Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 10.
Choose one of the topics below and write a composition following the conventions of
the genre indicated in the topic. Use between 300 and 350 words.
1. Czy coraz szersze wykorzystanie sztucznej inteligencji jest szansą czy zagrożeniem?
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na ten temat, odnosząc się do
następujących aspektów:
• rynek pracy
• bezpieczeństwo
• kultura i sztuka.
2. Przeczytałeś(-aś) artykuł dotyczący przekształcania zrujnowanych zamków i pałaców
w ekskluzywne hotele. Napisz list do gazety, w którym przedstawisz opinię na temat tego
zjawiska, odnosząc się do: ochrony zabytków, aspektu finansowego oraz atrakcyjności
takiej oferty zakwaterowania dla turystów.
Ogólne wymagania egzaminacyjne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bardzo bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych –
w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych), wykazując się
wysokim poziomem ich poprawności […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający samodzielnie tworzy […] złożone, wieloaspektowe, spójne i logiczne
wypowiedzi pisemne […].
IV. Reagowanie na wypowiedzi.
Zdający […] reaguje w formie złożonego tekstu pisanego w różnorodnych sytuacjach
[…].
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka)
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bardzo bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych –
w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych), wykazując się
wysokim poziomem ich poprawności […].
V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy [...].
V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty […], kończy
wypowiedź konkluzją.
V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (artykuł)
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bardzo bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych –
w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych), wykazując się
wysokim poziomem ich poprawności […].
V.2. Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […].
V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy [...].
V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
VII.3) Zdający […] przekazuje informacje i wyjaśnienia.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy
formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów.
Elementy treści. Realizację każdego z sześciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0
zgodnie z TABELĄ A.
TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści 2 1 0
teza jest jasna, zgodna teza nie jest w pełni poprawna, np. brak tezy
z tematem ORAZ – teza nie jest w pełni zgodna
argumentacją z tematem ALBO argumentacją teza zawiera poważne
przedstawioną przedstawioną w rozwinięciu usterki, np.
w rozwinięciu – teza znacznie odbiega od tematu, – teza jest niezgodna
ALE jest zgodna z argumentacją z tematem
przedstawioną w rozwinięciu – teza znacznie odbiega od
tematu ORAZ nie jest
R*
zgodna z argumentacją
przedstawioną w rozwinięciu
– teza niejasna, trudna do
wskazania
wstęp niekomunikatywny
1. Wstęp:
W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada
właściwe
oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
i adekwatne
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia
do tematu
z tematem ORAZ ciekawe, poprawne, np.
rozpoczęcie
oryginalne, zachęcające – wprowadzenie zgodne z tematem, wprowadzenie niezgodne
wypowiedzi
do czytania, np. w formie ale schematyczne z tematem
A* pytania lub cytatu – bardziej typowe dla innego typu
tekstu (np. rozprawki) wprowadzenie niejasne
– ciekawe, oryginalne, ALE
odbiegające od tematu wprowadzenie
niekomunikatywne
wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni poprawny, np. brak wstępu
i treścią wypowiedzi ORAZ – nie określa celu
wskazujący cel/powód – określa cel/powód pisania listu, wstęp niezgodny z tematem
pisania listu ALE odbiega od tematu
L*
– cel nie jest określony jasno wstęp niejasny
– wstęp nie jest zgodny z treścią
listu (np. zapowiada poparcie, wstęp niekomunikatywny
a opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/ powierzchowna realizacja elementu, brak wypowiedzi
LUB pogłębiona realizacja wypowiedzi brak głębi, np.
2. Pierwszy
elementu (np. wsparta – zdający podaje tylko „listę” wypowiedź bardzo pobieżnie
element tematu
przykładami, szczegółowo argumentów/cech/określeń, żadnego dotykająca tematu, np.
omówiona) nie rozwijając/uzasadniając; zdający podaje tylko jeden
– zdający odnosi się do 1-2 argument/cechę/określenie,
R aspektów i omawia je niezbyt nie rozwijając go/jej
3. Drugi element
A szczegółowo
tematu
L wypowiedź nie jest
komunikatywna
wypowiedź nie jest związana
4. Trzeci
z tematem / nie realizuje
element tematu
elementu
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni zgodne brak zakończenia
z tematem ORAZ treścią z tematem ALBO treścią wypowiedzi
wypowiedzi; zakończenie nie jest
jeżeli zdający powtarza zakończenie znacznie odbiega od komunikatywne
5.
wstęp – czyni to innymi tematu, ALE jest zgodne z treścią
Podsumowanie:
słowami wypowiedzi zakończenie nie jest zgodne
właściwe R
z tematem
i adekwatne A
zdający stosuje zakończenie
do tematu L
schematyczne (sztampowe), np. zakończenie znacznie
zakończenie
ogranicza się do przeformułowania odbiega od tematu ORAZ
wypowiedzi
tezy nie jest zgodne z treścią
wypowiedzi
zdający powtarza wstęp w zasadzie
tymi samymi słowami
6. Fragmenty wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
R
odbiegające fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
A
od tematu i/lub od tematu i/lub nie na fragmenty odbiegające od tematu dla poziomu 1.
L
nie na temat temat i/lub nie na temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0
zgodnie z TABELĄ B.
TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
1. R teza jest umiejscowiona we wstępie
wypowiedź nie spełnia
Elementy A wypowiedź jest zatytułowana
warunków określonych dla
charakterystyczne wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L poziomu 1.
dla formy i odpowiedni zwrot kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla
Kompozycja
L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
A warunków określonych dla
Segmentacja na akapity) jest merytorycznie uzasadniony
L poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 270–390 wyrazów warunków określonych dla
Długość pracy
L poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Jeżeli zdający tworzy wypowiedź w innej formie niż wskazana w temacie (np. pisze list
zamiast rozprawki), praca jest kwalifikowana we wszystkich elementach formy na poziom 0.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny
elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C.
TABELA C.
Elementy Elementy formy
treści 4 3–2 1–0
12 5 pkt 4 pkt 3 pkt
11–10 4 pkt 3 pkt 3 pkt
9–8 3 pkt 2 pkt 2 pkt
7–6 2 pkt 2 pkt 1 pkt
5–4 2 pkt 1 pkt 1 pkt
3–2 1 pkt 0 pkt 0 pkt
1–0 0 pkt 0 pkt 0 pkt
Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 7, a elementy formy
oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Uszczegółowienia dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy
Temat 1.
Czy coraz szersze wykorzystanie sztucznej inteligencji jest szansą czy zagrożeniem? Napisz
rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na ten temat odnosząc się do następujących
aspektów:
• rynek pracy
• bezpieczeństwo
• kultura i sztuka.
1. Aby praca była uznana za w pełni zgodną z tematem, zdający musi wyrazić swoją opinię
na temat wykorzystywania sztucznej inteligencji.
2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, tj. zdający musi wyrazić swoją
opinię / określić stanowisko, jakie zajmuje w sprawie sztucznej inteligencji, np. Many
people say that artificial intelligence is dangerous for humans. In my opinion they are
right. / As I see it, the threat of artificial intelligence is definitely exaggerated. / I think
using artificial intelligence is a good idea. / Artificial intelligence can be beneficial in many
areas of life, but there are also some dangers connected with it.
3. Teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jeśli jest stwierdzeniem lub
pytaniem, które nie pozwala na określenie, jakie stanowisko zajmuje zdający, np. Is
artificial intelligence really dangerous for the world as we know it? Uznaje się ją wtedy za
odbiegającą od tematu.
4. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że sztuczna
inteligencja jest coraz częściej wykorzystywana w różnych aspektach życia, nie jest tezą.
5. We wstępie nie wymaga się uwzględnienia podanych w poleceniu aspektów.
6. Jeżeli w tezie zdający odnosi się do niektórych elementów tematu (do jednego lub
dwóch), a w rozwinięciu podaje argumenty odnoszące się do wszystkich elementów
tematu, to taka teza jest traktowana jako odbiegająca od treści wypowiedzi.
7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność
z rozwinięciem. Jeśli we wstępie zdający uzna, że sztuczna inteligencja jest
zagrożeniem, to argumenty powinny wspierać tę tezę. Jeśli w pracy zdający przytacza
argumenty przeciwne do postawionej w rozprawce tezy, to powinien uznać je za
niezasadne.
8. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
Zgodność z tematem
Czy coraz szersze wykorzystanie sztucznej inteligencji jest szansą czy zagrożeniem? Napisz
rozprawkę, w której przedstawisz swoją opinię na ten temat odnosząc się do następujących „główka”
aspektów:
• rynek pracy
• bezpieczeństwo elementy tematu
• kultura i sztuka.
X
D Y
gg
A E
B
C
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B, C)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (D, E), np.
– argumenty, które nie dotyczą żadnego z elementów tematu.
– opisanie przyczyn popularności sztucznej inteligencji / historii stworzenia sztucznej
inteligencji.
Fragmenty D, E nie są uznawane za realizację elementów tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
– opis wykorzystania różnorodnych nowoczesnych technologii, pod warunkiem, że
brak jest informacji, że wykorzystują sztuczną inteligencję (np. samochody
autonomiczne, roboty itp.).
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6.
W Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
– zagrożenia we współczesnym świecie bez związku ze sztuczną inteligencją, np.
zmiany klimatyczne.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków
językowych.
4. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia.
Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
5. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (D, E).
6. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy,
ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana
na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność
z rozwinięciem wypowiedzi.
Temat 2.
Przeczytałeś(-aś) artykuł dotyczący przekształcania zrujnowanych zamków i pałaców
w ekskluzywne hotele. Napisz list do gazety, w którym przedstawisz opinię na temat tego
zjawiska odnosząc się do: ochrony zabytków, aspektu finansowego oraz atrakcyjności takiej
oferty zakwaterowania dla turystów.
1. Aby list był uznany za w pełni zgodny z tematem, musi dotyczyć przekształcania
zrujnowanych zamków i pałaców w hotele.
2. Wstęp musi zawierać cel/powód napisania listu zgodny z tematem, czyli
przekształcaniem zrujnowanych zamków i pałaców w hotele / zainteresowaniem
piszącego tym zjawiskiem.
3. Nie jest wymagane odniesienie się do elementów tematu we wstępie listu.
4. Jeśli zdający realizując temat nie wskazuje w całej pracy na to, że przekształcane zamki
i pałace były zrujnowane / w złym stanie, taka realizacja poszczególnych elementów
pracy jest kwalifikowana jako odbiegająca od tematu.
Jeśli zdający sygnalizuje we wstępie, że praca będzie dotyczyć przekształcania
zrujnowanych zamków i pałaców w hotele, to nie jest wymagane odnoszenie się do tego
elementu tematu w każdej części pracy.
Zgodność z tematem
Przeczytałeś(-aś) artykuł dotyczący przekształcania zrujnowanych zamków i pałaców
„główka”
w ekskluzywne hotele. Napisz list do gazety, w którym przedstawisz opinię na temat tego
zjawiska odnosząc się do: ochrony zabytków, aspektu finansowego oraz atrakcyjności takiej elementy
oferty zakwaterowania dla turystów. tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” tematu i elementami tematu (A, B, C)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (D, E), np.
− omówienie innych niż wskazane w poleceniu aspektów.
Fragmenty D, E nie są uznawane za realizację elementów tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− relacja z procesu renowacji zamku/pałacu, który nie został przekształcony w hotel.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− opis pobytu w ekskluzywnymo hotelu, który nie był zrujnowanym zamkiem/pałacem.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków
językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (D, E).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu (np. restaurant zamiast
renovation), który jest kluczowy dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka
realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie
poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia.
Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność
z rozwinięciem wypowiedzi.
Spójność i logika wypowiedzi
W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu
wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np.
leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie
zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania.
Wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na
2 pkt
poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na
1 pkt
poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice
0 pkt
na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który
jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej,
przyznaje się 0 punktów.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać, na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np.
sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst
• przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami
rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego
taką właśnie realizację danego podpunktu).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności
i logiki i/lub przekazania komunikatu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,
braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest
sprzeczne z zasadami logiki.
6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator
zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie
komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy
językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość
pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję
środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• bardzo szeroki zakres środków językowych
• ogólna wysoka naturalność, różnorodność frazeologiczna oraz precyzja użytych
4 pkt
środków językowych
• styl stosowny i jednolity
• szeroki zakres środków językowych
• dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością, różnorodnością
3 pkt frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• styl stosowny i jednolity LUB sporadyczne niedociągnięcia w stosowności i/lub
jednolitości stylu
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością,
różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
2 pkt
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• styl stosowny i jednolity LUB w pracy występuje kilka fragmentów, których styl
jest niestosowny i/lub które zaburzają jednolitość stylu
• ograniczony zakres środków językowych
• głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
1 pkt • w pracy występuje kilka fragmentów, których styl jest niestosowny i/lub które
zaburzają jednolitość stylu LUB styl niemożliwy do określenia ze względu
na ograniczenia w zakresie środków językowych
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
• wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
ALBO
0 pkt • zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie
polecenia
• styl w znacznej mierze niestosowny i/lub niejednolity LUB styl niemożliwy
do określenia ze względu na ograniczenia w zakresie środków językowych
Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi
określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana
na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale
zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty.
Pod pojęciem „bardzo szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
bardzo zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2+ (lub wyższym), które
umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2+ (lub wyższym), które
umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2+, które umożliwiają zdającemu w miarę
swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało
zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2+, które
umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte
zostały głównie proste środki językowe.
Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2+, które umożliwiają zdającemu
zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki
językowe.
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa
swoistego dla tematu, unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak nice,
great, interesting, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz
struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej (np. enjoy
immense popularity zamiast be very famous; Had I known about the competition, I would have
entered. zamiast I didn’t enter the competition because I didn’t know about it.).
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych
i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity,
jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki
występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne
użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający
stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto,
jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. The book was writen in the 19th century.
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
(leksykalno-gramatyczna) sporadyczne błędy dość liczne błędy liczne LUB bardzo
zapisu zapisu liczne błędy zapisu
sporadyczne błędy językowe 4 pkt 3 pkt 2 pkt
dość liczne błędy językowe 3 pkt 2 pkt 1 pkt
liczne błędy językowe 2 pkt 1 pkt 0 pkt
bardzo liczne błędy językowe 1 pkt 0 pkt 0 pkt
1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy
lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających z dysleksją, z dysgrafią i z dysortografią w przypadku
bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie
zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i
często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów. Zasady te obowiązują również w
ocenie prac zdających z afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, a także w ocenie
prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego.
4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek
liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia
wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co
„liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego.
Oznaczanie błędów w wypowiedziach pisemnych
Błędy oznacza się tylko w wypowiedzi zdającego stosując oznaczenia podane w tabeli; nie
oznacza się rodzaju błędu na marginesie.
RODZAJ BŁĘDU SPOSÓB OZNACZENIA PRZYKŁAD
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu brakującego wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą
w jednym wyrazie i otoczenie kołem Słońce gżać w lecie.
Założyłem kurtkę, bo było
błędy w spójności/logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający objęcie nawiasami Fragment odbiegający od
od tematu kwadratowymi tematu.
fragment nie na temat otoczenie ciągłą linią Fragment nie na temat.
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem Było ciepło , i deszczowo.
błędy interpunkcyjne znak √ w kółku w miejscu
brakującego znaku Zrobiłem to √ ponieważ…
interpunkcyjnego
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane
„pionową falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest:
• nieczytelna LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy LUB
• odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za
wypowiedź sformułowaną przez zdającego).
2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika,
lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub
od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z
języka obcego. W przypadku stwierdzenia podczas przeprowadzania egzaminu lub
podczas sprawdzania pracy egzaminacyjnej niesamodzielnego rozwiązywania przez
zdającego zadań zawartych w arkuszu egzaminacyjnym dyrektor komisji okręgowej,
w porozumieniu z dyrektorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, unieważnia zdającemu
część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu.
3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 240 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium
zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich
pracach nie oznacza się błędów.
4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach
oznacza się błędy.
5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach można jej również przyznać maksymalnie
po 1 punkcie.
7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów
ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano
takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu, zgodnie z Komunikatem
dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów
dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku
szkolnym. Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracach zdających
z dysleksją, z dysgrafią i z dysortografią to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę
w ocenie poprawności środków językowych. Zasady te obowiązują również w ocenie
prac zdających z afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, a także w ocenie prac
zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego.
8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja
była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie,
grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie film, band, np. film „M jak miłość”,
„Świat Dysku” magazine.
9. Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. I read
Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane jest linią
falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla
realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
10. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących
postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta
indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za
zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała
wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
11. Praca w
zostało napisane Czystopis.
12. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. at home (2 wyrazy), for a change (3 wyrazy),
1780 (1 wyraz), 10.01.2015 (1 wyraz), 10 January 2015 (3 wyrazy).
2. Formy skrócone (don’t, can’t, isn’t, haven’t itd.) liczone są jako jeden wyraz.
3. Jako jeden wyraz liczone są
• wyrazy łączone dywizem, np. well-built, twenty-four
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
4. Imię i nazwisko występujące w tekście liczone są według ogólnych zasad.
5. Adres i podpis nie są liczone w liście.
6. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych
w Internecie (np. „buźki”).
7. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu np. I read Nowe
Horyzonty – 4 wyrazy.