Język polski 2016 — poziom podstawowy — Formuła 2015

Czy na każde z poniższych pytań można znaleźć odpowiedź w pierwszym akapicie tekstu S. Falkowskiego i P. Stępnia? Podkreśl TAK, jeśli można znaleźć odpowiedź, albo NIE – jeśli nie można. Jakie negatywne aspekty ludzkiej egzystencji zawiera wizja świata 1. TAK NIE ukazana w Lalce? Jakimi metaforami bohaterowie Lalki określają sytuację człowieka 2. TAK NIE w świecie? 3. Jakich niepokojów doświadcza stary subiekt? TAK NIE

Podaj dwa przykłady, którymi autorzy tekstu ilustrują swoje przekonanie o tym, że w Lalce odpowiedzią na egzystencjalne trwogi jest przyjaźń i troska o drugiego człowieka. Przykład 1. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. Przykład 2. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Czy autorzy tekstu podzielają pesymizm Rzeckiego wyrażony w słowach zaś ostatecznym kresem złych i dobrych jest garść popiołu? Uzasadnij odpowiedź, odwołując się do ostatniego akapitu. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. MPO_1P Strona 3 z 18

Ostatni akapit rozpoczyna się zdaniem: Sam stary subiekt jednak umrze, nie doczekawszy spełnienia żadnego ze swoich marzeń. Na podstawie znajomości całej powieści wymień dwa marzenia, których spełnienia Rzecki nie doczekał. • ……….…………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………….. • ……….…………………………………………………………………………………….. ……….……………………………………………………………………………………..

Z poniższego fragmentu wybierz składniowy środek stylistyczny. Nazwij go i określ jego funkcję w tekście S. Falkowskiego i P. Stępnia. Nie przypadkiem znajdujemy w powieści tak wiele serdecznych rozmów między przyjaciółmi; nie przypadkiem moglibyśmy ułożyć małą antologię serdecznych powitań i pożegnań […]; nie przypadkiem Rzecki-pamiętnikarz zmarłego kolegę przywołuje po dziesiątkach lat żarliwą, liryczną apostrofą […]. Składniowy środek stylistyczny: ................................................................................................. Funkcja: ....................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................

Na podstawie tekstu O Lalce uzupełnij tabelę – dobierz do każdej funkcji sformułowanie zapewniające spójność wywodu. Wpisz odpowiedni numer do kolumny tabeli. Numer Funkcja w tekście sformułowania A. Sygnalizuje przeciwstawienie. B. Sygnalizuje wnioskowanie. C. Sygnalizuje uszczegółowienie treści. 1) po pierwsze… 2) zwłaszcza… 3) a jednak… 4) jeżeli…, wówczas… Strona 4 z 18 MPO_1P

1. A. Sygnalizuje przeciwstawienie.
2. B. Sygnalizuje wnioskowanie.
3. C. Sygnalizuje uszczegółowienie treści. 1) po pierwsze… 2) zwłaszcza… 3) a jednak… 4) jeżeli…, wówczas…

Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 słów. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Na podstawie tekstu 1. wyjaśnij, na czym polega nieprzestrzeganie norm dotyczących poprawności zapisu oraz poprawności stylu przez ludzi posługujących się „pisanym językiem mówionym”. Nieprzestrzeganie poprawności zapisu: …….…………………………………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………… Nieprzestrzeganie poprawności stylu: ……….………………………..………………………………………………………………... ……….………………………..………………………………………………………………… …….…………………………………………………………………………………………….. Strona 6 z 18 MPO_1P

Do jakiego związku frazeologicznego autor tekstu 1. nawiązał we fragmencie: Aż samo ciśnie się na klawiaturę […]. Zapisz ten związek, jego znaczenie oraz funkcję wskazanej wyżej innowacji językowej. Związek frazeologiczny: ……….………………………………………………………………………………………….. Znaczenie słownikowe: ….……………………………………………………………………………………………….. Funkcja innowacji: ……….…………………………………………………………………………………………..

W którym tekście – 1. czy 2. – zauważyć można osobisty stosunek autora lub autorki do opisywanego zjawiska językowego? Uzasadnij odpowiedź, podając dwie cechy wybranego tekstu. ……….………………………………………………………………………………………….. ….……………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

W tekście 1. pojawia się stwierdzenie, że obrońcy języka martwią się niepotrzebnie. Na podstawie tekstu podaj argument, który potwierdza tę opinię. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Sformułuj tezę wspólną obu tekstom. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. MPO_1P Strona 7 z 18 Zadanie 3. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. IV Adama Mickiewicza i do innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Dziady cz. IV PUSTELNIK (śpiewa) Kto miłości nie zna, ten żyje szczęśliwy, I noc ma spokojną, i dzień nietęskliwy. (Ksiądz przychodzi z winem i talerzem) PUSTELNIK (z wymuszoną wesołością) Księże, a lubisz ty smutne piosenki? KSIĄDZ Nasłuchałem się ich w życiu dosyć, Bogu dzięki! Lecz nie traćmy nadziei, po smutkach wesele. PUSTELNIK (śpiewa) A odjechać od niej nudno, A przyjechać do niej trudno! Prosta piosenka, ale dobrą myśl zawiera! KSIĄDZ No! potem o tym, teraz zajrzyjmy do misy. PUSTELNIK Prosta pieśń! o! w romansach znajdziesz lepszych wiele! […] (śpiewa) Tylem wytrwał, tyle wycierpiałem, Chyba śmiercią bole się ukoją; Jeślim płochym obraził zapałem, Tę obrazę krwią okupię moją. (dobywa sztylet) KSIĄDZ (wstrzymuje) Co to ma znaczyć?... szalony! czy można? Odbierzcie mu żelazo, rozdejmijcie pięście. Jesteś ty chrześcijanin? taka myśl bezbożna! Znasz ty Ewangeliją? PUSTELNIK A znasz ty nieszczęście? (chowa sztylet) […] (śpiewa) Tylem wytrwał, tyle wycierpiałem, Chyba śmiercią bole się ukoją; Strona 8 z 18 MPO_1P Jeślim płochym obraził zapałem, Tę obrazę krwią okupię moją. Za coś dla mnie tyle ulubiona? Za com z twoim spotkał się wejrzeniem? Jednąm wybrał z tylu dziewcząt grona, I ta cudzym przykuta pierścieniem! […] (przerzucając książkę) Wszakże lubisz książki świeckie?... Ach, te to, książki zbójeckie!2 (ciska książkę) Młodości mojej niebo i tortury! One zwichnęły osadę mych skrzydeł I wyłamały do góry, Że już nie mogłem nad dół skręcić lotu. Kochanek przez sen tylko widzianych mamideł; Nie cierpiąc rzeczy ziemskich nudnego obrotu, Gardzący istotami powszedniej natury, Szukałem, ach! szukałem tej boskiej kochanki, Której na podsłonecznym nie bywało świecie, Którą tylko na falach wyobraźnej pianki Wydęło tchnienie zapału, A żądza w swoje własne przystroiła kwiecie. Lecz gdy w czasach tych zimnych nie ma ideału, Przez teraźniejszość w złote odleciałem wieki, Bujałem po zmyślonym od poetów niebie, Goniąc i błądząc, w błędach nieznużony goniec; Wreszcie, na próżno zbiegłszy kraj daleki, Spadam i już się rzucam w brudne uciech rzeki: Nim rzucę się, raz jeszcze spojrzę koło siebie! I znalazłem ją na koniec! Znalazłem ją blisko siebie, Znalazłem ją!... ażebym utracił na wieki! KSIĄDZ Podzielam twoję boleść, nieszczęśliwy bracie! Lecz może jest nadzieja? są różne sposoby... Słuchaj, czy już od dawna doświadczasz choroby? PUSTELNIK Choroby? KSIĄDZ Czy już dawno płaczesz po twej stracie? PUSTELNIK Jak dawno? dałem słowo, powiedzieć nie mogę. Adam Mickiewicz, Dziady cz. IV, Warszawa 1957. 2 Książki zbójeckie – tu: popularne w romantyzmie książki o tematyce nieszczęśliwej miłości, silnie oddziałujące na emocje. MPO_1P Strona 9 z 18 Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Dałem słowo byłem bardzo młody i rozsądek doradzał żeby nie dawać słowa mogłem śmiało powiedzieć namyślę się jeszcze nie ma pośpiechu to nie rozkład jazdy dam słowo po maturze po służbie wojskowej kiedy zbuduję dom ale czas eksplodował nie było już przedtem nie było już potem w oślepiającym teraz trzeba było wybierać więc dałem słowo słowo – pętla na szyi słowo ostateczne w rzadkich chwilach kiedy wszystko staje się lekkie przechodzi w przezroczystość myślę sobie: „słowo daję chętnie bym cofnął dane słowo” trwa to krótko bo oto – skrzypi oś świata mijają ludzie krajobrazy kolorowe obręcze czasu a dane słowo ugrzęzło w gardle Zbigniew Herbert, Wiersze wybrane, Kraków 2004. Strona 10 z 18 MPO_1P WYPRACOWANIE na temat nr ………… ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_1P Strona 11 z 18 ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... Strona 12 z 18 MPO_1P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_1P Strona 13 z 18 ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... Strona 14 z 18 MPO_1P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_1P Strona 15 z 18 ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... Strona 16 z 18 MPO_1P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... Tabelę wypełnia egzaminator! Liczba punktów Suma Uzasadnienie przyznania 0 punktów A. 0−3−6 rozprawka B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja A. 0−3−6−9 B. 0 − 5 − 10 − 15 C. 0−2−4 D. 0−3−6 E. 0−1−2 F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 MPO_1P Strona 17 z 18 Strona 18 z 18 MPO_1P

1. A. 0−3−6 rozprawka
2. B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja
3. A. 0−3−6−9
4. B. 0 − 5 − 10 − 15
5. C. 0−2−4
6. D. 0−3−6
7. E. 0−1−2
8. F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 MPO_1P Strona 17 z 18

Zadanie 3. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Czy warto kochać, jeśli miłość może być źródłem cierpienia? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. IV Adama Mickiewicza i do innych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Dziady cz. IV PUSTELNIK (śpiewa) Kto miłości nie zna, ten żyje szczęśliwy, I noc ma spokojną, i dzień nietęskliwy. (Ksiądz przychodzi z winem i talerzem) PUSTELNIK (z wymuszoną wesołością) Księże, a lubisz ty smutne piosenki? KSIĄDZ Nasłuchałem się ich w życiu dosyć, Bogu dzięki! Lecz nie traćmy nadziei, po smutkach wesele. PUSTELNIK (śpiewa) A odjechać od niej nudno, A przyjechać do niej trudno! Prosta piosenka, ale dobrą myśl zawiera! KSIĄDZ No! potem o tym, teraz zajrzyjmy do misy. PUSTELNIK Prosta pieśń! o! w romansach znajdziesz lepszych wiele! […] (śpiewa) Tylem wytrwał, tyle wycierpiałem, Chyba śmiercią bole się ukoją; Jeślim płochym obraził zapałem, Tę obrazę krwią okupię moją. (dobywa sztylet) KSIĄDZ (wstrzymuje) Co to ma znaczyć?... szalony! czy można? Odbierzcie mu żelazo, rozdejmijcie pięście. Jesteś ty chrześcijanin? taka myśl bezbożna! Znasz ty Ewangeliją? PUSTELNIK A znasz ty nieszczęście? (chowa sztylet) […] (śpiewa) Tylem wytrwał, tyle wycierpiałem, Chyba śmiercią bole się ukoją; Strona 8 z 18 MPO_1P Jeślim płochym obraził zapałem, Tę obrazę krwią okupię moją. Za coś dla mnie tyle ulubiona? Za com z twoim spotkał się wejrzeniem? Jednąm wybrał z tylu dziewcząt grona, I ta cudzym przykuta pierścieniem! […] (przerzucając książkę) Wszakże lubisz książki świeckie?... Ach, te to, książki zbójeckie!2 (ciska książkę) Młodości mojej niebo i tortury! One zwichnęły osadę mych skrzydeł I wyłamały do góry, Że już nie mogłem nad dół skręcić lotu. Kochanek przez sen tylko widzianych mamideł; Nie cierpiąc rzeczy ziemskich nudnego obrotu, Gardzący istotami powszedniej natury, Szukałem, ach! szukałem tej boskiej kochanki, Której na podsłonecznym nie bywało świecie, Którą tylko na falach wyobraźnej pianki Wydęło tchnienie zapału, A żądza w swoje własne przystroiła kwiecie. Lecz gdy w czasach tych zimnych nie ma ideału, Przez teraźniejszość w złote odleciałem wieki, Bujałem po zmyślonym od poetów niebie, Goniąc i błądząc, w błędach nieznużony goniec; Wreszcie, na próżno zbiegłszy kraj daleki, Spadam i już się rzucam w brudne uciech rzeki: Nim rzucę się, raz jeszcze spojrzę koło siebie! I znalazłem ją na koniec! Znalazłem ją blisko siebie, Znalazłem ją!... ażebym utracił na wieki! KSIĄDZ Podzielam twoję boleść, nieszczęśliwy bracie! Lecz może jest nadzieja? są różne sposoby... Słuchaj, czy już od dawna doświadczasz choroby? PUSTELNIK Choroby? KSIĄDZ Czy już dawno płaczesz po twej stracie? PUSTELNIK Jak dawno? dałem słowo, powiedzieć nie mogę. Adam Mickiewicz, Dziady cz. IV, Warszawa 1957. 2 Książki zbójeckie – tu: popularne w romantyzmie książki o tematyce nieszczęśliwej miłości, silnie oddziałujące na emocje. MPO_1P Strona 9 z 18 Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Dałem słowo byłem bardzo młody i rozsądek doradzał żeby nie dawać słowa mogłem śmiało powiedzieć namyślę się jeszcze nie ma pośpiechu to nie rozkład jazdy dam słowo po maturze po służbie wojskowej kiedy zbuduję dom ale czas eksplodował nie było już przedtem nie było już potem w oślepiającym teraz trzeba było wybierać więc dałem słowo słowo – pętla na szyi słowo ostateczne w rzadkich chwilach kiedy wszystko staje się lekkie przechodzi w przezroczystość myślę sobie: „słowo daję chętnie bym cofnął dane słowo” trwa to krótko bo oto – skrzypi oś świata mijają ludzie krajobrazy kolorowe obręcze czasu a dane słowo ugrzęzło w gardle Zbigniew Herbert, Wiersze wybrane, Kraków 2004. Strona 10 z 18 MPO_1P