Maj 2024 · Formuła 2015

Język polski 2024 — poziom podstawowy — Formuła 2015

Rozwiązuj zadania bezpośrednio na stronie, a następnie odsłoń odpowiedź zgodną z zasadami CKE. Wyjaśnienia krok po kroku będziemy uzupełniać sukcesywnie.

Zadania
13
Punkty
70
Poziom
Podstawowy

Zadania z arkusza

Zadania, odpowiedzi i wyjaśnienia

Najpierw rozwiąż zadanie samodzielnie. Następnie odsłoń podpowiedź, odpowiedź albo pełne rozwiązanie — zależnie od tego, czego teraz potrzebujesz.

Wersja arkusza

Arkusz standardowy

Zadanie 1 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

1. P F jednoznaczny. W tekście rozpatruje się zagadnienie kultury zarówno z perspektywy 2. P F starożytnej, jak i z perspektywy współczesnej.

Zadanie 1. (0–1) Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do tekstu Grzegorza Żuka. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe. Z prowadzonych w tekście rozważań wynika, że termin „kultura” jest 1. P F jednoznaczny. W tekście rozpatruje się zagadnienie kultury zarówno z perspektywy 2. P F starożytnej, jak i z perspektywy współczesnej.

Pokaż odpowiedź
Zadanie 1. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 20241 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. Zasady oceniania 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie FP

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 1. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 20241 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. Zasady oceniania 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie FP

Zadanie 2 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Grzegorza Żuka podaj dwie zalety kultury. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. EPOP-P1_100

Pokaż odpowiedź
Zadanie 2. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie dwóch zalet kultury. 1 pkt – trafne podanie jednej zalety kultury. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający wymieni więcej niż dwie zalety, to oceniane są dwie kolejne odpowiedzi, począwszy od pierwszej. 1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. 2022 poz. 1698). Przykładowe odpowiedzi • tworzy wspólnotę • odróżnia ludzi od innych istot żywych • pozwala się komunikować • jest nośnikiem ludzkich wartości • prowadzi człowieka do samopoznania • łączy pokolenia • umożliwia funkcjonowanie w społeczeństwie • umożliwia rozwój

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 2. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie dwóch zalet kultury. 1 pkt – trafne podanie jednej zalety kultury. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający wymieni więcej niż dwie zalety, to oceniane są dwie kolejne odpowiedzi, począwszy od pierwszej. 1 Rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie wymagań egzaminacyjnych dla egzaminu maturalnego przeprowadzanego w roku szkolnym 2022/2023 i 2023/2024 (Dz.U. 2022 poz. 1698). Przykładowe odpowiedzi • tworzy wspólnotę • odróżnia ludzi od innych istot żywych • pozwala się komunikować • jest nośnikiem ludzkich wartości • prowadzi człowieka do samopoznania • łączy pokolenia • umożliwia funkcjonowanie w społeczeństwie • umożliwia rozwój

Zadanie 3.1 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi zacytowany fragment. Autor: ................................................................................. Tytuł: .................................................................................. EPOP-P1_100

Pokaż odpowiedź
Zadanie 3.1. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający: zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela. Zasady oceniania 1 pkt – poprawne podanie nazwiska autora oraz tytułu utworu. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Uznaje się odpowiedzi A. Mickiewicz, Mickiewicz. 2) Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora skutkuje przyznaniem 0 pkt. Rozwiązanie Autor: Adam Mickiewicz Tytuł: Pan Tadeusz

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 3.1. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający: zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela. Zasady oceniania 1 pkt – poprawne podanie nazwiska autora oraz tytułu utworu. 0 pkt – odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Uznaje się odpowiedzi A. Mickiewicz, Mickiewicz. 2) Pomyłka w imieniu lub nazwisku autora skutkuje przyznaniem 0 pkt. Rozwiązanie Autor: Adam Mickiewicz Tytuł: Pan Tadeusz

Zadanie 3.2 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Czy zacytowany fragment utworu literackiego jest przykładem pionowego czy poziomego stylu komunikacji? W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do podanego fragmentu utworu oraz do artykułu Grzegorza Żuka. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................

Pokaż odpowiedź
Zadanie 3.2. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens […] tekstu […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający: zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela. Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna z odwołaniem do fragmentu Pana Tadeusza ORAZ do tekstu Grzegorza Żuka. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Rozwiązanie zadania 3.2. jest oceniane, nawet jeżeli zdający otrzyma 0 pkt za rozwiązanie zadania 3.1. 2) W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego Pana Tadeusza Adama Mickiewicza przyznaje się 0 punktów. 3) Jeżeli w odpowiedzi nie pojawi się nazwisko Grzegorza Żuka, ale z treści wynika, że zdający odnosi się trafnie do tekstu Kultura – komunikowanie wartości, wówczas uznaje się odpowiedź za poprawną. Przykładowe odpowiedzi • Poziomy. Każdy ze szlachciców mógł wyrazić swoje zdanie – nawet jeśli było ono odmienne od zdania pozostałych uczestników dialogu (Prusak – w przeciwieństwie do innych – bronił Sędziego). • Fragment jest przykładem poziomego, czyli demokratycznego – polegającego na równej pozycji uczestników – stylu komunikowania się. Świadczy o tym stosowanie w przywołanej wypowiedzi form językowych podkreślających równość uczestników spotkania (np. „bracia”). • Pionowy. Gerwazy przemawia do szlachty z pozycji autorytetu. Komunikuje jej, że Sędzia jest wrogiem. • Pionowy styl komunikowania się. Gerwazy namawia szlachtę do rozprawienia się z Soplicą, przemawia do nich z wyższością.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 3.2. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens […] tekstu […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. II. Analiza i interpretacja tekstów kultury. Zdający: zna teksty literackie i inne teksty kultury wskazane przez nauczyciela. Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna z odwołaniem do fragmentu Pana Tadeusza ORAZ do tekstu Grzegorza Żuka. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna lub niepełna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Rozwiązanie zadania 3.2. jest oceniane, nawet jeżeli zdający otrzyma 0 pkt za rozwiązanie zadania 3.1. 2) W przypadku błędu rzeczowego dotyczącego Pana Tadeusza Adama Mickiewicza przyznaje się 0 punktów. 3) Jeżeli w odpowiedzi nie pojawi się nazwisko Grzegorza Żuka, ale z treści wynika, że zdający odnosi się trafnie do tekstu Kultura – komunikowanie wartości, wówczas uznaje się odpowiedź za poprawną. Przykładowe odpowiedzi • Poziomy. Każdy ze szlachciców mógł wyrazić swoje zdanie – nawet jeśli było ono odmienne od zdania pozostałych uczestników dialogu (Prusak – w przeciwieństwie do innych – bronił Sędziego). • Fragment jest przykładem poziomego, czyli demokratycznego – polegającego na równej pozycji uczestników – stylu komunikowania się. Świadczy o tym stosowanie w przywołanej wypowiedzi form językowych podkreślających równość uczestników spotkania (np. „bracia”). • Pionowy. Gerwazy przemawia do szlachty z pozycji autorytetu. Komunikuje jej, że Sędzia jest wrogiem. • Pionowy styl komunikowania się. Gerwazy namawia szlachtę do rozprawienia się z Soplicą, przemawia do nich z wyższością.

Zadanie 4 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Spośród podanych określeń (A–E) wybierz i zaznacz trzy, które charakteryzują język tekstu Grzegorza Żuka. A. stosowanie wyliczeń B. wykorzystywanie wykrzyknień C. posługiwanie się przysłowiami D. używanie terminów naukowych E. przytaczanie znaczeń wyrazów obcych

  1. A. stosowanie wyliczeń
  2. B. wykorzystywanie wykrzyknień
  3. C. posługiwanie się przysłowiami
  4. D. używanie terminów naukowych
  5. E. przytaczanie znaczeń wyrazów obcych
Pokaż odpowiedź
Zadanie 4. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.4) wskazuje charakterystyczne cechy stylu danego tekstu, rozpoznaje zastosowane w nim środki językowe […]. Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym trzy poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 1 pkt. 2) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie ADE

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 4. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.4) wskazuje charakterystyczne cechy stylu danego tekstu, rozpoznaje zastosowane w nim środki językowe […]. Zasady oceniania 2 pkt – trzy poprawne odpowiedzi. 1 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 0 pkt – jedna poprawna odpowiedź lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym trzy poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 1 pkt. 2) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie ADE

Zadanie 5 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Dokończ zdanie. Wybierz i zaznacz właściwą odpowiedź. We fragmencie tekstu Grzegorza Żuka Słowo „kultura” wywodzi się od łacińskiego cultus, co oznacza ‘uprawa’ […] dominuje funkcja A. informatywna. B. ekspresywna. C. impresywna. D. poetycka. EPOP-P1_100

  1. A. informatywna.
  2. B. ekspresywna.
  3. C. impresywna.
  4. D. poetycka. EPOP-P1_100
Pokaż odpowiedź
Zadanie 5. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu (informatywną, poetycką, ekspresywną, impresywną […]). Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie A

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 5. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymaganie szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu (informatywną, poetycką, ekspresywną, impresywną […]). Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie A

Zadanie 6 · 3 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Napisz streszczenie tekstu Grzegorza Żuka Kultura – komunikowanie wartości, liczące 40–60 wyrazów. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. Tekst 2. Jarosław Działek, Monika Murzyn-Kupisz Artyści jako specyficzna grupa społeczna i zawodowa Słowa „artysta” używa się często bezrefleksyjnie w mediach i dokumentach strategicznych, odnosząc je do jednostek mających pewne umiejętności manualne i intelektualne, angażujących się w działania uznawane za „artystyczne” lub postrzeganych jako członkowie grupy zawodowej, ekonomicznej i społecznej wyróżniającej się specyficznym stylem życia, często określanej mianem „bohemy” czy też „cyganerii artystycznej”. Zapewne ze względu na aurę romantyzmu i wyjątkowości, która otacza działalność artystyczną oraz jej wytwory, trudno ująć termin „artysta” w jednoznaczne ramy definicyjne. Istnieje przecież wiele możliwych sposobów rozumienia artystów jako jednostek oraz członków specyficznej grupy zawodowej i społecznej. Rozumienie tego, kim jest artysta, rozciąga się między dwoma przeciwległymi biegunami: od uznania za artystę każdego, kto oddaje się działalności uznawanej za artystyczną, w czasie wolnym albo zawodowo, po zawężenie pojęcia „artysty” do grupy osób, dla których bycie artystą jest profesją: które legitymują się formalnym wykształceniem artystycznym, a działalność twórcza stanowi dla nich podstawowe źródło utrzymania. Trudności w zdefiniowaniu artystów mogą być również związane z napięciem wynikającym z uznania dóbr i usług kultury za wytwory swego rodzaju finezyjnego rzemiosła, którego EPOP-P1_100 praktykowanie wymaga przede wszystkim specyficznych umiejętności manualnych, czy też głównie za rezultat wyobraźni i poszukiwań intelektualnych, dla których praktyczne umiejętności odgrywają drugoplanową rolę. W tym kontekście trzeba wziąć pod uwagę długofalowe zmiany w pozycji społecznej artysty oraz równoległą ewolucję postaw wobec sztuki oraz istoty działań artystycznych, zachodzące od końca średniowiecza. W ciągu ostatnich pięciu wieków status artysty ewoluował od postrzegania go jako rzemieślnika o ukierunkowaniu artystycznym, wykonującego zawód pożądany, ale służebny i nie zawsze cieszący się prestiżem społecznym, poprzez pojmowanie artysty jako wyjątkowego, kreatywnego geniusza, następnie neurotycznego outsidera przynależącego do artystycznej cyganerii, po współczesne ujęcia postmodernistycznego celebryty i kreatywnego przedsiębiorcy. Tym zmianom towarzyszyło najpierw przeniesienie środka ciężkości z umiejętności i doświadczenia zawodowego na kwestie oryginalności i indywidualności form wyrazu, a obecnie – na potrzebę aktywnego angażowania się w odpowiednią, marketingowo efektywną prezentację siebie i swoich dzieł, na kształtowanie, a jednocześnie odpowiadanie na gusta publiczności, na wpisywanie się w oczekiwania arbitrów gustu oraz na zapewnianie odbiorcom możliwości przyjemnego spędzania czasu i rozrywki. Wyzwaniem dla pojmowania, kim jest artysta i jaka jest jego rola w społeczeństwie, jest też rosnąca, nie tylko w ostatnich latach, popularność tej ścieżki kariery zawodowej. Wiąże się to z dewaluacją1 pojęcia „artysta” i jego wyjątkowości, a w konsekwencji – z traktowaniem osób uprawiających sztukę jako wykonujących konkretny zawód. W innym ujęciu zauważa się, że zwiększające się grono pretendentów do tytułu artysty – jako konsekwencja m.in. oderwania się twórców od mecenasów bezpośrednio zamawiających dzieła sztuki, a także rozpowszechniania się wolności tworzenia i zmian technologicznych umożliwiających rozwój nowych prądów w sztuce – sprawia, że wiele osób tworzy, ale nie utrzymuje się z działalności artystycznej, jak również nie trafia ze swoją twórczością do szerszego grona odbiorców. Na podstawie: Jarosław Działek, Monika Murzyn-Kupisz, Artyści jako specyficzna grupa społeczna i zawodowa, [w:] tychże, Artyści w przestrzeni miejskiej Krakowa i Katowic, Kraków 2017. 1 Dewaluacja – obniżenie się wartości, znaczenia czegoś.

Pokaż odpowiedź
Zadanie 6. (0–3) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.6) wykonuje różne działania na tekście cudzym ([…] streszcza […]). Zasady oceniania 3 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba wyrazów. 2 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Grzegorz Żuk wypowiada się na temat roli i znaczenia kultury. Zauważa, że pojęcie kultury kształtuje się od czasów starożytnych i stopniowo rozszerza swój zakres. Dostrzega, że kultura jest czynnikiem tworzącym wspólnotę, ponieważ jest formą uniwersalnej komunikacji, która łączy ludzi w czasie i przestrzeni, pozwala dzielić wspólne wartości. Zwraca również uwagę, że kultura to ważny obszar ludzkiej aktywności twórczej i zawodowej. [60 wyrazów]

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 3 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 6. (0–3) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym, dokonuje jego logicznego streszczenia. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.6) wykonuje różne działania na tekście cudzym ([…] streszcza […]). Zasady oceniania 3 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba wyrazów. 2 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 pkt – ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 pkt – inna odpowiedź lub brak odpowiedzi. Przykładowa odpowiedź Grzegorz Żuk wypowiada się na temat roli i znaczenia kultury. Zauważa, że pojęcie kultury kształtuje się od czasów starożytnych i stopniowo rozszerza swój zakres. Dostrzega, że kultura jest czynnikiem tworzącym wspólnotę, ponieważ jest formą uniwersalnej komunikacji, która łączy ludzi w czasie i przestrzeni, pozwala dzielić wspólne wartości. Zwraca również uwagę, że kultura to ważny obszar ludzkiej aktywności twórczej i zawodowej. [60 wyrazów]

Zadanie 7 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Spośród podanych pytań (A–E) wybierz i zaznacz dwa, na które odpowiedź zawarto w tekście Jarosława Działka i Moniki Murzyn-Kupisz. A. Kiedy artysta potrzebuje mecenasa sztuki? B. W której epoce bycie artystą było nieopłacalne? C. Jakie znaczenia może przyjmować słowo „artysta”? D. Na czym polega redagowanie hasła słownikowego „bohema”? E. Czy zawód artysty jest coraz bardziej popularny? EPOP-P1_100

  1. A. Kiedy artysta potrzebuje mecenasa sztuki?
  2. B. W której epoce bycie artystą było nieopłacalne?
  3. C. Jakie znaczenia może przyjmować słowo „artysta”?
  4. D. Na czym polega redagowanie hasła słownikowego „bohema”?
  5. E. Czy zawód artysty jest coraz bardziej popularny? EPOP-P1_100
Pokaż odpowiedź
Zadanie 7. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. Zasady oceniania 2 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 1 pkt – jedna poprawna odpowiedź. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zdający zaznaczy trzy odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 1 pkt. 2) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie CE

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 7. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. Zasady oceniania 2 pkt – dwie poprawne odpowiedzi. 1 pkt – jedna poprawna odpowiedź. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwagi. 1) Jeżeli zdający zaznaczy trzy odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 1 pkt. 2) Jeżeli zdający zaznaczy cztery odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie CE

Zadanie 8 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie tekstu Jarosława Działka i Moniki Murzyn-Kupisz podaj trzy cechy, które na przestrzeni wieków pozwalały uznać jednostkę za przynależną do grupy artystów. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. ................................................................................................................................................. .................................................................................................................................................

Pokaż odpowiedź
Zadanie 8. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie trzech cech. 1 pkt – trafne podanie dwóch cech. 0 pkt – trafne podanie jednej cechy lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający wymieni więcej niż trzy cechy, to oceniane są trzy kolejne odpowiedzi, począwszy od pierwszej. Przykładowe odpowiedzi • wyjątkowe uzdolnienia (np. manualne) • kreatywność • oryginalność (twórczości lub sposobu życia) • autoprezentacja (autokreacja) • utrzymywanie się z działalności artystycznej • posiadanie umiejętności rzemieślniczych o charakterze artystycznym • zdolność do wytwarzania produktów artystycznych przydatnych ludziom • wykształcenie artystyczne

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 8. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie trzech cech. 1 pkt – trafne podanie dwóch cech. 0 pkt – trafne podanie jednej cechy lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający wymieni więcej niż trzy cechy, to oceniane są trzy kolejne odpowiedzi, począwszy od pierwszej. Przykładowe odpowiedzi • wyjątkowe uzdolnienia (np. manualne) • kreatywność • oryginalność (twórczości lub sposobu życia) • autoprezentacja (autokreacja) • utrzymywanie się z działalności artystycznej • posiadanie umiejętności rzemieślniczych o charakterze artystycznym • zdolność do wytwarzania produktów artystycznych przydatnych ludziom • wykształcenie artystyczne

Zadanie 9 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Na podstawie ostatniego akapitu tekstu Jarosława Działka i Moniki Murzyn-Kupisz podaj przyczynę i skutek zwiększania się grona pretendentów do tytułu artysty. Przyczyna: ............................................................................................................................... ................................................................................................................................................. Skutek: .................................................................................................................................... .................................................................................................................................................

Pokaż odpowiedź
Zadanie 9. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie przyczyny oraz skutku. 1 pkt – trafne podanie przyczyny ALBO skutku. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Przyczyna, np. • brak mecenasa • tworzenie niezależnie od zamówień / swoboda tworzenia • zmiany technologiczne / nowe prądy w sztuce Skutek, np. • działalność artystyczna nie stanowi źródła utrzymania • twórcy nie mają zbyt wielu odbiorców / nie są zbyt popularni

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 9. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu […] oraz wydzielonych przez siebie fragmentów […]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte; 1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia i twierdzenia w tekście argumentacyjnym […]. Zasady oceniania 2 pkt – trafne podanie przyczyny oraz skutku. 1 pkt – trafne podanie przyczyny ALBO skutku. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Przykładowe odpowiedzi Przyczyna, np. • brak mecenasa • tworzenie niezależnie od zamówień / swoboda tworzenia • zmiany technologiczne / nowe prądy w sztuce Skutek, np. • działalność artystyczna nie stanowi źródła utrzymania • twórcy nie mają zbyt wielu odbiorców / nie są zbyt popularni

Zadanie 10 · 1 punktOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Z 3. akapitu tekstu Jarosława Działka i Moniki Murzyn-Kupisz wypisz synonim wyrazu zawód. ................................................................................................................................................. EPOP-P1_100

Pokaż odpowiedź
Zadanie 10. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki językowe […] w tekście. Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie profesja

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 1 punkt.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 10. (0–1) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki językowe […] w tekście. Zasady oceniania 1 pkt – odpowiedź poprawna. 0 pkt – odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Rozwiązanie profesja

Zadanie 11 · 2 punktyOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — odpowiedź według zasad CKE

Które ze sformułowań zacytowanych z tekstu Jarosława Działka i Moniki Murzyn- -Kupisz to przykłady słownictwa neutralnego, a które – wartościującego? Wpisz każde ze sformułowań w odpowiednie miejsce w tabeli. formalne wykształcenie finezyjne rzemiosło długofalowe zmiany zawężenie pojęcia kreatywny geniusz Słownictwo neutralne Słownictwo wartościujące EPOP-P1_100 EPOP-P1_100 JĘZYK POLSKI Poziom podstawowy Test Formuła 2015 JĘZYK POLSKI Poziom podstawowy Test Formuła 2015 JĘZYK POLSKI Poziom podstawowy Test Formuła 2015

Pokaż odpowiedź
Zadanie 11. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki językowe i ich funkcje w tekście. 3.7) odróżnia słownictwo neutralne od […] wartościującego […]. Zasady oceniania 2 pkt – poprawne wpisanie w odpowiednie miejsce w tabeli wszystkich podanych sformułowań. 1 pkt – poprawne wpisanie w odpowiednie miejsce w tabeli co najmniej trzech podanych sformułowań. 0 pkt – poprawne wpisanie w odpowiednie miejsce w tabeli mniej niż trzech podanych sformułowań lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający wpisze pięć sformułowań tylko do jednej kolumny w tabeli, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie Słownictwo neutralne Słownictwo wartościujące formalne wykształcenie finezyjne rzemiosło długofalowe zmiany kreatywny geniusz zawężenie pojęcia

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 2 punkty.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 11. (0–2) Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymaganie ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.4) […] rozpoznaje zastosowane […] środki językowe i ich funkcje w tekście. 3.7) odróżnia słownictwo neutralne od […] wartościującego […]. Zasady oceniania 2 pkt – poprawne wpisanie w odpowiednie miejsce w tabeli wszystkich podanych sformułowań. 1 pkt – poprawne wpisanie w odpowiednie miejsce w tabeli co najmniej trzech podanych sformułowań. 0 pkt – poprawne wpisanie w odpowiednie miejsce w tabeli mniej niż trzech podanych sformułowań lub odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi. Uwaga. Jeżeli zdający wpisze pięć sformułowań tylko do jednej kolumny w tabeli, to za rozwiązanie zadania otrzymuje 0 pkt. Rozwiązanie Słownictwo neutralne Słownictwo wartościujące formalne wykształcenie finezyjne rzemiosło długofalowe zmiany kreatywny geniusz zawężenie pojęcia

Zadanie 12 · 50 punktówOdpowiedź zgodna z zasadami CKE · wyjaśnienie dodamy późniejJęzyk polski — wypracowanie według zasad CKE

Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie. Temat 1. Bunt czy pokora – którą postawę życiową powinien wybrać człowiek, by uczynić świat lepszym? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego utworu Adama Mickiewicza oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Adam Mickiewicz Adam Mickiewicz Dziady cz. III (1798–1855) – jeden z najwybitniejszych poetów polskich, SCENA III działacz polityczny, […] publicysta. KONRAD Dźwigasz mię! – ktoś ty? – strzeż się, sam spadniesz w te doły. Podaje rękę – lećmy – w górę jak ptak lecę – Mile oddycham wonią – promieniami świecę. Któż mi dał rękę? – dobrzy ludzie i anioły; Skądże litość, wam do mnie schodzić do tych dołów? Ludzie? – Ludźmi gardziłem, nie znałem aniołów. KS. PIOTR Módl się, bo strasznie Pańska dotknęła cię ręka. Usta, którymiś wieczny Majestat obraził, Te usta zły duch słowy szkaradnymi skaził; Słowa głupstwa, najsroższa dla mądrych ust męka, Oby ci policzone były za pokutę. Obyś o nich zapomniał – KONRAD Już są tam – wykute. KS. PIOTR Obyś, grzeszniku, nigdy sam ich nie wyczytał, Oby cię o znaczenie ich Bóg nie zapytał – Módl się; myśl twoja w brudne obleczona słowa, Jak grzeszna z tronu swego strącona królowa, Gdy w żebraczej odzieży, okryta popiołem, Odstoi czas pokuty swojej przed kościołem, Znowu na tron powróci, strój królewski wdzieje I większym niżli pierwej blaskiem zajaśnieje. Usnął – (klęka) – Twe miłosierdzie, Panie, jest bez granic. EPOP-P2_100 (pada krzyżem) Panie, otom ja sługa dawny, grzesznik stary, Sługa już spracowany i niezgodny1 na nic. Ten młody, zrób go za mnie sługą Twojej wiary, A ja za jego winy przyjmę wszystkie kary. On poprawi się jeszcze, on wsławi Twe Imię. Módlmy się, Pan nasz dobry! Pan ofiarę przyjmie. (modli się) (W bliskim kościele, za ścianą, zaczynają śpiewać pieśń Bożego Narodzenia. Nad Księdzem Piotrem Chór aniołów na nutę: «Anioł pasterzom mówił») CHÓR ANIOŁÓW (głosy dziecinne) Pokój temu domowi, Spoczynek grzesznikowi. Sługo! sługo pokorny, cichy, Wniosłeś pokój w dom pychy. Pokój temu domowi. ARCHANIOŁ PIERWSZY (na nutę: «Bóg nasz ucieczką») Panie, on zgrzeszył, przeciwko Tobie zgrzeszył on bardzo. ARCHANIOŁ DRUGI Lecz płaczą nad nim, modlą się za nim Twoi Anieli. ARCHANIOŁ PIERWSZY Tych zdepc, o Panie, tych złam, o Panie, którzy Twe święte sądy pogardzą, ARCHANIOŁ DRUGI Ale tym daruj, co świętych sądów Twych nie pojęli. […] CHÓR ANIOŁÓW Pan maluczkim objawia, Czego wielkim odmawia. Litość! litość! nad synem ziemi, On był między wielkiemi, Litość nad synem ziemi. ARCHANIOŁ DRUGI On sądów Twoich nie chodził badać jako ciekawy, Nie dla mądrości ludzkiej on badał, ani dla sławy. ARCHANIOŁ PIERWSZY On Cię nie poznał, on Cię nie uczcił, Panie nasz wielki! On Cię nie kochał, on Cię nie wezwał, nasz Zbawicielu! EPOP-P2_100 ARCHANIOŁ DRUGI Lecz on szanował imię Najświętszej Twej Rodzicielki. On kochał naród, on kochał wiele, on kochał wielu. Adam Mickiewicz, Dziady cz. III, [w:] tegoż, Dziady, Warszawa 1974. 1 Niezgodny – niezdatny. Temat 2. Co sprawia, że człowiek zyskuje szacunek innych ludzi? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanych fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Henryk Sienkiewicz (1846–1916) – pisarz, publicysta, Henryk Sienkiewicz laureat Literackiej Potop Nagrody Nobla. Fragment 1. Pani Skrzetuska mówiła panu Zagłobie: ojcze, a on jej: córuchno, choć wcale nie byli krewni. Jej rodzina mieszkała na Zadnieprzu, w dawnym państwie wiśniowieckim, a co do niego, Bóg jeden wiedział, skąd był rodem, gdyż sam rozmaicie o tym powiadał. Ale za czasów, gdy jeszcze była panną, Zagłoba znamienite jej oddał usługi i ze straszliwych niebezpieczeństw ratował, więc też oboje z mężem czcili go jako ojca i w całej okolicy niezmiernie był od wszystkich szanowany, tak dla obrotnego rozumu, jak i dla nadzwyczajnego męstwa, którego liczne w różnych wojnach […] dał dowody. Imię jego głośne było w całej Rzeczypospolitej – sam król kochał się w jego opowiadaniach i dowcipie […]. Fragment 2. – Przedstawiam wam, ojcaszku – rzekł Jan – stryjecznego mego, pana Stanisława Skrzetuskiego ze Skrzetuszewa, rotmistrza kaliskiego. – Waszmość pan tak do Jana podobny – odparł Zagłoba, mrugając oczyma i strząsając resztki snu z powiek – że gdzie bym waszmości spotkał, zaraz bym powiedział: „Skrzetuski!” Hej, co za gość w domu! – Miło mi zabrać znajomość z waćpanem dobrodziejem – odparł Stanisław – tym bardziej że imię znane mi było dobrze, bo je rycerstwo w całej Rzeczypospolitej ze czcią powtarza i za przykład podaje. – Nie chwaląc się, robiło się, co mogło, póki się siłę czuło w kościach. Jeszcze i teraz rad by człek wojny pokosztował […]. Ale czemu to waćpanowie tak strapieni jesteście, aż Janowi oblicze pobladło? – Stanisław straszne przywiózł wieści – odrzekł Jan. – Szwedzi weszli do Wielkopolski i już ją całkiem zajęli. EPOP-P2_100 Pan Zagłoba zerwał się z ławy, jakby mu czterdzieści lat ubyło, otworzył szeroko oczy i począł mimo woli macać się po boku, jakby szukając szabli. – Jak to? – rzekł – jak to: całą ją zajęli? – Bo ją wojewoda poznański i inni wydali pod Ujściem w ręce nieprzyjaciela – odparł Stanisław Skrzetuski. – Dla Boga!… Co waćpan mówisz!… Poddali się⁈… – Nie tylko się poddali, ale podpisali ugodę, w której wyrzekli się króla i Rzeczypospolitej… Odtąd tam ma już być Szwecja, nie Polska. – Na miłosierdzie boskie!… Na rany Ukrzyżowanego!… To się chyba świat kończy?… Co ja słyszę?… Jeszcześmy wczoraj z Janem mówili o tej groźbie od Szweda, bo były wieści, że idą, ale obaj byliśmy pewni, że to się na niczym skończy, a co najwięcej na wyrzeczeniu się tytułu króla szwedzkiego przez naszego pana, Jana Kazimierza. […] – Co myślisz czynić, Janie? – rzekł Stanisław. – Pewnie, że w domu nie ostanę […]. Żonę i dzieci trzeba będzie gdzie bezpiecznie umieścić. Pan Stabrowski, mój krewny, jest łowczym królewskim w Puszczy Białowieskiej i w Białowieży mieszka. Choćby cała Rzeczpospolita wpadła w moc nieprzyjaciół, to przecie tam nie trafią. Jutro zaraz żonę i dzieci wyślę. […] Tu zwrócił się do pana Zagłoby: – A wy, ojcze, pójdziecie z nami, czyli też Helenie zechcecie do puszczy towarzyszyć? – Ja? – odpowiedział pan Zagłoba – czy pójdę? chybaby mi nogi korzenie w ziemię puściły, wtedy bym nie poszedł, a i to jeszcze prosiłbym kogo, żeby mnie wykarczował. Tak mi się chce szwedzkiego mięsa znowu pokosztować jak wilkowi baraniny! Ha! szelmy, pludraki, pończoszniki!… […] Znam ja ich, ale i oni mnie znają… Nie może być inaczej, tylko się, szelmy, zwiedzieli, że Zagłoba się zestarzał. Tak? Poczekajcie! zobaczycie go jeszcze! […] Janie! radźmy prędzej, co czynić, bo już bym chciał na końskim grzbiecie siedzieć! Henryk Sienkiewicz, Potop, t. I, Warszawa 1977. EPOP-P2_100 Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Urszula Kozioł (ur. w 1931 r.) – poetka, pisarka, felietonistka, autorka utworów Urszula Kozioł dramatycznych dla Ulga na wiosnę dzieci i dorosłych. Jak dobrze wiosno że sobie radzisz beze mnie cóż to za szczęście że znasz chwilę liścia chwilę źdźbła zboża szarości ziemi i nieba – wszystko odbywa się tak jak być powinno i bez mojego bogudzięki udziału. Drzewa sobie się lęgną i sobie owady światło sobie i cienie sposobią się sobie jak mądre zwierzę że przyzywa zwierza i nie zawraca mi głowy o zgodę. Jakże cieszę się ziemio zuchelku1 wszechświata że tak sobie obiegasz oklepane osie nie dbając o to by mnie zadziwić czym nowym – a to dopiero byłaby parada! Mam więc z głowy przyloty ptaków i pór roku wzdęcia wód i powietrza wklęsanie mam z głowy cóż za ulga: świat może obejść się beze mnie może się obejść beze mnie człowieka. Urszula Kozioł, Ulga na wiosnę, [w:] tejże, Stany nieoczywistości, Warszawa 1999. 1 Zuchelek (gw.) – mały kawałek, cząstka; kęs czegoś. EPOP-P2_100 WYPRACOWANIE na temat nr ………… Miejsce dla egzaminatora .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ EPOP-P2_100 ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ EPOP-P2_100 .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ ............................................................................................................................... ________ .............................................................................................................................. ________ .............................................................................................................................. ________ ............................................................................................................................... ________ EPOP-P2_100 ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ EPOP-P2_100 ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................. ________ EPOP-P2_100 ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ .................................................................................................................................. ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ .................................................................................................................................. ________ EPOP-P2_100 ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ ................................................................................................................................... ________ Tabelę wypełnia egzaminator! Liczba punktów Suma Uzasadnienie przyznania 0 punktów rozprawka A. 0−3−6 B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja A. 0−3−6−9 B. 0 − 5 − 10 − 15 C. 0−2−4 D. 0−3−6 E. 0−1−2 F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 EPOP-P2_100 EPOP-P2_100 JĘZYK POLSKI Poziom podstawowy Wypracowanie Formuła 2015 JĘZYK POLSKI Poziom podstawowy Wypracowanie Formuła 2015 JĘZYK POLSKI Poziom podstawowy Wypracowanie Formuła 2015

  1. A. 0−3−6
  2. B. 0 − 4 − 8 − 12 − 18 interpretacja
  3. A. 0−3−6−9
  4. B. 0 − 5 − 10 − 15
  5. C. 0−2−4
  6. D. 0−3−6
  7. E. 0−1−2
  8. F. 0−2−4 G. 0−3−6 H. 0−2−4 EPOP-P2_100
Pokaż odpowiedź
Zadanie 12. (0–50) Temat 1. Bunt czy pokora – którą postawę życiową powinien wybrać człowiek, by uczynić świat lepszym? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego utworu Adama Mickiewicza oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Wskazówki do tematu nr 1. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołań do całego dramatu Dziady cz. III oraz do wybranego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem. • W przypadku Dziadów cz. III i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego. Temat 2. Co sprawia, że człowiek zyskuje szacunek innych ludzi? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanych fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Wskazówki do tematu nr 2. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołań do wybranych tekstów kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem. • W przypadku utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego. Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. II. Analiza i interpretacja tekstów Zdający: kultury. 1.2) określa problematykę utworu; 2.2) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja); 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka [...]) zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny rozprawki Sformułowanie stanowiska wobec Uzasadnienie Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność A B C D E F Styl tekstu G H problemu stanowiska rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu podanego w poleceniu Uzasadnienie trafne, Pełna 18 Zapis Stanowisko jest szerokie spójność Brak błędów w pełni adekwatne i pogłębione wypowiedzi Brak błędów Kompozycja Styl lub nieliczne poprawny 6 do problemu 4 6 2 lub 4 6 4 rzeczowych funkcjonalna stosowny błędy lub nieliczne podanego Uzasadnienie nieznaczne nierażące błędy w poleceniu 12 trafne zaburzenia nierażące i szerokie spójności Stanowisko jest Uzasadnienie częściowo 8 trafne, Nie więcej Liczne błędy Liczne błędy Zaburzenia Znaczne Styl adekwatne ale wąskie niż jeden nierażące nierażące 3 2 3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 3 2 do problemu błąd lub nieliczne lub nieliczne Uzasadnienie kompozycji spójności stosowny podanego 4 rzeczowy błędy rażące błędy rażące w poleceniu częściowe Stanowisko jest Brak nieadekwatne Błędy Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy 0 0 uzasadnienia 0 0 0 0 0 0 lub brak rzeczowe kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące stanowiska stanowiska Uwagi. 1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. 4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu. Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu). Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem. Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki. B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione. Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki. Uzasadnienie: − pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia, − trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu. Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu. Uzasadnienie jest: − szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu, − wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury), − częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności, − częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. (Urszula Kozioł, Ulga na wiosnę) Wskazówki do tematu 3. • Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu. • Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego. • Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją. Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. II. Analiza i interpretacja tekstów Zdający: kultury. 1.2) określa problematykę utworu; 2.2) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera ([…] sytuacja liryczna […]); 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] ([…] interpretacja utworu literackiego [...]) zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego Uzasadnienie Koncepcja Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność A B tezy C D E F Styl tekstu G H interpretacyjna rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu interpretacyjnej Koncepcja Pełna Zapis niesprzeczna spójność Brak błędów w pełni z utworem, Uzasadnienie wypowiedzi Brak błędów Kompozycja Styl lub nieliczne poprawny 9 spójna 15 trafne 4 6 2 lub 4 6 4 rzeczowych funkcjonalna stosowny błędy lub nieliczne i obejmująca i pogłębione nieznaczne nierażące błędy sensy zaburzenia nierażące niedosłowne spójności Koncepcja niesprzeczna z utworem, Uzasadnienie ale niespójna 6 10 trafne, ale i/lub obejmująca Liczne błędy Liczne błędy niepogłębione Nie więcej w większości Zaburzenia Znaczne Styl nierażące nierażące znaczenia 2 niż jeden 3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 3 2 lub nieliczne lub nieliczne dosłowne błąd rzeczowy kompozycji spójności stosowny błędy rażące błędy rażące Koncepcja Uzasadnienie częściowo 3 5 częściowo sprzeczna trafne z utworem Brak koncepcji Brak trafnych lub koncepcja Brak zamysłu argumentów Błędy Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy 0 całkowicie 0 0 0 kompozycyjneg 0 0 0 0 uzasadniających rzeczowe niespójna niestosowny rażące rażące sprzeczna o interpretację z utworem Uwagi. 1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. 4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie (wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym. Koncepcja może być: − częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście. − całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście. − spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu. − niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu (niesprzeczne z interpretowanym utworem). Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) – praca nie jest interpretacją, a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy. B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione. Uzasadnienie może być: − trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu. − częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy – został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy. − pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się. − niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności. − częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO Komisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów ortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów ortograficznych rażących zaliczono: – błędy w zakresie pisowni wyrazów z ó-u, rz-ż (w tym wyjątki od pisowni rz po spółgłoskach), ch-h; – błędy w zakresie pisowni nie z różnymi częściami mowy; – błędy pisowni zakończeń -ji, -ii, -i; – błędy w pisowni wielką i małą literą (z wyjątkiem pisowni przymiotników dzierżawczych); – błędy w zakresie pisowni cząstki -by z osobowymi formami czasownika; – błędy w zapisie przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-; – błędy w pisowni nosówek (ą, ę) oraz połączeń om, on, em, en. Pozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń przyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń -ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi częściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne. USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO 1. Rażące błędy interpunkcyjne: a) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza b) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu wypowiedzenia pojedynczego lub złożonego c) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są połączone bezpośrednio (np. On idzie do kina, ja zostaję w domu.) d) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie – przed spójnikiem (również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (np. Idź tam, dokąd ci każą.) e) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy f) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie z częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (np. Auto, które oglądał, było za drogie.) g) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie – pominięcie przecinka przed spójnikami przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz, jednak, więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed spójnikami łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te same przepisy obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym – między składnikami połączonymi spójnikami h) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (np. Jest mądrzejszy, niż myślałam.) i) postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy postawić kropkę, także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia j) brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po skrócie, po którym jej się nie stawia k) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami zdania) szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak spójnika między składnikami powtórzonymi (np. Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne produkty.) l) brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów m) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one w tekście w inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem) n) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub wypowiedzenia wtrącone (Uwaga: tę samą funkcję pełnią nawiasy albo przecinki) o) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz tekst odautorski w partiach dialogowych p) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach i wyrażeniach, jeżeli nie są one wyróżnione inaczej (np. kursywą). 2. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów: a) zmienionej kolejności liter w wyrazach, b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter, c) opuszczonego początku lub końca wyrazu, d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie, e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om, f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno, g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny zamiast skośny, h) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.

Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.

Punktacja: maksymalnie 50 punktów.

Pełne zasady oceniania CKE

Zadanie 12. (0–50) Temat 1. Bunt czy pokora – którą postawę życiową powinien wybrać człowiek, by uczynić świat lepszym? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Dziadów cz. III, całego utworu Adama Mickiewicza oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Wskazówki do tematu nr 1. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołań do całego dramatu Dziady cz. III oraz do wybranego tekstu kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem. • W przypadku Dziadów cz. III i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego. Temat 2. Co sprawia, że człowiek zyskuje szacunek innych ludzi? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do podanych fragmentów Potopu Henryka Sienkiewicza oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. Wskazówki do tematu nr 2. • Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu oraz z przywołanym tekstem kultury. • Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu i odwołań do wybranych tekstów kultury, a odwołania te muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą być prostym streszczeniem. • W przypadku utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego. Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. II. Analiza i interpretacja tekstów Zdający: kultury. 1.2) określa problematykę utworu; 2.2) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera ([…] akcja); 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] (rozprawka [...]) zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny rozprawki Sformułowanie stanowiska wobec Uzasadnienie Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność A B C D E F Styl tekstu G H problemu stanowiska rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu podanego w poleceniu Uzasadnienie trafne, Pełna 18 Zapis Stanowisko jest szerokie spójność Brak błędów w pełni adekwatne i pogłębione wypowiedzi Brak błędów Kompozycja Styl lub nieliczne poprawny 6 do problemu 4 6 2 lub 4 6 4 rzeczowych funkcjonalna stosowny błędy lub nieliczne podanego Uzasadnienie nieznaczne nierażące błędy w poleceniu 12 trafne zaburzenia nierażące i szerokie spójności Stanowisko jest Uzasadnienie częściowo 8 trafne, Nie więcej Liczne błędy Liczne błędy Zaburzenia Znaczne Styl adekwatne ale wąskie niż jeden nierażące nierażące 3 2 3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 3 2 do problemu błąd lub nieliczne lub nieliczne Uzasadnienie kompozycji spójności stosowny podanego 4 rzeczowy błędy rażące błędy rażące w poleceniu częściowe Stanowisko jest Brak nieadekwatne Błędy Brak zamysłu Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy 0 0 uzasadnienia 0 0 0 0 0 0 lub brak rzeczowe kompozycyjnego niespójna niestosowny rażące rażące stanowiska stanowiska Uwagi. 1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. 4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu. Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty problemu). Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem. Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki. B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione. Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki. Uzasadnienie: − pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia, − trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu. Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu. Uzasadnienie jest: − szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu, − wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury), − częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne. Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności, − częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. Temat 3. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 wyrazów. (Urszula Kozioł, Ulga na wiosnę) Wskazówki do tematu 3. • Koncepcja interpretacyjna musi być widoczna w pracy, choć nie musi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu. • Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego. • Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją. Wymagania egzaminacyjne 2024 Wymagania ogólne Wymagania szczegółowe I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie Zdający: zawartych w nich informacji. 1.1) odczytuje sens całego tekstu [...]; 1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach informacje zarówno jawne, jak i ukryte. II. Analiza i interpretacja tekstów Zdający: kultury. 1.2) określa problematykę utworu; 2.2) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania świata przedstawionego i bohatera ([…] sytuacja liryczna […]); 3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty […]; 3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych motywów w różnych utworach literackich. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający: 1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [...] ([…] interpretacja utworu literackiego [...]) zgodnie z podstawowymi regułami jego organizacji, przestrzegając zasad spójności znaczeniowej i logicznej; 1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [...] odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat, wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera właściwe słownictwo); 1.3) tworzy samodzielną wypowiedź argumentacyjną według podstawowych zasad logiki i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje ich selekcji pod względem użyteczności w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza prawidłowe wnioskowanie). Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego Uzasadnienie Koncepcja Poprawność Zamysł Spójność Poprawność Poprawność A B tezy C D E F Styl tekstu G H interpretacyjna rzeczowa kompozycyjny lokalna językowa zapisu interpretacyjnej Koncepcja Pełna Zapis niesprzeczna spójność Brak błędów w pełni z utworem, Uzasadnienie wypowiedzi Brak błędów Kompozycja Styl lub nieliczne poprawny 9 spójna 15 trafne 4 6 2 lub 4 6 4 rzeczowych funkcjonalna stosowny błędy lub nieliczne i obejmująca i pogłębione nieznaczne nierażące błędy sensy zaburzenia nierażące niedosłowne spójności Koncepcja niesprzeczna z utworem, Uzasadnienie ale niespójna 6 10 trafne, ale i/lub obejmująca Liczne błędy Liczne błędy niepogłębione Nie więcej w większości Zaburzenia Znaczne Styl nierażące nierażące znaczenia 2 niż jeden 3 funkcjonalności 1 zaburzenia 2 częściowo 3 2 lub nieliczne lub nieliczne dosłowne błąd rzeczowy kompozycji spójności stosowny błędy rażące błędy rażące Koncepcja Uzasadnienie częściowo 3 5 częściowo sprzeczna trafne z utworem Brak koncepcji Brak trafnych lub koncepcja Brak zamysłu argumentów Błędy Wypowiedź Styl Liczne błędy Liczne błędy 0 całkowicie 0 0 0 kompozycyjneg 0 0 0 0 uzasadniających rzeczowe niespójna niestosowny rażące rażące sprzeczna o interpretację z utworem Uwagi. 1) Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 2) Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B – 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach. 3) Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C. 4) Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę – zdający otrzymuje 0 punktów. Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie (wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym. Koncepcja może być: − częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście. − całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście. − spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu. − niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu (niesprzeczne z interpretowanym utworem). Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) – praca nie jest interpretacją, a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy. B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione. Uzasadnienie może być: − trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu. − częściowo trafne, jeśli w pracy – oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy – został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy. − pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się. − niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane. C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe. Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez zdającego. D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione – językowo i graficznie – części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń). Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna. E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń). F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność. Styl uznaje się za: − stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności. − częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne. − niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy. Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora. G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych. Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne. H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego. USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH W PRACACH MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO Komisja Dydaktyczna Rady Języka Polskiego ustaliła, że podstawą podziału błędów ortograficznych na błędy rażące i błędy drugorzędne są reguły ortograficzne. Do błędów ortograficznych rażących zaliczono: – błędy w zakresie pisowni wyrazów z ó-u, rz-ż (w tym wyjątki od pisowni rz po spółgłoskach), ch-h; – błędy w zakresie pisowni nie z różnymi częściami mowy; – błędy pisowni zakończeń -ji, -ii, -i; – błędy w pisowni wielką i małą literą (z wyjątkiem pisowni przymiotników dzierżawczych); – błędy w zakresie pisowni cząstki -by z osobowymi formami czasownika; – błędy w zapisie przedrostków roz-, bez-, wes-, wz-, ws-; – błędy w pisowni nosówek (ą, ę) oraz połączeń om, on, em, en. Pozostałe odstępstwa od reguł ortograficznych, w tym m.in.: pisownię wyrażeń przyimkowych, dzielenie wyrazów przy przenoszeniu do nowej linii, pisownię zakończeń -ski, -cki, -dzki, -stwo, -wstwo; pisownię przedrostków z-, s-, ś-; pisownię -by z pozostałymi częściami mowy postanowiono traktować jako błędy drugorzędne. USTALENIA DOTYCZĄCE BŁĘDÓW INTERPUNKCYJNYCH W PRACACH MATURALNYCH Z JĘZYKA POLSKIEGO 1. Rażące błędy interpunkcyjne: a) postawienie jakiegokolwiek znaku interpunkcyjnego na początku wiersza b) brak znaku interpunkcyjnego (głównie: kropki, wykrzyknika, pytajnika) na końcu wypowiedzenia pojedynczego lub złożonego c) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym, w którym części składowe są połączone bezpośrednio (np. On idzie do kina, ja zostaję w domu.) d) pominięcie przecinka w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie – przed spójnikiem (również z przyimkiem), zaimkiem, a także przed częścią nadrzędną (np. Idź tam, dokąd ci każą.) e) pominięcie przecinka przed imiesłowem zakończonym na -ąc, -szy f) pominięcie pierwszego przecinka (lub obu) w wypowiedzeniu złożonym podrzędnie z częścią składową wplecioną (z tzw. zdaniem albo wyrażeniem wtrąconym) (np. Auto, które oglądał, było za drogie.) g) w wypowiedzeniu złożonym współrzędnie – pominięcie przecinka przed spójnikami przeciwstawnymi, wynikowymi, synonimicznymi (czyli włącznymi), np. ale, lecz, jednak, więc, dlatego, czyli, to jest, to znaczy, a także postawienie przecinka przed spójnikami łącznymi, rozłącznymi, wyłączającymi, np. i, oraz, albo, lub, ani, ni. Te same przepisy obowiązują w wypowiedzeniu pojedynczym – między składnikami połączonymi spójnikami h) pominięcie przecinka w zdaniu złożonym porównawczym (np. Jest mądrzejszy, niż myślałam.) i) postawienie dwukropka, przecinka lub średnika po skrócie, po którym należy postawić kropkę, także po takim skrócie, po którym kropki się nie stawia j) brak kropki po skrócie, po którym należy ją postawić, lub postawienie kropki po skrócie, po którym jej się nie stawia k) brak przecinka między jednorodnymi (równorzędnymi) składnikami (częściami zdania) szeregu, którego części składowe nie są połączone spójnikami, a także brak spójnika między składnikami powtórzonymi (np. Kupiła w sklepie mąkę, cukier i inne produkty.) l) brak dwukropka przed przytoczeniem cudzych lub własnych słów m) brak dwukropka przy wymienianiu tytułu dzieła, nazwy, terminu, jeżeli nie są one w tekście w inny sposób wyróżnione (np. kursywą lub cudzysłowem) n) brak myślnika (otwierającego i zamykającego), ujmującego wyrazy lub wypowiedzenia wtrącone (Uwaga: tę samą funkcję pełnią nawiasy albo przecinki) o) brak myślników (lub myślnika) wydzielających człony wtrącone w cytowany tekst oraz tekst odautorski w partiach dialogowych p) brak cudzysłowu w tytułach publikacji, cytowanych wyrazach, zdaniach i wyrażeniach, jeżeli nie są one wyróżnione inaczej (np. kursywą). 2. Trzy błędy interpunkcyjne drugorzędne liczone są jako jeden błąd rażący. INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów: a) zmienionej kolejności liter w wyrazach, b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter, c) opuszczonego początku lub końca wyrazu, d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych i odwrotnie, e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om, f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno, g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny zamiast skośny, h) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.

Dokumenty źródłowe

Oficjalne materiały CKE

Pliki nie są osadzane ani wczytywane razem ze stroną. Każdy link prowadzi bezpośrednio do oryginalnego dokumentu CKE (PDF lub DOCX).