Wersja arkusza
MPO-P1_7P-182 · Formuła 2015
Zadanie 1 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
1. P F rozwoju form poetyckich w literaturze powojennej. Autor łączy emocjonalną ocenę dorobku Tadeusza Różewicza 2. z racjonalnymi argumentami uzasadniającymi przyznanie poecie P F tytułu doctora honoris causa. Autor nie komentuje postawy Tadeusza Różewicza wobec 3. P F doświadczeń wojny. 1 Liryki lozańskie – cykl utworów poetyckich Adama Mickiewicza. MPO_7P
Zadanie 1. (0–1)
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do przemówienia
Włodzimierza Wójcika. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest
fałszywe.
Autor podkreśla szczególne zasługi Tadeusza Różewicza dla
1. P F
rozwoju form poetyckich w literaturze powojennej.
Autor łączy emocjonalną ocenę dorobku Tadeusza Różewicza
2. z racjonalnymi argumentami uzasadniającymi przyznanie poecie P F
tytułu doctora honoris causa.
Autor nie komentuje postawy Tadeusza Różewicza wobec
3. P F
doświadczeń wojny.
1
Liryki lozańskie – cykl utworów poetyckich Adama Mickiewicza.
MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 1. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie wydzielonych przez siebie fragmentów […];
zawartych w nich informacji. 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. PRAWDA
2. PRAWDA
3. FAŁSZOdpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 1 punkt.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 1. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie wydzielonych przez siebie fragmentów […];
zawartych w nich informacji. 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. PRAWDA
2. PRAWDA
3. FAŁSZ
Zadanie 2 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Na podstawie przemówienia Włodzimierza Wójcika sformułuj dwa argumenty, którymi
uzasadnisz, że Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach
II wojny światowej.
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
Pokaż odpowiedź
Zadanie 2. (0–2)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
2 p. – poprawne sformułowanie dwóch argumentów.
1 p. – poprawne sformułowanie jednego argumentu.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny
światowej, gdyż jego wiersze cechowały się brakiem nadmiernego zdobnictwa, symboliki
i metafor – stały się podobne do prozy.
Autor poezji stwierdził również, że wiersze przedwojenne są zbyt patetyczne i sztuczne,
dlatego zrezygnował z tego w swoich dziełach.
• Tadeusz Różewicz zanegował uprzedni patriotyczno-tyrtejski charakter poezji,
koncentrując się na walce z chaosem i konsumpcjonizmem. Zmienił również formę,
odchodząc od metaforyki i zdobnictwa, skupił się na pierwszym znaczeniu słów.
Uwaga.
Aby za odpowiedź został przyznany punkt, musi ona mieć formę argumentu zawierającego
uogólnienie i uszczegółowienie. Argumenty te mogą się odnosić zarówno do problematyki, jak
i do organizacji wypowiedzi poetyckiej.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 2 punkty.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 2. (0–2)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji. wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
2 p. – poprawne sformułowanie dwóch argumentów.
1 p. – poprawne sformułowanie jednego argumentu.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Tadeusz Różewicz zmienił charakter poezji powstałej po doświadczeniach II wojny
światowej, gdyż jego wiersze cechowały się brakiem nadmiernego zdobnictwa, symboliki
i metafor – stały się podobne do prozy.
Autor poezji stwierdził również, że wiersze przedwojenne są zbyt patetyczne i sztuczne,
dlatego zrezygnował z tego w swoich dziełach.
• Tadeusz Różewicz zanegował uprzedni patriotyczno-tyrtejski charakter poezji,
koncentrując się na walce z chaosem i konsumpcjonizmem. Zmienił również formę,
odchodząc od metaforyki i zdobnictwa, skupił się na pierwszym znaczeniu słów.
Uwaga.
Aby za odpowiedź został przyznany punkt, musi ona mieć formę argumentu zawierającego
uogólnienie i uszczegółowienie. Argumenty te mogą się odnosić zarówno do problematyki, jak
i do organizacji wypowiedzi poetyckiej.
Zadanie 3 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Czy z wiersza Tadeusza Różewicza Chleb, przywołanego przez autora przemówienia,
wynika, że spełniło się pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone w poniższym fragmencie
Epilogu Pana Tadeusza? W uzasadnieniu swojej odpowiedzi odwołaj się do poniższego
fragmentu Epilogu oraz wiersza Chleb.
O, gdybym kiedy dożył tej pociechy,
Żeby te księgi zbłądziły pod strzechy,
Żeby wieśniaczki, kręcąc kołowrotki,
Gdy odśpiewają ulubione zwrotki
O tej dziewczynie, co tak grać lubiła,
Że przy skrzypeczkach gąski pogubiła,
O tej sierocie, co piękna jak zorze
Zaganiać gąski szła w wieczornej porze,
Gdyby też wzięły na koniec do ręki
Te księgi, proste jako ich piosenki!
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 3. (0–2)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Zdający:
2.5) porównuje utwory literackie lub ich
fragmenty (dostrzega cechy wspólne
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. i różne).
3.3) porównuje funkcjonowanie tych
samych motywów w różnych utworach
literackich.
Schemat punktowania
2 p. – zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z odwołaniem się do fragmentu Epilogu oraz
wiersza Chleb.
1 p. – zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z odwołaniem się do fragmentu Epilogu albo
wiersza Chleb.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
• Adam Mickiewicz w przytoczonym fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza” wyraża
pragnienie, aby jego dzieło, jego twórczość były obecne w życiu zwykłych ludzi, aby
wzbudzały w nich emocje. Z wiersza Tadeusza Różewicza jasno wynika, że to pragnienie
spełniło się. Już sam tytuł „Chleb” mówi o tym, że poezja Mickiewicza to coś powszedniego
dla Polaków, każdy ją zna. Ponadto sformułowanie „[…] który się w krew narodu zmienia”
sugeruje, że twórczość Adama Mickiewicza stała się integralną częścią narodu polskiego.
• Pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone we fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza”
zostało spełnione, ponieważ przelane na papier słowa autora miały w przyszłości być
czytane przez zwykłych ludzi, rozumiane przez „wieśniaczki”. Zadanie utworu była trafnie
do serc i umysłów prostych ludzi w ich codzienności. W wierszu „Chleb” poezja Mickiewicza
staje elementem codzienności, tytułowym chlebem, który wpływa na cały naród.
Uwaga.
W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza należy
przyznać 0 punktów.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 2 punkty.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 3. (0–2)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Zdający:
2.5) porównuje utwory literackie lub ich
fragmenty (dostrzega cechy wspólne
II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. i różne).
3.3) porównuje funkcjonowanie tych
samych motywów w różnych utworach
literackich.
Schemat punktowania
2 p. – zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z odwołaniem się do fragmentu Epilogu oraz
wiersza Chleb.
1 p. – zajęcie stanowiska i jego uzasadnienie z odwołaniem się do fragmentu Epilogu albo
wiersza Chleb.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
• Adam Mickiewicz w przytoczonym fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza” wyraża
pragnienie, aby jego dzieło, jego twórczość były obecne w życiu zwykłych ludzi, aby
wzbudzały w nich emocje. Z wiersza Tadeusza Różewicza jasno wynika, że to pragnienie
spełniło się. Już sam tytuł „Chleb” mówi o tym, że poezja Mickiewicza to coś powszedniego
dla Polaków, każdy ją zna. Ponadto sformułowanie „[…] który się w krew narodu zmienia”
sugeruje, że twórczość Adama Mickiewicza stała się integralną częścią narodu polskiego.
• Pragnienie Adama Mickiewicza wyrażone we fragmencie „Epilogu” „Pana Tadeusza”
zostało spełnione, ponieważ przelane na papier słowa autora miały w przyszłości być
czytane przez zwykłych ludzi, rozumiane przez „wieśniaczki”. Zadanie utworu była trafnie
do serc i umysłów prostych ludzi w ich codzienności. W wierszu „Chleb” poezja Mickiewicza
staje elementem codzienności, tytułowym chlebem, który wpływa na cały naród.
Uwaga.
W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza należy
przyznać 0 punktów.
Zadanie 4 · 3 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
a) Spośród podanych określeń wybierz te, które charakteryzują język przemówienia
Włodzimierza Wójcika.
A. stosowanie wykrzyknień
B. schematyczna składnia
C. słownictwo wyrażające ocenę
D. używanie przenośni
E. liczne wyrazy nacechowane negatywnie
F. stosowanie terminologii teoretycznoliterackiej
b) Wymień dwa środki językowe świadczące o zastosowaniu przez Włodzimierza Wójcika
etykiety językowej wobec Tadeusza Różewicza i uczestników uroczystości. Podaj nazwę
każdego z nich i zilustruj przykładem z tekstu.
Nazwa środka językowego Przykład z tekstu
1.
- A. stosowanie wykrzyknień
- B. schematyczna składnia
- C. słownictwo wyrażające ocenę
- D. używanie przenośni
- E. liczne wyrazy nacechowane negatywnie
- F. stosowanie terminologii teoretycznoliterackiej b) Wymień dwa środki językowe świadczące o zastosowaniu przez Włodzimierza Wójcika etykiety językowej wobec Tadeusza Różewicza i uczestników uroczystości. Podaj nazwę każdego z nich i zilustruj przykładem z tekstu. Nazwa środka językowego Przykład z tekstu 1. 2.
Pokaż odpowiedź
Zadanie 4. (0–3)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]
zawartych w nich informacji.
środki językowe i ich funkcje w tekście.
a)
Schemat punktowania
1 p. – wskazanie trzech poprawnych określeń.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C, D, F
Uwaga.
Wskazanie nawet jednej nieprawidłowej odpowiedzi przy trzech prawidłowych skutkuje
przyznaniem 0 punktów.
b)
Schemat punktowania
2 p. – wskazanie dwóch środków językowych i zilustrowanie każdego z nich właściwym
przykładem.
1 p. – wskazanie jednego środka językowego i zilustrowanie go właściwym przykładem.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• bezpośredni zwrot / formy adresatywne / apostrofy / formy grzecznościowe – nadać Tobie /
Dostojny Doktorancie / Panie Rektorze
• epitety lub inne określenia nacechowane pozytywnie – Prześwietny Senacie / Dostojny
Doktorancie / wielkiemu pisarzowi / fenomenalnego debiutu Różewicza / Wielkim
Współczesnym
• peryfraza – Wielki Współczesny
• użycie wielkich liter – Twych / Prześwietny Senat
Uwaga.
• Podanie tylko środków językowych lub samych przykładów z tekstu nie jest punktowane.
• Wszystkie wskazane środki językowe muszą odnosić się do etykiety językowej.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 3 punkty.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 4. (0–3)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]
zawartych w nich informacji.
środki językowe i ich funkcje w tekście.
a)
Schemat punktowania
1 p. – wskazanie trzech poprawnych określeń.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C, D, F
Uwaga.
Wskazanie nawet jednej nieprawidłowej odpowiedzi przy trzech prawidłowych skutkuje
przyznaniem 0 punktów.
b)
Schemat punktowania
2 p. – wskazanie dwóch środków językowych i zilustrowanie każdego z nich właściwym
przykładem.
1 p. – wskazanie jednego środka językowego i zilustrowanie go właściwym przykładem.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• bezpośredni zwrot / formy adresatywne / apostrofy / formy grzecznościowe – nadać Tobie /
Dostojny Doktorancie / Panie Rektorze
• epitety lub inne określenia nacechowane pozytywnie – Prześwietny Senacie / Dostojny
Doktorancie / wielkiemu pisarzowi / fenomenalnego debiutu Różewicza / Wielkim
Współczesnym
• peryfraza – Wielki Współczesny
• użycie wielkich liter – Twych / Prześwietny Senat
Uwaga.
• Podanie tylko środków językowych lub samych przykładów z tekstu nie jest punktowane.
• Wszystkie wskazane środki językowe muszą odnosić się do etykiety językowej.
Zadanie 5 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B, a następnie 1., 2. albo 3.
W wypowiedzeniu W tomach poetyckich „Niepokój” i „Czerwona rękawiczka” wypowiadał
się w imieniu swojego pokolenia, dokonując gorzkiego obrachunku z minioną wojenną
przeszłością dominuje funkcja
autor przemówienia wyraża w tym
1. wypowiedzeniu swoją opinię na temat
A. impresywna, twórczości Tadeusza Różewicza.
wypowiedzenie to zawiera informacje
ponieważ 2. o konkretnych tomach poetyckich Tadeusza
Różewicza.
B. ekspresywna, wypowiedzenie to w bezpośredni sposób
3. zmusza odbiorców do uznania argumentów
mówcy.
MPO_7P
Tekst do zadań 6.–12.
Wojciech Bonowicz
Profesja stulecia
Od dawna chodzi mi po głowie pomysł, żeby założyć biuro tłumaczeń. Pełna nazwa
brzmiałaby: Biuro Tłumaczeń w Języku Polskim. Nie „na język”, ale właśnie „w języku”.
Ludzie przychodziliby do mnie z tekstami, które gdzieś przeczytali lub usłyszeli, a ja bym im
tłumaczył, co autorzy mieli na myśli. Robota beznadziejna, ale społecznie pożyteczna. Stawki
byłyby niewygórowane, bo jednak zależałoby mi, by klientów przychodziło jak najwięcej. Dla
tych, którzy przynosiliby współczesne wiersze – rabat.
Tłumacz to zawód XXI wieku, mówił Ryszard Kapuściński, mając oczywiście na myśli
przekłady z jednego języka na drugi. Świat by zamarł, gdyby nagle zabrakło tych wszystkich
pracowitych, upartych, często źle opłacanych mediatorów. Ale sądzę, że dziś równie potrzebni
są tłumacze wewnątrzjęzykowi. Może na uczelniach należałoby stworzyć odpowiednie
kierunki – rodzaj połączenia językoznawstwa, filozofii i psychologii? Tłumacze, którzy
zdecydowaliby się na takie studia, musieliby być biegli w różnych dziedzinach. […]
Bardzo potrzeba dziś mediatorów w wojnach wewnętrznych. Oczywiście mediacje tego
rodzaju nie są możliwe przed kamerami czy na forach internetowych. Tylko w zaciszu gabinetu,
twarzą w twarz, da się może jeszcze coś wytłumaczyć. „Posłuchajmy się!” – apeluje
o. Wacław Hryniewicz w […] książce Wiara w oczekiwaniu. Słuchać się nawzajem jest jednak
coraz trudniej. Gdyby rzecz całą wyłożył nam ktoś neutralny, z dyplomem uprawniającym do
tego typu mediacji, może byśmy posłuchali.
No dobrze. A co z przypadkami, kiedy ktoś mówi, ale nie wie, o co mu chodzi? Wielu ludzi
powtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają z innym
przypadkowym słowem… Ich wypowiedzi często przypominają anonimy wyklejane na
kartkach z fragmentów powycinanych z gazet. Czasem ich cel jest podobny jak owych
anonimów: ośmieszyć, wystraszyć, zagrozić. Co w takich sytuacjach ma zrobić tłumacz?
Myślę, że nawet pokazanie samej techniki wiele wyjaśnia. Potem trzeba by wytłumaczyć,
skąd się te „anonimy” biorą. Może jest w człowieku potrzeba takiego „klejenia”? Może coś
w ten sposób chce ratować? Przed czymś się broni? Wyobraźmy sobie i taką sytuację: do
mojego biura tłumaczeń przychodzi publicysta N.N.2, kładzie na biurku numer pisma, w którym
publikuje, i prosi: „Tak mi się tu napisało. Może mi pan wytłumaczyć, o co mi właściwie szło?”.
Pewnie się zastanawiacie, dlaczego za tłumaczenie współczesnych wierszy miałby być
rabat. Po pierwsze – żeby pobudzić zainteresowanie wierszami. Słówko „rabat” ciągle ma
niezdrową siłę przyciągania. Po drugie – wiersze, choćby nie wiem jak wydawały się trudne,
skomplikowane formalnie, gęste od nakładających się na siebie sensów, dużo łatwiej
wytłumaczyć niż większość tego, co się dookoła mówi i wypisuje.
PS Tylko mi niczego jeszcze nie wysyłajcie. Na razie biuro nie jest otwarte.
Na podstawie: Wojciech Bonowicz, Profesja stulecia, „Tygodnik Powszechny” 2016, nr 42.
2
N.N. – skrót oznaczający kogoś nieznanego, anonimowego, stosowany również w celu uniknięcia podania
nazwiska.
MPO_7P
- A. impresywna, twórczości Tadeusza Różewicza. wypowiedzenie to zawiera informacje ponieważ 2. o konkretnych tomach poetyckich Tadeusza Różewicza.
- B. ekspresywna, wypowiedzenie to w bezpośredni sposób 3. zmusza odbiorców do uznania argumentów mówcy. MPO_7P Tekst do zadań 6.–12. Wojciech Bonowicz Profesja stulecia Od dawna chodzi mi po głowie pomysł, żeby założyć biuro tłumaczeń. Pełna nazwa brzmiałaby: Biuro Tłumaczeń w Języku Polskim. Nie „na język”, ale właśnie „w języku”. Ludzie przychodziliby do mnie z tekstami, które gdzieś przeczytali lub usłyszeli, a ja bym im tłumaczył, co autorzy mieli na myśli. Robota beznadziejna, ale społecznie pożyteczna. Stawki byłyby niewygórowane, bo jednak zależałoby mi, by klientów przychodziło jak najwięcej. Dla tych, którzy przynosiliby współczesne wiersze – rabat. Tłumacz to zawód XXI wieku, mówił Ryszard Kapuściński, mając oczywiście na myśli przekłady z jednego języka na drugi. Świat by zamarł, gdyby nagle zabrakło tych wszystkich pracowitych, upartych, często źle opłacanych mediatorów. Ale sądzę, że dziś równie potrzebni są tłumacze wewnątrzjęzykowi. Może na uczelniach należałoby stworzyć odpowiednie kierunki – rodzaj połączenia językoznawstwa, filozofii i psychologii? Tłumacze, którzy zdecydowaliby się na takie studia, musieliby być biegli w różnych dziedzinach. […] Bardzo potrzeba dziś mediatorów w wojnach wewnętrznych. Oczywiście mediacje tego rodzaju nie są możliwe przed kamerami czy na forach internetowych. Tylko w zaciszu gabinetu, twarzą w twarz, da się może jeszcze coś wytłumaczyć. „Posłuchajmy się!” – apeluje o. Wacław Hryniewicz w […] książce Wiara w oczekiwaniu. Słuchać się nawzajem jest jednak coraz trudniej. Gdyby rzecz całą wyłożył nam ktoś neutralny, z dyplomem uprawniającym do tego typu mediacji, może byśmy posłuchali. No dobrze. A co z przypadkami, kiedy ktoś mówi, ale nie wie, o co mu chodzi? Wielu ludzi powtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają z innym przypadkowym słowem… Ich wypowiedzi często przypominają anonimy wyklejane na kartkach z fragmentów powycinanych z gazet. Czasem ich cel jest podobny jak owych anonimów: ośmieszyć, wystraszyć, zagrozić. Co w takich sytuacjach ma zrobić tłumacz? Myślę, że nawet pokazanie samej techniki wiele wyjaśnia. Potem trzeba by wytłumaczyć, skąd się te „anonimy” biorą. Może jest w człowieku potrzeba takiego „klejenia”? Może coś w ten sposób chce ratować? Przed czymś się broni? Wyobraźmy sobie i taką sytuację: do mojego biura tłumaczeń przychodzi publicysta N.N.2, kładzie na biurku numer pisma, w którym publikuje, i prosi: „Tak mi się tu napisało. Może mi pan wytłumaczyć, o co mi właściwie szło?”. Pewnie się zastanawiacie, dlaczego za tłumaczenie współczesnych wierszy miałby być rabat. Po pierwsze – żeby pobudzić zainteresowanie wierszami. Słówko „rabat” ciągle ma niezdrową siłę przyciągania. Po drugie – wiersze, choćby nie wiem jak wydawały się trudne, skomplikowane formalnie, gęste od nakładających się na siebie sensów, dużo łatwiej wytłumaczyć niż większość tego, co się dookoła mówi i wypisuje. PS Tylko mi niczego jeszcze nie wysyłajcie. Na razie biuro nie jest otwarte. Na podstawie: Wojciech Bonowicz, Profesja stulecia, „Tygodnik Powszechny” 2016, nr 42. 2 N.N. – skrót oznaczający kogoś nieznanego, anonimowego, stosowany również w celu uniknięcia podania nazwiska. MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 5. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu ([…]
zawartych w nich informacji.
ekspresywną […]).
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
B1Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 1 punkt.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 5. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu ([…]
zawartych w nich informacji.
ekspresywną […]).
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
B1
Zadanie 6 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Co jest głównym przedmiotem rozważań autora tekstu? Zaznacz właściwą odpowiedź
spośród podanych.
A. Funkcje anonimów w debacie publicznej.
B. Rola tłumaczy w wielojęzycznym świecie.
C. Niemożność wzajemnego zrozumienia się i jej przyczyny.
D. Stosowanie manipulacji przez nadawców tekstów wobec odbiorców.
- A. Funkcje anonimów w debacie publicznej.
- B. Rola tłumaczy w wielojęzycznym świecie.
- C. Niemożność wzajemnego zrozumienia się i jej przyczyny.
- D. Stosowanie manipulacji przez nadawców tekstów wobec odbiorców.
Pokaż odpowiedź
Zadanie 6. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
COdpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 1 punkt.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 6. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
C
Zadanie 7 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Wyjaśnij, na czym – zdaniem autora – polegałaby rola „tłumaczy w języku polskim”.
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
Pokaż odpowiedź
Zadanie 7. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Rola tłumaczy w języku polskim polegałaby na objaśnianiu tekstu, tłumaczeniu, jakie były
intencje autora.
• Rola takich tłumaczy polegałaby na rozwiązywaniu problemów związanych z komunikacją
i zrozumieniem się nawzajem.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 1 punkt.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 7. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Rola tłumaczy w języku polskim polegałaby na objaśnianiu tekstu, tłumaczeniu, jakie były
intencje autora.
• Rola takich tłumaczy polegałaby na rozwiązywaniu problemów związanych z komunikacją
i zrozumieniem się nawzajem.
Zadanie 8 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Wojciecha
Bonowicza. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
Współczesna poezja posługuje się prostszym językiem niż
1. P F
publicystyka.
Tylko dyskusja publiczna umożliwia dogłębne wyjaśnienie
2. P F
skrajnie różnych stanowisk.
Pomysł stworzenia Biura Tłumaczeń w Języku Polskim jest
3. ironicznym komentarzem do aktualnych problemów P F
w komunikowaniu się.
Pokaż odpowiedź
Zadanie 8. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. FAŁSZ
2. FAŁSZ
3. PRAWDAOdpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 1 punkt.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 8. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
zawartych w nich informacji.
wydzielonych przez siebie fragmentów […].
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
1. FAŁSZ
2. FAŁSZ
3. PRAWDA
Zadanie 9 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
a) Wyjaśnij sens tytułu Profesja stulecia w kontekście całego tekstu.
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
b) Wyjaśnij znaczenie wyrazu mediatorów użytego w poniższym zdaniu.
Bardzo potrzeba dziś mediatorów w wojnach wewnętrznych.
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 9. (0–2)
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie znaczenie wyrazów […]) oraz wydzielonych
zawartych w nich informacji. przez siebie fragmentów […];
3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia
słów.
a)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie tytułu.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Tytuł „Profesja stulecia” w ironiczny sposób ukazuje, z czym ma problem współczesne
społeczeństwo. Jest nim brak zrozumienia sensu wypowiedzi innych osób, którzy posługują
się tym samym językiem.
• Tytuł „Profesja stulecia” sugeruje, iż autor tekstu dostrzega wszechobecne problemy
w komunikowaniu się z innymi ludźmi, a zawód tłumacz w języku polskim rozwiązałby je
poprzez wyjaśnienie, co nadawca chciał przekazać.
b)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie znaczenia.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Wojny wewnętrzne polegają na braku umiejętności wzajemnego słuchania się oraz
rozumienia. „Mediatorzy” w kontekście tekstu są osobami z założenia postronnymi, które
miałyby wysłuchać wszystkich stron konfliktu oraz spokojnie wytłumaczyć sens wypowiedzi
każdej z osób.
• Mediatorzy to osoby pośredniczące w rozwiązywaniu, łagodzeniu pewnych sporów,
wewnętrznych konfliktów, ułatwiające właściwą wzajemną komunikację językową.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 2 punkty.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 9. (0–2)
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie znaczenie wyrazów […]) oraz wydzielonych
zawartych w nich informacji. przez siebie fragmentów […];
3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia
słów.
a)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie tytułu.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Tytuł „Profesja stulecia” w ironiczny sposób ukazuje, z czym ma problem współczesne
społeczeństwo. Jest nim brak zrozumienia sensu wypowiedzi innych osób, którzy posługują
się tym samym językiem.
• Tytuł „Profesja stulecia” sugeruje, iż autor tekstu dostrzega wszechobecne problemy
w komunikowaniu się z innymi ludźmi, a zawód tłumacz w języku polskim rozwiązałby je
poprzez wyjaśnienie, co nadawca chciał przekazać.
b)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne wyjaśnienie znaczenia.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Wojny wewnętrzne polegają na braku umiejętności wzajemnego słuchania się oraz
rozumienia. „Mediatorzy” w kontekście tekstu są osobami z założenia postronnymi, które
miałyby wysłuchać wszystkich stron konfliktu oraz spokojnie wytłumaczyć sens wypowiedzi
każdej z osób.
• Mediatorzy to osoby pośredniczące w rozwiązywaniu, łagodzeniu pewnych sporów,
wewnętrznych konfliktów, ułatwiające właściwą wzajemną komunikację językową.
Zadanie 10 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Na podstawie tekstu podaj przykład nieetycznego posługiwania się językiem.
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
Pokaż odpowiedź
Zadanie 10. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie wydzielonych przez siebie fragmentów […];
zawartych w nich informacji. 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte.
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Złe intencje wypowiedzi: ośmieszenie, zastraszenie kogoś.
• Nieetyczne posługiwanie się językiem polskim polega m.in. na wykorzystywaniu go w celu
ośmieszenia, wystraszenia.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 1 punkt.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 10. (0–1)
Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie wydzielonych przez siebie fragmentów […];
zawartych w nich informacji. 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych
tekstach informacje zarówno jawne, jak
i ukryte.
Schemat punktowania
1 p. – poprawna odpowiedź.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Złe intencje wypowiedzi: ośmieszenie, zastraszenie kogoś.
• Nieetyczne posługiwanie się językiem polskim polega m.in. na wykorzystywaniu go w celu
ośmieszenia, wystraszenia.
Zadanie 11 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Przeczytaj zdania.
Wielu ludzi powtarza jak papugi. Więcej: łapią jakieś słowo czy sformułowanie, sklejają
z innym przypadkowym słowem…
a) Wyjaśnij, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych w powyższych zdaniach.
………………………………………………………………………………………………...…
……………………………………………………………………………………………...……
b) Przekształć powyższe zdania tak, aby uniknąć użycia sformułowań potocznych.
………………………………………………………………………………………………...…
……………………………………………………………………………………………...……
Pokaż odpowiedź
Zadanie 11. (0–2)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]
środki językowe i ich funkcje w tekście;
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia
zawartych w nich informacji. słów;
3.8) odróżnia słownictwo neutralne od
emocjonalnego i wartościującego, oficjalne
od swobodnego.
1.7) wykonuje różne działania na tekście
cudzym […].
III. Tworzenie wypowiedzi. Umiejętność z III etapu edukacyjnego
2.2) sprawnie posługuje się oficjalną […]
odmianą polszczyzny […].
a)
Schemat punktowania
1 p. – wyjaśnienie, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Zastosowanie sformułowań potocznych ma na celu pokazanie, jakim językiem włada
społeczeństwo, oraz jest adekwatnym sposobem opisania zachowań ludzi podczas
komunikowania się.
• W celu wzmocnienia funkcji ekspresywnej zdania. Autor pogardliwie traktuje takie
zachowanie, co podkreśla odpowiednimi sformułowaniami.
b)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne przekształcenie zdań.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
• Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: wybiera/wyjmuje z kontekstu słowo czy
sformułowanie, łącząc je z innym przypadkowym słowem.
• Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: napotykają jakieś słowo czy sformułowanie, łączą
z innym przypadkowym słowem.
Uwaga.
Przekształceniu z języka potocznego muszą ulec trzy elementy: „powtarza jak papugi”,
„łapią”, „sklejają z innym”, należy przy tym zachować pełny sens zdań. Zdający może zmienić
strukturę zdania.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 2 punkty.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 11. (0–2)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]
środki językowe i ich funkcje w tekście;
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 3.1) analizuje i definiuje […] znaczenia
zawartych w nich informacji. słów;
3.8) odróżnia słownictwo neutralne od
emocjonalnego i wartościującego, oficjalne
od swobodnego.
1.7) wykonuje różne działania na tekście
cudzym […].
III. Tworzenie wypowiedzi. Umiejętność z III etapu edukacyjnego
2.2) sprawnie posługuje się oficjalną […]
odmianą polszczyzny […].
a)
Schemat punktowania
1 p. – wyjaśnienie, czemu służy zastosowanie sformułowań potocznych.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Zastosowanie sformułowań potocznych ma na celu pokazanie, jakim językiem włada
społeczeństwo, oraz jest adekwatnym sposobem opisania zachowań ludzi podczas
komunikowania się.
• W celu wzmocnienia funkcji ekspresywnej zdania. Autor pogardliwie traktuje takie
zachowanie, co podkreśla odpowiednimi sformułowaniami.
b)
Schemat punktowania
1 p. – poprawne przekształcenie zdań.
0 p. – odpowiedź niepoprawna lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
• Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: wybiera/wyjmuje z kontekstu słowo czy
sformułowanie, łącząc je z innym przypadkowym słowem.
• Wielu ludzi bezmyślnie powtarza. Więcej: napotykają jakieś słowo czy sformułowanie, łączą
z innym przypadkowym słowem.
Uwaga.
Przekształceniu z języka potocznego muszą ulec trzy elementy: „powtarza jak papugi”,
„łapią”, „sklejają z innym”, należy przy tym zachować pełny sens zdań. Zdający może zmienić
strukturę zdania.
Zadanie 12 · 3 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Napisz streszczenie tekstu liczące 40–60 słów.
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
……….…………………………………………………………………………………………..
MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 12. (0–3)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia
zawartych w nich informacji. i twierdzenia w tekście argumentacyjnym,
dokonuje jego logicznego streszczenia.
Zdający:
III. Tworzenie wypowiedzi 1.7) wykonuje różne działania na tekście
cudzym ([…] streszcza […]).
Schemat punktowania
3 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
adekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów.
2 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.
1 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności
streszczenia.
0 p. – odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Bonowicz w swoim tekście porusza problem komunikacji między ludźmi mówiącymi tym
samym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza
„z polskiego na nasze”. Taki mediator wyjaśniałby nieporozumienia wynikające z braku
umiejętności wzajemnego słuchania. Ponadto autor przywołuje sytuacje, w których mówiący
sami nie wiedzą, o czym mówią, lub używają języka w sposób nieetyczny.
• Coraz trudniej nam się porozumieć, chociaż mówimy tym samym językiem. Autor zauważa
ten problem i w żartach chce powołać biuro tłumaczeń wewnątrzjęzykowych. Skoro często
nie rozumiemy się nawzajem, potrzebujemy także mediatorów, żeby rozstrzygnęli spory
mające podłoże językowe. Bezrefleksyjnie wykorzystujemy schematy w wypowiedziach.
Przez to obecnie nawet poezję łatwiej zrozumieć niż publicystykę. Taki tłumacz to faktycznie
zawód z przyszłością.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 3 punkty.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 12. (0–3)
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia
zawartych w nich informacji. i twierdzenia w tekście argumentacyjnym,
dokonuje jego logicznego streszczenia.
Zdający:
III. Tworzenie wypowiedzi 1.7) wykonuje różne działania na tekście
cudzym ([…] streszcza […]).
Schemat punktowania
3 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
adekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów.
2 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.
1 p. – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności
streszczenia.
0 p. – odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
• Bonowicz w swoim tekście porusza problem komunikacji między ludźmi mówiącymi tym
samym językiem. Ironicznie proponuje rozwiązanie: utworzenie zawodu tłumacza
„z polskiego na nasze”. Taki mediator wyjaśniałby nieporozumienia wynikające z braku
umiejętności wzajemnego słuchania. Ponadto autor przywołuje sytuacje, w których mówiący
sami nie wiedzą, o czym mówią, lub używają języka w sposób nieetyczny.
• Coraz trudniej nam się porozumieć, chociaż mówimy tym samym językiem. Autor zauważa
ten problem i w żartach chce powołać biuro tłumaczeń wewnątrzjęzykowych. Skoro często
nie rozumiemy się nawzajem, potrzebujemy także mediatorów, żeby rozstrzygnęli spory
mające podłoże językowe. Bezrefleksyjnie wykorzystujemy schematy w wypowiedziach.
Przez to obecnie nawet poezję łatwiej zrozumieć niż publicystykę. Taki tłumacz to faktycznie
zawód z przyszłością.
Zadanie 13 · 50 punktówOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Tęsknota – siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści
Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Bolesław Prus
Lalka
Wokulski usiadł na kanapie i oparłszy głowę o ścianę, mówił jakby do siebie:
– Nie masz pojęcia, co ja wycierpiałem, oddalony od wszystkich, niepewny, czy już kogo
zobaczę, tak strasznie samotny. […] Nalej mi wina, Ignacy.
Wypił, zaczął znowu chodzić po pokoju i mówić przyciszonym głosem:
– Pierwszy raz spadło to na mnie w czasie przeprawy przez Dunaj, trwającej od wieczora
do nocy. Płynąłem sam i Cygan przewoźnik. Nie mogąc rozmawiać, przypatrywałem się
okolicy. Były w tym miejscu piaszczyste brzegi jak u nas. I drzewa podobne do naszych wierzb,
wzgórza porośnięte leszczyną i kępy lasów sosnowych. Przez chwilę zdawało mi się, że jestem
w kraju i że nim noc zapadnie, znowu was zobaczę. Noc zapadła, ale jednocześnie zniknęły mi
z oczu brzegi. Byłem sam na ogromnej smudze wody, w której odbijały się nikłe gwiazdy.
Wówczas przyszło mi na myśl, że tak daleko jestem od domu, że dziś ostatnim między
mną i wami łącznikiem są tylko te gwiazdy, że w tej chwili u was może nikt nie patrzy na nie,
nikt o mnie nie pamięta, nikt... Uczułem jakby wewnętrzne rozdarcie i wtedy dopiero
przekonałem się, jak głęboką mam ranę w duszy.
– Prawda, że nigdy nie interesowały mnie gwiazdy – szepnął pan Ignacy.
– Od tego dnia uległem dziwnej chorobie – mówił Wokulski. – Dopóki rozpisywałem listy,
robiłem rachunki, odbierałem towary, rozsyłałem moich ajentów, dopókim bodaj dźwigał
i wyładowywał zepsute wozy albo czuwał nad skradającym się grabieżcą, miałem względny
spokój. Ale gdym oderwał się od interesów, a nawet gdym na chwilę złożył pióro, czułem ból,
jakby mi – czy ty rozumiesz, Ignacy? – jakby mi ziarno piasku wpadło do serca. Bywało,
chodzę, jem, rozmawiam, myślę przytomnie, rozpatruję się w pięknej okolicy, nawet śmieję się
i jestem wesół, a mimo to czuję jakieś tępe ukłucie, jakiś drobny niepokój, jakąś nieskończenie
małą obawę.
Ten stan chroniczny, męczący nad wszelki wyraz, lada okoliczność rozdmuchiwała
w burzę. Drzewo znajomej formy, jakiś obdarty pagórek, kolor obłoku, przelot ptaka, nawet
powiew wiatru, bez żadnego zresztą powodu, budził we mnie tak szaloną rozpacz, że uciekałem
od ludzi. Szukałem ustroni tak pustej, gdzie bym mógł upaść na ziemię i, nie podsłuchany przez
nikogo, wyć z bólu jak pies.
Czasami w tej ucieczce przed samym sobą doganiała mnie noc. Wtedy spoza krzaków,
zwalonych pni i rozpadlin wychodziły naprzeciw mnie jakieś szare cienie i smutnie kiwały
głowami o wyblakłych oczach. A wszystkie szelesty liści, daleki turkot wozów, szmery wód
zlewały się w jeden głos żałosny, który mnie pytał: „Przechodniu nasz, ach! co się z tobą
stało?...”
Ach, co się ze mną stało...
– Nic nie rozumiem – przerwał Ignacy. – Cóż to za szał?
– Co?... Tęsknota.
– Za czym?
Wokulski drgnął.
– Za czym? No... za wszystkim... za krajem...
Bolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.
MPO_7P
Temat 2. Co może sprawić, że człowiek czuje się szczęśliwy i spełniony? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu powieści Noce i dnie Marii
Dąbrowskiej oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Maria Dąbrowska
Noce i dnie
[Barbara] brała się do tej lub owej roboty, śpiewała i cieszyła się, że żyje. Gdyż była młoda
i miała Bogumiła. O tak, mogła śmiało dziękować losom, że wyszedłszy za mąż bez miłości,
jego właśnie dostała. Bogumił był jej pociechą i ucieczką przed koszmarami, Bogumił
okazywał jej ten podziw i to uznanie, których potrzebowała. A kiedy czasem sama się przed
nim kajała3, że nie jest dosyć dobrą dla niego gospodynią – odpowiadał, że nie dba o to wcale.
– Jak to – mówiła – nie dbasz, kiedy ja przecież widzę, w jakim jesteś dobrym humorze,
jak ci nastawiają przekąsek, napitków. Na pewno chciałbyś, żebym ja była gospodarna.
– Owszem – odpowiadał – lubię i to. Kto by tego nie lubił. Ale lubię tak samo żyć i bez
tego. Mógłbym jeść co dzień to samo, spać na ziemi. […] Ja się do wszystkiego w życiu
przyzwyczaiłem i nie przejmuję się tymi rzeczami.
– A czym ty się przejmujesz? – pytała przypomniawszy sobie, ile dziedzin życia wartych
zajmowania się nimi nie istnieje dla niego.
– Tobą – odpowiadał niezmiennie, a z takim zawsze wyrazem głosu i twarzy, jakby to nie
było słowo zwyczajne, lecz jakiś akt strzelisty4 do uwielbianych bogów.
– Nieprawda – mówiła, powstrzymując się od śmiechu i udając, że się oburza na taką
zalotność nie w porę. – Ja wiem dobrze – dodawała – co jest dla ciebie ważniejsze. Buraki.
– Ano tak – przyznawał ze śmiechem. – Ano tak.
I rzeczywiście, żył swoją robotą na podwórzu i w polu do takiego stopnia, jakby od jej
przebiegu zależała nie tylko zamożność właścicieli dóbr Krępa i jaka taka pomyślność ich
obojga – lecz losy świata. […]
Tak było, a jednak prawdę mówił, gdy mówił do swej żony: „Tobą. Tobą się tylko
przejmuję”.
Bo choć ubogie, niepełne i mało rzeczy tego świata obejmujące, wydawało się pani
Barbarze jego życie, to jednak żył on więcej niż jednym życiem, żył dwoma i obu im oddawał
się pełną piersią; wszystek poświęcał się miłości i wszystek poświęcał się pracy. […]
Nie miał on czasu, by tyle z panią Barbarą przebywać, ile chciał, lecz i w najkrótszą chwilę
umiał okazać żarliwość, której inny by nie zmieścił w obszernym dniu miłości. Gdy się spóźniał
na obiad lub kolację, pani Barbara, która lubiła, żeby wszystko było na porę, nie mogła go się
doczekać i wychodziła czasem za próg, a bywało, że i dalej ku drodze, skąd miał przybyć.
– Co tu robisz? – pytał nadchodząc, a ona mówiła: – Czekam na ciebie. – Albo: Chciałam
wyjrzeć na ciebie.
Zaś on nie mógł po prostu w to uwierzyć, nie posiadał się z radości i mówił: – To dopiero
ja dziś jestem szczęśliwy.
Maria Dąbrowska, Noce i dnie, t.1, Warszawa 1975.
3
Kajać się – przyznawać się do winy.
4
Akt strzelisty – rodzaj krótkiej modlitwy.
MPO_7P
WYPRACOWANIE
na temat nr …………
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
MPO_7P
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Tabelę wypełnia egzaminator!
Liczba punktów Suma Uzasadnienie przyznania 0 punktów
A. 0−3−6
rozprawka
B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18
interpretacja
A. 0−3−6−9
B. 0 − 5 − 10 − 15
C. 0−2−4
D. 0−3−6
E. 0−1−2
F. 0−2−4
G. 0−3−6
H. 0−2−4
MPO_7P
MPO_7P
- A. 0−3−6 rozprawka
- B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja
- A. 0−3−6−9
- B. 0 − 5 − 10 − 15
- C. 0−2−4
- D. 0−3−6
- E. 0−1−2
- F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 MPO_7P
Pokaż odpowiedź
Zadanie 13. (0–50)
Temat 1. Tęsknota – siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści
Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Temat 2. Co może sprawić, że człowiek czuje się szczęśliwy i spełniony? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu powieści Noce i dnie Marii
Dąbrowskiej oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co
najmniej 250 słów.
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi
1.1) odczytuje sens całego tekstu [...];
i wykorzystanie zawartych w nich
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacji.
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
II. Analiza i interpretacja tekstów
świata przedstawionego i bohatera […]
kultury.
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka)
[...] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
III. Tworzenie wypowiedzi.
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
Sformułowanie
stanowiska
wobec Uzasadnienie
A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H
rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
podanego
w poleceniu
Uzasadnienie
Zapis
trafne, Pełna
18 w pełni
Stanowisko jest szerokie spójność
Brak błędów poprawny
adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi
6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub
do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4
podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne
Uzasadnienie nieznaczne
w poleceniu nierażące błędy
12 trafne zaburzenia
spójności nierażące
i szerokie
Uzasadnienie Liczne
Stanowisko jest
8 trafne, błędy
częściowo Nie więcej Liczne błędy
ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące
adekwatne niż jeden Znaczne nierażące
3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub
do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne
kompozycji stosowny nieliczne
podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące
4 błędy
w poleceniu częściowe
rażące
Stanowisko jest
Brak
nieadekwatne Błędy
0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne
lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0
stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące
stanowiska
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
− pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
− trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
− szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
− wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu
tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),
− częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty
są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk
i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
− stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,
− częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi
pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
− niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.
Punktacja: maksymalnie 50 punktów.
Pełne zasady oceniania CKE
Zadanie 13. (0–50)
Temat 1. Tęsknota – siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści
Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Temat 2. Co może sprawić, że człowiek czuje się szczęśliwy i spełniony? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu powieści Noce i dnie Marii
Dąbrowskiej oraz wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co
najmniej 250 słów.
Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe
Zdający:
I. Odbiór wypowiedzi
1.1) odczytuje sens całego tekstu [...];
i wykorzystanie zawartych w nich
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacji.
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
II. Analiza i interpretacja tekstów
świata przedstawionego i bohatera […]
kultury.
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka)
[...] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
III. Tworzenie wypowiedzi.
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
Sformułowanie
stanowiska
wobec Uzasadnienie
A B C Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność
problemu stanowiska D E F Styl tekstu G H
rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu
podanego
w poleceniu
Uzasadnienie
Zapis
trafne, Pełna
18 w pełni
Stanowisko jest szerokie spójność
Brak błędów poprawny
adekwatne i pogłębione Brak błędów wypowiedzi
6 4 Kompozycja Styl 6 lub nieliczne lub
do problemu rzeczowych 6 2 lub 4 4
podanego funkcjonalna stosowny błędy nieliczne
Uzasadnienie nieznaczne
w poleceniu nierażące błędy
12 trafne zaburzenia
spójności nierażące
i szerokie
Uzasadnienie Liczne
Stanowisko jest
8 trafne, błędy
częściowo Nie więcej Liczne błędy
ale wąskie Zaburzenia Styl nierażące
adekwatne niż jeden Znaczne nierażące
3 2 3 funkcjonalności 1 2 częściowo 3 2 lub
do problemu błąd zaburzenia lub nieliczne
kompozycji stosowny nieliczne
podanego Uzasadnienie rzeczowy spójności błędy rażące
4 błędy
w poleceniu częściowe
rażące
Stanowisko jest
Brak
nieadekwatne Błędy
0 0 uzasadnienia 0 Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne
lub brak rzeczowe 0 0 0 0 0
stanowiska kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące błędy rażące
stanowiska
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
− pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
− trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
− szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
− wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu
tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),
− częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty
są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk
i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
− stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku
wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,
− częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi
pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
− niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.