Maj 2024 · Formuła 2023

Język polski 2024 — poziom podstawowy

Rozwiązuj zadania bezpośrednio na stronie, a następnie odsłoń odpowiedź zgodną z zasadami CKE. Wyjaśnienia krok po kroku będziemy uzupełniać sukcesywnie.

Zadania
18
Punkty
60
Poziom
Podstawowy

Zadania z arkusza

Zadania, odpowiedzi i wyjaśnienia

Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie. Następnie odsłoń podpowiedź, odpowiedź albo pełne rozwiązanie — zależnie od tego, czego teraz potrzebujesz.

Inna wersja arkusza

Domyślnie pokazujemy wersję standardową. Wybierz inną tylko wtedy, gdy pracujesz z arkuszem dostosowanym.

Wersja arkusza

Arkusz standardowy

Zadanie 1 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Richarda Lueckego oraz do tekstu Hanny Gadomskiej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. W każdym z tekstów omówiono zagadnienie czasu zarówno 1. P F z perspektywy dzieci, jak i z perspektywy dorosłych. Z każdego z tekstów wynika, że współcześnie ludzie stosują 2. P F dokładniejsze miary czasu niż dawniej.

Pokaż odpowiedź
FF

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – zaznaczenie dwóch poprawnych odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 2 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Richarda Lueckego wyjaśnij, na czym polega paradoks ludzkich starań o spowolnienie upływu czasu.

Pokaż odpowiedź
2 • Ludzie tracą czas, aby go zaoszczędzić. • Paradoksalność ludzkich starań o zaoszczędzenie czasu można wyjaśnić, wskazując na liczne zabiegi człowieka mające na celu zaoszczędzenie czasu, a równocześnie na coraz większy odczuwany przez niego brak czasu.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie paradoksu na podstawie tekstu 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 3 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Podaj dwa uwarunkowania wpływające na sposób postrzegania czasu przez człowieka, o których mowa w tekście Hanny Gadomskiej.

Pokaż odpowiedź
• wiek • nowe doświadczenia • nowe wrażenia • nowe sytuacje • ilość informacji/bodźców • uważność • Im człowiek jest starszy, tym bardziej ma wrażenie, że czas płynie szybciej. Gdy człowiek jest nastawiony na nowe przeżycia, wydaje się mu, że czas zwalnia.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne podanie dwóch uwarunkowań, o których mowa w tekście 2. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. 2 W niniejszym dokumencie przykładowe odpowiedzi zawierają również oryginalne rozwiązania zdających. Uwaga. Jeżeli zdający wymieni więcej niż dwa uwarunkowania, a wśród nich pojawi się odpowiedź błędna, to za rozwiązanie zadania otrzyma 0 pkt.

Zadanie 4 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Hanny Gadomskiej wyjaśnij, na czym polega rola uważności w kontrolowaniu czasu. Czy o takim samym sposobie kontrolowania czasu jest mowa w tekście Richarda Lueckego? Uzasadnij odpowiedź.

Pokaż odpowiedź
oceniona na 2 pkt Według Gadomskiej dzięki dokładnemu / bardziej świadomemu / z wykorzystaniem zmysłów przeżywaniu chwili ma się wrażenie, że trwa ona dłużej. Richard Luecke nie pisze o uważności w kontrolowaniu czasu, ale o próbach zaoszczędzenia czasu za pomocą technicznych udogodnień.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega rola uważności w kontrolowaniu czasu w tekście 2. ORAZ rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 1. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie, na czym polega rola uważności w kontrolowaniu czasu w tekście 2. ALBO – poprawne wyjaśnienie, czym jest uważność ORAZ rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie w odniesieniu do tekstu 1. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 5 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do ostatniego akapitu tekstu Hanny Gadomskiej. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Funkcję impresywną w ostatnim akapicie potwierdza obecność 1. P F powtarzających się czasowników w pierwszej osobie liczby mnogiej. W ostatnim akapicie tekstu wykorzystano tylko wypowiedzenia 2. P F złożone.

Pokaż odpowiedź
PP

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 6 · 4 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie obu tekstów napisz notatkę syntetyzującą na temat: człowiek wobec –3–4 upływu czasu. Twoja wypowiedź powinna liczyć 60–90 wyrazów. Uwaga: w ocenie wypowiedzi będzie brana pod uwagę poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna.

Pokaż odpowiedź
ocenione na 3 punkty za treść • Autorzy obydwu tekstów podejmują temat postaw i zachowań człowieka wobec czasu i jego upływu. Richard Luecke opisuje pośpiech człowieka i jego chęć zaoszczędzenia czasu. Hanna Gadomska podkreśla, że na postrzeganie czasu wpływa wiek człowieka oraz doświadczenia, z którymi przychodzi mu się zmierzyć. Autorzy obu tekstów podkreślają, że czas, który nam pozostał, należy wykorzystać w pełni. Twórcy mają odmienne zdanie w kwestii kontroli czasu. Luecke twierdzi, że niezależnie od naszych starań czas jest poza naszą kontrolą. Natomiast Gadomska uważa, że człowiek jest w stanie w pewnym stopniu zarządzać czasem. [88 wyrazów] • Autorzy obu tekstów podkreślają, że ludzie różnie radzą sobie z upływem czasu. Luecke zauważa, że człowiek podejmuje próby zaoszczędzenia czasu. W tym celu wynajduje urządzenia techniczne, lecz im więcej tych narzędzi ma do dyspozycji, tym coraz bardziej odczuwa brak czasu. Z kolei Gadomska uważa, że człowiek może spowolnić odczuwanie upływu czasu dzięki nowym aktywnościom i uważności. Luecke zwraca uwagę na bezradność ludzi wobec upływu czasu, natomiast Gadomska pokazuje, że w pewnym sensie człowiek może kontrolować czas. [76 wyrazów]

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 4 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

notatki syntetyzującej Za notatkę syntetyzującą można uzyskać 4 punkty, w tym 3 punkty za treść i 1 punkt za poprawność językową, ortograficzną i interpunkcyjną. Treść 3 pkt 2 pkt 1 pkt 0 pkt notatka spełnia notatka spełnia notatka kryteria A, B i C kryteria A, B i C spełnia określone dla określone dla kryteria A i C 3 pkt, ALE nie 2 pkt, ALE nie określone dla została została 1 pkt, ALE zachowana zachowana nie została dozwolona liczba dozwolona liczba zachowana wyrazów wyrazów dozwolona liczba wyrazów ALBO ALBO ALBO A. przedstawienie notatka notatka notatka notatka nie stanowiska przedstawia – przedstawia – przedstawia spełnia każdego oparte na oparte na stanowisko żadnego autora kluczowych dla kluczowych dla każdego autora z kryteriów tematu tematu względem określonego informacjach – informacjach – zagadnienia dla 1 pkt stanowisko stanowisko określonego każdego autora każdego autora w temacie notatki, względem względem odtworzone na zagadnienia zagadnienia podstawie określonego określonego informacji w temacie notatki, w temacie notatki, zawartych odtworzone na odtworzone na w tekście podstawie podstawie informacji informacji zawartych zawartych w tekście, na w tekście, ale odpowiednim poziom poziomie uogólnienia jest uogólnienia zaburzony B. zestawienie w notatce w notatce stanowisk obu stanowisk obu zestawiono zestawiono autorów nie autorów stanowiska obu stanowiska obu zestawiono albo autorów; autorów; zestawiono je poprawnie poprawnie niepoprawnie; nie wskazano np. wskazano np. wskazano np. punkty wspólne/ punkty wspólne/ punktów rozbieżne albo rozbieżne albo wspólnych/ różnorodność różnorodność rozbieżnych albo aspektów aspektów różnych aspektów zagadnienia zagadnienia zagadnienia określonego określonego określonego w temacie notatki w temacie notatki w temacie notatki ujętych w tekstach ujętych w tekstach ujętych w tekstach obu autorów obu autorów obu autorów C. spójność notatka stanowi notatka stanowi notatka stanowi logiczną logiczną logiczną i zorganizowaną i zorganizowaną i zorganizowaną całość całość ALBO całość ALBO w notatce w notatce występują usterki występują usterki w spójności w spójności D. długość notatki 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów 60–90 wyrazów Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna 1 pkt – poprawny zapis, dopuszczalne dwa błędy (językowe, ortograficzne lub interpunkcyjne). 0 pkt – trzy i więcej błędów (językowych, ortograficznych lub interpunkcyjnych). Uwaga. Jeżeli w kryterium Treść przyznano 0 pkt, wówczas nie przyznaje się punktów w kryterium Poprawność językowa, ortograficzna i interpunkcyjna. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA NOTATKI SYNTETYZUJĄCEJ NAPISANEJ PRZEZ ZDAJĄCYCH ZE SPECYFICZNYMI TRUDNOŚCIAMI W UCZENIU SIĘ (Z DYSLEKSJĄ, DYSORTOGRAFIĄ, DYSGRAFIĄ) Egzaminator ocenia treść notatki syntetyzującej Treść (0–3) zgodnie z tabelą zamieszczoną na s. 8 tego dokumentu. 1 pkt – zapis poprawny językowo, dopuszczalne trzy błędy językowe. 0 pkt – cztery i więcej błędów językowych. Poprawność językowa (0–1) Uwaga. Oceniając notatkę syntetyzującą zdającego, u którego stwierdzono specyficzne trudności w uczeniu się (dysleksję lub dysortografię albo dysgrafię), egzaminator nie ocenia ani poprawności ortograficznej, ani interpunkcyjnej. Wskazówki dotyczące realizacji tematu notatki 1) Stanowiska autorów tekstów, a) Stanowisko autora 1. tekstu, np. • Próby zaoszczędzenia czasu paradoksalnie nie uwalniają ludzi spod jego presji. • Niezależnie od starań człowieka upływ czasu jest nieuchronny. • Postrzeganie czasu przez człowieka zmienia się na przestrzeni wieków. b) Stanowisko autorki 2. tekstu, np. • Człowiek może świadomie zmienić sposób postrzegania czasu, by odnieść wrażenie, że czas płynie wolniej lub szybciej. • Różne czynniki wpływają na postrzeganie upływu czasu przez człowieka, który może mieć poczucie kontroli nad czasem. 2) Zestawienie stanowisk, np. Z zestawienia stanowisk może wynikać: • tekst 1.: nieuchronność upływu czasu; tekst 2.: względność postrzegania czasu • tekst 1.: niezależność czasu od człowieka; tekst 2.: poczucie uzyskania kontroli nad czasem • tekst 1.: kontrolowanie czasu polegające na jego odmierzaniu; tekst 2.: kontrolowanie czasu wynikające z różnych uwarunkowań • tekst 1.: poczucie bezradności wynikające z przekonania, że nad czasem nie można w pełni panować; tekst 2.: optymizm wynikający z przekonania, że w pewnym stopniu czas można kontrolować • tekst 1.: aspekt technologiczny; tekst 2.: aspekt psychologiczny • tekst 1.: perspektywa zbiorowości; tekst 2.: perspektywa jednostki. Uwaga. Kompozycja notatki jest dowolna, np. zdający może zacząć od zestawienia stanowisk autorów tekstów albo od przedstawienia stanowiska każdego z nich.

Zadanie 7 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Zapoznaj się z reprodukcją obrazu Juana de Valdésa Leala. Juan de Valdés Leal In ictu oculi 1 In ictu oculi 1 www.wga.hu 1 Napis nad świecą: In ictu oculi (łac.), oznacza W mgnieniu oka. Czy powyższy obraz jest zgodny z wymową Księgi Koheleta? Uzasadnij odpowiedź. 7.

Pokaż odpowiedź
• Obraz jest zgodny z wymową Księgi Koheleta, ponieważ ukazano motyw marności i przemijania. Wskazują na to porozrzucane przedmioty oraz szkielet człowieka. • Obraz już samym tytułem jest zgodny z Księgą Koheleta. Tytuł tłumaczony z łaciny odzwierciedla motyw przemijania oraz to, że wszystko się kończy. Pokazują nam to przewrócone rzeczy oraz szkielet, który gasi świecę. • Tak, ponieważ na obrazie jest przedstawiony szkielet, który wprowadza motyw przemijania, o którym mówił Kohelet.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

rozwiązań zadań Zasady oceniania 1 pkt – rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie zgodności obrazu z wymową Księgi Koheleta. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 8 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment Mitologii Jana Parandowskiego oraz Tren X Jana Kochanowskiego. Tekst 1. Jan Parandowski Mitologia W poszarpanej szacie, z rozwiązanymi włosami, pełnymi prochu i popiołu, idzie […] Demeter. […] Przymglone oczy, w których już łez nie ma, wloką się z przedmiotu na przedmiot, zawiedzione i bezradne. Matka szuka zaginionej córki. Oto zostawiła ją na łące, nad brzegiem Oceanu, bawiącą się z nimfami. Odchodząc, zabroniła jej zbierać narcyzów, kwiatów zwodniczych, poświęconych bóstwom podziemnym. […] Persefona obejrzała się wokoło, czy jej nikt nie widzi, i prędko zerwała kwiat. Upiła się jego zapachem, oczy jej zaszły mgłą i ciemność ogarnęła duszę. Wtedy rozwarła się ziemia i Hades, bóg piekieł, porwał Persefonę na wozie zaprzężonym w czarne rumaki. Gdy się ocknęła, wołała, krzyczała. Żaden bóg nie słyszał jej głosu, żadna z nimf, z którymi bawiła się na łące, nie nadbiegła z pomocą. […] Na próżno matka pytała o nią każdego przechodnia. Ani bóg, ani człowiek, ani ptak żaden nie podał jej wieści o córce. Jan Parandowski, Mitologia, Warszawa 1979. Tekst 2. Jan Kochanowski Tren X 1 Na szcześliwe wyspy – mityczne wyspy, na których panowała Orszulo moja wdzięczna, gdzieś mi sie podziała? wieczna radość. W którą stronę, w którąś sie krainę udała? 2 Teskliwe […] jeziora – smutne Czyś ty nad wszystki nieba wysoko wzniesiona jeziora, właściwie wszelkie wody, bagna i rzeki podziemne. I tam w liczbę aniołków małych policzona? 3 Człowieka zrzuciwszy – Czyliś do raju wzięta? Czyliś na szcześliwe pozbywszy się ludzkiej postaci. Wyspy1 zaprowadzona? Czy cię przez teskliwe 4 Postawa – tu: postać. 5 W onej dawnej swej całości – Charon jeziora2 wiezie i napawa zdrojem z duszą i z ciałem. Niepomnym, że ty nie wiesz nic o płaczu mojem? 6 Mara nikczemna – złudne Czy, człowieka zrzuciwszy3 i myśli dziewicze, widziadło, zjawa. Wzięłaś na się postawę4 i piórka słowicze? Czyli sie w czyścu czyścisz, jesli z strony ciała Jakakolwiek zmazeczka na tobie została? Czyś po śmierci tam poszła, kędyś pierwej była, Niżeś sie na mą ciężką żałość urodziła? Gdzieśkolwiek jest, jesliś jest, lituj mej żałości. A nie możesz li w onej dawnej swej całości5, Pociesz mię, jako możesz, a staw sie przede mną Lubo snem, lubo cieniem, lub marą nikczemną6. Jan Kochanowski, Tren X, [w:] tegoż, Treny, Wrocław 2019. Czy postawa podmiotu lirycznego w Trenie X Jana Kochanowskiego jest podobna 8. do postawy Demeter? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do Trenu X oraz do zacytowanego fragmentu Mitologii Jana Parandowskiego.

Pokaż odpowiedź
ocenione na 2 pkt 1) Rozstrzygnięcie: Jest podobna. Uzasadnienie, np.: Postawa podmiotu litycznego w Trenie X jest podobna do postawy Demeter. Zarówno Demeter, jak i podmiot liryczny z trenu szukają z utęsknieniem swych córek. Obydwoje rozpaczają nad stratą swoich pociech, z którą nie potrafią sobie poradzić. Towarzyszy im smutek, osamotnienie oraz niepewność. 2) Rozstrzygnięcie: Nie jest podobna. Uzasadnienie, np.: Matka Persefony podejmuje działania, by odnaleźć córkę. Tymczasem podmiot liryczny wyraża tylko żal wynikający z nieobecności dziecka. 3) Rozstrzygnięcie: Jest częściowo podobna. Uzasadnienie, np.: Obie osoby okazują rozpacz po stracie córek. Jednak matka Persefony podejmuje działania, by odnaleźć córkę, podmiot liryczny wyraża żal wynikający z nieobecności dziecka i oczekuje pocieszenia.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie stanowiska w odniesieniu do obu tekstów. 1 pkt – rozstrzygnięcie oraz poprawne uzasadnienie stanowiska w odniesieniu do jednego tekstu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) W uzasadnieniu zdający musi odnieść się do postawy. 2) Nie zalicza się odpowiedzi polegającej tylko na streszczaniu lub parafrazowaniu tekstu/tekstów.

Zadanie 9 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment Pieśni o Rolandzie. Pieśń o Rolandzie CLXXIV Roland czuje, że śmierć go bierze całego; z głowy zstępuje do serca. Biegnie […] pędem na szczyt góry, położył się na zielonej murawie, twarzą do ziemi. Pod siebie kładzie swój miecz i róg. Obrócił głowę ku zgrai pogan; tak czyni, chcąc, aby Karol powiedział i wszyscy jego ludzie, że umarł jako zwycięzca i jako zacny hrabia. Raz po raz słabnącą ręką uderza się w piersi. Za grzechy swoje wyciąga ku niebu swoją rękawicę. CLXXV Roland czuje, że dobiegł już kresu. Leży na stromym pagórku twarzą ku Hiszpanii. Jedną ręką bije się w pierś: „Boże, przez twoją łaskę, mea culpa1; za moje grzechy, wielkie i małe, jakie popełniłem od godziny urodzenia aż do dnia, w którym oto poległem!”. Wyciągnął do Boga prawą rękawicę. Aniołowie z nieba zstępują ku niemu. Pieśń o Rolandzie, [w:] Arcydzieła francuskiego średniowiecza, red. nauk. Zygmunt Czerny, tłum. Tadeusz Żeleński (Boy), Anna Tatarkiewicz, Warszawa 1968. 1 Mea culpa (łac.) – moja wina. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do fragmentu Pieśni 9. o Rolandzie. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. W podanym fragmencie zachowanie Rolanda przedstawiono zgodnie 1. P F ze średniowiecznym wzorcem ascety. 2. W opisie śmierci Rolanda widoczne są elementy symboliki religijnej. P F

Pokaż odpowiedź
FP

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 10 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj definicję pojęcia koncept oraz wiersz Niestatek Jana Andrzeja Morsztyna. Koncept – wyszukany pomysł rządzący konstrukcją całości lub części utworu poetyckiego, zrealizowany w postaci zaskakujących i kunsztownych sposobów rozumowania, obrazowania i wysłowienia. Na podstawie: Podręczny słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Warszawa 2001. Jan Andrzej Morsztyn Niestatek 1 1 Niestatek – tu: niestałość, zmienność. 2 Jagody – policzki. Oczy są ogień, czoło jest zwierciadłem, 3 Zwadzić się – pokłócić się. Włos złotem, perłą ząb, płeć mlekiem zsiadłem, 4 Blejwas blady – martwa biel Usta koralem, purpurą jagody2, ołowianej białej farby. Póki mi, panno, dotrzymujesz zgody. 5 Czoło maglownią – Jak się zwadzimy3 – jagody są trądem, pomarszczone jak pokryta Usta czeluścią, płeć blejwasem bladem4, rowkami deska do maglowania. 6 Perzyna – popiół. Ząb szkapią kością, włosy pajęczyną, Czoło maglownią5, a oczy perzyną6. Jan Andrzej Morsztyn, Niestatek, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1998. 10. Wyjaśnij, na czym polega koncept w wierszu Niestatek Jana Andrzeja Morsztyna.

Pokaż odpowiedź
• Na tym, że kobieta jest inaczej postrzegana przez ukochanego, kiedy są zgodni, a inaczej – kiedy się pokłócą. • Koncept polega na zobrazowaniu zmienności postrzegania kobiety pod wpływem emocji towarzyszących życiu w zgodzie oraz niezgodzie. • Koncept w wierszu Niestatek polega na zastosowaniu kontrastu. Na początku ukazano wyidealizowany wizerunek panny, gdy zakochani są w zgodzie ze sobą. Z kolei po kłótni dziewczyna staje się szpetna w oczach ukochanego.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – trafne wyjaśnienie w odniesieniu do zawartości myślowej utworu albo do budowy utworu. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający w odpowiedzi tylko wymienia środki stylistyczne zawarte w utworze, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt.

Zadanie 11.1 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment tekstu Bogusława Doparta. Po klęsce powstania listopadowego, w zmienionej atmosferze duchowej, Mickiewicz zainicjował dwa nowe kierunki romantycznej poezji narodowej. Pierwszy – profetyczny1 – wybiegał w przyszłość; drugi – neosarmacki2 – sięgał w przeszłość. Bogusław Dopart, Adam Mickiewicz – Dziady, [w:] Lektury polonistyczne. Oświecenie – romantyzm, t. I, red. Andrzej Borowski, Janusz S. Gruchała, Kraków 1997. 1 Profetyczny – proroczy. 2 Neosarmacki – nawiązujący do sarmatyzmu. Wykaż, że Dziady cz. III to utwór o charakterze profetycznym. 11.1.

Pokaż odpowiedź
• Dziady to utwór o charakterze profetycznym, ponieważ w utworze występuje widzenie księdza Piotra, któremu dane jest ujrzeć przyszłe losy Polski. • Dziady cz. III to utwór o charakterze profetycznym ze względu na liczne sceny o charakterze proroczym. Przykładem sceny może być sen Ewy, który zmienia się w widzenie. Bohaterce ukazuje się Chrystus, który rzuca na nią kwiaty, w tym różę, symbolizującą tajemniczego poetę.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wykazanie, że Dziady cz. III to utwór o charakterze profetycznym. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 11.2 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Adam Mickiewicz Pan Tadeusz 1 Derkacz – ptak brodzący, szybki w biegu. Tam derkacz1 wrzasnął z łąki, szukać go daremnie, 2 Jak kometa cary – według Bo on szybuje w trawie jako szczupak w Niemnie; przekonania ludu kometa Tam ozwał się nad głową ranny wiosny dzwonek: zapowiada wojnę i przewroty, jest zatem złowroga dla panujących. Również głęboko w niebie schowany skowronek; Ówdzie orzeł szerokiem skrzydłem przez obszary Zaszumiał, strasząc wróble jak kometa cary2; Zaś jastrząb, pod jasnemi wiszący błękity, Trzepie skrzydłem jak motyl na szpilce przybity. Aż ujrzawszy wśród łąki ptaka lub zająca, Runie nań z góry jako gwiazda spadająca. Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław 2015. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do fragmentu Pana 11.2. Tadeusza Adama Mickiewicza. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Porównania zastosowane w powyższym fragmencie wpływają 1. P F na plastyczność opisu. 2. Hiperbole użyte w powyższym fragmencie dynamizują tekst. P F

Pokaż odpowiedź
PP

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 12 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Zapoznaj się z plakatem do przedstawienia Kordian według dramatu Juliusza Słowackiego. Plakat do przedstawienia Kordian – fot. Maciej Landsberg, projekt: Elipsy, Archiwum Artystyczne Teatru Narodowego, www.narodowy.pl 12. Na plakacie za pomocą różnych elementów graficznych przedstawiono interpretację utworu Juliusza Słowackiego. Wybierz dwa elementy graficzne i wyjaśnij ich sens w kontekście dramatu Kordian.

Pokaż odpowiedź
• Poświęcenie w imię idei niepodległościowej zostało odzwierciedlone na plakacie poprzez kolory biel i czerwień. • Kolor czerwony symbolizuje zbrodnię, którą Kordian ma popełnić na carze. • Mapa Europy może symbolizować Grand Tour, którą odbył Kordian, by odkryć sens życia. • Wyraz twarzy mężczyzny oznacza wysiłek Kordiana w zmaganiu się z samym sobą i ze światem. • Dźwiganie Ziemi może oznaczać trud Kordiana w walce ze sobą, kiedy próbował zabić cara. Ostatecznie mu się nie udało.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu dwóch elementów graficznych w kontekście dramatu Kordian. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie sensu jednego elementu graficznego w kontekście dramatu Kordian. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 13 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment Potopu Henryka Sienkiewicza. Henryk Sienkiewicz Potop Kmicic coraz był bledszy i resztkami sił trzymał na wodzy wybuch szaleństwa; ale książę […], nie zważając na słuchacza, tak dalej mówił: – Jest, panie kawalerze, zwyczaj w tym kraju, iż gdy kto kona, to mu krewni w ostatniej chwili poduszkę spod głowy wyszarpują, ażeby się zaś dłużej nie męczył. Ja i książę wojewoda wileński postanowiliśmy tę właśnie przysługę oddać Rzeczypospolitej. Ale że siła drapieżników czyha na spadek i wszystkiego zagarnąć nie zdołamy, przeto chcemy, aby choć część, i to nie lada jaka, dla nas przypadła. Jako krewni, mamy do tego prawo. Jeśli zaś nie przemówiłem ci tym porównaniem do głowy i nie zdołałem w sedno utrafić, tedy powiem inaczej. Rzeczpospolita to postaw czerwonego sukna1, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki, Hiperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło. A my z księciem wojewodą wileńskim powiedzieliśmy sobie, że z tego sukna musi się i nam tyle zostać w ręku, aby na płaszcz wystarczyło; dlatego nie tylko nie przeszkadzamy ciągnąć, ale i sami ciągniemy. Niechaj Chmielnicki przy Ukrainie się ostaje, niech Szwedzi z Brandenburczykiem o Prusy i wielkopolskie kraje się rozprawiają, niech Małopolskę bierze Rakoczy czy kto bliższy. Litwa musi być dla księcia Janusza, a z jego córką – dla mnie! Henryk Sienkiewicz, Potop, t. I, Warszawa 1977. 1 Postaw […] sukna – tu: kawałek tkaniny. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do fragmentu Potopu 13. Henryka Sienkiewicza. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Wyszarpywanie poduszki spod głowy konającego jest metaforą 1. patriotycznej postawy tych, którzy chcą sprzeciwić się szwedzkim P F najeźdźcom. Rozdzieranie czerwonego sukna to metafora dążeń magnatów 2. oraz zewnętrznych wrogów, którzy chcą wykorzystać sytuację P F Rzeczypospolitej dla własnych korzyści.

Pokaż odpowiedź
FP

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 14 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment Wesela Stanisława Wyspiańskiego. Stanisław Wyspiański Wesele AKT II SCENA 24 […] WERNYHORA Wszystko święte, wszystko żywo; z daleka, a miałem blisko; wybrałem twój dom, zagrodę i wybrałem Weselisko. Waszmość rękę miej szczęśliwą: Daję Waści złoty róg. […] Na jego rycerny głos spotężni się Duch, podejmie Los. Daję w twoje ręce róg. Stanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1977. 14. Wyjaśnij symbolikę złotego rogu w Weselu Stanisława Wyspiańskiego.

Pokaż odpowiedź
• Złoty róg jest symbolem jedności narodowej, dzięki której Polacy mają szansę na zwycięską walkę o niepodległość. • Złoty róg jest symbolem siły, którą Polacy zyskają dzięki zjednoczeniu się w walce o niepodległość. • Złoty róg to symbol wezwania do walki narodowowyzwoleńczej / do powstania przeciwko zaborcom.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

1 pkt – poprawne wyjaśnienie. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 15 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment utworu Na probostwie w Wyszkowie Stefana Żeromskiego. Stefan Żeromski Na probostwie w Wyszkowie Wszystka wzniosłość poczęta w duchu za dni niewoli zamarła w tym pierwszym dniu wolności. Walka o władzę, istniejąca niewątpliwie wszędzie na świecie jako wyraz siły potęg społecznych, partii, obozów i stronnictw, w Polsce przybrała kształty monstrualne. […] Wewnątrz kraju, gdzie tylko spojrzeć, wszystko popsute, obniżone, znędzniałe. [1920] Stefan Żeromski, Na probostwie w Wyszkowie, [w:] Katarzyna Sobolewska (red.), Stefan Żeromski wobec niepodległości, „Zeszyty Stowarzyszenia im. Stefana Żeromskiego”, Warszawa 2010. Czy ocena sytuacji Polski tuż po odzyskaniu niepodległości zawarta w podanym 15. fragmencie utworu Na probostwie w Wyszkowie znajduje potwierdzenie w Przedwiośniu Stefana Żeromskiego? W uzasadnieniu odpowiedzi przywołaj sytuację z Przedwiośnia.

Pokaż odpowiedź
ocenione na 2 pkt • Tak. W obu tekstach jest mowa o bardzo trudnej sytuacji społecznej w II Rzeczypospolitej. W utworze Na probostwie w Wyszkowie Żeromski pisze, że wszystko było znędzniałe. W Przedwiośniu Cezary Baryka obserwuje nędzę po przyjeździe do Polski – widzi bosych chłopów brodzących w błocie. • Ocena sytuacji Polski tuż po odzyskaniu niepodległości zawarta w podanym fragmencie znajduje potwierdzenie w Przedwiośniu. W powieści dostrzegamy komunistów, którzy pragną rewolucji, co jest zgodne ze wspomnianą we fragmencie monstrualną walką o władzę.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie odnoszące się do przytoczonego fragmentu i do Przedwiośnia ORAZ uwzględniające sytuację z Przedwiośnia. 1 pkt – rozstrzygnięcie i poprawne uzasadnienie odnoszące się do przytoczonego fragmentu i do Przedwiośnia ALBO rozstrzygnięcie i przywołanie adekwatnej sytuacji z Przedwiośnia. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Zadanie 16 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Przeczytaj fragment reportażu Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall. Hanna Krall Zdążyć przed Panem Bogiem – W klinice, w której potem pracowałem, była wielka palma. Stawałem czasem pod nią – i widziałem sale, na których leżeli moi pacjenci. To były dawne czasy, kiedy nie mieliśmy dzisiejszych lekarstw ani zabiegów, ani aparatów, i większość ludzi w owych salach skazana była na śmierć. Moje zadanie polegało na tym, żeby możliwie najwięcej spośród nich ocalić – i uprzytomniłem sobie kiedyś pod palmą, że właściwie to jest to samo zadanie, co tam. Na Umschlagplatzu. Wtedy też stałem przy bramie i wyciągałem jednostki z tłumu skazanych. – I tak stoisz przy tej bramie przez całe życie? – Właściwie tak. A kiedy nic już nie mogę zrobić, pozostaje mi jedno: zapewnić im komfortową śmierć. Żeby nie wiedzieli, nie cierpieli, nie bali się. Żeby się nie poniżali. Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem, Kraków 2020. 16. Na podstawie podanego fragmentu Zdążyć przed Panem Bogiem oraz całego reportażu Hanny Krall wyjaśnij, jaką rolę w powojennym życiu Marka Edelmana odgrywała pamięć o wydarzeniach na Umschlagplatzu. W odpowiedzi uwzględnij sens tytułu reportażu. Części 1. i 2. Części 1. i 2. Części 1. i 2.

Pokaż odpowiedź
ocenione na 2 pkt • Marek Edelman przy bramie na Umschlagplatzu ratował ludzi przed śmiercią. Dzięki pamięci o tych wydarzeniach pojął po wojnie, że jako lekarz może nadal ratować ludzkie życie. Tytuł oznacza, że starał się ratować pacjentów przed śmiercią – zanim Bóg ich zabierze do siebie. • Edelman od czasu swojego udziału w powstaniu i tragedii drugiej wojny światowej obrał sobie za cel ratowanie życia. Wcześniej walczył o to na Umschlagplatzu, ratując życie niektórym więźniom, po wojnie zaś w szpitalu jako kardiochirurg. M. Edelman mówi, że chce „Zdążyć przed Panem Bogiem”, a dokładniej podjąć działanie, zanim Bóg zgasi czyjąś świecę – czyli życie.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

2 pkt – poprawne wyjaśnienie roli pamięci z uwzględnieniem sensu tytułu. 1 pkt – poprawne wyjaśnienie roli pamięci. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.

Dokumenty źródłowe

Oficjalne materiały CKE

Pliki nie są osadzane ani wczytywane razem ze stroną. Każdy link prowadzi bezpośrednio do oryginalnego dokumentu CKE (PDF lub DOCX).