Sposób I
Przyjmujemy oznaczenia:
𝑎 – długość krawędzi podstawy (𝑎 > 0),
𝐻 – wysokość graniastosłupa (𝐻 > 0).
1
Stosunek długości krawędzi podstawy do wysokości graniastosłupa jest równy . Zatem
4
𝐻 = 4𝑎 . Objętość graniastosłupa wynosi 108, stąd otrzymujemy równanie:
𝑎2 ∙ 4𝑎 = 108
4𝑎3 = 108
𝑎3 = 27
𝑎=3
Następnie obliczamy wysokość graniastosłupa, pole powierzchni całkowitej oraz przekątną
podstawy:
𝐻 = 4 ∙ 3 = 12
𝑃𝑐 = 2 ⋅ 𝑎2 + 4 ⋅ 𝑎𝐻 = 2 ⋅ 32 + 4 ⋅ 3 ⋅ 12 = 18 + 144 = 162
𝑎√2 = 3√2
Korzystając z twierdzenia Pitagorasa, obliczamy długość 𝑑 przekątnej graniastosłupa:
2
𝑑 2 = 122 + (3√2) , gdzie 𝑑 > 0
𝑑 2 = 162
𝑑 = √162 = 9√2
Obliczamy cos 𝛼 :
𝑎√2 3√2 1
cos 𝛼 = = =
𝑑 9√2 3
Sposób II
Przyjmujemy oznaczenia:
𝑎 – długość krawędzi podstawy (𝑎 > 0),
𝐻 – wysokość graniastosłupa (𝐻 > 0).
1
Stosunek długości krawędzi podstawy do wysokości graniastosłupa jest równy . Zatem
4
𝐻 = 4𝑎 . Przekątna podstawy ma długość 𝑎√2, stąd otrzymujemy:
4𝑎
tg 𝛼 = = 2√2
𝑎√2
sin 𝛼
Zatem = 2√2. Stąd sin 𝛼 = 2√2 ⋅ cos 𝛼 .
cos 𝛼
Wykorzystując tę zależność oraz tożsamość sin2 𝛼 + cos 2 𝛼 = 1, otrzymujemy
2
(2√2 ⋅ cos 𝛼) + cos2 𝛼 = 1
8 cos2 𝛼 + cos 2 𝛼 = 1
9 cos 2 𝛼 = 1
1
cos 2 𝛼 =
9
1
Stąd cos 𝛼 = , ponieważ 𝛼 jest kątem ostrym.
3
Objętość graniastosłupa wynosi 108, stąd otrzymujemy równanie:
𝑎2 ∙ 4𝑎 = 108
4𝑎3 = 108
𝑎3 = 27
𝑎=3
Następnie obliczamy pole powierzchni całkowitej graniastosłupa:
𝑃𝑐 = 2 ⋅ 𝑎2 + 4 ⋅ 𝑎𝐻 = 2 ⋅ 𝑎2 + 4 ⋅ 𝑎 ⋅ 4𝑎 = 18 ⋅ 𝑎2 = 18 ⋅ 32 = 162
Sposób III
Rozważmy graniastosłup prawidłowy czworokątny 𝐺1 o wysokości 4 i krawędzi podstawy
długości 1. Graniastosłup 𝐺1 jest podobny do danego graniastosłupa, zatem przekątna
graniastosłupa 𝐺1 jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem, którego miara jest
równa mierze kąta 𝛼 .
Przekątna podstawy graniastosłupa 𝐺1 ma długość √2.
Korzystając z twierdzenia Pitagorasa, obliczamy długość 𝑑1 przekątnej graniastosłupa 𝐺1 :
2
𝑑12 = 42 + (√2) , gdzie 𝑑1 > 0
𝑑12 = 18
𝑑1 = √18 = 3√2
Obliczamy cos 𝛼 :
√2 1
cos 𝛼 = =
3√2 3
Objętość 𝑉1 graniastosłupa 𝐺1 jest równa
𝑉1 = 12 ⋅ 4 = 4
Pole 𝑃𝑐1 powierzchni całkowitej graniastosłupa 𝐺1 jest równe
𝑃𝑐1 = 2 ⋅ 12 + 4 ⋅ 1 ⋅ 4 = 18
Stosunek objętości 𝑉1 graniastosłupa 𝐺1 do objętości 𝑉 danego graniastosłupa jest
równy sześcianowi skali podobieństwa. Zatem
𝑉1 4 1
𝑘3 = = =
𝑉 108 27
1
Stąd 𝑘 = .
3
Stosunek pola 𝑃𝑐1 powierzchni całkowitej graniastosłupa 𝐺1 do pola 𝑃𝑐 powierzchni
całkowitej danego graniastosłupa jest równy kwadratowi skali podobieństwa. Zatem
𝑃𝑐1
= 𝑘2
𝑃𝑐
18 1
=
𝑃𝑐 9
𝑃𝑐 = 18 ⋅ 9 = 162
Ocena prac osób ze stwierdzoną dyskalkulią
Obowiązują Zasady oceniania stosowane przy sprawdzaniu prac zdających bez
stwierdzonej dyskalkulii z dodatkowym uwzględnieniem:
a) ogólnych zasad oceniania zadań otwartych w przypadku arkuszy osób ze stwierdzoną
dyskalkulią (punkty 1.–12.);
b) dodatkowych szczegółowych zasad oceniania zadań otwartych w przypadku arkuszy
osób ze stwierdzoną dyskalkulią – egzamin maturalny z matematyki, poziom podstawowy,
termin główny 2024.
I. Ogólne zasady oceniania zadań otwartych w przypadku arkuszy osób ze stwierdzoną
dyskalkulią
1. Nie należy traktować jako błędy merytoryczne pomyłek, wynikających z:
• błędnego przepisania
• przestawienia cyfr
• zapisania innej cyfry, ale o podobnym wyglądzie
• przestawienia położenia przecinka
• przestawienia położenia znaku liczby.
2. W przypadku błędów, wynikających ze zmiany znaku liczby, należy w każdym zadaniu
oddzielnie przeanalizować, czy zdający opanował inne umiejętności, poza
umiejętnościami rachunkowymi, oceniane w zadaniu. W przypadku opanowania
badanych umiejętności zdający powinien otrzymać przynajmniej 1 punkt.
3. We wszystkich zadaniach otwartych, w których wskazano poprawną metodę rozwiązania,
części lub całości zadania, zdającemu należy przyznać przynajmniej 1 punkt, zgodnie
z kryteriami do poszczególnych zadań.
4. Jeśli zdający przedstawia nieprecyzyjne zapisy, na przykład pomija nawiasy lub zapisuje
nawiasy w niewłaściwych miejscach, ale przeprowadza poprawne rozumowanie lub
stosuje właściwą strategię, to może otrzymać przynajmniej 1 punkt za rozwiązanie
zadania.
5. W przypadku zadania wymagającego wyznaczenia pierwiastków trójmianu
kwadratowego zdający może otrzymać 1 punkt, jeżeli przedstawi poprawną metodę
wyznaczania pierwiastków trójmianu kwadratowego, przy podanych w treści zadania
wartościach liczbowych.
6. W przypadku zadania wymagającego rozwiązania nierówności kwadratowej zdający
może otrzymać 1 punkt, jeżeli stosuje poprawny algorytm rozwiązywania nierówności
kwadratowej, przy podanych w treści zadania wartościach liczbowych.
7. W przypadku zadania wymagającego stosowania własności funkcji kwadratowej zdający
może otrzymać 1 punkt za wykorzystanie konkretnych własności funkcji kwadratowej,
istotnych przy poszukiwaniu rozwiązania.
8. W przypadku zadania wymagającego zastosowania własności ciągów arytmetycznych
lub geometrycznych zdający może otrzymać 1 punkt, jeżeli przedstawi wykorzystanie
takiej własności ciągu, która umożliwia znalezienie rozwiązania zadania.
9. W przypadku zadania wymagającego analizowania figur geometrycznych na
płaszczyźnie kartezjańskiej zdający może otrzymać punkty, jeżeli przy poszukiwaniu
rozwiązania przedstawi poprawne rozumowanie, wykorzystujące własności figur
geometrycznych lub zapisze zależności, pozwalające rozwiązać zadanie.
10. W przypadku zadania z rachunku prawdopodobieństwa zdający może otrzymać
przynajmniej 1 punkt, jeśli przy wyznaczaniu liczby zdarzeń elementarnych sprzyjających
rozważanemu zdarzeniu przyjmuje określoną regularność lub podaje prawidłową metodę
wyznaczenia tej liczby zdarzeń elementarnych.
11. W przypadku zadania z geometrii zdający może otrzymać przynajmniej 1 punkt, jeżeli
podaje poprawną metodę wyznaczenia długości odcinka potrzebnej do znalezienia
rozwiązania.
12. W przypadku zadania wymagającego przeprowadzenia dowodu (z zakresu algebry lub
geometrii), jeśli w przedstawionym rozwiązaniu zdający powoła się na własność, która
wyznacza istotny postęp, prowadzący do przeprowadzenia dowodu, to może otrzymać
1 punkt.
II. Dodatkowe szczegółowe zasady oceniania zadań otwartych w przypadku arkuszy osób
ze stwierdzoną dyskalkulią
1 pkt – zastosowanie poprawnej metody obliczenia pierwiastków trójmianu kwadratowego
𝑥 2 − 3𝑥 − 4, tzn. zastosowanie wzorów na pierwiastki trójmianu kwadratowego
i obliczenie tych pierwiastków
ALBO
– konsekwentne (do otrzymanego w wyniku popełnienia błędów o charakterze
dyskalkulicznym ujemnego wyróżnika) narysowanie paraboli,
ALBO
– poprawne rozwiązanie nierówności 𝑥 2 − 4 ≤ 0 (tzn. stosuje się punkt 6. ogólnych
zasad oceniania),
ALBO
– konsekwentne (do wyznaczonych przez siebie pierwiastków oraz rozpatrywanego
trójmianu i nierówności) wyznaczenie zbioru rozwiązań nierówności.
Uwagi:
1. Jeżeli zdający, rozwiązując nierówność, pomyli porządek liczb na osi liczbowej i zapisze
zbiór rozwiązań nierówności w postaci 〈4, −1〉, to może otrzymać 2 punkty za całe
rozwiązanie.
2. Nie stosuje się uwag 2. i 3. z zasad oceniania arkusza standardowego.
1 pkt – przekształcenie wyrażenia (3𝑥 + 𝑦)(𝑥 + 3𝑦) do postaci 3𝑥 2 + 9𝑥𝑦 + 𝑥𝑦 + 3𝑦 2 .
Stosuje się zasady oceniania arkusza standardowego.
1 pkt – zapisanie równania z dwiema niewiadomymi, gdzie jedną z niewiadomych jest
2𝑎1 +14𝑟
różnica ciągu arytmetycznego, np.: −1 = 𝑎1 + 2𝑟, −165 = ⋅ 15 .
2
1 pkt – poprawne zaznaczenie w kartezjańskim układzie współrzędnych punktu 𝐶
ALBO
– poprawne zaznaczenie w kartezjańskim układzie współrzędnych punktu 𝐷 ,
ALBO
– zapisanie współrzędnych środka 𝑆 boku 𝐴𝐵 : 𝑆 = (4, 4).
1 pkt – zapisanie jedynie liczby 25 (należy traktować to jako wyznaczenie liczby wszystkich
zdarzeń elementarnych).
Uwagi:
1. W ocenie rozwiązania tego zadania (dla zdających z dyskalkulią) nie stosuje się uwagi 1.
ze standardowych zasad oceniania.
2. Jeżeli zdający poprawnie wypisze/zaznaczy wszystkie zdarzenia elementarne sprzyjające
zdarzeniu 𝐴, lecz popełni błąd w ich zliczeniu (np. |𝐴| = 12) i konsekwentnie zapisze
12
wynik (np. ), to otrzymuje 2 punkty.
25
1 pkt – zapisanie długości krawędzi podstawy oraz wysokości graniastosłupa podobnego do
rozpatrywanego (np. 𝑎 = 1, 𝐻 = 4).
Odpowiedź i kryteria punktowania pochodzą z oficjalnych zasad oceniania CKE.