Zadanie 10.
Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200
do 250 słów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu.
Zaznacz temat, który wybrałeś(-aś), zakreślając jego numer.
1. W ostatnich czasach coraz częściej można znaleźć ogłoszenia w Internecie, w których
oferuje się wolne miejsca podczas wspólnych podróży samochodem. Napisz rozprawkę,
w której przedstawisz wady i zalety takiego sposobu podróżowania.
2. W Twojej szkole odbył się Festiwal Kreatywności, na którym koła zainteresowań
przedstawiły swoją działalność. Napisz artykuł do gazetki szkolnej, w którym
zrelacjonujesz przebieg tej imprezy oraz przedstawisz opinię gości na temat korzyści
płynących z organizowania podobnych imprez.
Wymagania ogólne
I. Znajomość środków językowych.
Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający tworzy […] dłuższe wypowiedzi pisemne, bogate i spójne pod względem treści […].
Wymagania szczegółowe (rozprawka)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.2.R.Zdający przedstawia w logicznym porządku argumenty za i przeciw danej tezie lub
rozwiązaniu.
5.5. Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.12. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
5.13. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
Wymagania szczegółowe (artykuł)
1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych,
gramatycznych, ortograficznych) […].
5.4. Zdający relacjonuje wydarzenia z przeszłości.
5.5. Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.
5.9. Zdający opisuje doświadczenia swoje i innych.
5.12. Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze.
5.13. Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi w zależności od sytuacji.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie
przyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma 2 1 0
teza zgodna z tematem ORAZ teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy; teza niezgodna
treścią wypowiedzi (teza np. jest zgodna z tematem z tematem ORAZ treścią
R* „zapowiada” zawartość ALBO z treścią wypowiedzi; wypowiedzi; teza nieczytelna,
treściową oraz typ rozprawki) odbiegająca od tematu LUB niejasna, trudna do wskazania;
treści wypowiedzi wstęp niekomunikatywny
wprowadzenie zgodne wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia;
z tematem ORAZ np. poprawne, np. wprowadzenie wprowadzenie niezgodne
1. ciekawe, oryginalne, zgodne z tematem, ale z tematem, niejasne,
wstęp: zachęcające do czytania, schematyczne ALBO bardziej nieczytelne, trudne do
A*
właściwe w ciekawej formie (np. typowe dla innego typu tekstu wskazania; wprowadzenie
i adekwatne pytanie, cytat) (np. rozprawki) ALBO ciekawe, niekomunikatywne
do tematu oryginalne, ale odbiegające
rozpoczęcie od tematu
wypowiedzi wstęp zgodny z tematem wstęp nie jest w pełni poprawny, brak wstępu; wstęp niezgodny
i treścią wypowiedzi ORAZ np. nie określa celu ALBO z tematem, niejasny,
wskazujący cel/powód pisania określa cel/powód pisania listu, nieczytelny, trudny
listu ale odbiega od tematu ALBO cel do wskazania; wstęp
L*
nie jest określony jasno ALBO niekomunikatywny
wstęp nie jest zgodny z treścią
listu (np. zapowiada poparcie, a
opisuje argumenty przeciwne)
wieloaspektowa ORAZ/LUB powierzchowna realizacja brak wypowiedzi LUB
2.
pogłębiona realizacja elementu, wypowiedzi brak wypowiedź nie jest
pierwszy
elementu (np. wsparta głębi, np. zdający podaje tylko komunikatywna LUB
element
przykładami, szczegółowo „listę” argumentów/cech/ wypowiedź nie jest związana
tematu R
omówiona) określeń, żadnego nie z tematem / nie realizuje
A
rozwijając/uzasadniając elementu; wypowiedź bardzo
3. L
pobieżnie dotykająca tematu,
drugi
np. zdający podaje tylko jeden
element
argument/cechę/określenie,
tematu
nie rozwijając go
zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia LUB
z tematem oraz treścią poprawne, np. jest zgodne zakończenie nie jest
4.
wypowiedzi; jeżeli zdający z tematem ALBO treścią komunikatywne LUB
podsumowa-
powtarza wstęp – czyni to wypowiedzi; odbiega trochę zakończenie jest jedynie luźno
nie: właściwe R
innymi słowami od tematu LUB treści związane z tematem oraz
i adekwatne A
wypowiedzi; zdający stosuje treścią wypowiedzi
do tematu L
zakończenie schematyczne (też jeśli nie jest zgodne)
zakończenie
(sztampowe) LUB powtarza
wypowiedzi
wstęp praktycznie tymi samymi
słowami
5. wypowiedź nie zawiera wypowiedź zawiera dłuższy wypowiedź nie spełnia
fragmenty fragmentów odbiegających fragment / nieliczne krótkie warunków określonych
R
odbiegające od tematu i/lub nie na temat fragmenty odbiegające od dla poziomu 1.
A
od tematu tematu i/lub nie na temat
L
i/lub nie na
temat
* R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny
Tabela B. Zgodność z poleceniem: elementy formy
Elementy formy Forma 1 0
R teza jest poprawnie umiejscowiona w wypowiedzi
1.
wypowiedź nie spełnia
elementy
A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych
charakterystyczne
dla poziomu 1.
dla formy wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający
L
i kończący
R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny wypowiedź nie spełnia
2.
A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych
kompozycja
L wstępu, rozwinięcia i zakończenia dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na
A warunków określonych
segmentacja akapity) jest konsekwentny
L dla poziomu 1.
R wypowiedź nie spełnia
4.
A długość pracy mieści się w granicach 180–280 słów warunków określonych
długość pracy
L dla poziomu 1.
Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym
podkryterium.
Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny
elementów treści i elementów formy, zgodnie z Tabelą C.
Tabela C
Elementy Elementy formy
treści 4–3 2–1 0
10–9 5 p. 4 p. 3 p.
8–7 4 p. 3 p. 2 p.
6–5 3 p. 2 p. 1 p.
4–3 2 p. 1 p. 0 p.
2–1 1 p. 0 p. 0 p.
0 0 p. 0 p. 0 p.
Na przykład za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy
oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 2 punkty.
Dodatkowe uwagi dotyczące oceny elementów treści
ROZPRAWKA
Temat
W ostatnich czasach coraz częściej można znaleźć ogłoszenia w Internecie, w których
oferuje się wolne miejsca podczas wspólnych podróży samochodem. Napisz rozprawkę,
w której przedstawisz wady i zalety takiego sposobu podróżowania.
Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu,
przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami.
Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio
sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym
zakończeniem.
Dobrze napisana rozprawka:
• omawia zagadnienie w sposób przejrzysty i logiczny; wszystkie jej części (wstęp,
rozwinięcie, zakończenie) są podporządkowane jednej myśli głównej
• zawiera jasno sformułowaną tezę, odpowiednią do formy rozprawki
• charakteryzuje się stylem formalnym.
Teza
1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się
do korzystania z oferty wolnych miejsc podczas wspólnych podróży samochodem oraz
zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane dobre i złe strony (wymaga tego ten typ
rozprawki), np. Nei nostri tempi ci sono sempre più persone che si decidono a condividere
il viaggio in macchina con altre persone. Questa forma di viaggio ha dei lati positivi e
negativi.
2. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że coraz więcej osób
korzysta z ofert wspólnych podróży samochodem, nie jest tezą.
3. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane
będą wady i zalety. Na przykład: …są plusy i minusy takiej decyzji…; …ma wiele zalet,
ale powoduje też wiele problemów.
4. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry
pomysł?, uznaje się ją za odbiegającą od tematu.
5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy
w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego
zjawiska.
6. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy bierze się pod uwagę jej zgodność
z rozwinięciem wypracowania.
7. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
Al giorno d’oggi ci sono sempre più servizi che mettono in Teza zgodna z tematem,
contatto i viaggiatori che hanno intenzione di percorrere la zapowiada oczekiwaną
stessa tratta di strada. Condividere questo tipo di viaggio ha strukturę rozprawki.
però dei lati positivi e negativi.
Condividere il viaggio in macchina è una buona idea. Teza odbiegająca od tematu,
brak wad
Sempre più spesso possiamo sentire delle persone che Teza odbiegająca od tematu,
viaggiano insieme in macchina. Ma è una buona idea? nie zapowiada struktury
rozprawki
Nei nostri tempi sempre più persone fanno viaggi lunghi brak tezy
per cercare avventure e conoscere diversi posti esotici.
Ci sono molti vantaggi ma anche degli svantaggi di teza niezgodna z tematem
viaggiare in macchina.
Elementy tematu
1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety korzystania z wolnych miejsc podczas wspólnych
podróży samochodem.
2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,
tzn. nie odnosi się do korzystania z wolnych miejsc podczas wspólnych podróży
samochodem, nie bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.
3. Jeśli zdający realizuje dany element, ale jego argumentacja nie odnosi się w żadnym
stopniu do korzystania z wolnych miejsc w samochodzie, to uznaje się, że „zdający bardzo
pobieżnie dotyka tematu” i kwalifikuje się na 0 (o ile nie jest to wspomniane w całej
pracy).
4. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,
ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na
poziom niższy (maksymalnie poziom 1).
5. Korzyści i problemy wynikające z korzystania z oferty wspólnego podróżowania
samochodem mogą być przedstawione zarówno z punktu widzenia osoby korzystającej
z takiej oferty, jak i oferującej taką usługę.
Zgodność z tematem
W ostatnich czasach coraz częściej można znaleźć ogłoszenia w Internecie, w których oferuje
„główka”
się wolne miejsca podczas wspólnych podróży samochodem. Napisz rozprawkę, w której
przedstawisz wady i zalety takiego sposobu podróżowania.
elementy tematu
X
C
gg A Y
D
B
fragmenty nie na
temat
fragmenty odbiegające od tematu
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
– opis podróży samochodem.
– relacja z poszukiwań oferty podróży samochodem.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
– za i przeciw podróżowaniu samochodem.
– za i przeciw wspólnemu spędzaniu wakacji.
Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
– za i przeciw masowej turystyce
– opis wypoczynku wakacyjnego.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej
części pracy z rozwinięciem wypracowania.
2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest
akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia luźno związanego
rozprawki z tematem
Ci sono dunque vantaggi e svantaggi di Stimo molto le persone che intraprendono le
questo fenomeno. iniziative non comuni.
Insomma, come sempre, ci sono dei lati
positivi e negativi di un tale fenomeno.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
W Twojej szkole odbył się Festiwal Kreatywności, na którym koła zainteresowań
przedstawiły swoją działalność. Napisz artykuł do gazetki szkolnej, w którym
zrelacjonujesz przebieg tej imprezy oraz przedstawisz opinię gości na temat korzyści
płynących z organizowania podobnych imprez.
W artykule publicystycznym zdający wyraża stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować
próbę kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając
barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany
w tekście.
Wstęp
1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający nie musi odnieść się do Festiwalu
Kreatywności zorganizowanego w szkole, może w ciekawy sposób zwrócić uwagę np. na
kreatywność, rozwijanie talentu czy rolę kół zainteresowań w szkole.
2. Wstęp nie musi zawierać odniesienia do przebiegu Festiwalu i opinii gości na temat
korzyści płynących z organizowania podobnych imprez.
Przykłady wstępów zgodnych z tematem Przykłady wstępów schematycznych
i ciekawych
La nostra scuola ogni anno offre agli La settimana scorsa nella mia scuola si è
studenti un ricco ventaglio di iniziative svolto il Festival. Tre gruppi hanno
scientifiche e culturali. Anche quest’anno si presentato quello che hanno fatto durante
è svolto il Festival della Creatività dandoci l’anno scolastico.
la possibilità di presentare i progetti sui
quali abbiamo lavorato tutto l’anno.
All’iniziativa hanno partecipato anche
illustri ospiti del Comune.
“Mettere alla prova la propria creatività” – Nella mia scuola sono venuti molti ospiti al
ecco una sfida che ogni anno affrontano gli Festival della Creatività. Qui di seguito
studenti del nostro liceo. E proprio la voglio presentarvi il programma.
settimana scorsa gli ospiti venuti da altre
scuole e dal Comune hanno avuto
l’occasione di apprezzare gli effetti del
lavoro dei nostri circoli.
Elementy tematu
Elementami są:
(1) opis przebiegu Festiwalu Kreatywności, na którym koła zainteresowań przedstawiły
swoją działalność
(2) opinia gości na temat korzyści płynących z organizowania podobnych imprez.
(1) opis przebiegu
Wymagany jest opis przebiegu Festiwalu Kreatywności lub zrelacjonowanie wydarzenia
mającego miejsce podczas Festiwalu. Może to być np. opis koncertu zorganizowanego
przez chór szkolny.
(2) opinia gości
Akceptowane są wypowiedzi, w których zdający odnosi się do opinii gości na temat
korzyści płynących z organizowania podobnych imprez.
Jeśli zdający nie przedstawia opinii gości, ale np. podaje swoją opinię na temat organizowania
tego typu imprez, kwalifikujemy realizację drugiego elementu tematu na poziom 0.
Zgodność z tematem
W Twojej szkole odbył się Festiwal Kreatywności, na którym koła zainteresowań
„główka”
przedstawiły swoją działalność. Napisz artykuł do gazetki szkolnej,
w którym zrelacjonujesz przebieg tej imprezy
element 1.
oraz przedstawisz opinię gości na temat korzyści płynących z organizowania podobnych
imprez.
element 2.
1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.
– porównanie tegorocznego festiwalu z festiwalem z ubiegłych lat.
– opis działalności kół zainteresowań.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.
2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.
– rady na temat organizacji festiwalu.
– przedstawienie gości uczestniczących w szkolnym Festiwalu Kreatywności.
Takie fragmenty są zaznaczane w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona zakwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.
3. Fragmenty wypracowania nie na temat:
• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.
– opisanie np. koncertu sławnej gwiazdy, Festiwalu Piosenki Eurowizji
– rozważania o potrzebie tworzenia kół zainteresowań.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany
za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).
5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.
6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia
z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację
ocenia się na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia luźno związanego
artykułu z tematem
Come avete visto questo fenomeno è molto E così la nostra scuola ha passato
importante. quell’indimenticabile giorno.
Voglio invitare tutti a partecipare a tali La creatività è un elemento molto
iniziative. importante nella nostra vita quindi va
promossa da tutti.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie akceptuje się jako tytuł typowych zwrotów rozpoczynających listy, np. Gentili Signori /
Salve.
Spójność i logika wypowiedzi
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
2 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
1 p.
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na
0 p.
poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment (np. dłuższe zdanie lub
2–3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności
1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się,
czytając tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/
kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia)
2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność
i logikę wypowiedzi.
3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
2 punkty w tym kryterium.
4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności
i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.
5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy,
braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest
sprzeczne z zasadami logiki.
6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu.
Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.
7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy
(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję
środków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
• szeroki zakres środków językowych
3 p. • w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
2 p.
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
• ograniczony zakres środków językowych
1 p.
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
0 p.
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych
i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski
stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się
konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów
wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje
się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np.
w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza
typu „za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych
(uchybienia w stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
Poprawność językowa
liczne LUB bardzo liczne
(leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe 3 p. 2 p.
liczne błędy językowe 2 p. 1 p.
bardzo liczne błędy językowe 1 p. 0 p.
1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na
komunikację.
2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu sposób oznaczenia przykład
błąd językowy (leksykalny,
podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę.
gramatyczny)
błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu brakującego
Marek √ czekoladę.
brakiem wyrazu wyrazu
błąd ortograficzny otoczenie słowa kołem Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny w podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie.
jednym słowie i otoczenie kołem
Założyłem kurtkę bo było
błędy w spójności / logice podkreślenie linią falistą
gorąco.
otaczamy nawiasami Fragment odbiegający od
fragment odbiegający od tematu
kwadratowymi tematu
fragment niezgodny z tematem otaczamy chmurką Fragment niezgodny
z tematem
otoczenie zbędnego znaku
Było ciepło , i deszczowo.
kółkiem
błędy interpunkcyjne
znak √ w kółku w miejscu
Zrobiłem to√ ponieważ…
brakującego znaku
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane
„pionową falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe
1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie
odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie
niezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym
kryterium) LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą
zapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza
się 0 punktów w każdym kryterium).
2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.
3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub
całkowicie nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę
tekstu, są one otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie
zakresu środków językowych i poprawności środków językowych.
4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres
i poprawność środków językowych.
5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.
6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.
7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we
wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.
8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. qc, należy oznaczyć jako błędy ortograficzne.
9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną
dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd
ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji
to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.
Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,
z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac
zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych
na komputerze.
10. W przypadku obniżenia punktacji w zakresie środków językowych za usterki stylistyczne,
pod pracą zapisuje się „rażące uchybienia w stylu” i wskazuje się rodzaj usterki. Samo
użycie form skróconych nie jest traktowane jako rażące uchybienie.
11. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych,
nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych,
tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja
była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie,
grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie film, gruppo, np. il film „M jak
miłość”, la rivista „Świat Dysku”.
Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż zdawany i nie podaje objaśnienia,
podkreśla się całe wyrażenie linią prostą i traktuje jako jeden błąd językowy, np. Ho letto
Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie podkreślamy linią falistą
i traktujemy jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji
polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści.
12. Praca w
napisane Czystopis.
13. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w
część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie.
Uwagi dotyczące zasad liczenia słów w wypowiedziach zdających
1. Liczone są słowa oddzielone spacją, np. a casa (2 słowa), nella nostra scuola (3 słowa),
10.01.2015 (1 słowo), 10 gennaio 2015 (3 słowa).
2. Jako jeden wyraz liczone są:
• słowa łączone dywizem, np. e-mail
• formy skrócone, np. c’è
• oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms
• adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu
• liczby, bez względu na ich długość, np. 1780.
3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 słowo, XX sec. =
2 słowa.
4. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie słów symboli graficznych używanych
w Internecie (np. „buźki”).
5. Uwzględnia się w liczbie słów wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Io porto
białe scarpe. – 4 słowa.
Odpowiedź, przykładowe rozwiązanie lub rubryka pochodzą z przypisanych oficjalnych zasad CKE dla MJW-R1_1P-162, zadanie 10. To źródłowe opracowanie pierwszego przebiegu, nie niezależne rozwiązanie autorskie ani druga akceptacja redakcyjna.