Zachowany status źródłowy: ten arkusz nie ma jeszcze zatwierdzenia redakcyjnego całego zestawu. Dostępne odpowiedzi i opracowania pozostają oznaczone przy zadaniach.
Pracuj z arkuszem
Zadania, odpowiedzi i opracowania
MHIP-R0-660-2305 · Formuła 2023: zadania 1–16.1
Zadanie 1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Opis ilustracji Ilustracja przedstawia zespół niewielkich, prostokątnych, prawie jednakowej wielkości domów o płaskich dachach. Ich ściany stykają się z pozostałymi domami, tworząc w ten sposób zwartą konstrukcję bryły pozbawioną ulic i przejść między domostwami. Domy nie mają otworów wejściowych w ścianach, wejście i wyjście możliwe jest przez otwór w dachu po drewnianej drabinie. Również komunikacja między domami możliwa jest tylko poprzez dachy sąsiednich budynków. Domy zbudowane są z wysuszonych cegieł mułowych o regularnych kształtach. Pojedyncze domostwo składa się z reguły z jednego większego pomieszczenia z paleniskiem, czasami jest jeszcze drugie małe pomieszczenie, w którym znajdują się naczynia do magazynowania. Na ścianie jednego z domów widoczny rysunek i powieszone liczne łby byków.
Rozstrzygnij na podstawie opisu rekonstrukcji, czy osada pochodzi z paleolitu, czy neolitu. Uzasadnij, odwołując się do opisu i wiedzy własnej.
Pokaż odpowiedź
Neolit. Zwarte, trwałe domy z cegieł mułowych i pomieszczenia do magazynowania wskazują osiadły tryb życia związany z rewolucją neolityczną.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wybierz cechy diagnostyczne
Opis podaje stałe domostwa z wysuszonych cegieł, paleniska i naczynia do magazynowania. To trwała zabudowa osady, a nie jedynie tymczasowe schronienie wędrującej grupy.
Powiąż osadę z przemianą gospodarczą
Rewolucja neolityczna wiązała się z rozwojem rolnictwa, hodowli i osiadłego życia. Trwałe zabudowania oraz gromadzenie zapasów pasują do tej przemiany; sam brak ulic nie świadczy o paleolicie.
Uzasadnij epokę, nie zgaduj miejscowości
Podaj neolit oraz konkretną cechę opisu, np. trwałe domy. Polecenie nie wymaga nazwy osady ani twierdzenia, że każdy człowiek neolitu prowadził identyczny tryb życia.
Same malowidła lub łby byków nie wystarczają do datowania. Uzasadnienie oprzyj na stałej osadzie.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do
ilustracji.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 2 · Strona zasad oceniania: 2
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 2.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Fragmenty źródeł z epoki Fragment 1.: Temistokles przystąpił natychmiast do odbudowy miasta i do wznoszenia murów obronnych. Sprzeciwiali się budowie tych murów eforowie, ale podobno przekupił ich złotem. Następnie przeprowadził rozbudowę Pireusu, widząc dogodność naturalnego położenia tego portu, i w ogóle całe miasto związał ściślej z morzem. Fragment 2.: Jeśliby bowiem miasto Lacedemończyków opustoszało, a pozostały tylko świątynie i fundamenty budowli, to nikt z potomnych nie chciałby uwierzyć, że potęga Lacedemończyków była tak wielka, za jaką uchodzi; a przecież mają oni w swym posiadaniu dwie piąte Peloponezu wraz z helotami oraz hegemonię nad całym półwyspem i nad licznymi sprzymierzeńcami. Fragment 3.: Nie było w skarbie publicznym żadnej gotówki. Wobec tego sami areopagici uchwalili z własnych funduszów żołd w wysokości ośmiu drachm dla każdego żołnierza, biorącego udział w tej wojnie, i w ten sposób najbardziej się przyczynili do skompletowania załóg na trierach.
Rozstrzygnij, który fragment 1–3 opisuje starożytną Spartę. Uzasadnij, odwołując się do informacji w wybranym fragmencie.
Pokaż odpowiedź
Fragment 2 — Lacedemończycy to Spartanie; tekst wskazuje ich posiadłości na Peloponezie, helotów i hegemonię nad półwyspem.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Znajdź nazwę mieszkańców
W drugim fragmencie występują Lacedemończycy. To określenie Spartan, a nie Ateńczyków. Już ta wskazówka pozwala przypisać tekst do właściwego polis.
Sprawdź ustrój i geografię
Opis posiadania dwóch piątych Peloponezu wraz z helotami jest zgodny ze spartańskim panowaniem nad zależną ludnością. Hegemonia nad półwyspem wzmacnia identyfikację.
Połącz wybór z dowodem
Podaj numer 2 oraz konkretną przesłankę z tego fragmentu, np. nazwę Lacedemończyków lub helotów. Samo wspomnienie eforów we fragmencie 1 nie dowodzi, że opisane tam miasto jest Spartą: tekst mówi o ich sprzeciwie wobec działań Temistoklesa.
Nie wybieraj fragmentu 1 tylko dlatego, że wymienia spartańskich eforów. Ustal, kogo opisuje cały fragment.
Punktowanie i źródło
rozwiązań zadań
Zasady oceniania
1 pkt – za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do
informacji z tekstu.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 2 · Strona zasad oceniania: 2
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 2.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Fragmenty źródeł z epoki Fragment 1.: Temistokles przystąpił natychmiast do odbudowy miasta i do wznoszenia murów obronnych. Sprzeciwiali się budowie tych murów eforowie, ale podobno przekupił ich złotem. Następnie przeprowadził rozbudowę Pireusu, widząc dogodność naturalnego położenia tego portu, i w ogóle całe miasto związał ściślej z morzem. Fragment 2.: Jeśliby bowiem miasto Lacedemończyków opustoszało, a pozostały tylko świątynie i fundamenty budowli, to nikt z potomnych nie chciałby uwierzyć, że potęga Lacedemończyków była tak wielka, za jaką uchodzi; a przecież mają oni w swym posiadaniu dwie piąte Peloponezu wraz z helotami oraz hegemonię nad całym półwyspem i nad licznymi sprzymierzeńcami. Fragment 3.: Nie było w skarbie publicznym żadnej gotówki. Wobec tego sami areopagici uchwalili z własnych funduszów żołd w wysokości ośmiu drachm dla każdego żołnierza, biorącego udział w tej wojnie, i w ten sposób najbardziej się przyczynili do skompletowania załóg na trierach.
Dopasuj numer fragmentu: A — członkowie najwyższej rady złożonej z byłych archontów; B — najniższa, pozbawiona praw warstwa mieszkańców polis.
Pokaż odpowiedź
A — 3 (areopagici); B — 2 (heloci).
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Rozpoznaj radę ateńską
Byli archonci wchodzili do Areopagu. Szukamy więc w tekstach nazwy jego członków, a nie ogólnej wzmianki o urzędnikach, żołnierzach lub pieniądzach.
Przypisz grupy do fragmentów
Fragment 3 wymienia areopagitów finansujących żołd, zatem pasuje do A. Fragment 2 wymienia helotów podporządkowanych Spartanom, co odpowiada opisowi B.
Zapisz numery w kolejności polecenia
Odpowiedź ma postać A — 3, B — 2. Nazwy grup można dodać jako kontrolę rozumowania, ale nie zastępują wymaganych numerów fragmentów.
Nie utożsamiaj helotów ze spartańskimi pełnoprawnymi obywatelami ani Areopagu z eforami.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za dwa prawidłowe wskazania.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 2 · Strona zasad oceniania: 3
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 3
2 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Napis na sarkofagu Luciusa Corneliusa Scipiona On to, Lucius Scipio, był w Rzymie, jak przyznaje większość, najlepszym z dobrych mężów. Syn Barbatusa. Był wśród nas konsulem, cenzorem i edylem. On to zdobył Korsykę wraz z miastem Alerią. Poświęcił Burzom świątynię, na jaką zasłużyły.
Źródło 2. Opis mapy przedstawiającej wojny Rzymu z Kartaginą Na mapie zaznaczono: – posiadłości kartagińskie do I wojny punickiej: wybrzeża północne Afryki, wybrzeża południowe Hiszpanii, Sycylię, Sardynię, Korsykę, Baleary; – zdobycze terytorialne Rzymu po I wojnie punickiej: Sycylię, Sardynię, Korsykę; – zdobycze terytorialne Rzymu po II wojnie punickiej: wybrzeża południowe Hiszpanii, Baleary; – miejsca bitew z datą ich stoczenia: Mylae – 260 p.n.e., Przyl. Eknomus – 256 p.n.e., Aspis – 255 p.n.e., Kanny – 216 p.n.e., Ilipa – 207 p.n.e., Zama – 202 p.n.e.
Uwaga redakcyjna: zachowany opis datuje Ilipę na 207 p.n.e.; tej daty nie traktujemy jako zweryfikowanej i nie wykorzystujemy w rozwiązaniu dotyczącym Zamy.
Oceń: 1 — Korsykę przyłączono w wyniku II wojny punickiej; 2 — jeden z urzędów wymienionych w inskrypcji obejmował sporządzanie list senatorów; 3 — opis mapy zawiera miejsce zwycięstwa potomka wspomnianego wodza nad wodzem Kartaginy.
Pokaż odpowiedź
1 — F; 2 — P; 3 — P.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Porównaj etap ekspansji z opisem mapy
Inskrypcja wymienia Korsykę. W źródle 2 jest ona zaliczona do zdobyczy po I wojnie punickiej, nie po II. Pierwsze zdanie jest więc fałszywe; nie należy mylić zdobycia wyspy z późniejszym zwycięstwem pod Zamą.
Zidentyfikuj kompetencję urzędu
W inskrypcji występują konsul, cenzor i edyl. Sporządzanie list senatorów należało do kompetencji cenzorów. Wystarczy zgodność jednego wymienionego urzędu, zatem drugie zdanie jest prawdziwe.
Wskaż właściwe zwycięstwo
Opis mapy wymienia Zamę w 202 roku p.n.e. To zwycięstwo Scypiona Afrykańskiego nad Hannibalem, zgodne z trzecim zdaniem i kluczem. Nie wybieramy Kann, gdzie zwyciężył Hannibal. Niezweryfikowana data Ilipy z importu nie jest podstawą tej odpowiedzi.
Nie zamieniaj zwycięzcy pod Kannami ze zwycięzcą pod Zamą ani cenzora z urzędem cenzury publikacji.
Punktowanie i źródło
2 pkt – odpowiedź zawierająca trzy prawidłowe wskazania.
1 pkt – odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe wskazania.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 4 · Strona zasad oceniania: 3
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 4.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. O prawie lokacyjnym Prawo lubeckie to – obok prawa magdeburskiego – najbardziej rozpowszechnione prawo związane z lokacją miast w okresie średniowiecza. Od XIII wieku stanowiło wzór prawno-organizacyjny dla miast, głównie położonych wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku i na przyległych terenach, które współtworzyły związek handlowy. Cechą charakterystyczną kompozycji miast lokowanych na prawie lubeckim jest regularny, prostopadły do nabrzeża układ ulic i brak placu rynkowego. Funkcje rynku spełnia szeroka ulica.
Podaj nazwę średniowiecznego związku handlowego miast, o którym mowa w źródle 1.
Pokaż odpowiedź
Hanza — związek hanzeatycki.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wydziel opis związku
Źródło mówi o związku miast handlowych, nie o państwie ani o cechu jednego zawodu. Trzeba nazwać organizację miast, a nie prawo ich lokacji.
Zestaw wskazówki przestrzenne
Południowe wybrzeże Bałtyku, handel miejski i znaczenie Lubeki kierują do Hanzy. Prawo lubeckie opisuje organizację miasta, a Hanza współpracę wielu miast.
Podaj nazwę bez zamiany kategorii
Wpisz Hanza, ewentualnie związek hanzeatycki. Nie odpowiadaj prawem magdeburskim lub lubeckim: to nazwy systemów prawnych, nie szukanego związku handlowego.
Prawo lubeckie i Hanza są powiązane historycznie, lecz nie oznaczają tego samego.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za podanie prawidłowej nazwy.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 4 · Strona zasad oceniania: 4
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 4.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. O prawie lokacyjnym Prawo lubeckie to – obok prawa magdeburskiego – najbardziej rozpowszechnione prawo związane z lokacją miast w okresie średniowiecza. Od XIII wieku stanowiło wzór prawno-organizacyjny dla miast, głównie położonych wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku i na przyległych terenach, które współtworzyły związek handlowy. Cechą charakterystyczną kompozycji miast lokowanych na prawie lubeckim jest regularny, prostopadły do nabrzeża układ ulic i brak placu rynkowego. Funkcje rynku spełnia szeroka ulica.
Źródło 2. Opis planu późnośredniowiecznego Elbląga Plan obejmuje trzy oddzielone części: Stare Miasto, Nowe Miasto i Zamek. Stare Miasto i Zamek ze wszystkich stron otaczają wody, dodatkowo dostępu do Starego Miasta bronią mury z bastionami. Plan Starego Miasta ma kształt wydłużonego prostokąta, który dłuższym bokiem przylega do brzegów przepływającej obok rzeki. Stare Miasto podzielone jest regularną prostokątną siatką ulic, rozchodzą się one prostopadle do rzeki. Jedna z głównych i najszersza ulica prowadząca do bram miasta nosi nazwę Stary Rynek.
Rozstrzygnij, czy opis planu Elbląga w źródle 2. jest zgodny z prawem lokacyjnym ze źródła 1. Odwołaj się do obu źródeł.
Pokaż odpowiedź
Tak. Prawo lubeckie zakłada regularne ulice prostopadłe do nabrzeża i rynek w formie szerokiej ulicy; opis Elbląga wymienia taką siatkę ulic oraz najszerszą ulicę Stary Rynek.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wyznacz kryteria z prawa
Źródło 1 wskazuje regularny układ ulic prostopadłych do nabrzeża oraz szeroką ulicę pełniącą funkcję rynku. Same umocnienia miasta nie odróżniają tego prawa od innych.
Odczytaj własny opis formy 660
Źródło 2 opisuje prostokątną siatkę ulic prostopadłych do rzeki oraz główną, najszerszą ulicę nazwaną Stary Rynek. Jest to opis tekstowy, więc nie deklarujemy nowego oglądu planu graficznego.
Zestaw pasujące cechy
Wskaż zgodność obu informacji z kryteriami ze źródła 1 i odpowiedz tak. Nie pisz o centralnym kwadratowym rynku: to ulica Stary Rynek pełni funkcję opisaną w tekście.
To opracowanie formy 660 na podstawie opisu. Nie oznacza wizualnej weryfikacji planu wersji 100.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do
informacji z obu źródeł.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 4 · Strona zasad oceniania: 4
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 5.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Opis ilustracji przedstawiającej wojska dwóch stron konfliktu w bitwie pod Crécy w 1346 roku Ilustracja przedstawia scenę bitwy. Dwie grupy rycerzy umieszczone po lewej i prawej stronie ilustracji ścierają się ze sobą na polu walki. Grupa rycerzy po prawej stronie znacznie liczniejsza. Na pierwszej linii z lewej strony kusznicy napinają kusze, naprzeciw nich po prawej stronie szereg nacierających łuczników gotowych do wystrzelenia strzał. Przewagę w natarciu mają łucznicy. Za walczącymi widać grupy rycerzy w zakrytych zbrojach i hełmach na głowie z włóczniami w ręku. Pomiędzy nimi dowódcy na koniach. Nad ich głowami powiewają chorągwie. Na chorągwi znajdującej się nad walczącymi z lewej widoczne na niebieskim tle trzy stylizowane symetrycznie ułożone lilie. Nad walczącymi po prawej stronie rozpościera się chorągiew podzielona na cztery pola. Na dwóch polach (lewym górny i prawym dolnym) znajdują się na niebieskim tle trzy stylizowane symetrycznie ułożone lilie. Na dwóch pozostałych polach na czerwonym tle trzy leżące jeden nad drugim lamparty. Z lewej strony w głębi widoczny zamek na wzgórzu, do którego kierują się zbiegli z pola walki rycerze.
Podaj nazwę konfliktu zbrojnego, podczas którego stoczono wskazaną w podpisie ilustracji bitwę pod Crécy w 1346 roku.
Pokaż odpowiedź
Wojna stuletnia.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odczytaj dane wystarczające do identyfikacji
Podpis zachowany w gotowym tekście podaje Crécy i rok 1346. W tej części nie trzeba odtwarzać uzbrojenia ani chorągwi z utraconej ilustracji.
Połącz bitwę z konfliktem
Crécy było starciem Anglików i Francuzów w wojnie stuletniej. Określenie dotyczy szerszego konfliktu obu monarchii, nie nazwy samej bitwy.
Odpowiedz na właściwe pytanie
Wpisz wojna stuletnia. Rok 1346 służy identyfikacji, ale samo podanie daty albo ponowne zapisanie Crécy nie jest nazwą konfliktu wymaganą przez polecenie.
Nie myl nazwy bitwy z nazwą wojny. Ta część jest rozwiązywalna z podpisu, nie z nowego odczytu ilustracji.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za podanie prawidłowej nazwy.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 5 · Strona zasad oceniania: 5
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 5.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 2. Fragment tablicy genealogicznej ukazującej związki Kapetyngów z Plantagenetami 1. Filip III Śmiały (z dynastii Kapetyngów), król Francji w latach 1270–1285 1.1. Filip IV Piękny, król Francji w latach 1285–1314 1.1.1. Ludwik X, król Francji i Nawarry w latach 1314–1316 1.1.2. Filip V, król Francji i Nawarry w latach 1316–1322 1.1.3. Karol IV, król Francji i Nawarry w latach 1322–1328 1.1.4. Izabela – mąż Edward II Plantagenet, król Anglii w latach 1307–1327 1.1.4.1. Edward III Plantagenet, król Anglii w latach 1327–1377 1.2. Hrabia Karol Walezjusz 1.2.1. Filip VI Walezjusz, król Francji w latach 1328–1350 1.2.1.1. Jan II Dobry Walezjusz, król Francji w latach 1350–1364
Wyjaśnij na podstawie tekstowej genealogii okoliczności roszczeń Edwarda III do tronu Francji.
Pokaż odpowiedź
Edward III był przez matkę Izabelę wnukiem Filipa IV Pięknego z Kapetyngów. Po wygaśnięciu głównej linii męskiej i objęciu tronu przez Walezjuszy powoływał się na to pokrewieństwo.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Prześledź oznaczenia genealogii
Filip IV ma numer 1.1, Izabela 1.1.4, a Edward III 1.1.4.1. Kolejne poziomy tekstowego drzewa wskazują, że Izabela jest córką Filipa IV, a Edward jej synem.
Zestaw gałęzie i następstwo
Po synach Filipa IV tron objął Filip VI Walezjusz, potomek innej gałęzi Kapetyngów. Edward III należał do Plantagenetów po ojcu, ale przez matkę powoływał się na pochodzenie od francuskiej dynastii.
Oddziel roszczenie od uznania prawa
Wyjaśniamy podstawę pretensji Edwarda, nie dowodzimy, że został uznanym królem Francji. Odpowiedź powinna łączyć pokrewieństwo po matce z kryzysem następstwa głównej linii męskiej.
Edward III był wnukiem Filipa IV, nie jego synem. Pokrewieństwo nie oznacza automatycznego objęcia tronu.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie zawierające odwołanie do tablicy genealogicznej.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 5 · Strona zasad oceniania: 5
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 5.3
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Opis ilustracji przedstawiającej wojska dwóch stron konfliktu w bitwie pod Crécy w 1346 roku Ilustracja przedstawia scenę bitwy. Dwie grupy rycerzy umieszczone po lewej i prawej stronie ilustracji ścierają się ze sobą na polu walki. Grupa rycerzy po prawej stronie znacznie liczniejsza. Na pierwszej linii z lewej strony kusznicy napinają kusze, naprzeciw nich po prawej stronie szereg nacierających łuczników gotowych do wystrzelenia strzał. Przewagę w natarciu mają łucznicy. Za walczącymi widać grupy rycerzy w zakrytych zbrojach i hełmach na głowie z włóczniami w ręku. Pomiędzy nimi dowódcy na koniach. Nad ich głowami powiewają chorągwie. Na chorągwi znajdującej się nad walczącymi z lewej widoczne na niebieskim tle trzy stylizowane symetrycznie ułożone lilie. Nad walczącymi po prawej stronie rozpościera się chorągiew podzielona na cztery pola. Na dwóch polach (lewym górny i prawym dolnym) znajdują się na niebieskim tle trzy stylizowane symetrycznie ułożone lilie. Na dwóch pozostałych polach na czerwonym tle trzy leżące jeden nad drugim lamparty. Z lewej strony w głębi widoczny zamek na wzgórzu, do którego kierują się zbiegli z pola walki rycerze.
Wyjaśnij na podstawie opisu ilustracji, jak ukazano pretensje Edwarda III do korony francuskiej.
Pokaż odpowiedź
Na chorągwi jego wojska połączono angielskie zwierzęta heraldyczne z francuskimi liliami na niebieskim tle. Umieszczenie francuskiego godła obok angielskiego manifestuje roszczenie do obu koron.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Porównaj dwie chorągwie
Opis formy 660 wymienia jedną chorągiew z liliami oraz drugą podzieloną na cztery pola. Na tej drugiej lilie występują razem z lampartami na czerwonym tle, czyli znakami angielskimi.
Przypisz znakom znaczenie
Lilie na niebieskim tle są znakiem francuskiej monarchii. Angielskie znaki nie zostały usunięte: dodano do nich francuskie. Nie chodzi zatem o proste przyjęcie cudzej narodowości.
Wyjaśnij komunikat heraldyczny
Połączenie godeł stanowi manifestację pretensji angielskiego władcy do korony Francji. Odwołujemy się do opisu źródłowego formy 660, nie do domniemanego samodzielnego odczytu brakującej ilustracji formy 100.
Nie uzasadniaj roszczeń samym występowaniem rycerzy lub łuczników; istotne jest połączenie znaków na chorągwi.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie zawierające odwołanie do ilustracji.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 5 · Strona zasad oceniania: 6
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 6
2 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Fragment opracowania historycznego Łokietek wzrósł i wychował się w smutnych czasach zupełnego rozstroju politycznego w końcu XIII stulecia, otaczał go ze wszystkich stron przykład na wpół dzikich, niepohamowanych w swych namiętnościach, krótkowidzących pod względem politycznym, czyhających nawzajem na swoje dzierżawy książąt piastowskich. Nie lepszym też był od nich w pierwszych swoich występach, mimo wyższego swego niezaprzeczalnie umysłu, Łokietek. Dopiero ciężkie przejścia zrobiły zeń inszego człowieka, wielkiego bohatera i przezornego króla, ale nie złagodziły jego charakteru, pozostawiły go zawsze wierzącym w tę siłę fizyczną, w tę energię woli, której państwo swoje i utrzymanie jego całości zawdzięczał.
Źródło 2. Fragment opracowania historycznego Z pewnością Władysław Łokietek był właściwym człowiekiem na ówczesne, tak bardzo skomplikowane czasy. Wypłynął przecież z absolutnej nicości, z peryferyjnego księstewka, a zdobył i utrzymał do naturalnej śmierci najwyższą nagrodę, czyli koronę, co nie udało się wielu innym. W czasach zamętu za jedyne prawo uznawał miecz, nie do końca zresztą własny, choć nie zawsze umiał się nim właściwie posłużyć. Doskonale za to radził sobie w wirze intryg i wiarołomstwa, niewątpliwie znacznie lepiej niż w bezpośredniej walce o władzę. Gorzej spisywał się później – już jako gospodarz kraju. Podejmowane przez niego decyzje miały z reguły podłoże emocjonalne, bez żadnej próby refleksji czy analizowania ich skutków. Nigdy nie wyrósł ze swego księstwa brzesko-kujawskiego.
Porównaj opinie o Władysławie Łokietku w obu źródłach: podaj jedno podobieństwo i jedną różnicę.
Pokaż odpowiedź
Podobieństwo: obaj autorzy dostrzegają zdobycie i utrzymanie korony przez Łokietka. Różnica: Bobrzyński opisuje dojrzewanie do przezornego króla, a Zieliński podkreśla utrzymywanie się ograniczonych horyzontów i emocjonalnych decyzji.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Porównaj ten sam aspekt
W źródle 1 Łokietek utrzymuje całość swojego państwa; w źródle 2 zdobywa i utrzymuje koronę. Obaj autorzy przyznają mu sukces polityczny mimo trudnych okoliczności.
Znajdź rzeczywistą sprzeczność ocen
Bobrzyński uważa, że ciężkie przejścia uczyniły Łokietka przezornym królem. Zieliński pisze, że nigdy nie wyrósł z księstwa i podejmował decyzje emocjonalnie. Różnica dotyczy rozwoju politycznej dojrzałości, nie samego posiadania korony.
Sformułuj dwa porównawcze zdania
Jedno zdanie powinno łączyć obu autorów, drugie wyraźnie ich przeciwstawiać. Nie wystarczy streścić osobno dwóch tekstów bez wskazania, co konkretnie jest wspólne, a co odmienne.
Nie pisz, że pierwszy autor wyłącznie chwali, a drugi wyłącznie potępia. Obie opinie są bardziej złożone.
Punktowanie i źródło
rozwiązań zadań
Zasady oceniania
2 pkt – za przedstawienie jednego podobieństwa i jednej różnicy między opiniami.
1 pkt – za przedstawienie jednego podobieństwa albo jednej różnicy między opiniami.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 7 · Strona zasad oceniania: 6
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 7
2 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Opis fotografii kościoła pw. św. Krzysztofa we Wrocławiu Budynek kościoła w ujęciu bocznym. Na pierwszym planie widać absydę zamykającą bryłę budowli. Wieloboczna absyda wykonana z czerwonej cegły, w każdym z jej boków umieszczone wysokie, zakończone ostrym łukiem, witrażowe okno. Jej ściany podparte ceglanymi przyporami. Do boku kościoła dobudowana część otynkowana z dwoma symetrycznymi rzędami okien. Na dolnym poziomie dwa okna zakończone półkolistym łukiem i otwór wejściowy również z półkolistym łukiem. Nad wejściem ozdobny trójkątny fronton. W górnej partii trzy prostokątne okna. Kościół przykryty strzelistym dachem. Nad dachem widoczna kwadratowa wieża z otworami zakończonymi półokrągłym łukiem i nakryta hełmem.
Na podstawie opisu kościoła podaj dwa style architektoniczne i po jednej opisanej cesze każdego z nich.
Pokaż odpowiedź
Gotyk — ostrołukowe okna lub przypory. Renesans — półkoliste i prostokątne okna albo trójkątny fronton.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wydziel cechy bryły ceglanej
Opis absydy wymienia wysokie okna zakończone ostrym łukiem oraz przypory. Te konkretne elementy uzasadniają rozpoznanie gotyku; nie wystarcza ogólne stwierdzenie, że budynek jest stary.
Wydziel cechy dobudowanej części
Symetryczne rzędy prostokątnych i półkolistych okien oraz trójkątny fronton odnosimy do renesansu. Nie przypisujemy całego kościoła jednemu stylowi tylko na podstawie pierwszego akapitu.
Zbuduj dwie kompletne pary
Zapisz gotyk — ostrołukowe okna i renesans — trójkątny fronton. Każda nazwa ma własną cechę obecną w opisie. Nie dodawaj maswerków jako samodzielnie odczytanych, jeśli tekst ich nie wymienia.
Nie łącz renesansu z ostrołukiem ani nie traktuj każdego hełmu wieży jako jednoznacznego dowodu baroku.
Punktowanie i źródło
2 pkt – za podanie dwóch prawidłowych nazw stylów i po jednej cesze każdego z nich.
1 pkt – za podanie jednej prawidłowej nazwy stylu i jego cechy albo za podanie dwóch
prawidłowych nazw stylów.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 7 · Strona zasad oceniania: 7
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 8
2 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Opis ryciny z XVI wieku Scena przedstawia dwie grupy mężczyzn usytuowanych naprzeciwko siebie po lewej i prawej stronie. Przyglądają się oni wiszącej pośrodku dużej wadze szalkowej. Na górnej szali wagi stoi mężczyzna w habicie z przewieszonym u boku różańcem, obok leży tiara, duży klucz oraz księga w metalowym okuciu. Na dolnej szali duża księga. Szalę górną próbuje bez skutku ściągnąć na dół inna postać ubrana w sutannę. Obok dolnej szali stoi spokojnie postać w czarnej długiej todze. Postacie po lewej stronie, stojące bliżej szali znajdującej się w górze, noszą różne ubiory. Są postacie w habitach, inne w ozdobnych ornatach, niektóre w kapeluszach kardynalskich, jeszcze inne noszą mitrę. Niektóre z nich w modlitewnym skupieniu wznoszą oczy do góry. Postacie po prawej stronie stojące bliżej dolnej szali wagi ubrane w skromne, czarne i długie togi z befkami pod szyją.
Sformułuj dwa argumenty potwierdzające, że opisana rycina powstała w kręgu zwolenników reformacji.
Pokaż odpowiedź
1. Księga utożsamiana z Biblią przeważa symbole katolickiej hierarchii — wyraża pierwszeństwo Pisma. 2. Skromna, jednolicie ubrana grupa jest przeciwstawiona zróżnicowanej hierarchii duchownej — krytykuje kościelny przepych i hierarchię.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odczytaj metaforę wagi
Dolna szala z samą dużą księgą przeważa szalę z zakonnikiem, tiarą i kluczem, mimo prób jej dociążenia. Większy ciężar symbolizuje większy autorytet, nie większy materialny rozmiar księgi.
Powiąż symbole z doktryną
Tiarę i klucz łączymy z papiestwem, a księgę z Biblią. Przewaga Biblii nad instytucjonalną hierarchią odpowiada reformacyjnemu uznaniu Pisma za podstawę wiary. To pierwszy argument oparty na konkretnym układzie szal.
Dodaj drugi, odrębny argument
Opis przeciwstawia ornaty, mitry i kapelusze kardynalskie skromnym, podobnym togom drugiej grupy. Taki kontrast krytykuje hierarchiczny przepych i pochwala prostotę. Nie powtarzaj samej metafory cięższej księgi jako drugiego dowodu.
Dwa opisy tej samej szali nie muszą tworzyć dwóch argumentów. Każdy element połącz z religijnym przesłaniem ryciny.
Punktowanie i źródło
2 pkt – za sformułowanie dwóch prawidłowych argumentów.
1 pkt – za sformułowanie jednego prawidłowego argumentu.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 8
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 9.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Fragment opracowania historycznego Zapewne przesadą jest twierdzić, że długoletnie wojny polsko-szwedzkie, ciągnące się z przerwami aż do pokoju w Oliwie, były tylko skutkiem zerwania unii personalnej i polityki dynastycznej polskich Wazów. Stawka była poważniejsza. Nie ulega wszakże wątpliwości, że spory dynastyczne dodawały walkom polsko-szwedzkim zaciętości.
Podaj imię władcy, za którego panowania zerwano wspomnianą unię personalną Polski i Szwecji.
Pokaż odpowiedź
Zygmunt III Waza.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Ustal, której unii dotyczy tekst
Źródło mówi o wojnach polsko-szwedzkich i polityce dynastycznej polskich Wazów. Nie chodzi o unię Polski z Litwą ani z Saksonią.
Rozpoznaj wspólnego monarchę
Zygmunt III Waza był królem Polski i Szwecji. Utrata przez niego tronu szwedzkiego przerwała wspólnotę osoby władcy, choć nie zakończyła roszczeń dynastycznych.
Zachowaj właściwą numerację
Podaj Zygmunt III, najlepiej z nazwą Waza. Zygmunt II August należał do Jagiellonów; jego panowanie nie jest odpowiedzią na pytanie o polsko-szwedzką unię Wazów.
Unia personalna oznacza wspólnego władcę, nie połączenie obu państw w jeden organizm.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za podanie prawidłowego imienia władcy.
0 pkt – za błędną odpowiedź albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 9
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 9.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Fragment opracowania historycznego Zapewne przesadą jest twierdzić, że długoletnie wojny polsko-szwedzkie, ciągnące się z przerwami aż do pokoju w Oliwie, były tylko skutkiem zerwania unii personalnej i polityki dynastycznej polskich Wazów. Stawka była poważniejsza. Nie ulega wszakże wątpliwości, że spory dynastyczne dodawały walkom polsko-szwedzkim zaciętości.
Przedstaw inną niż spór dynastyczny i zerwanie unii przyczynę wojen polsko-szwedzkich.
Pokaż odpowiedź
Rywalizacja o panowanie nad Bałtykiem, w tym o Inflanty i kontrolę bałtyckiego handlu.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wyklucz przyczynę już podaną
Polecenie wymaga innej przyczyny, więc ponowne opisanie roszczeń Wazów do szwedzkiej korony nie wypełnia zadania, nawet jeśli jest historycznie poprawne.
Wskaż przedmiot rywalizacji państw
Oba państwa zabiegały o przewagę w basenie Bałtyku. Spór o Inflanty miał znaczenie terytorialne i gospodarcze, niezależne od osobistych praw monarchy do tronu.
Zbuduj zdanie przyczynowe
Napisz, że dążenie do kontroli Bałtyku lub Inflant prowadziło do konfliktu interesów Polski i Szwecji. Samo słowo handel bez wskazania obszaru rywalizacji jest zbyt ogólne.
Nie przedstawiaj skutku wojny, np. zniszczeń podczas potopu, jako przyczyny jej wybuchu.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za przedstawienie prawidłowej przyczyny.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 9
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 9.3
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 2. Fragment tablicy genealogicznej Jagiellonów i Wazów Uwaga – podane daty dotyczą samodzielnego panowania władców jako królów Polski. 1. Kazimierz Jagiellończyk, król Polski w latach 1447–1492 1.1. Władysław, król Czech i Węgier 1.1.1. Ludwik, król Czech i Węgier 1.2. Jan Olbracht, król Polski w latach 1492–1501 1.3. Aleksander, król Polski w latach 1501–1506 1.4. Zygmunt I Stary, król Polski w latach 1506–1548 1.4.1. Zygmunt II August, król Polski w latach 1548–1572 1.4.2. Anna Jagiellonka 1.4.3. Katarzyna Jagiellonka 1.4.3.1. Zygmunt III, król Polski w latach 1587–1632 1.4.3.1.1. Władysław IV, król Polski w latach 1632–1648 1.4.3.1.2. Jan II Kazimierz, król Polski w latach 1648–1668
Porównaj okoliczności zwolnienia tronu polskiego przez ostatniego męskiego Jagiellona i ostatniego polskiego króla z dynastii Wazów.
Pokaż odpowiedź
Zygmunt II August zakończył panowanie wskutek śmierci; Jan II Kazimierz Waza abdykował.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wskaż obu władców
Ostatnim męskim Jagiellonem na tronie polskim był Zygmunt II August. Po Władysławie IV panował Jan II Kazimierz, ostatni polski król z dynastii Wazów.
Oddziel daty panowania od przyczyn końca
Tablica wskazuje końce panowania, ale sama data nie dowodzi, że władca wtedy zmarł. Zygmunt August zmarł w 1572 roku, natomiast Jan Kazimierz w 1668 roku zrzekł się korony.
Zapisz kontrast
Użyj zestawienia śmierć — abdykacja z przypisaniem do właściwych osób. Nie twierdź, że obie dynastie zakończyły panowanie z powodu śmierci ostatniego króla.
Koniec przedziału panowania nie musi być datą śmierci. Jan Kazimierz żył po abdykacji.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 9 · Strona zasad oceniania: 10
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 10
2 pkt
Historia — odpowiedź według zasad CKE
Podatki stałe pobierano stale (np. cło, kwarta), niestałe uchwalano zależnie od potrzeb (np. pogłówne). Zachowano dziewięć okresów oraz obie własne kolumny kwot i udziałów z importu 660.
Forma 660 — własne dane importu, bez korekty według standardu. Dwa ostatnie wiersze mają niespójne udziały; materiał do recenzji.
Okres
Stałe — zł
Stałe — %
Niestałe — zł
Niestałe — %
15 XI 1649 – 15 VII 1652
1 828 740
16,0
9 612 570
84,0
16 VII 1652 – 15 VI 1654
1 274 365
12,9
8 581 888
87,1
16 VI 1654 – 1 VII 1658
1 540 934
14,6
8 988 244
85,4
2 VII 1658 – 15 II 1662
2 609 977
32,1
5 524 099
67,9
16 II 1662 – 15 XI 1664
2 287 709
20,3
8 977 938
79,7
16 XI 1664 – 15 VIII 1668
3 112 641
46,2
3 631 664
53,8
16 VIII 1668 – 15 I 1672
2 466 585
56,4
1 904 225
43,6
16 I 1672 – 1 II 1676
1 888 651
12,5
6 446 383
69,3
2 II 1676 – 1 XII 1678
2 853 599
30,7
13 252 913
87,5
Oceń: 1 — największy udział podatków stałych przypada na początek panowania Michała Korybuta; 2 — największy udział podatków niestałych przypada na potop szwedzki; 3 — najazd turecki i pokój w Buczaczu spowodowały wzrost dochodów skarbu koronnego. Uwaga: własna tabela formy 660 jest niespójna; poniżej analiza jej odczytu, nie zatwierdzenie danych.
Według przypisanego klucza: 1 — P; 2 — F; 3 — P. Niespójność danych formy 660 pozostaje nierozstrzygnięta — nie jest to zatwierdzenie tabeli.
MHIP-R0-660-2305 — aktualny oficjalny DOCX i aktualne zasady oceniania pobrano ponownie 7.11.2026. DOCX zawiera dokładnie pokazane kwoty i udziały, a zasady podają P/F/P. Dwa końcowe wiersze udziałów nadal sumują się odpowiednio do 81,8% i 118,2%, więc pozostawiamy jawną rozbieżność źródłową zamiast po cichu korygować tabelę. Wynik klucza jest zgodny z odczytem maksimów i kierunkiem wzrostu kwot, lecz nie dowodzi poprawności udziałów ani wyłącznej przyczynowości. Niezależna akceptacja redakcyjna pozostaje osobnym etapem.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Najpierw sprawdź spójność kolumn
W okresie 1672–1676 podane udziały sumują się do 12,5+69,3=81,8%, a w 1676–1678 do 30,7+87,5=118,2%. Dwie rozłączne kategorie powinny razem stanowić 100%. Rozbieżność 18,2 punktu procentowego nie jest zwykłym zaokrągleniem; nie wolno przedstawiać tabeli jako bezbłędnej.
Oceń dwa maksima według wpisanych udziałów
Najwyższy wpisany udział podatków stałych to 56,4% dla 1668–1672, obejmującego początek panowania Michała Korybuta — zgodnie z P w kluczu. Maksimum niestałych to 87,5% w 1676–1678, nie podczas potopu — F. Są to odczyty wydrukowanych wartości, nie potwierdzenie poprawności ich obliczenia.
Policz kwoty formy 660 osobno
Suma przed najazdem wynosi 2 466 585+1 904 225=4 370 810 zł. Dla 1672–1676 własny import 660 daje 1 888 651+6 446 383=8 335 034 zł, wzrost o 3 964 224 zł. Kwota stałych stanowi tu około 22,66% sumy, nie podane 12,5%. Kwoty i udziały nie są więc wzajemnie zgodne.
Porównaj scenariusze bez korygowania źródła
W standardzie 100 stałe dla 1672–1676 wynoszą 2 853 599 zł, co daje razem 9 299 982 zł i wzrost o 4 929 172 zł. Oba odczyty wskazują wzrost sumy względem 1668–1672, lecz różnią się wielkością. Nie wybieramy jednego jako rzekomo potwierdzonego oryginału ani nie zamieniamy nim tabeli 660.
Oddziel wynik klucza od wnioskowania historycznego
Trzecie P w kluczu wiąże wzrost dochodów z mobilizacją wobec zagrożenia tureckiego. Same sumy okresów różnej długości nie dowodzą wyłącznej przyczyny ani wzrostu rocznego dochodu. P/F/P pozostaje wskazaniem aktualnych zasad, a niespójne udziały są jawnie oznaczoną rozbieżnością źródłową.
Nie naprawiaj po cichu tabeli 660 wartościami 100. Nie myl różnicy punktów procentowych z procentem wzrostu dochodów i nie wyprowadzaj przyczynowości wyłącznie z sum.
Punktowanie i źródło
2 pkt – odpowiedź zawierająca trzy prawidłowe wskazania.
1 pkt – odpowiedź zawierająca dwa prawidłowe wskazania.
0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 11 · Strona zasad oceniania: 10
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 11.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Fragment opracowania historycznego To nie ustrój Rzeczypospolitej był wypaczony, to nie „liberum veto” było problemem, tylko świadomość polityczna społeczeństwa szlacheckiego, a właściwie jej brak. „Liberum veto” użyte w sposób zgodny z duchem „złotej wolności” epoki odrodzenia było rzeczywiście sposobem ostatecznym, drastycznym, a jednak mogącym uratować państwo przed uchwaleniem nietrafnej lub wadliwej ustawy. Jednak mentalność wszystkich stanów sejmujących w Rzeczypospolitej wypaczyła ten jakże cenny i niespotykany w innych ustrojach demokratycznych wentyl bezpieczeństwa, czyniąc z niego najprymitywniejszą broń w walce politycznej, rażącą nie tylko wroga, ale i pośrednio własne szeregi.
Wyjaśnij wypaczenie zasady opisanej w tekście w praktyce polskiego parlamentaryzmu od połowy XVII wieku.
Pokaż odpowiedź
Liberum veto, przedstawione przez autora jako ochrona przed wadliwą ustawą, stało się narzędziem zrywania sejmów i paraliżowania stanowienia prawa w walce politycznej.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Rozpoznaj ocenianą zasadę
Autor wprost wymienia liberum veto. Przypisuje mu pierwotnie funkcję zabezpieczającą przed niekorzystnym prawem; to jego interpretacja, którą należy odróżnić od opisu praktyki.
Wskaż zmianę zastosowania
Sprzeciw pojedynczego posła wykorzystywano do zrywania obrad, a nie tylko do poprawienia konkretnego przepisu. Blokowało to skuteczne działanie sejmu i podejmowanie reform.
Połącz mechanizm ze skutkiem
Wyjaśnienie powinno zawierać przejście od zabezpieczenia do broni walki politycznej oraz skutek: paraliż parlamentu. Samo tłumaczenie łacińskiej nazwy nie opisuje wypaczenia.
Nie utożsamiaj jednomyślności z głosowaniem większościowym ani samego veta z rozwiązaniem jednego spornego przepisu.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe wyjaśnienie.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 11 · Strona zasad oceniania: 11
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 11.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Fragment opracowania historycznego To nie ustrój Rzeczypospolitej był wypaczony, to nie „liberum veto” było problemem, tylko świadomość polityczna społeczeństwa szlacheckiego, a właściwie jej brak. „Liberum veto” użyte w sposób zgodny z duchem „złotej wolności” epoki odrodzenia było rzeczywiście sposobem ostatecznym, drastycznym, a jednak mogącym uratować państwo przed uchwaleniem nietrafnej lub wadliwej ustawy. Jednak mentalność wszystkich stanów sejmujących w Rzeczypospolitej wypaczyła ten jakże cenny i niespotykany w innych ustrojach demokratycznych wentyl bezpieczeństwa, czyniąc z niego najprymitywniejszą broń w walce politycznej, rażącą nie tylko wroga, ale i pośrednio własne szeregi.
Kiedy zniesiono zasadę liberum veto opisaną w źródle? Wybierz jedną odpowiedź.
A.Sejm Niemy
B.Prawa kardynalne
C.Sejm Wielki
D.Uniwersał połaniecki
Pokaż odpowiedź
C — na mocy postanowień Sejmu Wielkiego.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Nazwij zasadę przed wyborem
Tekst dotyczy liberum veto, nie wolnej elekcji czy pospolitego ruszenia. Dopiero po identyfikacji instytucji należy porównywać podane reformy.
Powiąż reformę z Sejmem Wielkim
Konstytucja 3 maja, uchwalona przez Sejm Wielki, usuwała liberum veto i wprowadzała zasadę większości w sejmie. Dlatego poprawną odpowiedzią jest Sejm Wielki.
Odrzuć inne typy regulacji
Prawa kardynalne utrwalały liberum veto, a nie je znosiły. Uniwersał połaniecki dotyczył sytuacji chłopów. Sejm Niemy nie jest organem, który dokonał wskazanego zniesienia.
Nie myl praw kardynalnych chroniących dawne zasady ustrojowe z reformą znoszącą liberum veto.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłową odpowiedź.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 11 · Strona zasad oceniania: 11
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 12
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Fragment dokumentu Moc prawodawstwa dla Rzpltej w trzech stanach, to jest: królewskim, senatorskim, i rycerskim, dotąd trwająca, niewzruszoną na zawsze zostawać powinna, i tej mocy jeden stan bez drugich dwóch, ani dwa bez trzeciego przywłaszczać sobie ani zażywać nie będą mogły.
Rozstrzygnij, czy fragment dokumentu przedstawia monteskiuszowski trójpodział władzy. Uzasadnij.
Pokaż odpowiedź
Nie. Fragment dzieli udział we władzy ustawodawczej między króla, senat i stan rycerski, nie między władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Ustal, co jest podzielone
W tekście pojawia się jedna funkcja: moc prawodawstwa. Trzy stany wspólnie uczestniczą w stanowieniu prawa; nie przypisano im trzech odmiennych funkcji państwa.
Przywołaj kryterium Monteskiusza
Trójpodział rozróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Sama obecność liczby trzy lub trzech organów nie spełnia tego warunku.
Porównaj modele w uzasadnieniu
Odpowiedz nie i zestaw trzy stany sejmujące z trzema funkcjami władzy. Król występuje tu jako współuczestnik prawodawstwa; nie można z tego fragmentu zrobić schematu wykonawcza — ustawodawcza — sądownicza.
Trzy stany sejmujące nie są synonimem trójpodziału władzy.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 13 · Strona zasad oceniania: 12
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 13.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Opisy planów bitew z okresu powstania listopadowego
Plan bitwy A. Na planie zaznaczono: – położenie oddziałów wojsk i podano nazwiska ich dowódców: wojsko polskie – 1 pułk piechoty, Ramorino; 5 pułk piechoty, Prądzyński, 8 pułk piechoty; wojsko rosyjskie – oddziały Sieversa, Rosena, Geismara; – drogi prowadzące do Kałuszyna, Siedlec, Domanic i miejscowości Dąbrówka oraz rzekę Muchawkę.
Plan bitwy B. Na planie zaznaczono: – położenie oddziałów wojsk i podano nazwiska ich dowódców: wojsko polskie: Skrzynecki, Bem, 3 dywizja – Skarżyński, Bogusławski, 1 i 5 dywizja; wojsko rosyjskie: Dybicz; – miejscowości: Drążewo, Kruki, Zabrodzie; – rzekę Omulew wpływająca do większej rzeki.
Źródło 2. Fragment opracowania historycznego Zachowawcza taktyka wodza polegała na unikaniu walk z głównymi siłami nieprzyjaciela. Wódz odrzucił plan natarcia przedstawiony przez Prądzyńskiego. Główne siły polskie wycofały się na prawy brzeg rzeki. Polacy nie zdołali zniszczyć mostów, które opanowali Rosjanie. Przeprawa kolejnych batalionów rosyjskich wprawiła w panikę wodza, lękającego się uniemożliwienia posiłkom z Łomży przyjścia mu na pomoc. Wódz naczelny kierował bitwą fatalnie, choć sam wykazał wiele odwagi. Brawurowa szarża artylerii konnej dowodzonej przez późniejszego bohatera Wiosny Ludów na Węgrzech zaimponowała Rosjanom i wstrzymała dalsze ataki rosyjskiego feldmarszałka. Wyniku przegranej bitwy zmienić jednak nie mogła.
Wybierz plan A albo B odpowiadający opisanej bitwie. Podaj jej nazwę i uzasadnij na podstawie tekstowych opisów obu źródeł.
Pokaż odpowiedź
B — bitwa pod Ostrołęką. Opis przebiegu wskazuje Józefa Bema i polską porażkę; opis planu B wymienia Bema, Skrzyneckiego i Dybicza oraz układ rzek.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Rozpoznaj wydarzenie z narracji
W źródle 2 występują utracone przeprawy, przegrana Polaków i szarża artylerii późniejszego bohatera walk na Węgrzech. Zestaw tych przesłanek wskazuje Ostrołękę i Józefa Bema.
Sprawdź dane planów
Opis planu B wymienia Bema, Skrzyneckiego i rosyjskiego dowódcę Dybicza; pojawia się też Omulew. Plan A wskazuje inne dowództwo i rzekę Muchawkę, więc nie odpowiada temu zestawowi przesłanek.
Połącz nazwę i dowody z obu źródeł
Zapisz B, Ostrołęka, następnie powiąż Bema z narracji z jego obecnością na planie B. Nie twierdź, że odczytano konkretną strzałkę ataku: gotowy opis planu nie zachowuje całego przebiegu strzałek.
Wybór litery bez nazwy bitwy i porównania obu źródeł nie spełnia pełnego polecenia.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym nazwę bitwy oraz
odwołanie do informacji zawartych w obu źródłach.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 13 · Strona zasad oceniania: 12
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 13.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 2. Fragment opracowania historycznego Zachowawcza taktyka wodza polegała na unikaniu walk z głównymi siłami nieprzyjaciela. Wódz odrzucił plan natarcia przedstawiony przez Prądzyńskiego. Główne siły polskie wycofały się na prawy brzeg rzeki. Polacy nie zdołali zniszczyć mostów, które opanowali Rosjanie. Przeprawa kolejnych batalionów rosyjskich wprawiła w panikę wodza, lękającego się uniemożliwienia posiłkom z Łomży przyjścia mu na pomoc. Wódz naczelny kierował bitwą fatalnie, choć sam wykazał wiele odwagi. Brawurowa szarża artylerii konnej dowodzonej przez późniejszego bohatera Wiosny Ludów na Węgrzech zaimponowała Rosjanom i wstrzymała dalsze ataki rosyjskiego feldmarszałka. Wyniku przegranej bitwy zmienić jednak nie mogła.
Wskaż właściwe umiejscowienie w czasie bitwy opisanej w źródle 2.
A.Przed objęciem dyktatury przez Józefa Chłopickiego
B.Przed detronizacją Mikołaja I przez sejm powstańczy
C.Po nierozstrzygniętej bitwie pod Olszynką Grochowską
D.Po obronie Woli przez Józefa Sowińskiego
Pokaż odpowiedź
C — po nierozstrzygniętej bitwie pod Olszynką Grochowską.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Rozpoznaj bitwę z tekstu
Przegrana wojsk polskich, przeprawy przez rzekę oraz szarża artylerii dowodzonej przez przyszłego bohatera walk na Węgrzech wskazują Ostrołękę i Józefa Bema. Do tego rozpoznania nie jest konieczny plan A lub B.
Ułóż następstwo wydarzeń
Powstanie zaczęło się w listopadzie 1830 roku; dyktatura Chłopickiego i detronizacja Mikołaja I poprzedzają kampanię wiosenną. Grochów był w lutym, Ostrołęka w maju, a obrona Woli we wrześniu 1831 roku.
Sprawdź relację przed lub po
Ostrołęka nastąpiła po Grochowie, ale przed obroną Woli. A i B niesłusznie cofają ją przed wcześniejsze wydarzenia, a D umieszcza ją po późniejszym. Zostaje C.
Nie wybieraj znanej bitwy bez sprawdzenia słów przed i po.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłową odpowiedź.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 13 · Strona zasad oceniania: 13
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 14.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Opis monety W lewym polu wyryte wieże wiertnicze i kominy gazowni, w prawym popiersie brodatego mężczyzny. Po środku płonąca lampa naftowa. Obok i w otoku napis: „31.07.1853. 150-lecie narodzin przemysłu naftowego i gazowniczego”.
Podaj nazwisko postaci na opisanej monecie, wykorzystując jej napisy i symbole.
Pokaż odpowiedź
Ignacy Łukasiewicz.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Zbierz wskazówki inne niż twarz
Opis nie podaje nazwiska przy portrecie, ale wymienia płonącą lampę naftową, wieże wiertnicze i datę 31.07.1853. Portret brodatego mężczyzny sam w sobie jest niewystarczający.
Połącz symbole z pionierem przemysłu
Lampa oraz rocznica narodzin przemysłu naftowego wskazują działalność Ignacego Łukasiewicza. Identyfikację opieramy na całym zestawie wskazówek, nie na domniemanym rozpoznaniu twarzy z nieoglądanej monety.
Odpowiedz na pytanie o postać
Wpisz Łukasiewicz, najlepiej z imieniem Ignacy. Galicja jest odpowiedzią na kolejną część o obszarze zaboru, nie nazwiskiem osoby wymaganym w tej części.
Nie podawaj nazwy regionu zamiast nazwiska ani nie twierdź, że rozpoznano rysy twarzy z samego opisu.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za podanie prawidłowego nazwiska.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 15 · Strona zasad oceniania: 13
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 14.2
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Opis monety W lewym polu wyryte wieże wiertnicze i kominy gazowni, w prawym popiersie brodatego mężczyzny. Po środku płonąca lampa naftowa. Obok i w otoku napis: „31.07.1853. 150-lecie narodzin przemysłu naftowego i gazowniczego”.
Podaj nazwę zaboru, na którego terenie narodził się przemysł naftowy.
Pokaż odpowiedź
Zabór austriacki — Galicja.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Odróżnij gałąź przemysłu od jej późniejszych ośrodków
Pytanie dotyczy początków przemysłu naftowego na ziemiach polskich, a nie największych późniejszych rafinerii lub współczesnych złóż. Kontekst stanowią pionierskie prace Ignacego Łukasiewicza.
Przyporządkuj obszar historyczny
Działalność Łukasiewicza we Lwowie i rejonie podkarpackim wiąże się z Galicją. Był to obszar zaboru austriackiego, a nie rosyjskiego czy pruskiego.
Odpowiedz nazwą zaboru
Wpisz zabór austriacki; można dopisać Galicja. Nazwisko wynalazcy ani samo słowo Podkarpacie nie zastępują nazwy politycznej jednostki wymaganej w zadaniu.
Nie przenoś współczesnych granic państw na mapę zaborów.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za podanie prawidłowej nazwy.
0 pkt – za odpowiedź błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 15 · Strona zasad oceniania: 14
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 15
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Opis obrazu Józefa Chełmońskiego „Bociany” Obraz przedstawia wiejski krajobraz. Na pierwszym planie siedzący na kwitnącej łące mężczyzna i stojący obok niego kilkuletni chłopiec. Mężczyzna odpoczywa, trzyma w ręku łyżkę, na nogach oparł dwojaki – podwójne gliniane naczynie, do którego sięga łyżką. Obie postacie bose, ubrane w chłopskie koszule przewiązane sznurkiem i płócienne portki obserwują z zaciekawieniem przelatujący nad łąką klucz bocianów. Na drugim planie stojące zwierzęta pociągowe zaprzężone w pług. W głębi widoczne słomiane strzechy domów i bocianie gniazdo na drzewie. Nad nimi rozciąga się bezchmurne niebo.
Podaj styl malarski obrazu Bociany i uzasadnij rozpoznanie jedną cechą zachowaną w opisie.
Pokaż odpowiedź
Realizm — ukazanie zwykłych chłopów i codzienności wiejskiego życia bez idealizacji.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Rozpoznaj temat sceny
Mężczyzna je z glinianego naczynia, obok stoi dziecko, a w tle opisano zwierzęta zaprzężone w pług. To codzienna scena wiejska, nie wydarzenie mitologiczne lub reprezentacyjny portret władcy.
Wskaż sposób ujęcia postaci
Bose stopy, proste chłopskie ubrania i odpoczynek podczas pracy nie upiększają społecznej rzeczywistości. Takie ujęcie zwyczajnego życia uzasadnia realizm.
Połącz nazwę z cechą dzieła
Napisz realizm i wskaż np. chłopski posiłek lub brak idealizacji ubioru. Samo autorstwo Chełmońskiego, obecność bocianów lub widok przyrody nie zastępują uzasadnienia cechą stylu.
Nie utożsamiaj realizmu z dowolnym pejzażem ani nie dopisuj efektów światła i barw, których opis nie zachowuje.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za podanie prawidłowej nazwy i jednej cechy stylu.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 15 · Strona zasad oceniania: 14
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.
Zadanie 16.1
1 pkt
Historia rozszerzona — interpretacja źródeł i argumentacja
Materiał źródłowy do zadania
Zachowany tekst formy 660; akapity uporządkowane z istniejącego importu, bez ponownej konwersji PDF/DOCX. Opisy ilustracji dotyczą tylko wskazanej formy.
Źródło lub dane identyfikacyjne
Źródło 1. Fragment pieśni Krew naszą długo leją katy / Wciąż płyną ludu gorzkie łzy / Nadejdzie jednak dzień zapłaty / Sędziami będziem wtedy my! Porządek stary już się wali / Żywotem dla nas jego zgon / Będziemy wspólnie pracowali / I wspólnym będzie pracy plon! Precz z tyranami, precz z zdziercami! / Niech zginie stary, podły świat! / My nowe życie stworzym sami / I nowy zaprowadzim ład!
Źródło 2. Fragment „Manifestu Partii Komunistycznej” Historia wszystkich dotychczasowych społeczeństw jest historią walk klasowych. Nasza epoka uprościła przeciwieństwa klasowe. Całe społeczeństwo rozszczepia się coraz bardziej na burżuazję i proletariat. Podstawowym warunkiem istnienia i panowania klasy burżuazji jest nagromadzanie bogactwa w rękach osób prywatnych, tworzenie i pomnażanie kapitału; warunkiem istnienia kapitału jest praca najemna. Kapitał jest wytworem zbiorowym i może być uruchomiony tylko przez zbiorową działalność wielu członków społeczeństwa. Kapitał nie jest więc potęgą osobistą, lecz społeczną. Niech drżą panujące klasy przed rewolucją komunistyczną. Proletariusze nie mają nic do stracenia prócz swych kajdan.
Rozstrzygnij, czy przesłanie pieśni jest zgodne z treścią Manifestu Partii Komunistycznej. Uzasadnij na podstawie obu źródeł.
Pokaż odpowiedź
Tak. Oba teksty zapowiadają rewolucyjne obalenie starego porządku klasowego oraz zbiorowe tworzenie nowego ładu.
Autorskie opracowanie MHIP-R0-660-2305, porównane z przypisanym kluczem CKE. Forma dostosowana: wykorzystano jej własne tekstowe opisy. Pierwsza redakcja, nie niezależna akceptacja nauczyciela.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
Wyodrębnij sens manifestu
Manifest opisuje konflikt burżuazji i proletariatu oraz zapowiada rewolucję komunistyczną. Nie jest to jedynie wezwanie do drobnej korekty warunków pracy w istniejącym porządku.
Znajdź odpowiedniki w pieśni
Pieśń zapowiada upadek starego świata, nowy ład oraz wspólną pracę i jej wspólny plon. Łączy więc rewolucyjną zmianę ze zbiorowym działaniem, podobnie jak manifest.
Uzasadnij zgodność dwustronnie
Odpowiedz tak i połącz konkretny motyw pieśni z zasadą manifestu. Samo nazwanie obu tekstów komunistycznymi bez przywołania ich treści nie wyjaśnia zgodności.
Nie uzasadniaj porównania wyłącznie jednym źródłem ani nie traktuj rewolucji jako reformy parlamentarnej.
Punktowanie i źródło
1 pkt – za prawidłowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zawierającym odwołanie do obu
źródeł.
0 pkt – za odpowiedź niepełną lub błędną albo za brak odpowiedzi.
Strona arkusza: 17 · Strona zasad oceniania: 15
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.