Maj 2019 · Formuła 2015 · mpo-p1_7p-192 · formuła 2015 — część 1

Język polski 2019 — poziom podstawowy — Formuła 2015 — mpo-p1_7p-192 · formuła 2015 — część 1

MPO-P1_7P-192 · Formuła 2015: zadania 1–13. Rozwiązuj zadania po kolei, a następnie sprawdzaj odpowiedzi i dostępne wyjaśnienia.

Część tej wersji
1 z 1
Zadania w tej części
13
Poziom
Podstawowy

Arkusz w wersji internetowej

MPO-P1_7P-192 · Formuła 2015: zadania 1–13

Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie. Następnie rozwiń odpowiedź i tok rozwiązania oraz porównaj je z wymaganiami CKE.

Wersja arkusza

MPO-P1_7P-192 · Formuła 2015

Zadanie 1 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

1. P F a sporem. 2. Autorzy w tekście poddają analizie rodzaje sporów. P F Autorzy tekstu twierdzą, że uczciwość i skuteczność dyskusji 3. P F wzajemnie się wykluczają.

Zadanie 1. (0–1) Oceń prawdziwość stwierdzeń odnoszących się do tekstu Językowy savoir-vivre. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. W tekście autorzy przedstawili związek między dyskusją 1. P F a sporem. 2. Autorzy w tekście poddają analizie rodzaje sporów. P F Autorzy tekstu twierdzą, że uczciwość i skuteczność dyskusji 3. P F wzajemnie się wykluczają.

Pokaż odpowiedź
Zadanie 1. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. PRAWDA 2. FAŁSZ 3. FAŁSZ

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 1. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawna odpowiedź. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź 1. PRAWDA 2. FAŁSZ 3. FAŁSZ

Zadanie 2 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Językowy savoir-vivre określ trzy warunki, jakie muszą być spełnione, żeby dyskusję uznać za autentyczną. • ………………………………………………………..……………….………….………….. • .………………………………………………………………………..………….………….. • .………………………………………………………………………..…………….………..

Pokaż odpowiedź
Zadanie 2. (0–1) Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim zawartych w nich informacji. znaczenie wyrazów […]) oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawne określenie trzech warunków. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Ścieranie się różnych poglądów / różnice zdań. • Ustalenie zasad prowadzenia dyskusji przed jej rozpoczęciem. • Ustalenie kryteriów oceniania dyskusji (z perspektywy uczciwości lub skuteczności). • Spór dwóch stron (muszą być przeciwnicy). • Wykorzystanie „narzędzi”, czyli środków językowych i retorycznych.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 2. (0–1) Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim zawartych w nich informacji. znaczenie wyrazów […]) oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawne określenie trzech warunków. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Ścieranie się różnych poglądów / różnice zdań. • Ustalenie zasad prowadzenia dyskusji przed jej rozpoczęciem. • Ustalenie kryteriów oceniania dyskusji (z perspektywy uczciwości lub skuteczności). • Spór dwóch stron (muszą być przeciwnicy). • Wykorzystanie „narzędzi”, czyli środków językowych i retorycznych.

Zadanie 3 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Z akapitu pierwszego wypisz dwa różne sformułowania świadczące o emocjonalnym stosunku autorów do problematyki podjętej w tekście Językowy savoir-vivre i uzasadnij celowość użycia tych sformułowań. Sformułowania: …………………...…………...……………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. Uzasadnienie: ………………………………...……………..………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. MPO_7P

Pokaż odpowiedź
Zadanie 3. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] zawartych w nich informacji. środki językowe […]. Umiejętność z III etapu edukacyjnego III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający 1.5) […] uzasadnia własne zdanie […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawne wypisanie dwóch sformułowań. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Sformułowania: • inna sprawa • nie daj Boże • „Tak, tak, Gerwazeńku. Tak, tak, Protazeńku” • wyraźnie inny • znamienne • konwersacja gładka / niewinna / beznamiętna • galanteria • ale przecież Uzasadnienie: • Nadają tekstowi subiektywny charakter. • Podkreślają istotę poruszanego problemu. • Mają charakter retoryczny. • Skracają dystans między autorami a czytelnikami.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 3. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] zawartych w nich informacji. środki językowe […]. Umiejętność z III etapu edukacyjnego III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający 1.5) […] uzasadnia własne zdanie […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawne wypisanie dwóch sformułowań. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Sformułowania: • inna sprawa • nie daj Boże • „Tak, tak, Gerwazeńku. Tak, tak, Protazeńku” • wyraźnie inny • znamienne • konwersacja gładka / niewinna / beznamiętna • galanteria • ale przecież Uzasadnienie: • Nadają tekstowi subiektywny charakter. • Podkreślają istotę poruszanego problemu. • Mają charakter retoryczny. • Skracają dystans między autorami a czytelnikami.

Zadanie 4 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Czy kontrowersje będące podstawą dyskusji wykluczają galanterię jej prowadzenia? Na podstawie tekstu Językowy savoir-vivre uzasadnij swoją odpowiedź. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Pokaż odpowiedź
Zadanie 4. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia zawartych w nich informacji. słów. Umiejętność z III etapu edukacyjnego III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający 1.5) […] uzasadnia własne zdanie […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawne wyjaśnienie. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Z tekstu wynika, że dyskusja to m.in. wymiana poglądów, różnych zdań, walka na argumenty, zatem aby dyskusja była skuteczna, nie może być prowadzona z galanterią. • Kontrowersje nie wykluczają galanterii prowadzenia dyskusji. Argumenty w dyskusji mogą być formułowane z szacunkiem dla przeciwnika, eleganckie, na co wskazują autorzy w akapicie czwartym.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 4. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia zawartych w nich informacji. słów. Umiejętność z III etapu edukacyjnego III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający 1.5) […] uzasadnia własne zdanie […]. Schemat punktowania 1 p. – poprawne wyjaśnienie. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • Z tekstu wynika, że dyskusja to m.in. wymiana poglądów, różnych zdań, walka na argumenty, zatem aby dyskusja była skuteczna, nie może być prowadzona z galanterią. • Kontrowersje nie wykluczają galanterii prowadzenia dyskusji. Argumenty w dyskusji mogą być formułowane z szacunkiem dla przeciwnika, eleganckie, na co wskazują autorzy w akapicie czwartym.

Zadanie 5 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Językowy savoir-vivre wyjaśnij, czym jest pseudodyskusja. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Pokaż odpowiedź
Zadanie 5. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia zawartych w nich informacji. słów. Schemat punktowania 1 p. – poprawne wyjaśnienie. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Przekonywanie siebie nawzajem do danego zagadnienia, będąc już przekonanym do niego.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 5. (0–1) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia zawartych w nich informacji. słów. Schemat punktowania 1 p. – poprawne wyjaśnienie. 0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Przekonywanie siebie nawzajem do danego zagadnienia, będąc już przekonanym do niego.

Zadanie 6 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

6 Arystoteles – starożytny filozof grecki. 7 Wołodyjowski, Kmicic, Skrzetuski – bohaterowie Trylogii Henryka Sienkiewicza. MPO_7P

Zadanie 6. (0–2) Podanym wypowiedzeniom A–C przyporządkuj funkcję, jaką każde z nich pełni w tekście. Wpisz odpowiedni numer wybrany spośród 1–5 do kolumny w tabeli. Wypowiedzenie Funkcja w tekście A. Można wszakże przyjąć również znaną 1. Określenie problemu. zasadę przypisywaną Niccolo Machiavellemu i głoszącą: „cel uświęca 2. Odpowiedź na postawione pytanie. środki”. 3. Zasygnalizowanie rozwinięcia B. Dyskusja to pozornie także rozmowa, omawianego wątku. dialog, ale przecież wyraźnie inny niż konwersacja. 4. Przywołanie autorytetu w celu uzasadnienia własnych poglądów. C. Zwróćmy więc uwagę na to, że słowa „dyskusja” używamy na co dzień 5. Podsumowanie rozważań. w różnych znaczeniach. A. B. C. MPO_7P Tekst do zadań 7.–12. Ryszard Koziołek Szkopuł i koniektura3 Powieść historyczna jest dzieckiem „wieku historii”, czyli wieku XIX. On rodzi nie tylko wielkich historyków […], ale także prawdziwych władców historycznej wyobraźni, jakimi byli Walter Scott4 […] oraz Aleksander Dumas5 […]. Scott był mistrzem przedstawienia kolorytu lokalnego, szczegółowej rekonstrukcji obrazu epoki. Dumas to fabuła przygodowa na tle historii sekretnej (romanse, wojna, szpiedzy). […] Za sprawą rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich historia weszła do domów setek tysięcy Europejczyków, którzy doświadczyli zerwania z ciągłością istnienia swoich przodków. Życie, które wiedli dotąd, stało się historią, czyli przeszło we władanie pamięci i dokumentu, ale nie było już powtarzane przez kolejne pokolenia. W Polsce było to zwłaszcza doświadczenie wszechogarniające za sprawą rozbiorów i utraty państwa. Wielkie wydarzenia fascynowały, ale zarazem gwałtownie ujawniały nietrwałość świata i rodziły reakcję obronną – zwrot ku przeszłości, i to od razu dwiema różnymi drogami, historii i powieści historycznej. Ta ostatnia wcale nie chce tylko służyć historii, ale rzuca jej wyzwanie. Zwrócił na to uwagę Arystoteles6, kiedy pisał w Poetyce o wyższości poezji nad historią. Poezja jest bardziej „filozoficzna”, bo zajmuje się tym, co możliwe i ogólne, w przeciwieństwie do historii, która zmierza do opisu tego, co rzeczywiste i jednostkowe. Proza historyczna, odpowiednik poezji u Arystotelesa, nie różni się zatem od historii tym, że jest lepiej napisana, tylko tym, że gdzie historii brakuje informacji, fikcja domyśla się ich lub po prostu je zmyśla. Kluczowa różnica wynika stąd, że powieść nie mówi o przeszłości, że była, ale że „jest”. […] Historia mówi nam, że jesteśmy jej skutkiem. To paraliżująca świadomość, aplikowana nam boleśnie zwłaszcza przez romantyzm, a potem przez jego spadkobierców (Wyspiańskiego, Żeromskiego) […]. Nie da się żyć, mając nieustannie takie brzemię historii na barkach. Na szczęście zdjął je nam na chwilę Sienkiewicz. „Cud Trylogii” wynika rzecz jasna przede wszystkim z jej nieprawdopodobnej sztuki opowiadania, ale równie istotne są inne terapeutyczne skutki jej lektury. Sienkiewicz nie kwestionował, że przeszłość określa kształt aktualnej rzeczywistości, ale chytrze pytał: która z twoich przeszłości ma większe znaczenie dla twojej przyszłości? I odpowiadał olśniewającym cyklem powieściowym o XVII-wiecznej Polsce. Przeniesienie akcji w wiek XVII uwalniało ówczesnych czytelników dzieła Sienkiewicza od nieodwracalnego determinizmu historii bieżącej, a także od odpowiedzialności za nią. Lektura Trylogii dawała szansę na wymianę doświadczenia historycznego. Miejsce świeżej wciąż pamięci o kresie państwa i klęsce trzech powstań zastępują obrazy klęski przezwyciężonej, która także jest własnością czytelnika. […] Sienkiewicz umiał tak przepisać historię, aby krzepiła jako obietnica nawrotu koniunktury. Jeśli przeszłość jest aktywna i odwracalna, jak chcieli romantycy, to lepiej niech się odnowi w wariancie sarmackim – pewnym siebie, suwerennym politycznie. Sienkiewicz używa literatury, aby zaaplikować czytelnikowi upojną używkę i rozkołysać fantazje skarłowaciałe przez życie w niewoli. Odbiorca poddany magii jego narracji odkrywał w sobie spadkobiercę triumfu lub sensownych ofiar Wołodyjowskiego, Kmicica i Skrzetuskiego7. Na podstawie: Ryszard Koziołek, Dobrze się myśli literaturą, Wołowiec 2016. 3 Koniektura – odtworzenie i wypełnienie luk w uszkodzonym lub niepełnym tekście na podstawie analizy zachowanych jego fragmentów. 4 Walter Scott (1771–1832) – angielsko-szkocki pisarz, twórca powieści historycznej. 5 Aleksander Dumas (1802–1870) – francuski powieściopisarz, stworzył historyczną powieść przygodową. 6 Arystoteles – starożytny filozof grecki. 7 Wołodyjowski, Kmicic, Skrzetuski – bohaterowie Trylogii Henryka Sienkiewicza. MPO_7P

  1. A. Można wszakże przyjąć również znaną 1. Określenie problemu. zasadę przypisywaną Niccolo Machiavellemu i głoszącą: „cel uświęca 2. Odpowiedź na postawione pytanie. środki”. 3. Zasygnalizowanie rozwinięcia
  2. B. Dyskusja to pozornie także rozmowa, omawianego wątku. dialog, ale przecież wyraźnie inny niż konwersacja. 4. Przywołanie autorytetu w celu uzasadnienia własnych poglądów.
  3. C. Zwróćmy więc uwagę na to, że słowa „dyskusja” używamy na co dzień 5. Podsumowanie rozważań. w różnych znaczeniach. A. B. C. MPO_7P Tekst do zadań 7.–12. Ryszard Koziołek Szkopuł i koniektura3 Powieść historyczna jest dzieckiem „wieku historii”, czyli wieku XIX. On rodzi nie tylko wielkich historyków […], ale także prawdziwych władców historycznej wyobraźni, jakimi byli Walter Scott4 […] oraz Aleksander Dumas5 […]. Scott był mistrzem przedstawienia kolorytu lokalnego, szczegółowej rekonstrukcji obrazu epoki. Dumas to fabuła przygodowa na tle historii sekretnej (romanse, wojna, szpiedzy). […] Za sprawą rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich historia weszła do domów setek tysięcy Europejczyków, którzy doświadczyli zerwania z ciągłością istnienia swoich przodków. Życie, które wiedli dotąd, stało się historią, czyli przeszło we władanie pamięci i dokumentu, ale nie było już powtarzane przez kolejne pokolenia. W Polsce było to zwłaszcza doświadczenie wszechogarniające za sprawą rozbiorów i utraty państwa. Wielkie wydarzenia fascynowały, ale zarazem gwałtownie ujawniały nietrwałość świata i rodziły reakcję obronną – zwrot ku przeszłości, i to od razu dwiema różnymi drogami, historii i powieści historycznej. Ta ostatnia wcale nie chce tylko służyć historii, ale rzuca jej wyzwanie. Zwrócił na to uwagę Arystoteles6, kiedy pisał w Poetyce o wyższości poezji nad historią. Poezja jest bardziej „filozoficzna”, bo zajmuje się tym, co możliwe i ogólne, w przeciwieństwie do historii, która zmierza do opisu tego, co rzeczywiste i jednostkowe. Proza historyczna, odpowiednik poezji u Arystotelesa, nie różni się zatem od historii tym, że jest lepiej napisana, tylko tym, że gdzie historii brakuje informacji, fikcja domyśla się ich lub po prostu je zmyśla. Kluczowa różnica wynika stąd, że powieść nie mówi o przeszłości, że była, ale że „jest”. […] Historia mówi nam, że jesteśmy jej skutkiem. To paraliżująca świadomość, aplikowana nam boleśnie zwłaszcza przez romantyzm, a potem przez jego spadkobierców (Wyspiańskiego, Żeromskiego) […]. Nie da się żyć, mając nieustannie takie brzemię historii na barkach. Na szczęście zdjął je nam na chwilę Sienkiewicz. „Cud Trylogii” wynika rzecz jasna przede wszystkim z jej nieprawdopodobnej sztuki opowiadania, ale równie istotne są inne terapeutyczne skutki jej lektury. Sienkiewicz nie kwestionował, że przeszłość określa kształt aktualnej rzeczywistości, ale chytrze pytał: która z twoich przeszłości ma większe znaczenie dla twojej przyszłości? I odpowiadał olśniewającym cyklem powieściowym o XVII-wiecznej Polsce. Przeniesienie akcji w wiek XVII uwalniało ówczesnych czytelników dzieła Sienkiewicza od nieodwracalnego determinizmu historii bieżącej, a także od odpowiedzialności za nią. Lektura Trylogii dawała szansę na wymianę doświadczenia historycznego. Miejsce świeżej wciąż pamięci o kresie państwa i klęsce trzech powstań zastępują obrazy klęski przezwyciężonej, która także jest własnością czytelnika. […] Sienkiewicz umiał tak przepisać historię, aby krzepiła jako obietnica nawrotu koniunktury. Jeśli przeszłość jest aktywna i odwracalna, jak chcieli romantycy, to lepiej niech się odnowi w wariancie sarmackim – pewnym siebie, suwerennym politycznie. Sienkiewicz używa literatury, aby zaaplikować czytelnikowi upojną używkę i rozkołysać fantazje skarłowaciałe przez życie w niewoli. Odbiorca poddany magii jego narracji odkrywał w sobie spadkobiercę triumfu lub sensownych ofiar Wołodyjowskiego, Kmicica i Skrzetuskiego7. Na podstawie: Ryszard Koziołek, Dobrze się myśli literaturą, Wołowiec 2016. 3 Koniektura – odtworzenie i wypełnienie luk w uszkodzonym lub niepełnym tekście na podstawie analizy zachowanych jego fragmentów. 4 Walter Scott (1771–1832) – angielsko-szkocki pisarz, twórca powieści historycznej. 5 Aleksander Dumas (1802–1870) – francuski powieściopisarz, stworzył historyczną powieść przygodową.
Pokaż odpowiedź
Zadanie 6. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] zawartych w nich informacji. środki językowe […]. Schemat punktowania 2 p. – trzy poprawne przyporządkowania. 1 p. – dwa poprawne przyporządkowania. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A4 B1 C3

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 6. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] zawartych w nich informacji. środki językowe […]. Schemat punktowania 2 p. – trzy poprawne przyporządkowania. 1 p. – dwa poprawne przyporządkowania. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź A4 B1 C3

Zadanie 7 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Podaj dwa słowa klucze istotne dla odczytania sensu całego tekstu Ryszarda Koziołka i wyjaśnij, jaka jest zależność między nimi. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Pokaż odpowiedź
Zadanie 7. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia zawartych w nich informacji. słów. Schemat punktowania 2 p. – podanie dwóch słów-kluczy oraz wyjaśnienie zależności między nimi. 1 p. – podanie tylko dwóch słów-kluczy. 0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Słowa-klucze: historia / przeszłość ORAZ powieść / powieść historyczna / Sienkiewicz / literatura Przykładowa odpowiedź Historia mówi o tym, co jest rzeczywiste i wydarzyło się naprawdę, a powieść historyczna opiera się zarówno na historii, jak i na fikcji.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 7. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia zawartych w nich informacji. słów. Schemat punktowania 2 p. – podanie dwóch słów-kluczy oraz wyjaśnienie zależności między nimi. 1 p. – podanie tylko dwóch słów-kluczy. 0 p. – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Słowa-klucze: historia / przeszłość ORAZ powieść / powieść historyczna / Sienkiewicz / literatura Przykładowa odpowiedź Historia mówi o tym, co jest rzeczywiste i wydarzyło się naprawdę, a powieść historyczna opiera się zarówno na historii, jak i na fikcji.

Zadanie 8 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Z podanych pytań (a–f) wybierz te, na które odpowiedzi znajdują się we wskazanych akapitach tekstu, i wpisz do tabeli oznaczenia literowe tych pytań. Każdemu akapitowi przyporządkuj jedno pytanie. a) Jakie były przyczyny rozwoju powieści historycznej? b) Z czego wynika uzdrawiające znaczenie Trylogii Henryka Sienkiewicza? c) Jaki typ narracji zastosował Henryk Sienkiewicz w Trylogii? d) Dlaczego Sienkiewicz umieścił akcję swoich powieści w XVII wieku? e) Dlaczego wielkie wydarzenia historyczne inspirowały twórców literatury? f) Jaką rolę odgrywała fikcja literacka w ukazywaniu historii? Akapit Pytanie 3. 4.

Pokaż odpowiedź
Zadanie 8. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Schemat punktowania 2 p. – poprawne przyporządkowanie trzech pytań. 1 p. – poprawne przyporządkowanie dwóch pytań. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Akapit Pytanie 3. f 4. b 6. d

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 8. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Schemat punktowania 2 p. – poprawne przyporządkowanie trzech pytań. 1 p. – poprawne przyporządkowanie dwóch pytań. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Akapit Pytanie 3. f 4. b 6. d

Zadanie 9 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Uzupełnij tabelę. Wybierz dwie cechy powieści historycznych Waltera Scotta lub Aleksandra Dumasa, o których mowa w tekście Ryszarda Koziołka, i każdą z nich zilustruj przykładem (postać, sytuacja, wydarzenie) ze znanej Ci powieści Henryka Sienkiewicza. Tytuł powieści Cecha powieści Waltera Scotta Przykład z powieści Henryka Henryka lub Aleksandra Dumasa Sienkiewicza Sienkiewicza MPO_7P

Pokaż odpowiedź
Zadanie 9. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Zdający zna teksty literackie i inne teksty II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. kultury[…]. (III etap edukacyjny) Schemat punktowania 2 p. – poprawne uzupełnienie całej tabeli (podanie dwóch cech, tytułów i przykładów). 1 p. – poprawne podanie jednej cechy wraz z tytułem i przykładem. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Cecha powieści u Scotta Tytuł Przykład z powieści Sienkiewicza lub Dumasa powieści – koloryt lokalny; Krzyżacy – odtworzenie kolorytu lokalnego: – rekonstrukcja obrazu charakterystyczne cechy kultury rycerskiej epoki; i dworskiej, uczta na zamku w Malborku, – przygodowa fabuła na tle – rekonstrukcja obrazu epoki: autentyczne historii sekretnej (romanse, wydarzenie (bitwa pod Grunwaldem) i postacie wojny, szpiedzy) / (np. król Władysław Jagiełło); wydarzenia historyczne oraz – elementy fabuły przygodowej: pojedynek fabuła przygodowa Zbyszka z rycerzem krzyżackim, porwanie Danusi. Quo – odtworzenie kolorytu lokalnego: Rzym czasów vadis Nerona, życie rzymskich patrycjuszy – uczta u Petroniusza, – rekonstrukcja obrazu epoki: prześladowania pierwszych chrześcijan, autentyczne wydarzenie (spalenie Rzymu) i postacie (np. cesarz Neron); – elementy fabuły przygodowej: skomplikowane dzieje uczucia Ligii i Winicjusza, porwanie Ligii. Potop – odtworzenie kolorytu lokalnego: Polska sarmacka, obyczajowość szlachecka (uczta w Kiejdanach), – rekonstrukcja obrazu epoki: autentyczne wydarzenie (wojna polsko-szwedzka w XVII w.) i postacie (np. król Jan Kazimierz); – elementy fabuły przygodowej: pojedynek Kmicica z Wołodyjowskim, obrona Jasnej Góry, porwanie księcia Bogusława. Uwaga. Zdający może w obu przykładach odwołać się do tej samej powieści. Może się także odwołać do powieści spoza podstawy programowej.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 9. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […]. Zdający zna teksty literackie i inne teksty II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. kultury[…]. (III etap edukacyjny) Schemat punktowania 2 p. – poprawne uzupełnienie całej tabeli (podanie dwóch cech, tytułów i przykładów). 1 p. – poprawne podanie jednej cechy wraz z tytułem i przykładem. 0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Cecha powieści u Scotta Tytuł Przykład z powieści Sienkiewicza lub Dumasa powieści – koloryt lokalny; Krzyżacy – odtworzenie kolorytu lokalnego: – rekonstrukcja obrazu charakterystyczne cechy kultury rycerskiej epoki; i dworskiej, uczta na zamku w Malborku, – przygodowa fabuła na tle – rekonstrukcja obrazu epoki: autentyczne historii sekretnej (romanse, wydarzenie (bitwa pod Grunwaldem) i postacie wojny, szpiedzy) / (np. król Władysław Jagiełło); wydarzenia historyczne oraz – elementy fabuły przygodowej: pojedynek fabuła przygodowa Zbyszka z rycerzem krzyżackim, porwanie Danusi. Quo – odtworzenie kolorytu lokalnego: Rzym czasów vadis Nerona, życie rzymskich patrycjuszy – uczta u Petroniusza, – rekonstrukcja obrazu epoki: prześladowania pierwszych chrześcijan, autentyczne wydarzenie (spalenie Rzymu) i postacie (np. cesarz Neron); – elementy fabuły przygodowej: skomplikowane dzieje uczucia Ligii i Winicjusza, porwanie Ligii. Potop – odtworzenie kolorytu lokalnego: Polska sarmacka, obyczajowość szlachecka (uczta w Kiejdanach), – rekonstrukcja obrazu epoki: autentyczne wydarzenie (wojna polsko-szwedzka w XVII w.) i postacie (np. król Jan Kazimierz); – elementy fabuły przygodowej: pojedynek Kmicica z Wołodyjowskim, obrona Jasnej Góry, porwanie księcia Bogusława. Uwaga. Zdający może w obu przykładach odwołać się do tej samej powieści. Może się także odwołać do powieści spoza podstawy programowej.

Zadanie 10 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

a) Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment. Cieszył ich i rozrzewniał ten śpiew narodowy. Tak rozmyślając, smutnie pochylili głowy. Ale je wnet podnieśli, bo mistrz tony wznosi, Natęża, takty zmienia, cóś innego głosi. […] Uderzenie tak sztuczne, tak było potężne, Że stróny zadzwoniły jak trąby mosiężne I z trąb znana piosenka ku niebu wionęła, Marsz tryumfalny: „Jeszcze Polska nie zginęła!” „Marsz, Dąbrowski, do Polski!” – I wszyscy klasnęli, I wszyscy „Marsz Dąbrowski” chorem okrzyknęli! Autor: ………………………..….……… Tytuł: …………….…..…….……………. b) Odwołując się do całego utworu, z którego pochodzi powyższy fragment, uzasadnij myśl sformułowaną w tekście Ryszarda Koziołka, że w polskiej literaturze ważne jest tworzenie obrazu klęski przezwyciężonej. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Pokaż odpowiedź
Zadanie 10. (0–2) Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: 1.1) odczytuje sens całego tekstu […]; I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych zawartych w nich informacji. tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte […]. Zdający zna teksty literackie i inne teksty II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. kultury wskazane przez nauczyciela. a) (0–1) Schemat punktowania 1 p. – poprawne podanie autora i tytułu utworu. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna, lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Autor: Adam Mickiewicz Uwaga. Uznaje się odpowiedzi A. Mickiewicz, Mickiewicz. Nie uznaje się pomyłki w imieniu, np. Andrzej Mickiewicz. Tytuł: Pan Tadeusz b) (0–1) 1 p. – poprawne uzasadnienie na podstawie całego utworu. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna, lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Tworzenie obrazu klęski przezwyciężonej pozwala przetrwać czasy niewoli, daje optymizm, krzepi serca. W „Panu Tadeuszu” klęska może zostać przezwyciężona dzięki zjednoczeniu się rodów Sopliców i Horeszków przeciw wspólnemu wrogowi – Moskalom. Uwagi. • Jeśli w części a) zdający udzielił niepoprawnej odpowiedzi, to w części b) również otrzymuje 0 punktów. Jeżeli zdający w części a) poda prawidłowo jedynie tytuł utworu i nie poda autora i w części b) napisze poprawne uzasadnienie wskazujące na znajomość lektury, otrzymuje 1 p. • W przypadku błędu rzeczowego w części a) oraz/lub w części b) zdający otrzymuje 0 p.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 10. (0–2) Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: 1.1) odczytuje sens całego tekstu […]; I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych zawartych w nich informacji. tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte […]. Zdający zna teksty literackie i inne teksty II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. kultury wskazane przez nauczyciela. a) (0–1) Schemat punktowania 1 p. – poprawne podanie autora i tytułu utworu. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna, lub brak odpowiedzi. Poprawna odpowiedź Autor: Adam Mickiewicz Uwaga. Uznaje się odpowiedzi A. Mickiewicz, Mickiewicz. Nie uznaje się pomyłki w imieniu, np. Andrzej Mickiewicz. Tytuł: Pan Tadeusz b) (0–1) 1 p. – poprawne uzasadnienie na podstawie całego utworu. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna, lub brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Tworzenie obrazu klęski przezwyciężonej pozwala przetrwać czasy niewoli, daje optymizm, krzepi serca. W „Panu Tadeuszu” klęska może zostać przezwyciężona dzięki zjednoczeniu się rodów Sopliców i Horeszków przeciw wspólnemu wrogowi – Moskalom. Uwagi. • Jeśli w części a) zdający udzielił niepoprawnej odpowiedzi, to w części b) również otrzymuje 0 punktów. Jeżeli zdający w części a) poda prawidłowo jedynie tytuł utworu i nie poda autora i w części b) napisze poprawne uzasadnienie wskazujące na znajomość lektury, otrzymuje 1 p. • W przypadku błędu rzeczowego w części a) oraz/lub w części b) zdający otrzymuje 0 p.

Zadanie 11 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Ryszard Koziołek w swoim tekście łączy różne style językowe. Podaj nazwę dwóch z nich i każdy zilustruj przykładem z tekstu. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. MPO_7P

Pokaż odpowiedź
Zadanie 11. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] zawartych w nich informacji. środki językowe […]. Schemat punktowania 2 p. – podanie nazwy dwóch stylów i zilustrowanie każdego z nich przykładami. 1 p. – podanie nazwy jednego stylu i zilustrowanie go przykładem. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • styl naukowy, np. Zwrócił na to uwagę Arystoteles, kiedy pisał w „Poetyce” o wyższości poezji nad historią • styl potoczny, np. nie da się żyć • styl artystyczny, np. rozkołysać fantazje skarłowaciałe • styl publicystyczny, np. Sienkiewicz używa literatury, aby zaaplikować czytelnikowi upojną używkę

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 11. (0–2) Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] zawartych w nich informacji. środki językowe […]. Schemat punktowania 2 p. – podanie nazwy dwóch stylów i zilustrowanie każdego z nich przykładami. 1 p. – podanie nazwy jednego stylu i zilustrowanie go przykładem. 0 p. – odpowiedź niepełna lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi • styl naukowy, np. Zwrócił na to uwagę Arystoteles, kiedy pisał w „Poetyce” o wyższości poezji nad historią • styl potoczny, np. nie da się żyć • styl artystyczny, np. rozkołysać fantazje skarłowaciałe • styl publicystyczny, np. Sienkiewicz używa literatury, aby zaaplikować czytelnikowi upojną używkę

Zadanie 12 · 3 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Napisz streszczenie tekstu Ryszarda Koziołka Szkopuł i koniektura liczące 40–60 słów. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….………………………………………………………………………………………….. ……….…………………………………………………………………………………………..

Pokaż odpowiedź
Zadanie 12. (0–3) Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia zawartych w nich informacji. i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia. Zdający: III. Tworzenie wypowiedzi 1.7) wykonuje różne działania na tekście cudzym ([…] streszcza […]). Schemat punktowania 3 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów. 2 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 p. – odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź W tekście „Szkopuł i koniektura” Koziołek omawia zależności między historią a powieścią historyczną. Odwołując się do teorii „władców historycznej wyobraźni” oraz przywołując antyczną koncepcję, autor dookreśla te terminy. Mówi o determinizmie historii i możliwości jego przezwyciężania przez powieść. Na przykładzie twórczości Sienkiewicza Koziołek wskazuje na terapeutyczną funkcję prozy historycznej, która odegrała istotną rolę w kształtowaniu świadomości zbiorowej Polaków.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 3 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 12. (0–3) Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia zawartych w nich informacji. i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia. Zdający: III. Tworzenie wypowiedzi 1.7) wykonuje różne działania na tekście cudzym ([…] streszcza […]). Schemat punktowania 3 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów. 2 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 p. – odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź W tekście „Szkopuł i koniektura” Koziołek omawia zależności między historią a powieścią historyczną. Odwołując się do teorii „władców historycznej wyobraźni” oraz przywołując antyczną koncepcję, autor dookreśla te terminy. Mówi o determinizmie historii i możliwości jego przezwyciężania przez powieść. Na przykładzie twórczości Sienkiewicza Koziołek wskazuje na terapeutyczną funkcję prozy historycznej, która odegrała istotną rolę w kształtowaniu świadomości zbiorowej Polaków.

Zadanie 13 · 50 punktówOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Czym dla człowieka może być wolność? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego dramatu Adama Mickiewicza oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Adam Mickiewicz Dziady cz. III WIĘZIEŃ (budzi się strudzony i patrzy w okno – ranek) Nocy cicha, gdy wschodzisz, kto ciebie zapyta, Skąd przychodzisz; gdy gwiazdy przed sobą rozsiejesz, Kto z tych gwiazd tajnie przyszłej drogi twej wyczyta! […] Czyż nie umiem rozróżnić marzeń od pamięci? Chyba mnie wmówią, że moje więzienie Jest tylko wspomnienie. Mówią, że senne czucie rozkoszy i kaźni Jest tylko grą wyobraźni; – Głupi, zaledwie z wieści wyobraźnią znają I nam wieszczom o niej bają! Bywałem w niej, zmierzyłem lepiej jej przestrzenie I wiem, że leży za jej granicą – marzenie. Prędzej dzień będzie nocą, rozkosz będzie kaźnią, Niż sen będzie pamięcią, mara wyobraźnią. MPO_7P (kładnie się i wstaje znowu – idzie do okna) Nie mogę spocząć, te sny to straszą, to łudzą: Jak te sny mię trudzą! (drzemie) […] ANIOŁ My uprosiliśmy Boga, By cię oddał w ręce wroga. Samotność mędrców mistrzyni: I ty w samotnym więzieniu, Jako prorok na pustyni, Dumaj o twym przeznaczeniu. […] Modlono się za tobą na ziemi i w niebie, Wkrótce muszą tyrani na świat puścić ciebie. WIĘZIEŃ (budzi się i myśli) Ty, co bliźnich katujesz, więzisz i wyrzynasz, I uśmiechasz się we dnie, i w wieczor ucztujesz, Czy ty z rana choć jeden sen twój przypominasz, A jeśliś go przypomniał, czy ty go pojmujesz? (drzemie) ANIOŁ Ty będziesz znowu wolny, my oznajmić przyszli. WIĘZIEŃ (budzi się) Będę wolny? – pamiętam, ktoś mi wczora prawił; Nie, skądże to, czy we śnie? czy Bóg mi objawił? (zasypia) ANIOŁOWIE Pilnujmy tylko, ach, pilnujmy myśli, Między myślami bitwa już stoczona. DUCHY Z LEWEJ STRONY Podwójmy napaść. DUCHY Z PRAWEJ My podwójmy straże. Czy zła myśl wygra, czy dobra pokona, Jutro się w mowach i w dziełach pokaże; I jedna chwila tej bitwy wyrzeka Na całe życie o losach człowieka. WIĘZIEŃ Mam być wolny – tak! nie wiem, skąd przyszła nowina, Lecz ja znam, co być wolnym z łaski Moskwicina. Łotry zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany, MPO_7P Ale wtłoczą na duszę – ja będę wygnany! Błąkać się w cudzoziemców, w nieprzyjaciół tłumie, Ja śpiewak – i nikt z mojej pieśni nie zrozumie Nic – oprócz niekształtnego i marnego dźwięku. Łotry, tej jednej broni z rąk mi nie wydarły, Ale mi ją zepsuto, przełamano w ręku; Żywy, zostanę dla mej ojczyzny umarły, I myśl legnie zamknięta w duszy mojej cieniu, Jako dyjament w brudnym zawarty kamieniu. Adam Mickiewicz, Dziady drezdeńskie, Wrocław 2012. Temat 2. Cierpienie – niszczy czy kształtuje osobowość człowieka? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Gustaw Herling-Grudziński Inny świat Dopiero na dwie godziny przed odmarszem do zony8 więźniowie ożywiali się nieco. Perspektywa bliskiego odpoczynku i zaspokojenia choć na chwilę dokuczliwego głodu działała tak silnie, że nie sam powrót, ale oczekiwanie nań uważaliśmy za największe przeżycie dnia. Jak w każdej idealizacji, więcej w nim było urojeń niż prawdy. Męka życia więziennego nie kończyła się w baraku, wprost przeciwnie, zamieniała się dopiero w torturę myśli o śmierci. Ale miała w sobie tajemniczy – pociągający i odpychający zarazem – urok intymności cierpienia. Leżąc samotnie na pryczy, można się było nareszcie poczuć wolnym – wolnym od pracy, od współtowarzyszy więziennych, od czasu, który płynął jak stygnąca smoła. Tylko w więzieniu łatwo jest zrozumieć, że życie bez czekania na cokolwiek nie ma najmniejszego sensu i wypełnia się po brzegi rozpaczą. Czekając na samotność, baliśmy się jej jednocześnie. Była ona jedyną namiastką wolności, za którą w chwilach zupełnego odprężenia płaciło się ulgą i fizycznym prawie bólem płaczu. Taki jest jednak zawsze pierwszy odruch beznadziejności: wiara, że w samotności cierpienie zahartuje się i wysublimuje9 jak w ogniu oczyszczającym. Mało ludzi potrafi naprawdę znieść samotność, ale wielu marzy o niej jak o ostatniej ucieczce. Podobnie jak myśl o samobójstwie, myśl o samotności bywa najczęściej jedyną formą protestu, na jaką nas stać, gdy wszystko zawiodło, a śmierć ma w sobie jeszcze ciągle więcej grozy niż uroku. Myśl, sama tylko myśl, gdyż rozpacz płynąca z świadomości jest większa od rozpaczy odrętwienia. Gdyby można było wyobrazić sobie, co czuje rozbitek, dopływający ostatnim wysiłkiem woli do wyspy bezludnej, jego uczucia okazałyby się podobne do naszych na godzinę przed powrotem do zony; była w nich bowiem jeszcze nadzieja. Ale czy może być większa tortura niż nagłe uświadomienie sobie, że ta nadzieja była tylko złudzeniem podnieconych zmysłów? Mieć niezachwianą pewność, że się jest na wyspie bezludnej, bez widoków ratunku i wybawienia – oto, co można nazwać męką. Ale płynąć ku niej resztkami sił, walczyć z zalewającą oczy falą, łapać ściśniętymi z bólu płucami powietrze, czuć przyspieszone bicie serca, natężać wszystkie mięśnie rąk i nóg – zbliżać się, zbliżać! – oto jest wszystko, dla czego warto jeszcze ciągle żyć. Codziennie przeżywaliśmy to samo; codziennie 8 Zona – obóz pracy przymusowej; łagier. 9 Wysublimować – nadać czemuś szlachetniejszy lub wznioślejszy charakter. MPO_7P na krótko przed powrotem do zony więźniowie śmiali się i rozmawiali ze sobą jak ludzie wolni; codziennie też kładli się po pracy na pryczach jak ludzie zdławieni rozpaczą. Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat, Kraków 2000. WYPRACOWANIE na temat nr ………… ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... MPO_7P ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................... Tabelę wypełnia egzaminator! Liczba punktów Suma Uzasadnienie przyznania 0 punktów A. 0−3−6 rozprawka B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja A. 0−3−6−9 B. 0 − 5 − 10 − 15 C. 0−2−4 D. 0−3−6 E. 0−1−2 F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 MPO_7P MPO_7P

  1. A. 0−3−6 rozprawka
  2. B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja
  3. A. 0−3−6−9
  4. B. 0 − 5 − 10 − 15
  5. C. 0−2−4
  6. D. 0−3−6
  7. E. 0−1−2
  8. F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 13. (0–50) Temat 1. Czym dla człowieka może być wolność? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego dramatu Adama Mickiewicza oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Wytyczne do realizacji tematu nr 1. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Dziadów cz. III i innego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem. • W przypadku Dziadów cz. III i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego. Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; i wykorzystanie zawartych w nich 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacji. informacje zarówno jawne, jak i ukryte […]. Zdający: 1.2) określa problematykę utworu; 2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania II. Analiza i interpretacja tekstów świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja); kultury. 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka) [...] zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera III. Tworzenie wypowiedzi. właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny rozprawki Sformułowanie stanowiska wobec Uzasadnienie A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu podanego w poleceniu Uzasadnienie Zapis trafne, Pełna 18 w pełni Stanowisko jest szerokie spójność Brak błędów poprawny adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi 6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4 podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne Uzasadnienie nieznaczne w poleceniu nierażące błędy 12 trafne zaburzenia spójności nierażące i szerokie Uzasadnienie Liczne Stanowisko jest 8 trafne, błędy częściowo Nie więcej Liczne błędy ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące adekwatne niż jeden Znaczne nierażące 3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne kompozycji stosowny nieliczne podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące 4 błędy w poleceniu częściowe rażące Stanowisko jest Brak nieadekwatne Błędy 0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0 stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące stanowiska UWAGA Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu. Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu). Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem. Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki. B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione. Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki. Uzasadnienie: − pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia, − trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu. Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu. Uzasadnienie jest: − szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu, − wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury), − częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności, − częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. Temat 2. Cierpienie – niszczy czy kształtuje osobowość człowieka? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Wytyczne do realizacji tematu nr 2. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, nie może być prostym streszczeniem, i odwoływać się do wybranych tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji. Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; i wykorzystanie zawartych w nich 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacji. informacje zarówno jawne, jak i ukryte […]. Zdający: 1.2) określa problematykę utworu; 2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania II. Analiza i interpretacja tekstów świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja); kultury. 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka) [...] zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera III. Tworzenie wypowiedzi. właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny rozprawki Sformułowanie stanowiska wobec Uzasadnienie A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu podanego w poleceniu Uzasadnienie Zapis trafne, Pełna 18 w pełni Stanowisko jest szerokie spójność Brak błędów poprawny adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi 6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4 podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne Uzasadnienie nieznaczne w poleceniu nierażące błędy 12 trafne zaburzenia spójności nierażące i szerokie Uzasadnienie Liczne Stanowisko jest 8 trafne, błędy częściowo Nie więcej Liczne błędy ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące adekwatne niż jeden Znaczne nierażące 3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne kompozycji stosowny nieliczne podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące 4 błędy w poleceniu częściowe rażące Stanowisko jest Brak nieadekwatne Błędy 0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0 stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące stanowiska UWAGA Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu. Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu). Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem. Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki. B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione. Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki. Uzasadnienie: − pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia, − trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu. Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu. Uzasadnienie jest: − szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu, − wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury), − częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności, − częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów: a) zmienionej kolejności liter w wyrazach, b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter, c) opuszczonego początku lub końca wyrazu, d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie, e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om, f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno, g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny zamiast skośny, h) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich pisownię trzeba zapamiętać), i) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 50 punktów.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 13. (0–50) Temat 1. Czym dla człowieka może być wolność? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego dramatu Adama Mickiewicza oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Wytyczne do realizacji tematu nr 1. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Dziadów cz. III i innego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem. • W przypadku Dziadów cz. III i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego. Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; i wykorzystanie zawartych w nich 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacji. informacje zarówno jawne, jak i ukryte […]. Zdający: 1.2) określa problematykę utworu; 2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania II. Analiza i interpretacja tekstów świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja); kultury. 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka) [...] zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera III. Tworzenie wypowiedzi. właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny rozprawki Sformułowanie stanowiska wobec Uzasadnienie A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu podanego w poleceniu Uzasadnienie Zapis trafne, Pełna 18 w pełni Stanowisko jest szerokie spójność Brak błędów poprawny adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi 6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4 podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne Uzasadnienie nieznaczne w poleceniu nierażące błędy 12 trafne zaburzenia spójności nierażące i szerokie Uzasadnienie Liczne Stanowisko jest 8 trafne, błędy częściowo Nie więcej Liczne błędy ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące adekwatne niż jeden Znaczne nierażące 3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne kompozycji stosowny nieliczne podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące 4 błędy w poleceniu częściowe rażące Stanowisko jest Brak nieadekwatne Błędy 0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0 stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące stanowiska UWAGA Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu. Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu). Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem. Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki. B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione. Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki. Uzasadnienie: − pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia, − trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu. Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu. Uzasadnienie jest: − szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu, − wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury), − częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności, − częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. Temat 2. Cierpienie – niszczy czy kształtuje osobowość człowieka? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Wytyczne do realizacji tematu nr 2. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, nie może być prostym streszczeniem, i odwoływać się do wybranych tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji. Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe Zdający: I. Odbiór wypowiedzi 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; i wykorzystanie zawartych w nich 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacji. informacje zarówno jawne, jak i ukryte […]. Zdający: 1.2) określa problematykę utworu; 2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania II. Analiza i interpretacja tekstów świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja); kultury. 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka) [...] zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera III. Tworzenie wypowiedzi. właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny rozprawki Sformułowanie stanowiska wobec Uzasadnienie A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu podanego w poleceniu Uzasadnienie Zapis trafne, Pełna 18 w pełni Stanowisko jest szerokie spójność Brak błędów poprawny adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi 6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4 podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne Uzasadnienie nieznaczne w poleceniu nierażące błędy 12 trafne zaburzenia spójności nierażące i szerokie Uzasadnienie Liczne Stanowisko jest 8 trafne, błędy częściowo Nie więcej Liczne błędy ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące adekwatne niż jeden Znaczne nierażące 3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne kompozycji stosowny nieliczne podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące 4 błędy w poleceniu częściowe rażące Stanowisko jest Brak nieadekwatne Błędy 0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0 stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące stanowiska UWAGA Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu. Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu). Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem. Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki. B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione. Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki. Uzasadnienie: − pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia, − trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu. Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu. Uzasadnienie jest: − szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu, − wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury), − częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności, − częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów: a) zmienionej kolejności liter w wyrazach, b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter, c) opuszczonego początku lub końca wyrazu, d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie, e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om, f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno, g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny zamiast skośny, h) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich pisownię trzeba zapamiętać), i) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.