Język niemiecki 2023 — poziom rozszerzony — część 3

Zadanie 10. Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie. Zakreśl jego numer. 1. Rozwój nowych technologii powoduje, że w wielu dziedzinach życia roboty wykonują pracę za człowieka. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony tego zjawiska. 2. Ostatnio w Twojej miejscowości odbyło się wydarzenie „Noc Muzeów”. Napisz artykuł do gazety szkolnej, w którym: • opiszesz wystawę, która zrobiła na Tobie największe wrażenie podczas zwiedzania • poinformujesz o niedogodnościach, których doświadczyłeś(-aś), uczestnicząc w tym wydarzeniu. Wymagania ogólne I. Znajomość środków językowych. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych – w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający samodzielnie tworzy […] w miarę złożone, bogate pod względem treści, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne […]. IV. Reagowanie na wypowiedzi. Zdający […] reaguje w formie w miarę złożonego tekstu pisanego w różnorodnych sytuacjach […]. Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (rozprawka) I. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych – w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy, przedstawia i ustosunkowuje się do opinii […]. V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub rozwiązaniu, kończy wypowiedź konkluzją. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. Szczegółowe wymagania egzaminacyjne (artykuł) I. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych – w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.2) Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy, przedstawia i ustosunkowuje się do opinii […]. V.7) Zdający wyraża i opisuje uczucia i emocje. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. VII.3) Zdający [...] przekazuje informacje i wyjaśnienia. Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach: • zgodność z poleceniem • spójność i logika wypowiedzi • zakres środków językowych • poprawność środków językowych. Zgodność z poleceniem W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów. Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A. TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści Elementy treści 2 1 0 teza jest jasna, teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy zgodna z tematem np. ORAZ argumentacją – teza nie jest w pełni zgodna teza zawiera poważne usterki, np. przedstawioną z tematem ALBO – teza jest niezgodna z tematem w rozwinięciu argumentacją przedstawioną – teza znacznie odbiega od tematu w rozwinięciu ORAZ nie jest zgodna – teza znacznie odbiega od z argumentacją przedstawioną R* tematu, ALE jest zgodna w rozwinięciu z argumentacją – teza niejasna, trudna do przedstawioną w rozwinięciu wskazania wstęp niekomunikatywny W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada 1. oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1. Wstęp: właściwe wprowadzenie wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia i adekwatne zgodne z tematem poprawne, np. do tematu ORAZ ciekawe, – wprowadzenie zgodne wprowadzenie niezgodne z tematem rozpoczęcie oryginalne, z tematem, ale schematyczne A* wypowiedzi zachęcające do – bardziej typowe dla innego wprowadzenie niejasne czytania, np. w formie typu tekstu (np. rozprawki) pytania lub cytatu – ciekawe, oryginalne, ALE wprowadzenie niekomunikatywne odbiegające od tematu wstęp zgodny wstęp nie jest w pełni poprawny, brak wstępu z tematem i treścią np. wypowiedzi ORAZ – nie określa celu wstęp niezgodny z tematem wskazujący cel/powód – określa cel/powód pisania pisania listu listu, ALE odbiega od tematu wstęp niejasny L* – cel nie jest określony jasno – wstęp nie jest zgodny wstęp niekomunikatywny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) wieloaspektowa powierzchowna realizacja brak wypowiedzi ORAZ/LUB elementu, wypowiedzi brak 2. R pogłębiona realizacja głębi, np. wypowiedź bardzo pobieżnie Pierwszy A elementu (np. wsparta – zdający podaje tylko „listę” dotykająca tematu, np. zdający element tematu L przykładami, argumentów/cech/określeń, podaje tylko jeden argument/cechę/ określenie, nie rozwijając go/jej szczegółowo żadnego nie rozwijając/ wypowiedź nie jest komunikatywna 3. omówiona) uzasadniając; Drugi element – zdający odnosi się do 1-2 wypowiedź nie jest związana tematu aspektów i omawia je niezbyt z tematem/ szczegółowo nie realizuje elementu zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia z tematem ORAZ zgodne z tematem ALBO treścią treścią wypowiedzi; wypowiedzi zakończenie nie jest komunikatywne jeżeli zdający powtarza wstęp – zakończenie znacznie odbiega zakończenie nie jest zgodne 4. czyni to innymi od tematu, ALE jest zgodne z tematem Podsumowanie: słowami z treścią wypowiedzi właściwe R zakończenie znacznie odbiega od i adekwatne A zdający stosuje zakończenie tematu ORAZ nie jest zgodne do tematu L schematyczne (sztampowe), z treścią wypowiedzi zakończenie np. ogranicza się do wypowiedzi przeformułowania tezy zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami 5. wypowiedź nie wypowiedź zawiera dłuższy Fragmenty R zawiera fragmentów fragment/ nieliczne krótkie wypowiedź nie spełnia warunków odbiegające od A odbiegających od fragmenty odbiegające określonych dla poziomu 1. tematu i/lub L tematu i/lub nie na od tematu i/lub nie na temat nie na temat temat * R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B. TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy Elementy formy Forma 1 0 1. R teza jest umiejscowiona we wstępie wypowiedź nie spełnia Elementy A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych dla charakterystyczne wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający L poziomu 1. dla formy i odpowiedni zwrot kończący R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wypowiedź nie spełnia 2. A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla Kompozycja L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na A warunków określonych dla Segmentacja akapity) jest merytorycznie uzasadniony L poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 4. A długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów warunków określonych dla Długość pracy L poziomu 1. Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium. Jeżeli zdający tworzy wypowiedź w innej formie niż wskazana w temacie (np. pisze list zamiast rozprawki), praca jest kwalifikowana we wszystkich elementach formy na poziom 0. Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C. TABELA C Elementy Elementy formy treści 4–3 2–1 0 10 5 pkt 4 pkt 3 pkt 8–9 4 pkt 3 pkt 2 pkt 6–7 3 pkt 2 pkt 1 pkt 4–5 2 pkt 1 pkt 0 pkt 2–3 1 pkt 0 pkt 0 pkt 0–1 0 pkt 0 pkt 0 pkt Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt. Uszczegółowienia dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy ROZPRAWKA Temat Rozwój nowych technologii powoduje, że w wielu dziedzinach życia roboty wykonują pracę za człowieka. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony tego zjawiska. Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem. Dobrze napisana rozprawka: • zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki • w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę • zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu • charakteryzuje się stylem formalnym. Teza 1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się do stwierdzenia, że w wielu dziedzinach życia roboty wykonują pracę za człowieka oraz zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane pozytywne i negatywne strony tego zjawiska (wymaga tego ten typ rozprawki), np. In vielen Lebensbereichen werden Menschen durch Roboter ersetzt, was sowohl Vorteile als auch Nachteile hat. 2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą zalety i wady. Na przykład: Immer häufiger werden Menschen in vielen Lebensbereichen durch Roboter ersetzt. Eine solche Lösung hat zwar viele Vorteile, aber sie bereitet auch viele Probleme. / Es gibt viele positive Seiten einer solchen Lösung, aber man muss zugeben, dass es auch ebenso viele negative Seiten gibt. 3. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?, Czy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. (Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane zalety i wady, np. Was sind die Vor- und Nachteile des Phänomens, dass Menschen durch Roboter ersetzt werden?) 4. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (np. rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją). 5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego zjawiska. 6. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu dziedzinach życia zamiast ludzi pracują roboty, nie jest tezą. 7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem wypracowania. 8. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę. Die Entwicklung neuer Technologien führt dazu, dass teza zgodna z tematem, Roboter in vielen Bereichen des Lebens die Arbeit des zapowiada oczekiwaną Menschen übernehmen. Dieses Phänomen hat sowohl strukturę rozprawki Vorteile als auch Nachteile. teza odbiegająca od tematu Sollten Roboter die Arbeit des Menschen übernehmen? (teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki) In vielen Bereichen des Lebens übernehmen Roboter die brak tezy Arbeit des Menschen. In vielen Lebensbereichen werden Menschen teza odbiegająca od tematu zunehmend durch Roboter ersetzt. Eine solche Lösung (teza jednostronna) hat viele Vorteile. Die Menschen werden bei ihrer Arbeit immer öfter von brak tezy Maschinen unterstützt. teza odbiegająca od tematu Die Menschen werden immer häufiger durch Roboter (teza jest pytaniem, które nie ersetzt. Ist das eine gute Idee? zapowiada struktury rozprawki) Warum ist der Einsatz der Roboter für den Menschen teza odbiegająca od tematu vorteilhaft? (teza jednostronna) Elementy tematu 1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony zjawiska, jakim jest zastępowanie w wielu dziedzinach życia pracy ludzi robotami. 2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, nie bierze się go pod uwagę, oceniając dany element. 3. Za zgodne z tematem uznaje się informacje dotyczące robotów rozumianych jako maszyny posiadające program komputerowy w celu wykonania określonych zadań, np. robot sprzątający, robot wykonujący operacje medyczne, robot przemysłowy do pakowania towaru etc. 4. Akceptowana jest taka realizacja, w której zdający odnosi się do innych maszyn lub urządzeń przemysłowych, biurowych lub sprzętów domowych, takich jak np. drukarka, komputer, odkurzacz. Zgodność z tematem Rozwój nowych technologii powoduje, że w wielu dziedzinach życia roboty wykonują „główka” pracę za człowieka. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz dobre i złe strony tego zjawiska. elementy tematu X A C gg Y B D fragmenty nie na temat fragmenty odbiegające od tematu 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − opis działania robotów, np. robota sprzątającego − opis typowych urządzeń pomagających w pracy człowiekowi − przyczyny zastępowania pracy człowieka przez roboty. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − przyczyny bezrobocia niezwiązane z robotami − zalety i wady pracy zdalnej − nawiązanie do książki lub filmu o robotach − zastosowanie sztucznej inteligencji do rozwoju techniki − opis wydarzenia związanego z robotami, np. relacja z wystawy robotów. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np. − opis miasta przyszłości − opis wymarzonej pracy niezwiązanej z robotami − zalety i wady internetu. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi 1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje pozytywne i negatywne strony, a w podsumowaniu pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej pozytywnych stron / negatywnych stron, takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem. Przykłady schematycznego zakończenia rozprawki (1 pkt) Einerseits können Roboter in verschiedenen Berufen eingesetzt werden, andererseits lassen sich menschliche Hände nicht immer ersetzen. Alles in allem gibt es sowohl Vorteile als auch Nachteile dieser Lösung. Uwagi dodatkowe: Jeśli w rozprawce występują fragmenty, które są wypunktowaniem wad i/lub zalet, segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0. ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY Temat Ostatnio w Twojej miejscowości odbyło się wydarzenie „Noc Muzeów”. Napisz artykuł do gazety szkolnej, w którym: • opiszesz wystawę, która zrobiła na Tobie największe wrażenie podczas zwiedzania • poinformujesz o niedogodnościach, których doświadczyłeś(-aś), uczestnicząc w tym wydarzeniu. W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji, komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę kształtowania opinii czytelników. Dobrze napisany artykuł: • ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika • zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając barwnego języka • może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w tekście • zawiera zakończenie zgodne z treścią artykułu. Wstęp 1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający może, ale nie musi, wspomnieć o „Nocy Muzeów”, odwołując się do wydarzenia, które ostatnio odbyło się w jego miejscowości albo do corocznych akcji tego typu organizowanych w miastach. Zdający może poruszyć temat niecodziennych sposobów przybliżania kultury mieszkańcom miast, np. Über große Städte sagt man oft, dass sie nie schlafen gehen. Für Bewohner und Besucher dieser Städte werden zahlreiche kulturelle Angebote vorbereitet, die auch in der Nacht genossen werden können. Am letzten Wochenende habe ich selbst nachts das kulturelle Leben meiner Stadt erlebt. 2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do wystawy, która zrobiła na nim największe wrażenie podczas zwiedzania, lub do niedogodności, których doświadczył w trakcie „Nocy Muzeów”. 3. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu przedstawionego w temacie. Przykłady wstępów zgodnych z tematem Przykłady wstępów schematycznych i ciekawych (2 pkt) (1 pkt) Den letzten Samstag habe ich ganz Ich habe vorige Woche an der Nacht der interessant verbracht. Es war eigentlich eine Museen teilgenommen. Ich habe vier Nacht voller Erlebnisse. Die Nacht der Museen und das Parlamentsgebäude Museen. besucht. Jeder Mensch sollte an der Nacht der Ich möchte in diesem Artikel über meine Museen teilnehmen. Man kann in dieser letzte Nacht der Museen schreiben. Ich Nacht viel erleben und Orte besuchen, die konnte viele interessante Orte kostenlos sonst für Besucher unzugänglich sind. sehen. Elementy tematu Elementami są: (1.) opis wystawy, która zrobiła na zdającym największe wrażenie podczas zwiedzania, (2.) poinformowanie o niedogodnościach, których doświadczył zdający, uczestnicząc w „Nocy Muzeów”. (1.) opis wystawy, która zrobiła na zdającym największe wrażenie podczas zwiedzania Wymagane jest, aby zdający opisał wystawę, którą zwiedził w czasie „Nocy Muzeów”. Wypowiedź powinna zawierać informacje dotyczące np. − eksponatów wystawy − miejsca, w którym znajdowała się wystawa − czasu, który był potrzebny na obejrzenie wystawy − uzasadnienia, dlaczego akurat ta wystawa zrobiła na nim wrażenie − popularności wystawy wśród uczestników wydarzenia. 1. Akceptuje się wypowiedź, w której zdający opisuje wystawę i nie wspomina, że była ona zorganizowana w ramach wydarzenia „Noc Muzeów” w jego miejscowości, ale kontekst nie powinien tego wykluczać. 2. Jeśli opis nie zawiera oceny zdającego wskazującej na to, że wystawa zrobiła na nim wrażenie, to taka realizacja jest kwalifikowana na poziom niższy. (2.) informacja o niedogodnościach, których doświadczył zdający, uczestnicząc w „Nocy Muzeów” Aby uznać drugi element tematu za zrealizowany, wymagany jest opis niedogodności, których doświadczył zdający, uczestnicząc w „Nocy Muzeów”. Zdający może odnieść się np. do − czasu oczekiwania na wejście do muzeum − dostępności eksponatów w danym miejscu − czasu zwiedzania danej wystawy − możliwości dojazdu do muzeów − zachowania zwiedzających − warunków pogodowych − organizacji wydarzenia. Zgodność z tematem Ostatnio w Twojej miejscowości odbyło się wydarzenie „Noc Muzeów”. Napisz artykuł do gazety szkolnej, w którym • opiszesz wystawę, która zrobiła na Tobie największe wrażenie podczas zwiedzania element 1. • poinformujesz o niedogodnościach, których doświadczyłeś(-aś), uczestnicząc w tym wydarzeniu element 2. 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − opis instytucji kulturalnych biorących udział w wydarzeniu − powody organizacji „Nocy Muzeów” − uzasadnienie, dlaczego wydarzenie „Noc Muzeów” jest warte popularyzacji. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − odniesienie się do innej akcji organizowanej przez muzeum − opis sposobu reklamowania wydarzenia w mediach − relacja z lekcji muzealnej realizowanej w ramach zajęć szkolnych. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np. − krytyka życia kulturalnego mieszkańców miast i wsi − opis innych sposobów spędzania czasu wolnego przez młodzież, np. uprawianie sportu − przedstawienie działań szkół w propagowaniu czytelnictwa. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu, który jest kluczowy dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za element rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. Przykłady schematycznego zakończenia artykułu (1 pkt) Die jährliche Nacht der Museen ist eine Veranstaltung, an der ich auch im nächsten Jahr teilnehme. Ich und meine Freunde waren mit dem Besuch im Museum zufrieden und wir haben uns für das nächste Jahr verabredet. Elementy charakterystyczne dla formy Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Sehr geehrte Damen und Herren. Spójność i logika wypowiedzi W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania. Wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na 2 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na 1 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na 0 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów. Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi 1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: • braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane • nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny) • błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np. sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst • przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką właśnie realizację danego podpunktu). 2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi. 3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium. 4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności i logiki i/lub przekazania komunikatu. 5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki. 6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe. 7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/ niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy. Zakres środków językowych W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi. szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się 3 pkt naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją 2 pkt użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu 1 pkt pospolitości bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości 0 pkt ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera). Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty. Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), które umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2, które umożliwiają zdającemu w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały głównie proste środki językowe. Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki językowe. Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak toll, nett, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej (np. schleppender Verkehr zamiast sich langsam im Stau bewegende Autos. / Viele Fitness-Studios bieten ihren Mitgliedern Online-Sportkurse live an. zamiast Viele Fitness-Studios bieten Übungen durch Internet. Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego. Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto, jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. Nach sechs Stunden Autofahrt sind wir nun endlich bei unserem Hotel angekomen. Poprawność środków językowych W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą. Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna) Poprawność językowa liczne LUB bardzo liczne błędy (leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu zapisu nieliczne błędy językowe 3 pkt 2 pkt liczne błędy językowe 2 pkt 1 pkt bardzo liczne błędy językowe 1 pkt 0 pkt 1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację. 2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne. 3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów. 4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego. Oznaczanie błędów w wypowiedziach pisemnych Błędy oznacza się tylko w wypowiedzi zdającego stosując oznaczenia podane w tabeli; nie oznacza się rodzaju błędu na marginesie. RODZAJ BŁĘDU SPOSÓB OZNACZENIA PRZYKŁAD błąd językowy (leksykalny, podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę. gramatyczny) błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu Marek √ czekoladę. brakiem wyrazu brakującego wyrazu błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje. błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą w jednym wyrazie i otoczenie kołem Słońce gżać w lecie. Założyłem kurtkę, bo było błędy w spójności/logice podkreślenie linią falistą gorąco. fragment odbiegający objęcie nawiasami Fragment odbiegający od od tematu kwadratowymi tematu. fragment nie na temat otoczenie ciągłą linią Fragment nie na temat. otoczenie zbędnego znaku błędy interpunkcyjne kółkiem Było ciepło , i deszczowo. (wyłącznie na poziomie znak √ w kółku w miejscu rozszerzonym) brakującego znaku Zrobiłem to √ ponieważ… interpunkcyjnego Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą. Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową falą” na marginesie. Uwagi dodatkowe 1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest: • nieczytelna LUB • całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB • niekomunikatywna dla odbiorcy LUB • odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego). 2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego. W przypadku stwierdzenia podczas przeprowadzania egzaminu lub podczas sprawdzania pracy egzaminacyjnej niesamodzielnego rozwiązywania przez zdającego zadań zawartych w arkuszu egzaminacyjnym dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z dyrektorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, unieważnia zdającemu część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu. 3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach nie oznacza się błędów. 4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach oznacza się błędy. 5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium. 6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie. W takich pracach oznacza się błędy. 7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu, zgodnie z Komunikatem dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym. Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy dyslektyków to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności środków językowych. 8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych, nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych, tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie Serie, Zeitschrift, np. die Serie „M jak miłość”, die Zeitschrift „Świat Dysku”. Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia, całe wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. Ich lese Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślane jest linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści. 9. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie. 10. Praca w napisane Czystopis. 11. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie. Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających 1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. zu Hause (2 wyrazy), für die Arbeit (3 wyrazy), 10. Januar 2012 (3 wyrazy), 1780 (1 wyraz), dreihundertsiebenundzwanzig (1 wyraz). 2. Jako jeden wyraz liczone są • wyrazy łączone dywizem, np. Rock-Hits, Wegwerf-Gesellschaft • formy skrócone, np. geht’s, gibt’s • oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms • adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu. 3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX (1 wyraz), Wilhelm II. (2 wyrazy). 4. Adres i podpis nie są liczone w liście w liczbie wyrazów. 5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych w internecie (np. „buźki”). 6. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ich lese Nowe Horyzonty. (4 wyrazy).