, E)
Fragmenty D, E nie są uznawane za realizację elementów tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane
z elementami tematu (X, Y)
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego klamrą. Jeśli występują w pracy, jest
ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6. w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do główki tematu, np.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
traktujemy go jako fragment zgodny z tematem.
Spójność i logika wypowiedzi
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami i akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
2 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
1 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice
0 p.
na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję
środków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• bardzo szeroki zakres środków językowych
• ogólna wysoka naturalność i różnorodność frazeologiczna oraz precyzja użytych
4 p.
środków językowych
• styl stosowny i jednolity
• szeroki zakres środków językowych
• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
3 p. i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• styl stosowny i jednolity LUB sporadyczne niedociągnięcia w stosowności i/lub
jednolitości stylu
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
2 p.
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• styl stosowny i jednolity LUB w pracy występuje kilka fragmentów, których styl
jest niestosowny i/lub które zaburzają jednolitość stylu
• ograniczony zakres środków językowych
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
1 p. • w pracy występuje kilka fragmentów, których styl jest niestosowny i/lub które
zaburzają jednolitość stylu LUB styl niemożliwy do określenia ze względu
na ograniczenia w zakresie środków językowych
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
0 p.
• styl w znacznej mierze niestosowny i/lub niejednolity LUB styl niemożliwy
do określenia ze względu na ograniczenia w zakresie środków językowych
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i
jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski
stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumiemy
konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów
wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje
się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w
tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność językowa Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
sporadyczne dość liczne liczne LUB bardzo liczne
(leksykalno-gramatyczna)
błędy zapisu błędy zapisu błędy zapisu
sporadyczne błędy językowe 4 p. 3 p. 2 p.
dość liczne błędy językowe 3 p. 2 p. 1 p.
liczne błędy językowe 2 p. 1 p. 0 p.
bardzo liczne błędy językowe 1 p. 0 p. 0 p.
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na
komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu sposób oznaczania przykład
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu brakującego
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie słowa kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie.
w jednym słowie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę bo było
błędy w spójności / logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający od otaczamy nawiasami Fragment odbiegający od
tematu kwadratowymi tematu
Fragment niezgodny
fragment niezgodny z tematem otaczamy chmurką z tematem
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem Było ciepło , i deszczowo.
błędy interpunkcyjne
znak √ w kółku w miejscu Zrobiłem to√ ponieważ…
brakującego znaku
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane
„pionową falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest:
• nieczytelna LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy (np. napisana fonetycznie).
1. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego jest uznawana za niesamodzielną.
2. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub
całkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę
tekstu, są one zakreślane i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu
środków językowych i poprawności środków językowych.
3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 240 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres i
poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.
4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach można jej również przyznać maksymalnie
po 1 punkcie.
7. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych.
Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji
to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac uczniów z dysgrafią, dysortografią, afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, a także prac uczniów, którzy korzystali z pomocy
nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na komputerze.
8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja
była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie,
grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie film, band, np. film „M jak miłość”,
„Świat Dysku” magazine.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym, niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. I read
Nowe Horyzonty – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane jest linią
falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe
dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
Uwagi dotyczące zasad liczenia słów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są słowa oddzielone spacją, np. at home (2 słowa), for a change (3 słowa), 1780
(1 słowo), 10.01.2015 (1 słowo), 10 January 2015 (3 słowa).
2. Formy skrócone (don’t, can’t, isn’t, haven’t itd.) liczone są jako jedno słowo.
3. Jako jeden wyraz liczone są
• słowa łączone dywizem, np. well-built, twenty-four
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
4. Imię i nazwisko występujące w tekście liczone są według ogólnych zasad.
5. Adres i podpis nie są liczone w liście.
6. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie słów symboli graficznych używanych
w Internecie (np. „buźki”).
7. Uwzględnia się w liczbie słów wyrazy w języku innym niż język egzaminu np. I read
Nowe Horyzonty – 4 słowa.