Zadanie 10.
Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200
do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.
Zaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.
1. Czy w obecnych czasach wycieczki szkolne mają rację bytu? Napisz rozprawkę, w której
przedstawisz swoją opinię na ten temat, odnosząc się do kwestii integracji zespołu
klasowego oraz wartości poznawczych takich wycieczek.
2. Niedawno miałeś(-aś) okazję uczestniczyć jako kibic w międzynarodowych zawodach
w grach komputerowych (e-sport). Napisz artykuł, w którym zrelacjonujesz przebieg tych
zawodów oraz wyrazisz swoją opinię na temat planów uznania e-sportu za dyscyplinę
olimpijską.
Wymagania ogólne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] dłuższe wypowiedzi pisemne, bogate i spójne pod względem treści […].
IV. Reagowanie na wypowiedzi.
Zdający reaguje […] w formie […] pisemnej, w różnorodnych, bardziej złożonych
sytuacjach […].
Wymagania szczegółowe (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.2.R. Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub
rozwiązaniu.
5.5. Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy […].
5.12. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
5.13. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
Wymagania szczegółowe (artykuł)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.4. Zdający relacjonuje wydarzenia z przeszłości.
5.5. Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy […].
5.9. Zdający opisuje doświadczenia swoje i innych.
5.12. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
5.13. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie przyznaje
się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma 2 1 0
teza zgodna z tematem ORAZ teza nie jest w pełni brak tezy; teza niezgodna
treścią wypowiedzi (teza poprawna, np. jest zgodna z z tematem ORAZ treścią
„zapowiada” zawartość tematem ALBO z treścią wypowiedzi; teza nieczytelna,
R*
treściową oraz typ rozprawki) wypowiedzi; odbiegająca od niejasna, trudna do
tematu LUB treści wskazania; wstęp
wypowiedzi niekomunikatywny
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia;
z tematem ORAZ np. poprawne, np. wprowadzenie wprowadzenie niezgodne
1. ciekawe, oryginalne, zgodne z tematem, ale z tematem, niejasne,
wstęp: zachęcające do czytania, schematyczne ALBO bardziej nieczytelne, trudne do
A*
właściwe w ciekawej formie (np. typowe dla innego typu tekstu wskazania; wprowadzenie
i adekwatne pytanie, cytat) (np. rozprawki) ALBO niekomunikatywne
do tematu ciekawe, oryginalne, ale
rozpoczęcie odbiegające od tematu
wypowiedzi wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni brak wstępu; wstęp niezgodny
i treścią wypowiedzi ORAZ poprawny, np. nie określa z tematem, niejasny,
wskazujący cel/powód pisania celu ALBO określa cel/powód nieczytelny, trudny
listu pisania listu, ale odbiega od do wskazania; wstęp
L* tematu ALBO cel nie jest niekomunikatywny
określony jasno ALBO wstęp
nie jest zgodny z treścią listu
(np. zapowiada poparcie, a
opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/LUB powierzchowna realizacja brak wypowiedzi LUB
2.
pogłębiona realizacja elementu, wypowiedzi brak wypowiedź nie jest
pierwszy
elementu (np. wsparta głębi, np. zdający podaje komunikatywna LUB
element
przykładami, szczegółowo tylko „listę” wypowiedź nie jest związana
tematu R
omówiona) argumentów/cech/ określeń, z tematem / nie realizuje
A
żadnego nie elementu; wypowiedź bardzo
3. L
rozwijając/uzasadniając pobieżnie dotykająca tematu,
drugi
np. zdający podaje tylko jeden
element
argument/cechę/określenie,
tematu
nie rozwijając go
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia LUB
z tematem oraz treścią poprawne, np. jest zgodne zakończenie nie jest
4.
wypowiedzi; jeżeli zdający z tematem ALBO treścią komunikatywne LUB
podsumowa-
powtarza wstęp – czyni to wypowiedzi; odbiega trochę zakończenie jest jedynie
nie: właściwe R
innymi słowami od tematu LUB treści luźno związane z tematem
i adekwatne A
wypowiedzi; zdający stosuje oraz treścią wypowiedzi
do tematu L
zakończenie schematyczne (też jeśli nie jest zgodne)
zakończenie
(sztampowe) LUB powtarza
wypowiedzi
wstęp praktycznie tymi
samymi słowami
5. wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
fragmenty fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
R
odbiegające od tematu i/lub nie na temat fragmenty odbiegające od dla poziomu 1.
A
od tematu tematu i/lub nie na temat
L
i/lub nie na
temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
R teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
1.
wypowiedź nie spełnia
elementy
A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych
charakterystyczne
dla poziomu 1.
dla formy wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L
i kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych warunków określonych
kompozycja
L proporcjach wstępu, rozwinięcia i zakończenia dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział
A warunków określonych
segmentacja na akapity) jest konsekwentny
L dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 180–280 słów warunków określonych
długość pracy
L dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów
treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy Elementy formy
treści 4–3 2–1 0
10–9 5 p. 4 p. 3 p.
8–7 4 p. 3 p. 2 p.
6–5 3 p. 2 p. 1 p.
4–3 2 p. 1 p. 0 p.
2–1 1 p. 0 p. 0 p.
0 0 p. 0 p. 0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono
na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
Czy w obecnych czasach wycieczki szkolne mają rację bytu? Napisz rozprawkę, w której
przedstawisz swoją opinię na ten temat, odnosząc się do kwestii integracji zespołu klasowego
oraz wartości poznawczych takich wycieczek.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Tegoroczny typ rozprawki umożliwiał zdającemu wyrażenie własnej opinii odnośnie problemu
określonego w temacie wypowiedzi, bez konieczności przedstawienia dwustronnej
argumentacji („za i przeciw”). Należało natomiast uwzględnić w wypowiedzi wskazane
w poleceniu aspekty.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do
faktu organizowania wycieczek szkolnych i wyrażenie własnej opinii na ten temat. Teza
musi zapowiadać zawartość treściową rozprawki, a więc czy zdaniem autora np.
organizowanie tego rodzaju wycieczek jest wskazane. Nie wymaga się uwzględnienia
podanych w poleceniu aspektów we wstępie. Pod pojęciem „wycieczki szkolnej” rozumie
się zarówno jedno- lub kilkudniowe wyjazdy organizowane przez szkołę dla swoich
uczniów (np. „zielone szkoły”, wycieczki integracyjne, krajoznawcze), jak i kilkugodzinne
wyjścia klasy do muzeum, kina, na koncert itp.
2. Opisanie zjawiska, które jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej szkół
organizuje dla uczniów rozmaite wycieczki, nie jest tezą.
3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, zdający musi zaprezentować w niej
swoje stanowisko / wyrazić swoją opinię. Na przykład: Moim zdaniem…, Zgadzam się
z opinią, że…, Sądzę, że ma wiele zalet, ale powoduje też wiele problemów. Akceptowane
jest też wyrażenie opinii bardziej neutralnej.
4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?,
to uznaje się ją za odbiegającą od tematu.
5. Użycie zwrotów typu Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy
w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego
zjawiska.
6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem
wypracowania. Jeśli we wstępie zdający uzna na przykład, że wycieczki szkolne powinny
być organizowane, to argumenty powinny wspierać tę tezę. Jeśli w pracy zdający przytacza
argumenty przeciwne do postawionej w rozprawce tezy, to powinien uznać je za niezasadne.
7. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
Participar en excursiones escolares es una buena idea. Teza zgodna z tematem,
zapowiada strukturę
rozprawki.
En mi opinión, las excursiones escolares ayudan a los Teza zgodna z tematem,
alumnos a integrarse. zapowiada strukturę
rozprawki.
Mucha gente se pregunta si hoy en día las excursiones Brak tezy.
escolares siguen teniendo sentido.
A los estudiantes les gusta ir de excursión con amigos. Brak tezy.
Las excursiones escolares tienen sus ventajas y sus Teza zgodna z tematem,
desventajas. zapowiada strukturę
rozprawki.
Elementy tematu
1. Elementami są: (1) kwestia integracji zespołu klasowego i (2) wartości poznawcze
wycieczek szkolnych.
2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego nie jest związany z żadnym aspektem
określonym w poleceniu, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.
Zgodność z tematem
Czy w obecnych czasach wycieczki szkolne mają rację bytu? Napisz rozprawkę, w której „główka”
przedstawisz swoją opinię na ten temat,
odnosząc się do kwestii integracji zespołu klasowego
oraz elementy tematu
wartości poznawczych takich wycieczek.
X
C
A gg D
Y
B
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− aspekt finansowy
− opis kłopotów wychowawców / uczniów z organizacją wycieczki (np. poszukiwanie
ofert, rezerwowanie miejsc noclegowych).
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− opis przewodnika wycieczki szkolnej.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− opis usług biur podróży (bez nawiązania do organizowania wycieczek szkolnych)
− relacja z pobytu na wakacjach z rodziną.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy (np.
trip, travels), ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest
kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). Dany wyraz traktuje się jako
błąd językowy i błąd w spójności.
6. Jeżeli zdający nie odnosi się w rozwinięciu rozprawki explicite do faktu organizowania
wycieczek szkolnych, ale przedstawione argumenty nie wykluczają, że chodzi o takie
właśnie wycieczki, to taka argumentacja jest uznawana za realizację elementu polecenia.
W przeciwnym wypadku, przedstawione argumenty nie są uznawane za realizację elementu
polecenia.
7. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
8. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, takie zakończenie jest akceptowane
jako zgodne z treścią i tematem.
Przykład schematycznego zakończenia Przykład zakończenia luźno związanego
rozprawki z tematem rozprawki
Personalmente pienso que organizar Viajar es interesante.
excursiones escolares tiene muchas ventajas.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
Niedawno miałeś(-aś) okazję uczestniczyć jako kibic w międzynarodowych zawodach
w grach komputerowych (e-sport). Napisz artykuł, w którym zrelacjonujesz przebieg tych
zawodów oraz wyrazisz swoją opinię na temat planów uznania e-sportu za dyscyplinę
olimpijską.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę
kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,
używając barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany
w tekście.
Wstęp
1. Wstęp powinien być ciekawy, zachęcać do lektury.
2. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się w nim
np. do faktu organizowania różnego rodzaju imprez sportowych, popularności gier
komputerowych itp.
3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do planów uznania e-sportu za dyscyplinę
olimpijską.
Przykład wstępu zgodnego z tematem
Przykład wstępu schematycznego
i ciekawego
Recuerdo ese día como si fuera ayer, aunque El mes pasado asistí a un concurso de
fue el mes pasado. Ese día tuve la videojuegos.
oportunidad de ver el campeonato del mundo
de videojuegos.
Elementy tematu
Elementami są: (1) zrelacjonowanie przebiegu międzynarodowych zawodów w grach
komputerowych; (2) opinia zdającego na temat planów uznania e-sportu za dyscyplinę
olimpijską.
(1) zrelacjonowanie przebiegu międzynarodowych zawodów w grach komputerowych
Zdający powinien odnieść się do przebiegu międzynarodowych zawodów w grach
komputerowych. Wypowiedź powinna zawierać informacje dotyczące np.: miejsca i czasu
zawodów, jej organizatorów i uczestników, programu itp. Zdający nie musi zawrzeć informacji,
że były to zawody międzynarodowe i/lub że brał w nich udział jako kibic, ale kontekst pracy
nie może takiej możliwości wykluczać.
Jeżeli zdający, zamiast zrelacjonować przebieg zawodów, które już się odbyły, przedstawia
plan imprezy, która dopiero ma się odbyć, to taka realizacja tej części pracy jest kwalifikowana
na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
(2) przedstawienie swojej opinii na temat planów uznania e-sportu za dyscyplinę
olimpijską
Zdający powinien wyrazić swoją własną opinię na temat planów uznania e-sportu za dyscyplinę
olimpijską, np. wyrazić swoją aprobatę lub krytykę.
Zgodność z tematem
Niedawno miałeś(-aś) okazję uczestniczyć jako kibic w międzynarodowych zawodach „główka”
w grach komputerowych (e-sport). Napisz artykuł, w którym
zrelacjonujesz przebieg tych zawodów
oraz elementy tematu
wyrazisz swoją opinię na temat planów uznania e-sportu za dyscyplinę olimpijską.
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
− opis czynności organizacyjnych poprzedzających zawody
− powody zorganizowania zawodów.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
− popularność imprez sportowych bez nawiązania do e-sportu
− relacja z innego rodzaju imprezy sportowej
− opis otwarcia zawodów olimpijskich.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
− uzależnienia (bez nawiązania do gier komputerowych)
− problemy zdrowotne zawodowych sportowców.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy, ale
argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana
na poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Przykład schematycznego zakończenia
artykułu
Este tipo de competiciones es muy
interesante.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające list, np. Estimados Señores,
¡Hola a todos!
Spójność i logika wypowiedzi
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
2 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
1 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
0 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub
2–3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając
tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/
kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia).
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku
kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne
z zasadami logiki.
6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli
komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy
(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy językowe i/lub ortograficzne.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków
leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• szeroki zakres środków językowych
3 p. • w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
2 p.
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• ograniczony zakres środków językowych
1 p.
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
0 p.
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych
i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli
zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują
fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu
„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia
w stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
liczne LUB bardzo liczne
(leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe 3 p. 2 p.
liczne błędy językowe 2 p. 1 p.
bardzo liczne błędy językowe 1 p. 0 p.
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu sposób oznaczania przykład
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu brakującego
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie słowa kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie.
w jednym słowie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę, bo było
błędy w spójności / logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
fragment odbiegający od otaczamy nawiasami Fragment odbiegający od
tematu kwadratowymi tematu
Fragment niezgodny
fragment niezgodny z tematem otaczamy chmurką
z tematem
otoczenie zbędnego znaku
Było ciepło , i deszczowo.
kółkiem
błędy interpunkcyjne
znak √ w kółku w miejscu
Zrobiłem to √ ponieważ…
brakującego znaku
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową
falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie
odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna
z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)
LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje
się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się
0 punktów w każdym kryterium).
2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.
3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie
nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one
otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków
językowych i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres
i poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. Salu2, należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.
9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd
ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd
językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac
zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych na
komputerze.
10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,
pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje się rodzaj usterki. Samo
użycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.
11. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była
komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie
muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie película, banda, np. la telenovela
“M jak miłość”.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe
wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy,
np. He leído Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane
jest linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla
realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
12. Praca w
napisane Czystopis.
13. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia słów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są słowa oddzielone spacją, np. en casa (2 słowa), por esos chicos (3 słowa),
10.01.2015 (1 słowo), 10 de enero de 2015 (5 słów), 1780 (1 słowo).
2. Jako jeden wyraz liczone są
• słowa łączone dywizem
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. sms, s.f.
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 słowo,
el siglo XX = 3 słowa.
4. Adres i podpis nie są liczone w liście.
5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie słów symboli graficznych używanych w Internecie
(np. „buźki”).
6. Uwzględnia się w liczbie słów wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ayer perdí
el teléfono en sklep obuwniczy. – 7 słów.
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MJH-R1_1P-192, zadanie 10. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.