Język niemiecki 2025 — poziom rozszerzony — część 5

Zadanie 10. Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie. Zakreśl jego numer. 1. W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonów komórkowych na czas wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. 2. Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. W artykule do gazety szkolnej: • opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi • poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. Wymagania ogólne I. Znajomość środków językowych. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający samodzielnie tworzy […] w miarę złożone, bogate pod względem treści, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne […]. IV. Reagowanie na wypowiedzi. Zdający […] reaguje w formie w miarę złożonego tekstu pisanego w różnorodnych sytuacjach […]. Wymagania szczegółowe (rozprawka) I. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]. V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty za daną tezą lub rozwiązaniem i przeciw nim, kończy wypowiedź konkluzją. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. Wymagania szczegółowe (artykuł) I. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.2) Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. VII.3) Zdający [...] przekazuje informacje i wyjaśnienia. Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach: • zgodność z poleceniem • spójność i logika wypowiedzi • zakres środków językowych • poprawność środków językowych. Zgodność z poleceniem (elementy treści i formy) W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów. Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A. TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści Elementy treści 2 1 0 teza jest jasna, teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy zgodna z tematem np. ORAZ argumentacją – teza nie jest w pełni zgodna teza zawiera poważne usterki, np. przedstawioną z tematem ALBO – teza jest niezgodna z tematem w rozwinięciu argumentacją przedstawioną – teza znacznie odbiega od tematu w rozwinięciu ORAZ nie jest zgodna – teza znacznie odbiega od z argumentacją przedstawioną R* tematu, ALE jest zgodna w rozwinięciu z argumentacją – teza niejasna, trudna do przedstawioną w rozwinięciu wskazania wstęp niekomunikatywny W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada 1. oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1. Wstęp: właściwe wprowadzenie wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia i adekwatne zgodne z tematem poprawne, np. do tematu ORAZ ciekawe, – wprowadzenie zgodne wprowadzenie niezgodne z tematem rozpoczęcie oryginalne, z tematem, ale schematyczne A* wypowiedzi zachęcające do – bardziej typowe dla innego wprowadzenie niejasne czytania, np. w formie typu tekstu (np. rozprawki) pytania lub cytatu – ciekawe, oryginalne, ALE wprowadzenie niekomunikatywne odbiegające od tematu wstęp zgodny wstęp nie jest w pełni poprawny, brak wstępu z tematem i treścią np. wypowiedzi ORAZ – nie określa celu wstęp niezgodny z tematem wskazujący cel/powód – określa cel/powód pisania pisania listu listu, ALE odbiega od tematu wstęp niejasny L* – cel nie jest określony jasno – wstęp nie jest zgodny wstęp niekomunikatywny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) wieloaspektowa powierzchowna realizacja brak wypowiedzi 2. ORAZ/LUB elementu, wypowiedzi brak Pierwszy element pogłębiona realizacja głębi, np. wypowiedź bardzo pobieżnie tematu elementu (np. wsparta – zdający podaje tylko „listę” dotykająca tematu, np. zdający R przykładami, argumentów/cech/określeń, podaje tylko jeden argument/cechę/ A szczegółowo żadnego nie rozwijając/ określenie, nie rozwijając go/jej L omówiona) uzasadniając; wypowiedź nie jest komunikatywna 3. – zdający odnosi się do 1-2 Drugi element aspektów i omawia je niezbyt wypowiedź nie jest związana tematu szczegółowo z tematem/ nie realizuje elementu zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia z tematem ORAZ zgodne z tematem ALBO treścią treścią wypowiedzi; wypowiedzi zakończenie nie jest komunikatywne jeżeli zdający powtarza wstęp – zakończenie znacznie odbiega zakończenie nie jest zgodne 4. czyni to innymi od tematu, ALE jest zgodne z tematem Podsumowanie: słowami z treścią wypowiedzi właściwe R zakończenie znacznie odbiega od i adekwatne A zdający stosuje zakończenie tematu ORAZ nie jest zgodne do tematu L schematyczne (sztampowe), z treścią wypowiedzi zakończenie np. ogranicza się do wypowiedzi przeformułowania tezy zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami 5. wypowiedź nie wypowiedź zawiera dłuższy Fragmenty R zawiera fragmentów fragment/ nieliczne krótkie wypowiedź nie spełnia warunków odbiegające od A odbiegających od fragmenty odbiegające określonych dla poziomu 1. tematu i/lub L tematu i/lub nie na od tematu i/lub nie na temat nie na temat temat * R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B. TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy Elementy formy Forma 1 0 1. R teza jest umiejscowiona we wstępie wypowiedź nie spełnia Elementy A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych dla charakterystyczne wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający L poziomu 1. dla formy i odpowiedni zwrot kończący R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wypowiedź nie spełnia 2. A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla Kompozycja L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na A warunków określonych dla Segmentacja akapity) jest merytorycznie uzasadniony L poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 4. A długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów warunków określonych dla Długość pracy L poziomu 1. Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium. Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C. TABELA C Elementy Elementy formy treści 4–3 2–1 0 10 5 pkt 4 pkt 3 pkt 8–9 4 pkt 3 pkt 2 pkt 6–7 3 pkt 2 pkt 1 pkt 4–5 2 pkt 1 pkt 0 pkt 2–3 1 pkt 0 pkt 0 pkt 0–1 0 pkt 0 pkt 0 pkt Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt. Uszczegółowienia dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy ROZPRAWKA Temat W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonów komórkowych na czas wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem. Dobrze napisana rozprawka: • zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki • w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę • zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu • charakteryzuje się stylem formalnym. Teza 1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się w niej do zwyczaju obecnego w wielu rodzinach, polegającego na wyłączaniu telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków oraz zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane zalety i wady takiego postępowania (wymaga tego ten typ rozprawki), np. In vielen Familien ist es üblich, während der gemeinsamen Mahlzeiten die Smartphones wegzulegen. Das hat sowohl Vor- als auch Nachteile. 2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą zalety i wady (pozytywne i negatywne strony) wynikające z wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków: np.: Immer öfter wird in der Familie vereinbart, dass digitale Geräte während des Essens weggelegt werden. Es gibt viele positive Aspekte dieser Vereinbarung, man darf aber einige Nachteile nicht vergessen. / Die Regel in vielen Familien lautet: Kein Handy beim gemeinsamen Essen! Diese Regel hat aber ihre Anhänger und Gegner. 3. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?, Czy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane zalety i wady, np. Welche Vor- und Nachteile hat die Regel, dass Handys in manchen Familien beim gemeinsamen Essen ausgeschaltet und weggelegt bleiben? 4. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją). 5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego zjawiska. 6. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków, nie jest tezą. 7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 8. Teza, w której kluczowe elementy są niekomunikatywne, jest kwalifikowana jako niezgodna z tematem. 9. Jeżeli zdający stawia dwie różne tezy, to taka teza jest traktowana jako trudna do wskazania. Immer häufiger gibt es in vielen Familien bei Mahlzeiten eine handyfreie Zeit. Es gibt viele Argumente für diese Idee, aber man kann auch einige dagegen finden. teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną Smartphone am Esstisch? In vielen Familien ist das strukturę rozprawki verboten. Das hat zwar einige positive Seiten, aber ich sehe mehr negative. teza odbiegająca od tematu Sollte das Smartphone während der Mahlzeiten nicht (teza jest pytaniem, które nie gecheckt werden? zapowiada struktury rozprawki) Gemeinsam essen, ohne auf das Handy zu schauen – ist teza odbiegająca od tematu das eine gute Idee? Ich glaube, ja. (teza jednostronna) Das Smartphone und die Internetnutzung spielen im Alltag der Jugendlichen eine große Rolle. Ist das gut oder schlecht? teza niezgodna z tematem Viele Menschen behaupten, dass man ohne Smartphone nicht leben kann. Ich bin anderer Meinung. Fast in jeder Familie sieht die Situation ähnlich aus: Jeder brak tezy schaut am Tisch auf sein Smartphone. Immer häufiger halten Menschen beim Essen das Smartphone in der Hand, egal ob sie alleine oder mit teza trudna do wskazania anderen Familienmitgliedern am Tisch sitzen. Es ist schwer zu sagen, wie man das beurteilen soll. Elementy tematu Elementami są: (1) zalety wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków i (2) wady związane z takim postępowaniem. (1) zalety wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do: − budowania relacji z członkami rodziny − wzajemnego okazywania sobie szacunku − wzajemnego poświęcania sobie uwagi w czasie rozmowy przy stole − braku rozproszeń wywołanych przez powiadomienia z telefonów komórkowych − aspektów higienicznych/zdrowotnych − profilaktyki przeciwko uzależnieniom od telefonów komórkowych. (2) wady wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do braku możliwości: − zareagowania na otrzymaną przez telefon komórkowy pilną wiadomość, jak np. alert pogodowy, wiadomość z pracy − sprawdzenia informacji w internecie przydatnych w trakcie rozmowy, np. godziny seansów filmowych w kinie − podzielenia się z rodziną informacjami otrzymanymi od wspólnych znajomych − obejrzenia zdjęć na smartfonie − wykonania pamiątkowego zdjęcia. Zgodność z tematem W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonu komórkowego na czas „główka” wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. elementy tematu X A C ggB Y D fragmenty nie na temat fragmenty odbiegające od tematu 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − zwyczaj jedzenia wspólnych posiłków w rodzinie − tradycje związane ze spożywaniem posiłków − tematy podejmowane podczas wspólnych posiłków. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − problemy młodzieży z wyborem odpowiedniego modelu smartfona − funkcje smartfonów − opis ulubionego dania − zasady zdrowego odżywiania się. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, opisujące np. − problem dostępu do internetu poza miastem − sportowy styl życia − wykorzystanie tabletów i smartfonów w szkole − zalety i wady nauki zdalnej. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. 9. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi 1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje pozytywne i negatywne strony, a w podsumowaniu pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej pozytywnych stron / negatywnych stron, takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem. Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia znacznie rozprawki odbiegającego od tematu Wie man sieht, kann die Regel „Kein Handy Diese Argumente zeigen, dass man mit beim gemeinsamen Essen!“ sowohl Vor- als dem Smartphone vorsichtig sein soll. auch Nachteile haben. Alles deutet darauf hin, dass es mehr Zusammenfassend steht eines fest: man Argumente gegen das Smartphone am kann nie wissen, was für die Familie besser Tisch gibt als dafür. ist. ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY Temat Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. W artykule do gazety szkolnej: • opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi • poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji, komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może także podejmować próbę kształtowania opinii czytelników. Dobrze napisany artykuł: • ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika • zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając barwnego języka • może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w tekście • zawiera zakończenie, zgodne z treścią artykułu. Wstęp 1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający może, ale nie musi, odnieść się w nim do dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w sposób zachęcający do dalszej lektury. Zdający może zasygnalizować problem wyboru uczelni / dalszego kształcenia, nie nawiązując do konkretnego wydarzenia zorganizowanego przez szkołę wyższą, np. Schule erfolgreich abgeschlossen – und jetzt? Wie geht es weiter nach dem Abi? Diese Fragen werden wir bald beantworten müssen. 2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do ciekawego punktu programu dnia otwartych drzwi lub sygnalizować jakiegoś problemu organizacyjnego, który pojawił się w trakcie dnia otwartego. 3. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu przedstawionego w temacie. Przykłady wstępów zgodnych z tematem Przykłady wstępów schematycznych i ciekawych Was will ich studieren? Oder soll ich doch Ich weiß nicht, was ich nach dem Abitur lieber eine Ausbildung machen? Ein studieren will. Deshalb habe ich Praktikum? Vielleicht erst einmal ein Jahr beschlossen, am Tag der offenen Tür an Pause machen und reisen? Diese Fragen einer Hochschule teilzunehmen. stellt sich jeder Abiturient. Um etwas Orientierung zu finden, nahm ich am Tag der offenen Tür an einer Hochschule teil. Die Verunsicherung der Abiturienten nach Eine Hochschule organisierte im März den dem Abitur ist oft riesig, weil ihnen so viele Tag der offenen Tür. Ich ging dorthin, weil Wege offenstehen. Um den Schülern ich Informationen über Studiengänge Einblicke in das Angebot der Studiengänge bekommen wollte. zu geben, laden viele Hochschulen zu Tagen der offenen Tür ein. Elementy tematu Elementami są: (1) opis najciekawszego punktu programu dnia otwartych drzwi szkoły wyższej oraz (2) problem organizacyjny, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. (1) opis najciekawszego punktu programu dnia otwartych drzwi szkoły wyższej Wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający opisał najbardziej jego zdaniem interesującą propozycję przygotowaną przez szkołę wyższą. Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do: − prezentacji dotyczących kierunków studiów na tej uczelni − spotkań ze studentami − oprowadzania po uczelni − punktów informacyjnych dotyczących oferty edukacyjnej i sportowej dla studentów − paneli dyskusyjnych − spotkań z wykładowcami szkoły wyższej. Jeśli zdający opisuje swoją wizytę w szkole wyższej i przygotowane tam atrakcje, ale nie sygnalizuje, który punkt programu mu się najbardziej podobał, to taka realizacja pierwszego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy. (2) problem organizacyjny, który pojawił się w trakcie dnia otwartych drzwi Aby uznać drugi element tematu za zrealizowany, wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający poinformował o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie dnia otwartych drzwi. Zdający może odnieść się na przykład do: − problemów ze sprzętem audiowizualnym − programu wydarzenia, np. brak informacji o programie lub błędy w ulotkach zawierających program wydarzenia − nieoczekiwanej zmiany sal wykładów − niewystarczającej liczby studentów zaangażowanych w oprowadzanie gości. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie. Zgodność z tematem Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. „główka” W artykule do gazety szkolnej: opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi element 1. poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. element 2. 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − opis budynku szkoły wyższej, jego położenia lub dojazdu do niego − plany dotyczące wyboru kierunku studiów − osoby towarzyszące zdającemu w trakcie dnia otwartych drzwi. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − plany na przyszłość niezwiązane ze studiowaniem, np. podróże − spotkanie ze znajomymi niezwiązane z dniem otwartych drzwi szkoły wyższej. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np. − problemy mieszkaniowe studentów − problem finansowania studiów − praca dorywcza dla studentów. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją jednego z elementów polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie. 9. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia znacznie artykułu odbiegającego od tematu Auf diese Weise konnte ich erfahren, Wenn man nicht weiß, was man weiter welche Studiengänge diese Hochschule machen soll, lohnt es sich, etwas mehr zu anbietet. erfahren. Hoffentlich werden solche Tage der offenen Am wichtigsten ist es selbst zu wissen, was Tür auch an anderen Hochschulen man in Zukunft machen will. organisiert. Elementy charakterystyczne dla formy Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Sehr geehrte Damen und Herren. Spójność i logika wypowiedzi W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania. Wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na 2 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie 1 pkt zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na 0 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów. Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi 1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: • braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane • nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny) • błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np. sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst • przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką właśnie realizację danego podpunktu). 2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi. 3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium. 4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności i logiki i/lub przekazania komunikatu. 5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki. 6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe. 7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/ niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy. Zakres środków językowych W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi. szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się 3 pkt naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją 2 pkt użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu 1 pkt pospolitości bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości 0 pkt ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera). Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty. Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), które umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2, które umożliwiają zdającemu w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały głównie proste środki językowe. Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki językowe. Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak toll, nett, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej (np. schleppender Verkehr zamiast sich langsam im Stau bewegende Autos. / Viele Fitness-Studios bieten ihren Mitgliedern Online-Sportkurse live an. zamiast Viele Fitness-Studios bieten Übungen durch Internet. Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego. Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto, jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. Nach sechs Stunden Autofahrt sind wir nun endlich bei unserem Hotel angekomen. Poprawność środków językowych W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą. Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna) Poprawność językowa liczne LUB bardzo liczne błędy (leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu zapisu nieliczne błędy językowe 3 pkt 2 pkt liczne błędy językowe 2 pkt 1 pkt bardzo liczne błędy językowe 1 pkt 0 pkt 1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację. 2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne. 3. W wypowiedziach zdających, którym przyznano dostosowanie polegające na nieuwzględnianiu błędów zapisu, w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów. 4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego. Oznaczanie błędów w wypowiedziach pisemnych Błędy oznacza się tylko w wypowiedzi zdającego, stosując oznaczenia podane w tabeli; nie oznacza się rodzaju błędu na marginesie. RODZAJ BŁĘDU SPOSÓB OZNACZENIA PRZYKŁAD błąd językowy (leksykalny, podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę. gramatyczny) błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu Marek √ czekoladę. brakiem wyrazu brakującego wyrazu błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje. błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie. w jednym wyrazie i otoczenie kołem Założyłem kurtkę, bo było błędy w spójności/logice podkreślenie linią falistą gorąco. fragment odbiegający objęcie nawiasami Fragment odbiegający od od tematu kwadratowymi tematu. fragment nie na temat otoczenie ciągłą linią Fragment nie na temat. otoczenie zbędnego znaku błędy interpunkcyjne kółkiem Było ciepło , i deszczowo. (wyłącznie na poziomie znak √ w kółku w miejscu rozszerzonym) brakującego znaku Zrobiłem to √ ponieważ… interpunkcyjnego Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe i oznaczane podkreśleniem wyrazu linią prostą. Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową falą” na marginesie. Uwagi dodatkowe 1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest: • nieczytelna LUB • całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB • niekomunikatywna dla odbiorcy LUB • odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego). 2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego. W przypadku stwierdzenia podczas przeprowadzania egzaminu lub podczas sprawdzania pracy egzaminacyjnej niesamodzielnego rozwiązywania przez zdającego zadań zawartych w arkuszu egzaminacyjnym dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z dyrektorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, unieważnia zdającemu część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu. 3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach nie oznacza się błędów. 4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach oznacza się błędy. 5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium. 6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie. W takich pracach oznacza się błędy. 7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu, zgodnie z Komunikatem dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym. Takie błędy nie są oznaczane w pracy zdającego. Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracach zdających z dysleksją, z dysgrafią i z dysortografią to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności środków językowych. Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, a także w ocenie prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego. 8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych, nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych, tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie Serie, Zeitschrift, np. die Serie „M jak miłość”. Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż język egzaminu i nie podaje objaśnienia, całe wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. Ich lese Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie jest podkreślane linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści. 9. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie. 10. Praca w zostało napisane Czystopis. 11. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie. Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających 1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. zu Hause (2 wyrazy), für die Arbeit (3 wyrazy), 10. Januar 2024 (3 wyrazy), 2024 (1 wyraz), dreihundertsiebenundzwanzig (1 wyraz). 2. Jako jeden wyraz liczone są • wyrazy łączone dywizem, np. Rock-Hits, Wegwerf-Gesellschaft • formy skrócone, np. geht’s, gibt’s • oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms • adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu • liczby. 3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 wyraz, Wilhelm II. = 2 wyrazy. 4. Podpis nie jest uwzględniany w liczbie wyrazów. 5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych w internecie (np. emotikony). 6. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ich lese Nowe Horyzonty. (4 wyrazy).

Zadanie 10. Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie. Zakreśl jego numer. 1. W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonów komórkowych na czas wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. 2. Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. W artykule do gazety szkolnej: • opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi • poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. Wymagania ogólne I. Znajomość środków językowych. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający samodzielnie tworzy […] w miarę złożone, bogate pod względem treści, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne […]. IV. Reagowanie na wypowiedzi. Zdający […] reaguje w formie w miarę złożonego tekstu pisanego w różnorodnych sytuacjach […]. Wymagania szczegółowe (rozprawka) I. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]. V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty za daną tezą lub rozwiązaniem i przeciw nim, kończy wypowiedź konkluzją. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. Wymagania szczegółowe (artykuł) I. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.2) Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. VII.3) Zdający [...] przekazuje informacje i wyjaśnienia. Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach: • zgodność z poleceniem • spójność i logika wypowiedzi • zakres środków językowych • poprawność środków językowych. Zgodność z poleceniem (elementy treści i formy) W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów. Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A. TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści Elementy treści 2 1 0 teza jest jasna, teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy zgodna z tematem np. ORAZ argumentacją – teza nie jest w pełni zgodna teza zawiera poważne usterki, np. przedstawioną z tematem ALBO – teza jest niezgodna z tematem w rozwinięciu argumentacją przedstawioną – teza znacznie odbiega od tematu w rozwinięciu ORAZ nie jest zgodna – teza znacznie odbiega od z argumentacją przedstawioną R* tematu, ALE jest zgodna w rozwinięciu z argumentacją – teza niejasna, trudna do przedstawioną w rozwinięciu wskazania wstęp niekomunikatywny W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada 1. oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1. Wstęp: właściwe wprowadzenie wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia i adekwatne zgodne z tematem poprawne, np. do tematu ORAZ ciekawe, – wprowadzenie zgodne wprowadzenie niezgodne z tematem rozpoczęcie oryginalne, z tematem, ale schematyczne A* wypowiedzi zachęcające do – bardziej typowe dla innego wprowadzenie niejasne czytania, np. w formie typu tekstu (np. rozprawki) pytania lub cytatu – ciekawe, oryginalne, ALE wprowadzenie niekomunikatywne odbiegające od tematu wstęp zgodny wstęp nie jest w pełni poprawny, brak wstępu z tematem i treścią np. wypowiedzi ORAZ – nie określa celu wstęp niezgodny z tematem wskazujący cel/powód – określa cel/powód pisania pisania listu listu, ALE odbiega od tematu wstęp niejasny L* – cel nie jest określony jasno – wstęp nie jest zgodny wstęp niekomunikatywny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) wieloaspektowa powierzchowna realizacja brak wypowiedzi 2. ORAZ/LUB elementu, wypowiedzi brak Pierwszy element pogłębiona realizacja głębi, np. wypowiedź bardzo pobieżnie tematu elementu (np. wsparta – zdający podaje tylko „listę” dotykająca tematu, np. zdający R przykładami, argumentów/cech/określeń, podaje tylko jeden argument/cechę/ A szczegółowo żadnego nie rozwijając/ określenie, nie rozwijając go/jej L omówiona) uzasadniając; wypowiedź nie jest komunikatywna 3. – zdający odnosi się do 1-2 Drugi element aspektów i omawia je niezbyt wypowiedź nie jest związana tematu szczegółowo z tematem/ nie realizuje elementu zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia z tematem ORAZ zgodne z tematem ALBO treścią treścią wypowiedzi; wypowiedzi zakończenie nie jest komunikatywne jeżeli zdający powtarza wstęp – zakończenie znacznie odbiega zakończenie nie jest zgodne 4. czyni to innymi od tematu, ALE jest zgodne z tematem Podsumowanie: słowami z treścią wypowiedzi właściwe R zakończenie znacznie odbiega od i adekwatne A zdający stosuje zakończenie tematu ORAZ nie jest zgodne do tematu L schematyczne (sztampowe), z treścią wypowiedzi zakończenie np. ogranicza się do wypowiedzi przeformułowania tezy zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami 5. wypowiedź nie wypowiedź zawiera dłuższy Fragmenty R zawiera fragmentów fragment/ nieliczne krótkie wypowiedź nie spełnia warunków odbiegające od A odbiegających od fragmenty odbiegające określonych dla poziomu 1. tematu i/lub L tematu i/lub nie na od tematu i/lub nie na temat nie na temat temat * R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B. TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy Elementy formy Forma 1 0 1. R teza jest umiejscowiona we wstępie wypowiedź nie spełnia Elementy A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych dla charakterystyczne wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający L poziomu 1. dla formy i odpowiedni zwrot kończący R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wypowiedź nie spełnia 2. A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla Kompozycja L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na A warunków określonych dla Segmentacja akapity) jest merytorycznie uzasadniony L poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 4. A długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów warunków określonych dla Długość pracy L poziomu 1. Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium. Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C. TABELA C Elementy Elementy formy treści 4–3 2–1 0 10 5 pkt 4 pkt 3 pkt 8–9 4 pkt 3 pkt 2 pkt 6–7 3 pkt 2 pkt 1 pkt 4–5 2 pkt 1 pkt 0 pkt 2–3 1 pkt 0 pkt 0 pkt 0–1 0 pkt 0 pkt 0 pkt Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt. Uszczegółowienia dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy ROZPRAWKA Temat W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonów komórkowych na czas wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem. Dobrze napisana rozprawka: • zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki • w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę • zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu • charakteryzuje się stylem formalnym. Teza 1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się w niej do zwyczaju obecnego w wielu rodzinach, polegającego na wyłączaniu telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków oraz zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane zalety i wady takiego postępowania (wymaga tego ten typ rozprawki), np. In vielen Familien ist es üblich, während der gemeinsamen Mahlzeiten die Smartphones wegzulegen. Das hat sowohl Vor- als auch Nachteile. 2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą zalety i wady (pozytywne i negatywne strony) wynikające z wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków: np.: Immer öfter wird in der Familie vereinbart, dass digitale Geräte während des Essens weggelegt werden. Es gibt viele positive Aspekte dieser Vereinbarung, man darf aber einige Nachteile nicht vergessen. / Die Regel in vielen Familien lautet: Kein Handy beim gemeinsamen Essen! Diese Regel hat aber ihre Anhänger und Gegner. 3. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?, Czy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane zalety i wady, np. Welche Vor- und Nachteile hat die Regel, dass Handys in manchen Familien beim gemeinsamen Essen ausgeschaltet und weggelegt bleiben? 4. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją). 5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego zjawiska. 6. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków, nie jest tezą. 7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 8. Teza, w której kluczowe elementy są niekomunikatywne, jest kwalifikowana jako niezgodna z tematem. 9. Jeżeli zdający stawia dwie różne tezy, to taka teza jest traktowana jako trudna do wskazania. Immer häufiger gibt es in vielen Familien bei Mahlzeiten eine handyfreie Zeit. Es gibt viele Argumente für diese Idee, aber man kann auch einige dagegen finden. teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną Smartphone am Esstisch? In vielen Familien ist das strukturę rozprawki verboten. Das hat zwar einige positive Seiten, aber ich sehe mehr negative. teza odbiegająca od tematu Sollte das Smartphone während der Mahlzeiten nicht (teza jest pytaniem, które nie gecheckt werden? zapowiada struktury rozprawki) Gemeinsam essen, ohne auf das Handy zu schauen – ist teza odbiegająca od tematu das eine gute Idee? Ich glaube, ja. (teza jednostronna) Das Smartphone und die Internetnutzung spielen im Alltag der Jugendlichen eine große Rolle. Ist das gut oder schlecht? teza niezgodna z tematem Viele Menschen behaupten, dass man ohne Smartphone nicht leben kann. Ich bin anderer Meinung. Fast in jeder Familie sieht die Situation ähnlich aus: Jeder brak tezy schaut am Tisch auf sein Smartphone. Immer häufiger halten Menschen beim Essen das Smartphone in der Hand, egal ob sie alleine oder mit teza trudna do wskazania anderen Familienmitgliedern am Tisch sitzen. Es ist schwer zu sagen, wie man das beurteilen soll. Elementy tematu Elementami są: (1) zalety wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków i (2) wady związane z takim postępowaniem. (1) zalety wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do: − budowania relacji z członkami rodziny − wzajemnego okazywania sobie szacunku − wzajemnego poświęcania sobie uwagi w czasie rozmowy przy stole − braku rozproszeń wywołanych przez powiadomienia z telefonów komórkowych − aspektów higienicznych/zdrowotnych − profilaktyki przeciwko uzależnieniom od telefonów komórkowych. (2) wady wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do braku możliwości: − zareagowania na otrzymaną przez telefon komórkowy pilną wiadomość, jak np. alert pogodowy, wiadomość z pracy − sprawdzenia informacji w internecie przydatnych w trakcie rozmowy, np. godziny seansów filmowych w kinie − podzielenia się z rodziną informacjami otrzymanymi od wspólnych znajomych − obejrzenia zdjęć na smartfonie − wykonania pamiątkowego zdjęcia. Zgodność z tematem W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonu komórkowego na czas „główka” wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. elementy tematu X A C ggB Y D fragmenty nie na temat fragmenty odbiegające od tematu 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − zwyczaj jedzenia wspólnych posiłków w rodzinie − tradycje związane ze spożywaniem posiłków − tematy podejmowane podczas wspólnych posiłków. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − problemy młodzieży z wyborem odpowiedniego modelu smartfona − funkcje smartfonów − opis ulubionego dania − zasady zdrowego odżywiania się. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, opisujące np. − problem dostępu do internetu poza miastem − sportowy styl życia − wykorzystanie tabletów i smartfonów w szkole − zalety i wady nauki zdalnej. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. 9. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi 1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje pozytywne i negatywne strony, a w podsumowaniu pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej pozytywnych stron / negatywnych stron, takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem. Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia znacznie rozprawki odbiegającego od tematu Wie man sieht, kann die Regel „Kein Handy Diese Argumente zeigen, dass man mit beim gemeinsamen Essen!“ sowohl Vor- als dem Smartphone vorsichtig sein soll. auch Nachteile haben. Alles deutet darauf hin, dass es mehr Zusammenfassend steht eines fest: man Argumente gegen das Smartphone am kann nie wissen, was für die Familie besser Tisch gibt als dafür. ist. ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY Temat Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. W artykule do gazety szkolnej: • opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi • poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji, komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może także podejmować próbę kształtowania opinii czytelników. Dobrze napisany artykuł: • ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika • zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając barwnego języka • może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w tekście • zawiera zakończenie, zgodne z treścią artykułu. Wstęp 1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający może, ale nie musi, odnieść się w nim do dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w sposób zachęcający do dalszej lektury. Zdający może zasygnalizować problem wyboru uczelni / dalszego kształcenia, nie nawiązując do konkretnego wydarzenia zorganizowanego przez szkołę wyższą, np. Schule erfolgreich abgeschlossen – und jetzt? Wie geht es weiter nach dem Abi? Diese Fragen werden wir bald beantworten müssen. 2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do ciekawego punktu programu dnia otwartych drzwi lub sygnalizować jakiegoś problemu organizacyjnego, który pojawił się w trakcie dnia otwartego. 3. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu przedstawionego w temacie. Przykłady wstępów zgodnych z tematem Przykłady wstępów schematycznych i ciekawych Was will ich studieren? Oder soll ich doch Ich weiß nicht, was ich nach dem Abitur lieber eine Ausbildung machen? Ein studieren will. Deshalb habe ich Praktikum? Vielleicht erst einmal ein Jahr beschlossen, am Tag der offenen Tür an Pause machen und reisen? Diese Fragen einer Hochschule teilzunehmen. stellt sich jeder Abiturient. Um etwas Orientierung zu finden, nahm ich am Tag der offenen Tür an einer Hochschule teil. Die Verunsicherung der Abiturienten nach Eine Hochschule organisierte im März den dem Abitur ist oft riesig, weil ihnen so viele Tag der offenen Tür. Ich ging dorthin, weil Wege offenstehen. Um den Schülern ich Informationen über Studiengänge Einblicke in das Angebot der Studiengänge bekommen wollte. zu geben, laden viele Hochschulen zu Tagen der offenen Tür ein. Elementy tematu Elementami są: (1) opis najciekawszego punktu programu dnia otwartych drzwi szkoły wyższej oraz (2) problem organizacyjny, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. (1) opis najciekawszego punktu programu dnia otwartych drzwi szkoły wyższej Wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający opisał najbardziej jego zdaniem interesującą propozycję przygotowaną przez szkołę wyższą. Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do: − prezentacji dotyczących kierunków studiów na tej uczelni − spotkań ze studentami − oprowadzania po uczelni − punktów informacyjnych dotyczących oferty edukacyjnej i sportowej dla studentów − paneli dyskusyjnych − spotkań z wykładowcami szkoły wyższej. Jeśli zdający opisuje swoją wizytę w szkole wyższej i przygotowane tam atrakcje, ale nie sygnalizuje, który punkt programu mu się najbardziej podobał, to taka realizacja pierwszego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy. (2) problem organizacyjny, który pojawił się w trakcie dnia otwartych drzwi Aby uznać drugi element tematu za zrealizowany, wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający poinformował o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie dnia otwartych drzwi. Zdający może odnieść się na przykład do: − problemów ze sprzętem audiowizualnym − programu wydarzenia, np. brak informacji o programie lub błędy w ulotkach zawierających program wydarzenia − nieoczekiwanej zmiany sal wykładów − niewystarczającej liczby studentów zaangażowanych w oprowadzanie gości. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie. Zgodność z tematem Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. „główka” W artykule do gazety szkolnej: opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi element 1. poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. element 2. 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − opis budynku szkoły wyższej, jego położenia lub dojazdu do niego − plany dotyczące wyboru kierunku studiów − osoby towarzyszące zdającemu w trakcie dnia otwartych drzwi. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − plany na przyszłość niezwiązane ze studiowaniem, np. podróże − spotkanie ze znajomymi niezwiązane z dniem otwartych drzwi szkoły wyższej. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np. − problemy mieszkaniowe studentów − problem finansowania studiów − praca dorywcza dla studentów. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją jednego z elementów polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie. 9. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia znacznie artykułu odbiegającego od tematu Auf diese Weise konnte ich erfahren, Wenn man nicht weiß, was man weiter welche Studiengänge diese Hochschule machen soll, lohnt es sich, etwas mehr zu anbietet. erfahren. Hoffentlich werden solche Tage der offenen Am wichtigsten ist es selbst zu wissen, was Tür auch an anderen Hochschulen man in Zukunft machen will. organisiert. Elementy charakterystyczne dla formy Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Sehr geehrte Damen und Herren. Spójność i logika wypowiedzi W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania. Wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na 2 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie 1 pkt zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na 0 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów. Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi 1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: • braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane • nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny) • błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np. sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst • przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką właśnie realizację danego podpunktu). 2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi. 3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium. 4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności i logiki i/lub przekazania komunikatu. 5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki. 6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe. 7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/ niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy. Zakres środków językowych W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi. szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się 3 pkt naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją 2 pkt użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu 1 pkt pospolitości bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości 0 pkt ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera). Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty. Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), które umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2, które umożliwiają zdającemu w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały głównie proste środki językowe. Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki językowe. Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak toll, nett, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej (np. schleppender Verkehr zamiast sich langsam im Stau bewegende Autos. / Viele Fitness-Studios bieten ihren Mitgliedern Online-Sportkurse live an. zamiast Viele Fitness-Studios bieten Übungen durch Internet. Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego. Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto, jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. Nach sechs Stunden Autofahrt sind wir nun endlich bei unserem Hotel angekomen. Poprawność środków językowych W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą. Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna) Poprawność językowa liczne LUB bardzo liczne błędy (leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu zapisu nieliczne błędy językowe 3 pkt 2 pkt liczne błędy językowe 2 pkt 1 pkt bardzo liczne błędy językowe 1 pkt 0 pkt 1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację. 2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne. 3. W wypowiedziach zdających, którym przyznano dostosowanie polegające na nieuwzględnianiu błędów zapisu, w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów. 4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego. Oznaczanie błędów w wypowiedziach pisemnych Błędy oznacza się tylko w wypowiedzi zdającego, stosując oznaczenia podane w tabeli; nie oznacza się rodzaju błędu na marginesie. RODZAJ BŁĘDU SPOSÓB OZNACZENIA PRZYKŁAD błąd językowy (leksykalny, podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę. gramatyczny) błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu Marek √ czekoladę. brakiem wyrazu brakującego wyrazu błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje. błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie. w jednym wyrazie i otoczenie kołem Założyłem kurtkę, bo było błędy w spójności/logice podkreślenie linią falistą gorąco. fragment odbiegający objęcie nawiasami Fragment odbiegający od od tematu kwadratowymi tematu. fragment nie na temat otoczenie ciągłą linią Fragment nie na temat. otoczenie zbędnego znaku błędy interpunkcyjne kółkiem Było ciepło , i deszczowo. (wyłącznie na poziomie znak √ w kółku w miejscu rozszerzonym) brakującego znaku Zrobiłem to √ ponieważ… interpunkcyjnego Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe i oznaczane podkreśleniem wyrazu linią prostą. Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową falą” na marginesie. Uwagi dodatkowe 1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest: • nieczytelna LUB • całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB • niekomunikatywna dla odbiorcy LUB • odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego). 2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego. W przypadku stwierdzenia podczas przeprowadzania egzaminu lub podczas sprawdzania pracy egzaminacyjnej niesamodzielnego rozwiązywania przez zdającego zadań zawartych w arkuszu egzaminacyjnym dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z dyrektorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, unieważnia zdającemu część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu. 3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach nie oznacza się błędów. 4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach oznacza się błędy. 5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium. 6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie. W takich pracach oznacza się błędy. 7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu, zgodnie z Komunikatem dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym. Takie błędy nie są oznaczane w pracy zdającego. Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracach zdających z dysleksją, z dysgrafią i z dysortografią to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności środków językowych. Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, a także w ocenie prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego. 8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych, nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych, tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie Serie, Zeitschrift, np. die Serie „M jak miłość”. Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż język egzaminu i nie podaje objaśnienia, całe wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. Ich lese Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie jest podkreślane linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści. 9. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie. 10. Praca w zostało napisane Czystopis. 11. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie. Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających 1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. zu Hause (2 wyrazy), für die Arbeit (3 wyrazy), 10. Januar 2024 (3 wyrazy), 2024 (1 wyraz), dreihundertsiebenundzwanzig (1 wyraz). 2. Jako jeden wyraz liczone są • wyrazy łączone dywizem, np. Rock-Hits, Wegwerf-Gesellschaft • formy skrócone, np. geht’s, gibt’s • oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms • adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu • liczby. 3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 wyraz, Wilhelm II. = 2 wyrazy. 4. Podpis nie jest uwzględniany w liczbie wyrazów. 5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych w internecie (np. emotikony). 6. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ich lese Nowe Horyzonty. (4 wyrazy).

Zadanie 10. Wypowiedz się na jeden z poniższych tematów. Wypowiedź powinna zawierać od 200 do 250 wyrazów i spełniać wszystkie wymogi typowe dla formy wskazanej w poleceniu. Zaznacz temat wybrany przez Ciebie. Zakreśl jego numer. 1. W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonów komórkowych na czas wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. 2. Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. W artykule do gazety szkolnej: • opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi • poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. Wymagania ogólne I. Znajomość środków językowych. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. III. Tworzenie wypowiedzi. Zdający samodzielnie tworzy […] w miarę złożone, bogate pod względem treści, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne […]. IV. Reagowanie na wypowiedzi. Zdający […] reaguje w formie w miarę złożonego tekstu pisanego w różnorodnych sytuacjach […]. Wymagania szczegółowe (rozprawka) I. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]. V.8) Zdający stawia tezę, przedstawia w logicznym porządku argumenty za daną tezą lub rozwiązaniem i przeciw nim, kończy wypowiedź konkluzją. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. Wymagania szczegółowe (artykuł) I. Zdający posługuje się dość bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, w tym związków frazeologicznych, gramatycznych, ortograficznych) […]. V.2) Zdający opowiada o czynnościach, doświadczeniach i wydarzeniach z przeszłości […]. V.6) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie i poglądy […]. V.12) Zdający stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze. V.13) Zdający stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji. VII.3) Zdający [...] przekazuje informacje i wyjaśnienia. Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach: • zgodność z poleceniem • spójność i logika wypowiedzi • zakres środków językowych • poprawność środków językowych. Zgodność z poleceniem (elementy treści i formy) W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę elementy treści oraz elementy formy, które zostały zrealizowane w wypowiedzi, oraz jakość realizacji tych elementów. Elementy treści. Realizację każdego z pięciu elementów treści ocenia się na skali 2–1–0 zgodnie z TABELĄ A. TABELA A. Zgodność z poleceniem: elementy treści Elementy treści 2 1 0 teza jest jasna, teza nie jest w pełni poprawna, brak tezy zgodna z tematem np. ORAZ argumentacją – teza nie jest w pełni zgodna teza zawiera poważne usterki, np. przedstawioną z tematem ALBO – teza jest niezgodna z tematem w rozwinięciu argumentacją przedstawioną – teza znacznie odbiega od tematu w rozwinięciu ORAZ nie jest zgodna – teza znacznie odbiega od z argumentacją przedstawioną R* tematu, ALE jest zgodna w rozwinięciu z argumentacją – teza niejasna, trudna do przedstawioną w rozwinięciu wskazania wstęp niekomunikatywny W pełni poprawna teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki. Jeśli teza nie zapowiada 1. oczekiwanej struktury rozprawki, może być zakwalifikowana maksymalnie na poziom 1. Wstęp: właściwe wprowadzenie wprowadzenie nie jest w pełni brak wprowadzenia i adekwatne zgodne z tematem poprawne, np. do tematu ORAZ ciekawe, – wprowadzenie zgodne wprowadzenie niezgodne z tematem rozpoczęcie oryginalne, z tematem, ale schematyczne A* wypowiedzi zachęcające do – bardziej typowe dla innego wprowadzenie niejasne czytania, np. w formie typu tekstu (np. rozprawki) pytania lub cytatu – ciekawe, oryginalne, ALE wprowadzenie niekomunikatywne odbiegające od tematu wstęp zgodny wstęp nie jest w pełni poprawny, brak wstępu z tematem i treścią np. wypowiedzi ORAZ – nie określa celu wstęp niezgodny z tematem wskazujący cel/powód – określa cel/powód pisania pisania listu listu, ALE odbiega od tematu wstęp niejasny L* – cel nie jest określony jasno – wstęp nie jest zgodny wstęp niekomunikatywny z treścią listu (np. zapowiada poparcie, a opisuje argumenty przeciwne) wieloaspektowa powierzchowna realizacja brak wypowiedzi 2. ORAZ/LUB elementu, wypowiedzi brak Pierwszy element pogłębiona realizacja głębi, np. wypowiedź bardzo pobieżnie tematu elementu (np. wsparta – zdający podaje tylko „listę” dotykająca tematu, np. zdający R przykładami, argumentów/cech/określeń, podaje tylko jeden argument/cechę/ A szczegółowo żadnego nie rozwijając/ określenie, nie rozwijając go/jej L omówiona) uzasadniając; wypowiedź nie jest komunikatywna 3. – zdający odnosi się do 1-2 Drugi element aspektów i omawia je niezbyt wypowiedź nie jest związana tematu szczegółowo z tematem/ nie realizuje elementu zakończenie zgodne zakończenie nie jest w pełni brak zakończenia z tematem ORAZ zgodne z tematem ALBO treścią treścią wypowiedzi; wypowiedzi zakończenie nie jest komunikatywne jeżeli zdający powtarza wstęp – zakończenie znacznie odbiega zakończenie nie jest zgodne 4. czyni to innymi od tematu, ALE jest zgodne z tematem Podsumowanie: słowami z treścią wypowiedzi właściwe R zakończenie znacznie odbiega od i adekwatne A zdający stosuje zakończenie tematu ORAZ nie jest zgodne do tematu L schematyczne (sztampowe), z treścią wypowiedzi zakończenie np. ogranicza się do wypowiedzi przeformułowania tezy zdający powtarza wstęp w zasadzie tymi samymi słowami 5. wypowiedź nie wypowiedź zawiera dłuższy Fragmenty R zawiera fragmentów fragment/ nieliczne krótkie wypowiedź nie spełnia warunków odbiegające od A odbiegających od fragmenty odbiegające określonych dla poziomu 1. tematu i/lub L tematu i/lub nie na od tematu i/lub nie na temat nie na temat temat * R – rozprawka; A – artykuł; L – list formalny Elementy formy. Realizację każdego z czterech elementów formy ocenia się na skali 1–0 zgodnie z TABELĄ B. TABELA B. Zgodność z poleceniem: elementy formy Elementy formy Forma 1 0 1. R teza jest umiejscowiona we wstępie wypowiedź nie spełnia Elementy A wypowiedź jest zatytułowana warunków określonych dla charakterystyczne wypowiedź zawiera odpowiedni zwrot rozpoczynający L poziomu 1. dla formy i odpowiedni zwrot kończący R wypowiedź cechuje widoczny zamysł kompozycyjny, wypowiedź nie spełnia 2. A wyrażający się w funkcjonalnie uzasadnionych proporcjach warunków określonych dla Kompozycja L wstępu, rozwinięcia i zakończenia poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 3. tekst jest uporządkowany; układ graficzny pracy (podział na A warunków określonych dla Segmentacja akapity) jest merytorycznie uzasadniony L poziomu 1. R wypowiedź nie spełnia 4. A długość pracy mieści się w granicach 180–280 wyrazów warunków określonych dla Długość pracy L poziomu 1. Uwaga: jedna usterka jest wystarczająca, żeby zakwalifikować pracę na 0 w danym podkryterium. Ostateczną liczbę punktów za zgodność z poleceniem ustala się na podstawie oceny elementów treści i elementów formy, zgodnie z TABELĄ C. TABELA C Elementy Elementy formy treści 4–3 2–1 0 10 5 pkt 4 pkt 3 pkt 8–9 4 pkt 3 pkt 2 pkt 6–7 3 pkt 2 pkt 1 pkt 4–5 2 pkt 1 pkt 0 pkt 2–3 1 pkt 0 pkt 0 pkt 0–1 0 pkt 0 pkt 0 pkt Przykładowo: za wypowiedź, w której elementy treści oceniono na 5, a elementy formy oceniono na 2, za zgodność z poleceniem przyznaje się 1 punkt. Uszczegółowienia dotyczące oceniania elementów treści i elementów formy ROZPRAWKA Temat W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonów komórkowych na czas wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. Rozprawka to wypowiedź, w której zdający rozważa zagadnienie podane w poleceniu, przedstawiając argumenty, wspierając je dodatkowymi wyjaśnieniami oraz/lub przykładami. Autor rozprawki „za i przeciw” powinien przedstawić argumenty za i przeciw, odpowiednio sygnalizując przyjęty schemat w tezie wspartej adekwatnymi argumentami i właściwym zakończeniem. Dobrze napisana rozprawka: • zawiera we wstępie zgodną z tematem, jasno sformułowaną tezę, która zapowiada oczekiwaną strukturę rozprawki • w rozwinięciu omawia zagadnienie w sposób przejrzysty, logiczny; wszystkie argumenty przedstawione w rozwinięciu konsekwentnie wspierają postawioną tezę • zawiera podsumowanie zgodne z tezą oraz argumentacją przedstawioną w rozwinięciu • charakteryzuje się stylem formalnym. Teza 1. Aby teza rozprawki była uznana za zgodną z tematem, wymagane jest odniesienie się w niej do zwyczaju obecnego w wielu rodzinach, polegającego na wyłączaniu telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków oraz zaznaczenie, że w pracy będą rozpatrywane zalety i wady takiego postępowania (wymaga tego ten typ rozprawki), np. In vielen Familien ist es üblich, während der gemeinsamen Mahlzeiten die Smartphones wegzulegen. Das hat sowohl Vor- als auch Nachteile. 2. Teza musi zapowiadać oczekiwaną strukturę rozprawki, wskazywać, że prezentowane będą zalety i wady (pozytywne i negatywne strony) wynikające z wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków: np.: Immer öfter wird in der Familie vereinbart, dass digitale Geräte während des Essens weggelegt werden. Es gibt viele positive Aspekte dieser Vereinbarung, man darf aber einige Nachteile nicht vergessen. / Die Regel in vielen Familien lautet: Kein Handy beim gemeinsamen Essen! Diese Regel hat aber ihre Anhänger und Gegner. 3. Jeśli teza jest pytaniem, które nie zapowiada struktury rozprawki, np. Czy to dobry pomysł?, Czy to dobry czy zły pomysł? uznaje się ją za odbiegającą od tematu. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy pytanie jednoznacznie zapowiada, że będą omawiane zalety i wady, np. Welche Vor- und Nachteile hat die Regel, dass Handys in manchen Familien beim gemeinsamen Essen ausgeschaltet und weggelegt bleiben? 4. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki, jest poważną usterką w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0 (rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją). 5. Użycie zwrotów typu: Moim zdaniem, Według mnie nie wpływa na obniżenie jakości tezy w rozprawce „za i przeciw”, jeśli zdający wskazuje w tezie na wady i zalety danego zjawiska. 6. Opisanie problemu, który jest tematem rozprawki, np. stwierdzenie, że w wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków, nie jest tezą. 7. Rozpatrując zgodność tezy z treścią pracy, bierze się pod uwagę jej zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 8. Teza, w której kluczowe elementy są niekomunikatywne, jest kwalifikowana jako niezgodna z tematem. 9. Jeżeli zdający stawia dwie różne tezy, to taka teza jest traktowana jako trudna do wskazania. Immer häufiger gibt es in vielen Familien bei Mahlzeiten eine handyfreie Zeit. Es gibt viele Argumente für diese Idee, aber man kann auch einige dagegen finden. teza zgodna z tematem, zapowiada oczekiwaną Smartphone am Esstisch? In vielen Familien ist das strukturę rozprawki verboten. Das hat zwar einige positive Seiten, aber ich sehe mehr negative. teza odbiegająca od tematu Sollte das Smartphone während der Mahlzeiten nicht (teza jest pytaniem, które nie gecheckt werden? zapowiada struktury rozprawki) Gemeinsam essen, ohne auf das Handy zu schauen – ist teza odbiegająca od tematu das eine gute Idee? Ich glaube, ja. (teza jednostronna) Das Smartphone und die Internetnutzung spielen im Alltag der Jugendlichen eine große Rolle. Ist das gut oder schlecht? teza niezgodna z tematem Viele Menschen behaupten, dass man ohne Smartphone nicht leben kann. Ich bin anderer Meinung. Fast in jeder Familie sieht die Situation ähnlich aus: Jeder brak tezy schaut am Tisch auf sein Smartphone. Immer häufiger halten Menschen beim Essen das Smartphone in der Hand, egal ob sie alleine oder mit teza trudna do wskazania anderen Familienmitgliedern am Tisch sitzen. Es ist schwer zu sagen, wie man das beurteilen soll. Elementy tematu Elementami są: (1) zalety wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków i (2) wady związane z takim postępowaniem. (1) zalety wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do: − budowania relacji z członkami rodziny − wzajemnego okazywania sobie szacunku − wzajemnego poświęcania sobie uwagi w czasie rozmowy przy stole − braku rozproszeń wywołanych przez powiadomienia z telefonów komórkowych − aspektów higienicznych/zdrowotnych − profilaktyki przeciwko uzależnieniom od telefonów komórkowych. (2) wady wyłączania telefonu komórkowego na czas wspólnych posiłków Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do braku możliwości: − zareagowania na otrzymaną przez telefon komórkowy pilną wiadomość, jak np. alert pogodowy, wiadomość z pracy − sprawdzenia informacji w internecie przydatnych w trakcie rozmowy, np. godziny seansów filmowych w kinie − podzielenia się z rodziną informacjami otrzymanymi od wspólnych znajomych − obejrzenia zdjęć na smartfonie − wykonania pamiątkowego zdjęcia. Zgodność z tematem W wielu rodzinach wprowadza się zwyczaj wyłączania telefonu komórkowego na czas „główka” wspólnych posiłków. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego postępowania. elementy tematu X A C ggB Y D fragmenty nie na temat fragmenty odbiegające od tematu 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − zwyczaj jedzenia wspólnych posiłków w rodzinie − tradycje związane ze spożywaniem posiłków − tematy podejmowane podczas wspólnych posiłków. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − problemy młodzieży z wyborem odpowiedniego modelu smartfona − funkcje smartfonów − opis ulubionego dania − zasady zdrowego odżywiania się. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, opisujące np. − problem dostępu do internetu poza miastem − sportowy styl życia − wykorzystanie tabletów i smartfonów w szkole − zalety i wady nauki zdalnej. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. 9. Jeżeli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi 1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. 2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje pozytywne i negatywne strony, a w podsumowaniu pisze, zgodnie z przedstawioną argumentacją, że jest więcej pozytywnych stron / negatywnych stron, takie zakończenie jest akceptowane jako zgodne z treścią i tematem. Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia znacznie rozprawki odbiegającego od tematu Wie man sieht, kann die Regel „Kein Handy Diese Argumente zeigen, dass man mit beim gemeinsamen Essen!“ sowohl Vor- als dem Smartphone vorsichtig sein soll. auch Nachteile haben. Alles deutet darauf hin, dass es mehr Zusammenfassend steht eines fest: man Argumente gegen das Smartphone am kann nie wissen, was für die Familie besser Tisch gibt als dafür. ist. ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY Temat Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. W artykule do gazety szkolnej: • opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi • poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji, komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może także podejmować próbę kształtowania opinii czytelników. Dobrze napisany artykuł: • ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika • zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu, np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając barwnego języka • może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany w tekście • zawiera zakończenie, zgodne z treścią artykułu. Wstęp 1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający może, ale nie musi, odnieść się w nim do dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w sposób zachęcający do dalszej lektury. Zdający może zasygnalizować problem wyboru uczelni / dalszego kształcenia, nie nawiązując do konkretnego wydarzenia zorganizowanego przez szkołę wyższą, np. Schule erfolgreich abgeschlossen – und jetzt? Wie geht es weiter nach dem Abi? Diese Fragen werden wir bald beantworten müssen. 2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do ciekawego punktu programu dnia otwartych drzwi lub sygnalizować jakiegoś problemu organizacyjnego, który pojawił się w trakcie dnia otwartego. 3. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu przedstawionego w temacie. Przykłady wstępów zgodnych z tematem Przykłady wstępów schematycznych i ciekawych Was will ich studieren? Oder soll ich doch Ich weiß nicht, was ich nach dem Abitur lieber eine Ausbildung machen? Ein studieren will. Deshalb habe ich Praktikum? Vielleicht erst einmal ein Jahr beschlossen, am Tag der offenen Tür an Pause machen und reisen? Diese Fragen einer Hochschule teilzunehmen. stellt sich jeder Abiturient. Um etwas Orientierung zu finden, nahm ich am Tag der offenen Tür an einer Hochschule teil. Die Verunsicherung der Abiturienten nach Eine Hochschule organisierte im März den dem Abitur ist oft riesig, weil ihnen so viele Tag der offenen Tür. Ich ging dorthin, weil Wege offenstehen. Um den Schülern ich Informationen über Studiengänge Einblicke in das Angebot der Studiengänge bekommen wollte. zu geben, laden viele Hochschulen zu Tagen der offenen Tür ein. Elementy tematu Elementami są: (1) opis najciekawszego punktu programu dnia otwartych drzwi szkoły wyższej oraz (2) problem organizacyjny, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. (1) opis najciekawszego punktu programu dnia otwartych drzwi szkoły wyższej Wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający opisał najbardziej jego zdaniem interesującą propozycję przygotowaną przez szkołę wyższą. Realizując ten element tematu, zdający może odnieść się na przykład do: − prezentacji dotyczących kierunków studiów na tej uczelni − spotkań ze studentami − oprowadzania po uczelni − punktów informacyjnych dotyczących oferty edukacyjnej i sportowej dla studentów − paneli dyskusyjnych − spotkań z wykładowcami szkoły wyższej. Jeśli zdający opisuje swoją wizytę w szkole wyższej i przygotowane tam atrakcje, ale nie sygnalizuje, który punkt programu mu się najbardziej podobał, to taka realizacja pierwszego elementu tematu jest kwalifikowana na poziom niższy. (2) problem organizacyjny, który pojawił się w trakcie dnia otwartych drzwi Aby uznać drugi element tematu za zrealizowany, wymagane jest, aby w wypowiedzi zdający poinformował o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie dnia otwartych drzwi. Zdający może odnieść się na przykład do: − problemów ze sprzętem audiowizualnym − programu wydarzenia, np. brak informacji o programie lub błędy w ulotkach zawierających program wydarzenia − nieoczekiwanej zmiany sal wykładów − niewystarczającej liczby studentów zaangażowanych w oprowadzanie gości. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją drugiego elementu polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie. Zgodność z tematem Właśnie wracasz z dnia otwartych drzwi szkoły wyższej, w której zamierzasz studiować. „główka” W artykule do gazety szkolnej: opisz najciekawszy Twoim zdaniem punkt programu dnia otwartych drzwi element 1. poinformuj o problemie organizacyjnym, który pojawił się w trakcie tego wydarzenia. element 2. 1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem: • ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B) • ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np. − opis budynku szkoły wyższej, jego położenia lub dojazdu do niego − plany dotyczące wyboru kierunku studiów − osoby towarzyszące zdającemu w trakcie dnia otwartych drzwi. Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu. 2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu: • luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami tematu (X, Y), np. − plany na przyszłość niezwiązane ze studiowaniem, np. podróże − spotkanie ze znajomymi niezwiązane z dniem otwartych drzwi szkoły wyższej. Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. 3. Fragmenty wypracowania nie na temat: • w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np. − problemy mieszkaniowe studentów − problem finansowania studiów − praca dorywcza dla studentów. Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane w liczbie wyrazów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych. 4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1–2 zdania), który mógłby zostać uznany za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika, uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D). 5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego wyrazu/wyrażenia kluczowego dla pracy, ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy (maksymalnie poziom 1). 6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo za część wstępu/zakończenia. Ten sam fragment pracy nie może być jednocześnie realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia. 7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja oceniana jest na 0. 8. Jeśli całość ostatniego akapitu jest realizacją jednego z elementów polecenia, ta część pracy jest traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie. 9. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu. Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę jego zgodność z rozwinięciem wypowiedzi. Przykłady schematycznego zakończenia Przykłady zakończenia znacznie artykułu odbiegającego od tematu Auf diese Weise konnte ich erfahren, Wenn man nicht weiß, was man weiter welche Studiengänge diese Hochschule machen soll, lohnt es sich, etwas mehr zu anbietet. erfahren. Hoffentlich werden solche Tage der offenen Am wichtigsten ist es selbst zu wissen, was Tür auch an anderen Hochschulen man in Zukunft machen will. organisiert. Elementy charakterystyczne dla formy Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Sehr geehrte Damen und Herren. Spójność i logika wypowiedzi W ocenie spójności i logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest klarowna, funkcjonuje jako całość dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między zdaniami lub akapitami i nie zawiera fragmentów, które są sprzeczne z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania. Wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB w logice na 2 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na poziomie 1 pkt zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB w logice na 0 pkt poziomie zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu. Jeśli w pracy występuje dłuższy fragment (np. dłuższe zdanie lub 2–3 krótkie zdania), który jest niejasny/niekomunikatywny, przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się 0 punktów. Dodatkowe uwagi dotyczące oceniania spójności i logiki wypowiedzi 1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z: • braku połączenia między częściami tekstu, np. odwoływanie się do czegoś, co nie jest wcześniej wspomniane • nieuzasadnionego użycia czasowników w różnych czasach gramatycznych („przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny) • błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują zakłócenie komunikacji, np. sprawiają, że odbiorca gubi się, czytając tekst • przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami rozumowania (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/kontekstu tłumaczącego taką właśnie realizację danego podpunktu). 2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i logikę wypowiedzi. 3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać 2 punkty w tym kryterium. 4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się, czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu. Może on wpływać na ocenę spójności i logiki i/lub przekazania komunikatu. 5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne z zasadami logiki. 6. Wyrazy napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe. 7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/ niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy (lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy. Zakres środków językowych W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków leksykalnych oraz struktur gramatycznych użytych w wypowiedzi. szeroki zakres środków językowych; liczne fragmenty charakteryzujące się 3 pkt naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych zadowalający zakres środków językowych; w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością, różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją 2 pkt użytych środków językowych, jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości ograniczony zakres środków językowych; głównie struktury o wysokim stopniu 1 pkt pospolitości bardzo ograniczony zakres środków językowych; wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości 0 pkt ALBO zakres środków językowych uniemożliwiający zdającemu zrealizowanie polecenia Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości stylu, to liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć o 1 punkt (maksymalnie do zera). Praca może otrzymać wskazaną w tabeli liczbę punktów, jeśli spełnia wszystkie wymogi określone dla danej kategorii punktowej. Jeśli spełnia je tylko częściowo, jest kwalifikowana na poziom niższy, np. praca, która charakteryzuje się szerokim zakresem leksyki, ale zadowalającym zakresem struktur gramatycznych, otrzymuje 2 punkty. Pod pojęciem „szeroki zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2 (lub wyższym), które umożliwiają zdającemu swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „zadowalający zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne na poziomie B2, które umożliwiają zdającemu w miarę swobodne i precyzyjne zrealizowanie polecenia. Pod pojęciem „ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się mało zróżnicowane środki leksykalno-gramatyczne, często poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały głównie proste środki językowe. Pod pojęciem „bardzo ograniczony zakres środków językowych” użytych w pracy rozumie się środki leksykalno-gramatyczne znacznie poniżej poziomu B2, które umożliwiają zdającemu zrealizowanie polecenia, ale wypowiedzi brakuje precyzji i użyte zostały jedynie proste środki językowe. Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania znaczeń. Pod pojęciem „precyzji” rozumie się wyrażanie myśli z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie wyrazów o wysokim stopniu pospolitości, takich jak toll, nett, stosowanie typowych dla danego języka związków wyrazowych oraz struktur gramatycznych precyzyjnie pasujących do danej sytuacji komunikacyjnej (np. schleppender Verkehr zamiast sich langsam im Stau bewegende Autos. / Viele Fitness-Studios bieten ihren Mitgliedern Online-Sportkurse live an. zamiast Viele Fitness-Studios bieten Übungen durch Internet. Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego. Do zakresu środków językowych zalicza się środki leksykalne oraz struktury gramatyczne użyte poprawnie lub z drobnymi błędami, np. ortograficznymi, pod warunkiem że zdający stosuje te struktury odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej, a kontekst, w którym ich użyto, jest jasny i zrozumiały dla odbiorcy, np. Nach sechs Stunden Autofahrt sind wir nun endlich bei unserem Hotel angekomen. Poprawność środków językowych W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne, leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą. Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna) Poprawność językowa liczne LUB bardzo liczne błędy (leksykalno-gramatyczna) nieliczne błędy zapisu zapisu nieliczne błędy językowe 3 pkt 2 pkt liczne błędy językowe 2 pkt 1 pkt bardzo liczne błędy językowe 1 pkt 0 pkt 1. W razie wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy na poziom niższy lub wyższy decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację. 2. Błędy interpunkcyjne są traktowane jako mniej istotne niż błędy ortograficzne. 3. W wypowiedziach zdających, którym przyznano dostosowanie polegające na nieuwzględnianiu błędów zapisu, w przypadku bardzo licznych błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów. 4. W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę orientacyjny stosunek liczby błędów do długości tekstu stworzonego przez zdającego (nie ma potrzeby liczenia wyrazów i błędów). „Liczne” błędy w przypadku tekstu bardzo krótkiego to nie to samo, co „liczne” błędy w przypadku tekstu dłuższego. Oznaczanie błędów w wypowiedziach pisemnych Błędy oznacza się tylko w wypowiedzi zdającego, stosując oznaczenia podane w tabeli; nie oznacza się rodzaju błędu na marginesie. RODZAJ BŁĘDU SPOSÓB OZNACZENIA PRZYKŁAD błąd językowy (leksykalny, podkreślenie linią prostą Marek lubić czekoladę. gramatyczny) błąd językowy spowodowany znak √ w miejscu Marek √ czekoladę. brakiem wyrazu brakującego wyrazu błąd ortograficzny otoczenie wyrazu kołem Słońce gżeje. błąd językowy i ortograficzny podkreślenie linią prostą Słońce gżać w lecie. w jednym wyrazie i otoczenie kołem Założyłem kurtkę, bo było błędy w spójności/logice podkreślenie linią falistą gorąco. fragment odbiegający objęcie nawiasami Fragment odbiegający od od tematu kwadratowymi tematu. fragment nie na temat otoczenie ciągłą linią Fragment nie na temat. otoczenie zbędnego znaku błędy interpunkcyjne kółkiem Było ciepło , i deszczowo. (wyłącznie na poziomie znak √ w kółku w miejscu rozszerzonym) brakującego znaku Zrobiłem to √ ponieważ… interpunkcyjnego Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe i oznaczane podkreśleniem wyrazu linią prostą. Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową falą” na marginesie. Uwagi dodatkowe 1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów w każdym kryterium, jeżeli jest: • nieczytelna LUB • całkowicie niezgodna z poleceniem/tematem LUB • niekomunikatywna dla odbiorcy LUB • odtworzona z podręcznika lub innego źródła (nie jest wówczas uznawana za wypowiedź sformułowaną przez zdającego). 2. Praca napisana niesamodzielnie, np. zawierająca fragmenty odtworzone z podręcznika lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane z arkusza egzaminacyjnego lub od innego zdającego, jest powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego. W przypadku stwierdzenia podczas przeprowadzania egzaminu lub podczas sprawdzania pracy egzaminacyjnej niesamodzielnego rozwiązywania przez zdającego zadań zawartych w arkuszu egzaminacyjnym dyrektor komisji okręgowej, w porozumieniu z dyrektorem Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, unieważnia zdającemu część pisemną egzaminu maturalnego z danego przedmiotu. 3. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, jest oceniana wyłącznie w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach nie oznacza się błędów. 4. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów. W takich pracach oznacza się błędy. 5. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp), przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium. 6. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem, we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie. W takich pracach oznacza się błędy. 7. W ocenie poprawności środków językowych nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych oraz interpunkcyjnych w wypowiedziach zdających, którym przyznano takie dostosowanie warunków przeprowadzania egzaminu, zgodnie z Komunikatem dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu maturalnego w danym roku szkolnym. Takie błędy nie są oznaczane w pracy zdającego. Błąd ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracach zdających z dysleksją, z dysgrafią i z dysortografią to błąd językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności środków językowych. Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z afazją, z zaburzeniami komunikacji językowej, a także w ocenie prac zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego. 8. Zdający może używać oryginalnej pisowni w obcojęzycznych nazwach geograficznych, nazwach obiektów sportowych, gazet, zespołów muzycznych, programów telewizyjnych, tytułach, pod warunkiem że podaje wyjaśnienie w języku egzaminu, tak aby informacja była komunikatywna dla odbiorcy. Z tekstu musi wynikać, że jest mowa o gazecie, filmie, grupie muzycznej itd. lub musi wystąpić określenie Serie, Zeitschrift, np. die Serie „M jak miłość”. Jeżeli zdający podaje nazwę w języku innym niż język egzaminu i nie podaje objaśnienia, całe wyrażenie jest podkreślane linią prostą i traktowane jako jeden błąd językowy, np. Ich lese Nowe Horyzonty. – 1 błąd językowy. Oprócz tego całe wyrażenie jest podkreślane linią falistą i traktowane jako błąd w spójności. Jeśli użycie tej nazwy jest kluczowe dla realizacji polecenia, ta informacja nie jest uwzględniana w ocenie treści. 9. Zabronione jest pisanie wypowiedzi obraźliwych, wulgarnych lub propagujących postępowanie niezgodne z prawem. W przypadku takich wypowiedzi zostanie podjęta indywidualna decyzja dotycząca danej pracy, np. nie zostaną przyznane punkty za zakres środków językowych oraz za poprawność środków językowych lub cała wypowiedź nie będzie podlegała ocenie. 10. Praca w zostało napisane Czystopis. 11. Jeżeli zdający umieścił w pracy adnotację ciąg dalszy w część jest czystopisem, to ta część podlega ocenie. Uwagi dotyczące zasad liczenia wyrazów w wypowiedziach zdających 1. Liczone są wyrazy oddzielone spacją, np. zu Hause (2 wyrazy), für die Arbeit (3 wyrazy), 10. Januar 2024 (3 wyrazy), 2024 (1 wyraz), dreihundertsiebenundzwanzig (1 wyraz). 2. Jako jeden wyraz liczone są • wyrazy łączone dywizem, np. Rock-Hits, Wegwerf-Gesellschaft • formy skrócone, np. geht’s, gibt’s • oznaczenia, symbole literowe, bez względu na liczbę liter, np. SMS/sms • adres mailowy lub internetowy oraz numer telefonu • liczby. 3. Cyfry rzymskie traktuje się jak pozostałe cyfry i liczby, np. XX = 1 wyraz, Wilhelm II. = 2 wyrazy. 4. Podpis nie jest uwzględniany w liczbie wyrazów. 5. Nie uznaje się i nie uwzględnia w liczbie wyrazów symboli graficznych używanych w internecie (np. emotikony). 6. Bierze się pod uwagę wyrazy w języku innym niż język egzaminu, np. Ich lese Nowe Horyzonty. (4 wyrazy).