Zadanie 10.
Elige una de las opciones y márcala con un círculo. Escribe una composición
adecuada al tipo de texto del que se trate. El escrito debe tener entre 300 y 350
palabras.
1. W wielu krajach coraz więcej ludzi porzuca myśl o kupnie mieszkania na rzecz jego
wynajmowania. Czy to dobry pomysł? Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoją opinię
dotyczącą tego zjawiska, odnosząc się do następujących aspektów:
• mobilność zawodowa
• więzi społeczne
• finanse.
2. Telefony komórkowe stały się naszym nieodłącznym atrybutem, jednak wiele osób używa
ich w przestrzeni publicznej w sposób przeszkadzający innym. Napisz artykuł, w którym:
• opiszesz incydent związany z niewłaściwym używaniem telefonu komórkowego mający
miejsce w przestrzeni publicznej
• wyrazisz swoją opinię dotyczącą reakcji uczestników tego zdarzenia
• przedstawisz projekt akcji mającej na celu uświadomienie ludziom, że korzystanie
z telefonu w niektórych sytuacjach może okazać się uciążliwe dla otoczenia.
Ogólne wymagania egzaminacyjne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bardzo bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych –
w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych), wykazując się
wysokim poziomem ich poprawności […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający samodzielnie tworzy […] złożone, wieloaspektowe, spójne i logiczne
wypowiedzi pisemne […].
IV. Reagowanie na wypowiedzi.
Zdający […] reaguje w formie złożonego tekstu pisanego w różnorodnych sytuacjach
[…].
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka)
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bardzo bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych –
w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych), wykazując się
wysokim poziomem ich poprawności […].
V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […].
V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej
tezie lub rozwiązaniu, kończy wypowiedź konkluzją.
V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (artykuł)
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bardzo bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych –
w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych), wykazując się
wysokim poziomem ich poprawności […].
V.1) Zdający opisuje ludzi […], miejsca i zjawiska.
V.2) Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […].
V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […].
V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji.
VII.3) Zdający […] przekazuje informacje i wyjaśnienia.
VII.8) Zdający proponuje […].
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy
formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów.
Elementy treści. Realizację każdego z sześciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0
zgodnie z TABELĄ A.
TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści 2 1 0
teza jest jasna, zgodna teza nie jest w pełni poprawna, np. brak tezy
z tematem ORAZ – teza nie jest w pełni zgodna
argumentacją z tematem ALBO argumentacją teza zawiera poważne
przedstawioną przedstawioną w rozwinięciu usterki, np.
w rozwinięciu – teza znacznie odbiega od tematu, – teza jest niezgodna
ALE jest zgodna z argumentacją z tematem
przedstawioną w rozwinięciu – teza znacznie odbiega od
tematu ORAZ nie jest
R* zgodna z argumentacją
przedstawioną w rozwinięciu
– teza niejasna, trudna do
wskazania
wstęp niekomunikatywny
1. Wstęp:
właściwe W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada
i adekwatne oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
do tematu wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia
rozpoczęcie z tematem ORAZ ciekawe, poprawne, np.
wypowiedzi oryginalne, zachęcające – wprowadzenie zgodne z tematem, wprowadzenie niezgodne
do czytania, np. w formie ale schematyczne z tematem
A* pytania lub cytatu – bardziej typowe dla innego typu
tekstu (np. rozprawki) wprowadzenie niejasne
– ciekawe, oryginalne, ALE
odbiegające od tematu wprowadzenie
niekomunikatywne
wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni poprawny, np. brak wstępu
i treścią wypowiedzi ORAZ – nie określa celu
wskazujący cel/powód – określa cel/powód pisania listu, wstęp niezgodny z tematem
pisania listu ALE odbiega od tematu
L*
– cel nie jest określony jasno wstęp niejasny
– wstęp nie jest zgodny z treścią
listu (np. zapowiada poparcie, wstęp niekomunikatywny
a opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/ powierzchowna realizacja elementu, brak wypowiedzi
LUB pogłębiona realizacja wypowiedzi brak głębi, np.
2. Pierwszy
elementu (np. wsparta – zdający podaje tylko „listę” wypowiedź bardzo pobieżnie
element tematu
przykładami, szczegółowo argumentów/cech/określeń, żadnego dotykająca tematu, np.
omówiona) nie rozwijając/uzasadniając; zdający podaje tylko jeden
– zdający odnosi się do 1-2 argument/cechę/określenie,
R aspektów i omawia je niezbyt nie rozwijając go/jej
3. Drugi element
A szczegółowo
tematu
L wypowiedź nie jest
komunikatywna
wypowiedź nie jest związana
4. Trzeci element
z tematem / nie realizuje
tematu
elementu
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni zgodne brak zakończenia
z tematem ORAZ treścią z tematem ALBO treścią wypowiedzi
wypowiedzi; zakończenie nie jest
jeżeli zdający powtarza zakończenie znacznie odbiega od komunikatywne
5.
wstęp – czyni to innymi tematu, ALE jest zgodne z treścią
Podsumowanie:
słowami wypowiedzi zakończenie nie jest zgodne
właściwe R
z tematem
i adekwatne A
zdający stosuje zakończenie
do tematu L
schematyczne (sztampowe), np. zakończenie znacznie
zakończenie
ogranicza się do przeformułowania odbiega od tematu ORAZ
wypowiedzi
tezy nie jest zgodne z treścią
wypowiedzi
zdający powtarza wstęp w zasadzie
tymi samymi słowami
6. Fragmenty wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy
R wypowiedź nie spełnia
odbiegające fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie
A warunków określonych
od tematu i/lub od tematu i/lub nie na fragmenty odbiegające od tematu
L dla poziomu 1.
nie na temat temat i/lub nie na temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0
zgodnie z TABELĄ B.
TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
1. R teza jest umiejscowiona we wstępie
wypowiedź nie spełnia
Elementy A wypowiedź jest zatytułowana
warunków określonych dla
charakterystyczne wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L poziomu 1.
dla formy i odpowiedni zwrot kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla
Kompozycja
L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
A warunków określonych dla
Segmentacja na akapity) jest merytorycznie uzasadniony
L poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 270–390 wyrazów warunków określonych dla
Długość pracy
L poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Jeżeli zdający tworzy wypowiedź w innej formie niż wskazana w temacie (np. pisze list
zamiast rozprawki), praca jest kwalifikowana we wszystkich elementach formy na poziom 0.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny
elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C.
TABELA C.
Elementy Elementy formy
treści 4 3–2 1–0
12 5 pkt 4 pkt 3 pkt
11–10 4 pkt 3 pkt 3 pkt
9–8 3 pkt 2 pkt 2 pkt
7–6 2 pkt 2 pkt 1 pkt
5–4 2 pkt 1 pkt 1 pkt
3–2 1 pkt 0 pkt 0 pkt
1–0 0 pkt 0 pkt 0 pkt
Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 7, a elementy formy
oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Uszczegółowienia dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy
ROZPRAWKA
Temat
W wielu krajach coraz więcej ludzi porzuca myśl o kupnie mieszkania na rzecz jego
wynajmowania. Czy to dobry pomysł? Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoją opinię
dotyczącą tego zjawiska, odnosząc się do następujących aspektów:
• mobilność zawodowa
• więzi społeczne
• finanse.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Ten typ rozprawki umożliwia zdającemu wyrażenie własnej opinii odnośnie problemu
określonego w temacie wypowiedzi, bez konieczności przedstawienia dwustronnej
argumentacji („za i przeciw”). W wypowiedzi należy natomiast uwzględnić wskazane
w poleceniu aspekty.
Dobrze napisana rozprawka:
• zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada
oczekiwaną strukturę rozprawki
• w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty
przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę
• zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza była uznana za w pełni zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do
kwestii mieszkania w wynajętym lokalu i/lub kupna własnego mieszkania oraz wyrażenie
własnej opinii na ten temat, np. Hoy en día, mucha gente opta por alquilar un piso en vez
de comprarlo. En mi opinión, es la solución más conveniente en muchos aspectos.
Tezę, w której zdający wyraża swoją opinię na temat kupna mieszkania w celu
wynajmowania go innym osobom, uznaje się za odbiegającą od tematu i jest ona
kwalifikowana na poziom niższy, np. Hay personas que compran una casa para
alquilarla después a otros. A mi parecer, esta solución es beneficiosa en muchos
aspectos.
Teza, w której zdający wyraża swoją opinię na temat sprzedaży mieszkania jest
uznawana za niezgodną z tematem.
2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, tj. zdający musi wyrazić swoją
opinię, czy wynajmowanie mieszkania od kogoś lub kupno własnego mieszkania jest
dobrym, czy złym pomysłem, np. Mucha gente decide alquilar un apartamento en vez de
comprar su propia casa. En mi opinión, esta solución tiene más ventajas que
desventajas.
3. Teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jeśli jest pytaniem, które nie
pozwala na określenie, jakie stanowisko zajmuje zdający, np. ¿Es una buena idea
renunciar a comprar su propio piso y alquilarlo durante toda la vida? Uznaje się ją wtedy
za odbiegającą od tematu.
4. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w dzisiejszych
czasach młodzi ludzie wolą mieszkać w wynajętym mieszkaniu niż je kupić, nie jest tezą,
np. Muchos jóvenes no tienen dinero para comprarse un piso, por consiguiente, deciden
alquilarlo.
5. We wstępie nie wymaga się uwzględnienia podanych w poleceniu aspektów.
6. Stanowisko wyrażone w tezie musi być spójne z treścią rozwinięcia rozprawki. Teza jest
kwalifikowana jako „nie w pełni zgodna z argumentacją przedstawioną w rozwinięciu”,
jeśli na przykład:
• zdający pomija w rozwinięciu kwestie zasygnalizowane w tezie, np. uwzględnia
w tezie dwa elementy tematu – mobilność zawodową oraz aspekt finansowy –,
a w rozwinięciu omawia wszystkie trzy lub w tezie stwierdza, że wynajmowanie
mieszkania ma dobre i złe strony, a w rozwinięciu nie odnosi się w ogóle do wad;
• zdający wprowadza w rozwinięciu argumenty, które są sprzeczne z tezą (np. teza
zapowiada omawianie pozytywnych stron wynajmowania mieszkania, a w rozwinięciu
przedstawione są również negatywne strony mieszkania w wynajętym lokalu). Podanie
argumentów sprzecznych z postawioną tezą jest akceptowane pod warunkiem, że
zdający wskazuje na poglądy innych osób po to, żeby wyjaśnić, dlaczego się z nimi
nie zgadza, np. Muchas personas mayores no comparten mi opinión. Creen que
renunciar a comprar su propio piso es irracional. No obstante, yo no estoy de acuerdo
con ellos.
7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność
z rozwinięciem wypowiedzi.
8. Teza, w której kluczowe elementy są niekomunikatywne, jest kwalifikowana jako
niezgodna z tematem, np. Alquilar un piso en vez de comprar su propia vivienda tiene
muchos pluses. / A mi parecer, rentar una vivienda es la mejor solución.
9. Teza, w której komunikacja jest zakłócona w kluczowych elementach, jest kwalifikowana
na poziom niższy, np. El alquilamiento de una vivienda tiene tanto sus ventajas como
sus desventajas.
10. Jeżeli zdający stawia dwie różne tezy, to taka teza jest traktowana jako trudna do
wskazania.
En mi opinión, es mejor alquilar un piso en vez de teza zgodna z tematem, zapowiada
gastar una fortuna en comprar uno propio. oczekiwaną strukturę rozprawki
Muchas personas prefieren comprar un piso para
alquilarlo después a otras personas. Yo no estoy teza odbiegająca od tematu
de acuerdo.
Muchas personas renuncian a comprar su propio
brak tezy
piso y prefieren alquilar una vivienda.
En mi opinión, vender su propio piso es una
teza niezgodna z tematem
buena idea.
Actualmente, los precios son más caros que son
de lo que no hay. Por eso la idea de rentar un teza niekomunikatywna
piso me parece fenomenal.
Przykłady podane w powyższej tabeli zaczerpnięto z prac absolwentów. Zachowano
w nich błędy.
Elementy tematu
Elementami są: (1) mobilność zawodowa, (2) więzi społeczne i (3) finanse.
(1) mobilność zawodowa
Realizując pierwszy element tematu, zdający może odnieść się do takich kwestii jak na
przykład: możliwości podjęcia pracy / zmiany miejsca pracy / przekwalifikowania się /
doskonalenia zawodowego w zależności od tego, czy się posiada własne mieszkanie, czy
się je wynajmuje.
(2) więzi społeczne
Realizując drugi element tematu, zdający powinien odnieść się do kwestii kształtowania się
więzi społecznych w zależności od tego, czy się posiada własne mieszkanie, czy się je
wynajmuje, np. relacje z sąsiadami, możliwość poznania ciekawych ludzi.
(3) finanse
Realizując trzeci element tematu zdający powinien odnieść się do kwestii np. kosztów
utrzymania mieszkania w zależności od tego, czy się posiada własne mieszkanie, czy się je
wynajmuje.
Zgodność z tematem
W wielu krajach coraz więcej ludzi porzuca myśl o kupnie mieszkania na rzecz jego
wynajmowania. Czy to dobry pomysł? Napisz rozprawkę, w której wyrazisz swoją opinię „główka”
dotyczącą tego zjawiska, odnosząc się do następujących aspektów:
• mobilność zawodowa
• więzi społeczne elementy tematu
• finanse.
X
A D Y
B
gg E
C
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B, C)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (D, E), np.
– poczucie bezpieczeństwa lub brak poczucia bezpieczeństwa wynikające z faktu
posiadania własnego mieszkania lub wynajmowania lokalu
– wygoda wynikająca z możliwości aranżacji własnego mieszkania według swoich
upodobań
– niedogodności związane z wyposażeniem wynajmowanego mieszkania.
Fragmenty D, E nie są uznawane za realizację elementów tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
– ryzyko związane z wynajmowaniem komuś własnego mieszkania (bez nawiązania
do elementów tematu).
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
– zalety i/lub wady mieszkania na wsi / w mieście
– opis miejsca zamieszkania (np. okolicy, pomieszczeń).
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków
językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (D, E).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy,
ale argumenty pasują do tematu, to taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana
na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia.
Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
9. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność
z rozwinięciem wypowiedzi.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest
akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
Przykład schematycznego zakończenia rozprawki
En conclusión, tanto alquilar un piso como comprar su propia vivienda tiene muchas
ventajas.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
Telefony komórkowe stały się naszym nieodłącznym atrybutem, jednak wiele osób używa
ich w przestrzeni publicznej w sposób przeszkadzający innym. Napisz artykuł, w którym:
• opiszesz incydent związany z niewłaściwym używaniem telefonu komórkowego
mający miejsce w przestrzeni publicznej
• wyrazisz swoją opinię dotyczącą reakcji uczestników tego zdarzenia
• przedstawisz projekt akcji mającej na celu uświadomienie ludziom, że korzystanie
z telefonu w niektórych sytuacjach może okazać się uciążliwe dla otoczenia.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować
próbę kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,
używając barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat
poruszany w tekście
• zawiera zakończenie, zgodne z treścią artykułu.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za w pełni zgodny z tematem, zdający powinien nawiązać w nim
np. do faktu używania telefonów komórkowych (do ich powszechności, dostępności itp.),
do obowiązujących norm zachowania, do znaczenia społecznych kampanii reklamowych,
do konfliktów międzyludzkich itp.
2. Nie jest wymagane odniesienie się do elementów tematu we wstępie artykułu.
3. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu
przedstawionego w temacie.
Elementy tematu
Elementami są: (1) opis incydentu związanego z niewłaściwym używaniem telefonu
komórkowego, który miał miejsce w przestrzeni publicznej, (2) opinia piszącego dotycząca
reakcji uczestników tego zdarzenia oraz (3) przedstawienie projektu akcji mającej na celu
uświadomienie ludziom, że korzystanie z telefonu w niektórych sytuacjach może okazać się
uciążliwe dla otoczenia.
(1) opis incydentu związanego z niewłaściwym używaniem telefonu komórkowego, który
miał miejsce w przestrzeni publicznej
Wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający opisał zdarzenie zaistniałe w przestrzeni
publicznej, którego sprawca użył telefonu komórkowego w sposób niewłaściwy. Przez
niewłaściwe użycie telefonu komórkowego w przestrzeni publicznej należy rozumieć
postępowanie/zachowanie niezgodne z obowiązującymi przepisami lub normami
społecznymi, np. głośne słuchanie muzyki lub głośne i długie rozmowy telefoniczne
w miejscach publicznych, używanie telefonu w miejscach, w których jest to zabronione
(szpital, teatr itp).
Na opis zdarzenia mogą się składać na przykład:
− wskazanie czasu i miejsca zdarzenia (tramwaj, autobus, urząd, szkoła, ulica itp.)
− charakterystyka uczestników zdarzenia (zarówno sprawcy, jak i świadków zaistniałej
sytuacji)
− opis zachowania / reakcji (w tym emocji) osób uczestniczących w zdarzeniu.
Jeżeli z całości pracy nie wynika, że do zdarzenia doszło w przestrzeni publicznej, to
realizacja tego elementu tematu jest kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
(2) opinia piszącego dotycząca reakcji uczestników tego zdarzenia
Aby drugi element tematu został uznany za zrealizowany, wymagane jest wyrażenie przez
piszącego własnej opinii na temat reakcji uczestników zdarzenia. Z wypowiedzi musi jasno
wynikać, co piszący sądzi o zachowaniu lub wypowiedziach uczestników: czy ocenia je
pozytywnie, czy gani, czy uważa za nieadekwatne itp.
Akceptuje się wypowiedź, w której zdający wyraża opinię na temat własnej reakcji
w przedstawionej sytuacji.
Sam opis zachowania, emocji i/lub słownych reakcji uczestników, bez wartościowania tych
reakcji, nie jest realizacją tego elementu tematu.
(3) przedstawienie projektu akcji mającej na celu uświadomienie ludziom, że korzystanie
z telefonu w niektórych sytuacjach może okazać się uciążliwe dla otoczenia
Aby trzeci element tematu został uznany za zrealizowany, wymagane jest przedstawienie
konkretnego rozwiązania lub pomysłu na akcję społeczną, która mogłaby uświadomić
ludziom, jak ważne jest używanie telefonu w przestrzeni publicznej w sposób niezakłócający
spokoju osobom z otoczenia. Zdający powinien poinformować, jaki rodzaj akcji zamierza
przeprowadzić (np. emisja filmu reklamowego, wystawienie sztuki ulicznej, przeprowadzenie
warsztatów dla dzieci i młodzieży itp.) i w jaki sposób zamierza ją zrealizować (gdzie, kiedy,
przy użyciu jakich środków, z kim itd.).
Jeżeli zdający ogranicza się do wymienienia różnych form akcji, nie przedstawiając żadnej
z nich w sposób bardziej szczegółowy, to taka realizacja tego elementu polecenia jest
kwalifikowana maksymalnie na poziom 1.
Zgodność z tematem
Telefony komórkowe stały się naszym nieodłącznym atrybutem, jednak wiele osób
używa ich w przestrzeni publicznej w sposób przeszkadzający innym. Napisz artykuł, „główka”
w którym:
• opiszesz incydent związany z niewłaściwym używaniem telefonu komórkowego
mający miejsce w przestrzeni publicznej
• wyrazisz swoją opinię dotyczącą reakcji uczestników tego zdarzenia elementy
tematu
• przedstawisz projekt akcji mającej na celu uświadomienie ludziom, że korzystanie
z telefonu w niektórych sytuacjach może okazać się uciążliwe dla otoczenia.
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” tematu i elementami tematu (A, B, C)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (D, E), np.
− przedstawienie kampanii zachęcającej do używania telefonów komórkowych.
Fragmenty D, E nie są uznawane za realizację elementów tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− znaczenie akcji społecznych niezwiązanych z używaniem telefonu.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− rozwój nowoczesnych technologii.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 6. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków
językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (D, E).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy,
ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana
na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia.
Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią
wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność
z rozwinięciem wypowiedzi.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł zwroty rozpoczynające listy, np. Estimados señores.
Spójność i logika wypowiedzi
W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu
wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom
(np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami
i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania.
Wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice
2 pkt
na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice
1 pkt
na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice
0 pkt
na poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu.
Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który
jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej,
przyznaje się 0 punktów.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np.
sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst
• przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami
rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego
taką właśnie realizację danego podpunktu).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności
i logiki i/lub przekazania komunikatu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,
braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest
sprzeczne z zasadami logiki.
6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator
zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie
komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy
językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość
pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję
środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• bardzo szeroki zakres środków językowych
• ogólna wysoka naturalność, różnorodność frazeologiczna oraz precyzja użytych
4 pkt
środków językowych
• styl stosowny i jednolity
• szeroki zakres środków językowych
• dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością, różnorodnością
3 pkt frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• styl stosowny i jednolity LUB sporadyczne niedociągnięcia w stosowności i/lub
jednolitości stylu
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością,
różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
2 pkt
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• styl stosowny i jednolity LUB w pracy występuje kilka fragmentów, których styl
jest niestosowny i/lub które zaburzają jednolitość stylu
• ograniczony zakres środków językowych
• głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
1 pkt • w pracy występuje kilka fragmentów, których styl jest niestosowny i/lub które
zaburzają jednolitość stylu LUB styl niemożliwy do określenia ze względu
na ograniczenia w zakresie środków językowych
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
• wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
ALBO
0 pkt • zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie
polecenia
• styl w znacznej mierze niestosowny i/lub niejednolity LUB styl niemożliwy
do określenia ze względu na ograniczenia w zakresie środków językowych
Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi
określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana
na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale
zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty.
Pod pojęciem „bardzo szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
bardzo zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2+ (lub wyższym), które
umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2+ (lub wyższym), które
umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2+, które umożliwiają zdającemu w miarę
swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia.
Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało
zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2+, które
umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte
zostały głównie proste środki językowe.
Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się
środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2+, które umożliwiają zdającemu
zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki
językowe.
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa
swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak
simpático, interesante, bonito, stosowanie typowych dla danego języka związków
wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji
komunikacyjnej (np. volver a ver zamiast ver otra vez; trabaja de camarero zamiast trabaja
como camarero; acaba de salir zamiast ha salido hace un rato).
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych
i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity,
jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki
występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne
użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający
stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto,
jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. El libro fue escrito a mediados de siglo pasado.
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
(leksykalno-gramatyczna) sporadyczne błędy dość liczne błędy liczne LUB bardzo
zapisu zapisu liczne błędy zapisu
sporadyczne błędy językowe 4 pkt 3 pkt 2 pkt
dość liczne błędy językowe 3 pkt 2 pkt 1 pkt
liczne błędy językowe 2 pkt 1 pkt 0 pkt
bardzo liczne błędy językowe 1 pkt 0 pkt 0 pkt
1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy
lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się: z dysleksją,
z dysgrafią i z dysortografią w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie
zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt.
Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się
0 punktów.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z afazją, z zaburzeniami
komunikacji językowej, a także prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela
wspomagającego.
4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek
liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia
wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co
„liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego.
Oznaczanie błędów w wypowiedziach pisemnych
Błędy oznacza się tylko w wypowiedzi zdającego, stosując oznaczenia podane w tabeli;
nie oznacza się rodzaju błędu na marginesie.
RODZAJ BŁĘDU SPOSÓB OZNACZENIA PRZYKŁAD
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu brakującego wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą
Słońce gżać w lecie.
w jednym wyrazie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę, bo było
błędy w spójności/logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający objęcie nawiasami Fragment odbiegający od
od tematu kwadratowymi tematu.
fragment nie na temat otoczenie ciągłą linią Fragment nie na temat.
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem Było ciepło , i deszczowo.
błędy interpunkcyjne znak √ w kółku w miejscu
brakującego znaku Zrobiłem to √ ponieważ…
interpunkcyjnego
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane
„pionową falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest:
• nieczytelna LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy LUB
• odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za
wypowiedź sformułowaną przez zdającego).
2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika,
lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub
od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu
z języka obcego. W przypadku stwierdzenia podczas przeprowadzania egzaminu lub
podczas sprawdzania pracy egzaminacyjnej niesamodzielnego rozwiązywania przez
zdającego zadań zawartych w arkuszu egzaminacyjnym dyrektor komisji okręgowej,
w porozumieniu z dyrektorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, unieważnia zdającemu
część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu.
3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 240 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium
zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich
pracach nie oznacza się błędów.
4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach
oznacza się błędy.
5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach można jej również przyznać maksymalnie
po 1 punkcie.
7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów
ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano
takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu, zgodnie z Komunikatem
dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów
dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku
szkolnym (takie błędy nie są oznaczane w pracy zdającego). Błąd ortograficzny
zmieniający znaczenie wyrazu w pracach zdających z dysleksją, z dysgrafią
i z dysortografią to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności
środków językowych. Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, a także w ocenie prac zdających, którzy
korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego.
8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja
była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie,
grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie película, banda, np. la telenovela
“M jak miłość”.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np.
He leído Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie jest
podkreślane linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest
kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
9. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących
postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta
indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za
zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała
wypowiedź nie będzie podlegała ocenie.
10. Praca w
zostało napisane Czystopis.
11. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. en casa (2 wyrazy), por esos chicos
(3 wyrazy), 10.01.2015 (1 wyraz), 10 de enero de 2015 (5 wyrazów), 1780 (1 wyraz).
2. Jako jeden wyraz liczone są
• wyrazy łączone dywizem
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. sms, s.f.
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 wyraz,
el siglo XX = 3 wyrazy.
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych
w internecie (np. „buźki”).
6. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ayer perdí
el teléfono en sklep obuwniczy. – 7 wyrazów.
Strona arkusza: 18