Zadanie 14. (0–50)
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Praca – pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,
odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego
oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Ziemia, planeta ludzi
Było to w roku 1926. Jako młody pilot cywilny pracowałem od niedawna w Towarzystwie
Latécoère. […] Uczyłem się tam mojego zawodu. Podobnie jak moi koledzy, odbywałem
nowicjat, przez który musiał przejść każdy z nas, zanim dostąpił zaszczytu pilotowania
samolotu pocztowego. Loty ćwiczebne, jazdy Tuluza – Perpignan i z powrotem, skromne lekcje
meteorologii w lodowatym hangarze. Życie wypełniał nam strach przed górami Hiszpanii,
których jeszcze nie znaliśmy, i szacunek dla starszych kolegów.
Tych starszych kolegów spotykaliśmy w restauracji. Opryskliwi, z rezerwą, jak z łaski
udzielali nam swych rad. A kiedy czasem któryś z nich, po powrocie z Alikantu czy Casablanki,
przychodził spóźniony, w skórzanym płaszczu ociekającym deszczem, i jeden z nas pytał go
nieśmiało o warunki lotu, krótkie odpowiedzi umiały z burzy wyczarować przed naszymi
oczyma bajeczny świat pełen sideł, zasadzek, nagle wyłaniających się skał, stromizn i wichrów
zdolnych wyrywać cedry z korzeniami. […]
Pamiętam jeden powrót Bury’ego, który później zginął w Corbières. Stary pilot zasiadł
wśród nas i jadł powoli, bez słowa, pochylając przytłoczone jeszcze niedawnym wysiłkiem
ramiona. Był wieczór po jednym z tych niepogodnych dni, kiedy na całej długości trasy niebo
jest zgniłe, a pilot ma wrażenie, że góry toczą się w błocie tam i na powrót niczym zerwane
z uwięzi działa, które w dawnych czasach orały ciężkimi kołami pokłady żaglowców.
Spojrzałem na Bury’ego, przełknąłem ślinę i zdobyłem się na pytanie, czy miał ciężki lot. […]
Wreszcie Bury podniósł głowę, […] coś sobie przypomniał i nagle wybuchnął dźwięcznym
śmiechem. Zachwycił mnie ten śmiech – Bury śmiał się tak rzadko! – ten krótki śmiech, który
rozpromienił jego zmęczenie. Bez żadnego innego komentarza do swojego zwycięstwa pochylił
głowę i znów żuł bez słowa. […]
MPO_7P Strona 7 z 16
Tak wymagania i wyrzeczenia, które narzuca praca zawodowa, przeobrażają i wzbogacają
świat. […] Na jednostajny krajobraz, który nuży pasażera, załoga samolotu patrzy innymi
oczyma. Zasnuwające horyzont obłoki nie są dla niej elementem dekoracyjnym: będą
bezpośrednio obchodziły mięśnie pilota i postawią przed nim pewne problemy do rozwiązania.
[…] Oto szczyt, jeszcze daleki; jakie ukaże oblicze? W noc księżycową będzie wygodnym
punktem orientacyjnym. Jeśli jednak pilot leci na ślepo, z trudem wyrównuje odchylenia i nie
jest pewien swojej pozycji, szczyt staje się dynamitem i wypełni swoją groźbą całą noc. […]
Tak samo zmieniają się także oceany. Zwykli pasażerowie nie dostrzegają burzy: widziane
z tak wysoka fale nie mają wyraźnego kształtu, stosy wody wydają się nieruchome. Zarysowują
się na nich tylko wielkie białe plamy, unerwione i pieniste, jak gdyby skute mrozem. Ale załoga
widzi je i wie: tutaj nie wolno wodować. Dla niej te plamy wyglądają jak wielkie jadowite
kwiaty.
A jeśli nawet lot odbywa się pomyślnie, pilot, który leci gdzieś na swoim odcinku trasy,
nie jest zwykłym widzem zwykłego pejzażu. Barwy ziemi i nieba, ślady wiatru na morzu,
złociste chmury o zmierzchu budzą nie podziw pilota, ale rozwagę. […] Sam w centrum
olbrzymiego trybunału utworzonego dlań przez burzliwe niebo, pilot walczy o swój ładunek
pocztowy z trzema bóstwami żywiołu: górą, morzem i burzą.
Antoine de Saint-Exupéry, Nocny lot. Ziemia, planeta ludzi. Pilot wojenny, Kraków 1971.
Temat 2. Czy istnieją wartości ważniejsze niż miłość? Rozważ problem i uzasadnij swoje
zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całej powieści Bolesława
Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Lalka
„Zgubili moją blaszkę, szukając medalionu!… – myślał Wokulski. – Ja jestem
sentymentalny i nudny… Ona, oprócz powszedniego chleba szacunku i pierniczków uwielbień,
jeszcze musi mieć szampana… Pierniczki uwielbień to dobry dowcip!… Ale jakiego to ona lubi
szampana?… Ach, cynizmu!… Szampan cynizmu – także dobry dowcip… No, przynajmniej
opłaciła mi się nauka angielskiego…”
Błąkając się bez celu, wszedł między dwa sznury zapasowych wagonów. Przez chwilę nie
wiedział: dokąd iść i nagle doznał halucynacji. Zdawało mu się, że stoi we wnętrzu ogromnej
wieży, która zawaliła się, nie wydawszy łoskotu. Nie zabiła go, ale otoczyła ze wszystkich stron
wałem gruzów, spośród których nie mógł się wydostać. Nie było wyjścia! […]
Noc była gwiaździsta, pola ciemne, wzdłuż kolei w wielkich odstępach paliły się
sygnałowe latarnie. Wokulski, idąc rowem, potknął się o spory kamień i w jednej chwili stanęły
mu przed oczyma ruiny zamku w Zasławiu, kamień, na którym siedziała panna Izabela, i jej
łzy. Ale tym razem poza łzami błysnęło spojrzenie pełne fałszu.
„Otóż nie będę o niej myślał… Pojadę do Geista, będę pracował od szóstej rano do
jedenastej w nocy, będę musiał uważać na każdą zmianę ciśnienia, temperatury, natężenia
prądu… Nie zostanie mi ani jednej chwili…” […]
„Ach, gdyby już słońce weszło! – szepnął Wokulski. – Wracam do Warszawy… zabiorę
się do jakiejkolwiek roboty i skończę z tymi głupstwami, które mi rozstrajają nerwy… Chce
Starskiego? Niech ma Starskiego!… Przegrałem na niej?… Dobrze!… Za to wygrałem na innych
rzeczach… Wszystkiego nie można posiadać…” […]
Wtem z daleka zobaczył dwa światła, powoli zbliżające się w jego stronę; za nimi
majaczyła ciemna masa, za którą ciągnął gęsty snop iskier.
Strona 8 z 16 MPO_7P
„Pociąg?…” – rzekł do siebie, i przywidziało mu się, że jest to ten sam pociąg, którym
jedzie panna Izabela. Znowu zobaczył salonik oświetlony latarnią przysłoniętą niebieskim
kamlotem, a w kącie dostrzegł pannę Izabelę w objęciach Starskiego…
„Tak kocham… tak kocham… – szepnął. – I nie mogę zapomnieć!…”
W tej chwili opanowało go cierpienie, na które w ludzkim języku już nie ma nazwiska.
Dręczyła go zmęczona myśl, zbolałe uczucie, zdruzgotana wola, całe istnienie… I nagle uczuł
już nie pragnienie, ale głód i żądzę śmierci. […]
Zdawało mu się, że go krew zalewa, że mu pękają piersi, wił się z bólu i nagle zaniósł się
od płaczu.
„Boże miłosierny… Boże miłosierny!…” – powtarzał wśród łkań.
Dróżnik przypełznął do niego i ostrożnie wsunął mu rękę pod głowę.
– Płacz, wielmożny panie!… – mówił, nachylając się nad nim. – Płacz, wielmożny panie,
i wzywaj boskiego imienia… Nie będziesz go wzywał nadaremnie… „Kto się w opiekę poda
Panu swemu, a całym sercem szczerze ufa jemu, śmiele rzec może, mam obrońcę Boga, nie
spadnie na mnie żadna straszna trwoga… Ciebie on z sideł zdradzieckich wyzuje…” Co tam,
wielmożny panie, dostatki, co największe skarby!… Wszystko człowieka zwodzi, tylko jeden
Bóg nie zawiedzie…
Wokulski przytulił twarz do ziemi. Zdawało mu się, że z każdą łzą spada mu z serca jakiś
ból, jakiś zawód i rozpacz. Wykolejona myśl poczęła układać się do równowagi. Już zdawał
sobie sprawę z tego, co robił, i już zrozumiał, że w chwili nieszczęścia, kiedy go wszystko
zdradziło, jeszcze pozostała mu wierną – ziemia, prosty człowiek i Bóg…
Bolesław Prus, Lalka, Wrocław 1991.
MPO_7P Strona 9 z 16
WYPRACOWANIE
na temat nr …………
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Strona 10 z 16 MPO_7P
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
MPO_7P Strona 11 z 16
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Strona 12 z 16 MPO_7P
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
MPO_7P Strona 13 z 16
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Strona 14 z 16 MPO_7P
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Tabelę wypełnia egzaminator!
Liczba punktów Suma Uzasadnienie przyznania 0 punktów
rozprawka
A. 0−3−6
B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18
interpretacja
A. 0−3−6−9
B. 0 − 5 − 10 − 15
C. 0−2−4
D. 0−3−6
E. 0−1−2
F. 0−2−4
G. 0−3−6
H. 0−2−4
MPO_7P Strona 15 z 16
Strona 16 z 16 MPO_7P
- A.0−3−6
- B.0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja
- A.0−3−6−9
- B.0 − 5 − 10 − 15
- C.0−2−4
- D.0−3−6
- E.0−1−2
- F.0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 MPO_7P Strona 15 z 16
Pokaż oficjalne kryteria i omówienie źródłowe
Zadanie 14. (0–50)
Temat 1. Praca – pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,
odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego
oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Temat 2. Czy istnieją wartości ważniejsze niż miłość? Rozważ problem i uzasadnij swoje
zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całej powieści Bolesława
Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi
1.1) odczytuje sens całego tekstu […];
i wykorzystanie zawartych w nich
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacji.
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
II. Analiza i interpretacja tekstów
świata przedstawionego i bohatera […]
kultury.
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany […] (rozprawka)
[…] zgodnie z podstawowymi regułami jego
III. Tworzenie wypowiedzi.
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera […]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
Sformułowanie
stanowiska
wobec Uzasadnienie
A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H
rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
podanego
w poleceniu
Uzasadnienie
Zapis
trafne,
18 Pełna w pełni
Stanowisko jest szerokie spójność
Brak błędów poprawny
adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi
6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub
do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4
podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne
Uzasadnienie nieznaczne
w poleceniu nierażące błędy
12 trafne zaburzenia
spójności nierażące
i szerokie
Uzasadnienie Liczne
Stanowisko jest
8 trafne, błędy
częściowo Nie więcej Liczne błędy
ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące
adekwatne niż jeden Znaczne nierażące
3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub
do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne
kompozycji stosowny nieliczne
podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące
4 błędy
w poleceniu częściowe
rażące
Stanowisko jest
Brak
nieadekwatne Błędy
0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne
lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0
stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące
stanowiska
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
− pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
− trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
− szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
− wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu
tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),
− częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty
są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk
i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
− stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,
− częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi
pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
− niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MPO-P1_7P-172, zadanie 14. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.
Zobacz rozwiązanie krok po kroku
- Odczytaj wszystkie warunki polecenia
Zadanie 14. (0–50) Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Praca – pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Ziemia, planeta ludzi Było to w… Przy rozwiązywaniu zachowaj wszystkie wskazane dane, ograniczenia, jednostki i wymaganą formę odpowiedzi.
- Zastosuj pełną rubrykę CKE
W polu odpowiedzi zachowano pełny tok rozwiązania albo rubrykę z oficjalnych zasad CKE, bez skracania do samego wyniku. Początek materiału źródłowego: Zadanie 14. (0–50) Temat 1. Praca – pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Temat 2. Czy istnieją wartości ważniejsze niż miłość? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całej powieści…
- Sprawdź zapis i punktowanie
Zadanie 14. (0–50) Temat 1. Praca – pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów. Temat 2. Czy istnieją wartości ważniejsze niż miłość? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całej powieści Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu… Przed zakończeniem porównaj odpowiedź z dokładnym poleceniem oraz dopuszczalnymi wariantami wskazanymi w zasadach.
Nie traktuj rubryki ani przykładowych sformułowań jako gotowej pracy do przepisania. Wybierz jeden temat, zachowaj limit i samodzielnie zrealizuj wszystkie wymagane elementy.
Punktowanie i źródło
Zadanie 14. (0–50)
Temat 1. Praca – pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,
odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego
oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Temat 2. Czy istnieją wartości ważniejsze niż miłość? Rozważ problem i uzasadnij swoje
zdanie, odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całej powieści Bolesława
Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi
1.1) odczytuje sens całego tekstu […];
i wykorzystanie zawartych w nich
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacji.
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
II. Analiza i interpretacja tekstów
świata przedstawionego i bohatera […]
kultury.
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany […] (rozprawka)
[…] zgodnie z podstawowymi regułami jego
III. Tworzenie wypowiedzi.
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera […]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
Sformułowanie
stanowiska
wobec Uzasadnienie
A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H
rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
podanego
w poleceniu
Uzasadnienie
Zapis
trafne,
18 Pełna w pełni
Stanowisko jest szerokie spójność
Brak błędów poprawny
adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi
6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub
do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4
podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne
Uzasadnienie nieznaczne
w poleceniu nierażące błędy
12 trafne zaburzenia
spójności nierażące
i szerokie
Uzasadnienie Liczne
Stanowisko jest
8 trafne, błędy
częściowo Nie więcej Liczne błędy
ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące
adekwatne niż jeden Znaczne nierażące
3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub
do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne
kompozycji stosowny nieliczne
podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące
4 błędy
w poleceniu częściowe
rażące
Stanowisko jest
Brak
nieadekwatne Błędy
0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne
lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0
stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące
stanowiska
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
− pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
− trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
− szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
− wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu
tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),
− częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty
są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk
i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
− stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,
− częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi
pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
− niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego
Strona arkusza: 7
Opracowanie wstępne — oczekuje na zatwierdzenie redakcyjne.